Burgerschap in kaart gebracht

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Burgerschap in kaart gebracht"

Transcriptie

1 SLO is het nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling. Al 35 jaar geven wij inhoud aan leren en innovatie in de driehoek beleid, wetenschap en onderwijspraktijk. De kern van onze expertise betreft het ontwikkelen van doelen en inhouden van leren, voor vele niveaus, van landelijk beleid tot het klaslokaal. We doen dat in interactie met vele uiteenlopende partners uit kringen van beleid, schoolbesturen en -leiders, leraren, onderzoekers en vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties (ouders, bedrijfsleven, e.d.). Zo zijn wij in staat leerplankaders te ontwerpen, die van voorbeelden te voorzien en te beproeven in de schoolpraktijk. Met onze producten en adviezen ondersteunen we zowel beleidsmakers als scholen en leraren bij het maken van inhoudelijke leerplankeuzes en het uitwerken daarvan in aansprekend en succesvol onderwijs. Burgerschap in kaart gebracht Instrument voor het inventariseren van het onderwijsaanbod burgerschap in vakken en leergebieden primair onderwijs SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling SLO Piet Heinstraat JE Enschede Postbus CA Enschede T F E

2

3 Burgerschap in kaart gebracht Instrument voor het inventariseren van het onderwijsaanbod burgerschap in vakken en leergebieden Primair Onderwijs November 2010

4 Verantwoording 2010 SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling), Enschede Alle rechten voorbehouden. Mits de bron wordt vermeld is het toegestaan om zonder voorafgaande toestemming van de uitgever deze uitgave geheel of gedeeltelijk te kopiëren dan wel op andere wijze te verveelvoudigen. Dit instrument is in 2009 uitgegeven onder de naam Burgerschap en Integratie: inventarisatie van het aanbod. Het instrument is ontwikkeld in samenwerking met de Protestants Christelijke Basisschool De Waalse School, Rotterdam. In 2010 is het instrument aangepast om het te laten aansluiten bij het kernleerplan actief burgerschap, dat onderdeel uitmaakt van de SLO publicatie uit 2009 Leerplanverkenning actief burgerschap. Handreiking voor schoolontwikkeling. Die publicatie omvat eveneens een verantwoording van de inhoudelijke keuzes van dit instrument. Auteurs: Jeroen Bron en Annette Thijs Eindredactie: Jeroen Bron Informatie SLO Secretariaat O&A Postbus 2041, 7500 CA Enschede Telefoon (053) AN:

5 Doel en inventariseren Doel Het doel van dit instrument is om zicht te krijgen op de wijze waarop burgerschap vorm krijgt in het onderwijsaanbod op school. Dit instrument bevat een lijst van thema's en activiteiten die bijdragen aan het ontwikkelen van actief burgerschap bij leerlingen. De onderwerpen zijn geclusterd rondom drie hoofdthema's: Democratie: laten zien hoe democratie werkt. Participatie: laten zien hoe je kunt participeren in een democratie. Identiteit: laten zien hoe ieder mens anders is en dat je daar respectvol mee omgaat. Het instrument sluit aan bij het Basisleerplan Actief Burgerschap en Sociale Integratie voor het Primair Onderwijs (zie Inventariseren In kolom A kunt u aangeven hoeveel aandacht besteed wordt aan de genoemde onderwerpen door het aantal klokjes in te kleuren.! : incidenteel, 1 uur of minder!! : incidenteel, enkele uren/dagdeel of meer!!! : structureel, 1 uur of minder : structureel, enkele uren/dagdeel N.B. Natuurlijk kan er incidenteel meer tijd aan het onderwerp besteed worden dan structureel. Doordat er echter minder borging is voor een incidentele activiteit, geven de hoeveelheid klokjes wel een goede indicatie van de plaats die een bepaald onderwerp in het aanbod inneemt. In kolom B kunt u aangeven op welke wijze aandacht besteed wordt aan het onderwerp: welke werkvormen en materialen gebruikt u, welke aspecten staan centraal? Indien het onderwerp niet relevant of van toepassing is op het leerjaar dat wordt geanalyseerd, dan wordt dit aangeven met NVT. Van inventariseren naar waarderen Na het inventariseren volgt de fase van het waarderen van de uitkomst: welke punten zijn sterk uitgewerkt, welke minder of zelfs onvoldoende. Zijn we daarmee tevreden of vraagt dit om bijstellingen? Soms kan ook blijken dat de visie aanpassing behoeft. Dit kan voorkomen als bepaalde onderdelen sterk scoren bij het team, maar dat dit in de schoolvisie niet tot uitdrukking komt. Er is dan sprake van een discrepantie tussen visie en praktijk. De werkwijze bij deze stap, is het aangeven van aspecten die teamleden sterk of juist zwak vinden. Een eenvoudige methode hiervoor is het werken met gekleurde stickers. Ieder lid van de groep die bij de inventarisatie betrokken was, krijgt een vast aantal -bijvoorbeeld zes- groene aantal rode stickers. Groen staat voor positief en rood voor negatief. De deelnemers verdelen de stickers over de gezamenlijke uitkomst van de inventarisatie van de drie domeinen. 3

6 Vervolg geven Na telling blijkt hoe de punten uit de inventarisatie gewaardeerd worden. Met deze informatie kan besloten worden tot het stellen van beleidsdoelen. Bijvoorbeeld door de sterke punten op te nemen in de schoolvisie en uit te dragen naar bijvoorbeeld de ouders, of door een verbeterplan voor de minder sterke punten op te stellen 4

7 . DEMOCRATIE Laten zien hoe democratie in Nederland werkt Democratie 1. Oplossen van conflicten: a. Problemen benoemen en bespreekbaar maken, oplossingen aandragen. b. Waarderen en respecteren van tegengestelde opvattingen en belangen. c. Bijdragen aan een goed gespreksklimaat. A. Hoeveel aandacht wordt er aan besteed? B. Hoe wordt hier aandacht aan besteed? Welke werkvormen? Welke materialen? 2. (Spel)regels en afspraken: a. In de klas, op school, thuis. 3. Macht: a. Meerderheid/minderheid, machtsmisbruik. b. Rol van gezagsdragers (politie, justitie, leraren). 4. Kritische meningsvorming: a. Informatie verzamelen uit verschillende bronnen. b. Volgen van actualiteit en media. c. Eigen mening vormen. 5. Discussiëren en debatteren: a. Eigen mening verwoorden en onderbouwen met argumenten. b. Luisteren naar andere opvattingen. c. Reflecteren op eigen standpunt. 5

8 DEMOCRATIE Laten zien hoe democratie in Nederland werkt Democratische rechtstaat 1. Leren over rechten en plichten van burgers in een democratie: a. Grondwet: grondwettelijke vrijheden. b. Kinderrechten. c. Mensenrechten. d. Rechten en plichten: in de klas, op school, thuis, in de samenleving. e. Open samenleving, persvrijheid. A. Hoeveel aandacht wordt er aan besteed? B. Hoe wordt hier aandacht aan besteed? Welke werkvormen? Welke materialen? 2. Leren over politieke besluitvorming: a. Verkiezingen, politieke partijen. b. Regering, Eerste en Tweede Kamer, Prinsjesdag. c. Gemeentelijk bestuur: gemeenteraad, wethouders. d. Europese Unie: Europese Commissie, Europees parlement. Democratische basiswaarden 1. Vrijheid van meningsuiting. 2. Gelijkwaardigheid. 3. Verdraagzaamheid. 6

9 PARTICIPATIE Laten zien hoe iedereen in een democratie kan participeren Inspraak en samenwerken 1. Leren over vormen van inspraak: a. In de buurt (wijkvereniging). b. In de stad: gemeenteraad. c. In de klas en op school (leerlingenraad). A. Hoeveel aandacht wordt er aan besteed? B. Hoe wordt hier aandacht aan besteed? Welke werkvormen? Welke materialen? 2. Samenwerken en afspraken maken: a. Groepswerk: taken verdelen, toebedeelde taken uitvoeren. b. Met elkaar afspraken maken: in de klas, bij een activiteit. c. Ruimte bieden voor de inbreng van anderen. d. Samen besluiten nemen. e. Vergaderen: vergadertechnieken, rollen in vergadering. 3. Inspraak uitoefenen: a. In de klas: kiezen van taakjes, opstellen van regels, klassenvergadering. b. Op school: leerlingenraad, schoolkrant. 7

10 PARTICIPATIE Laten zien hoe iedereen in een democratie kan participeren Verantwoordelijkheid 1. Meehelpen in klas en op school: a. Klasgenoten helpen. b. Zorg dragen voor een nette omgeving: klas opruimen, schoolplein opruimen. A. Hoeveel aandacht wordt er aan besteed? B. Hoe wordt hier aandacht aan besteed? Welke werkvormen? Welke materialen? 2. Solidariteit tonen: a. Zieke leerlingen bijhouden. b. Opkomen voor de veiligheid van anderen. c. Leren over goede doelenorganisaties (bijv. Unicef, Amnesty). 3. Meehelpen, organiseren of initiëren van een activiteit: a. Klas: organiseren van feest of uitje. b. School: organiseren van schoolfeest of actie ter verbetering van de school. c. Omgeving: activiteit met mensen of instanties in de buurt, vrijwilligerswerk, omgeving schoon houden. d. Goede doelenactie, sponsorloop meedoen aan publieke acties (bijv. Kinderpostzegels). 8

11 IDENTITEIT Laten zien dat ieder mens anders is en dat je daar respectvol mee omgaat Wie ben ik? 1. Ontwikkelen van zelfbeeld: a. Karaktereigenschappen, uiterlijk, hobby's etc. b. Talenten, capaciteiten. c. Eigen gedachten, gevoelens en verwachtingen kunnen uiten. A. Hoeveel aandacht wordt er aan besteed? B. Hoe wordt hier aandacht aan besteed? Welke werkvormen? Welke materialen? 2. Reflectie op eigen achtergrond: a. Familie, stamboom, nationaliteit. b. Culturele en religieuze achtergrond. Religie/levensbeschouwing 1. Geloof: a. Godsbeeld, gebedshuizen, symboliek. b. Vieringen en rituelen. 2. Geestelijke stromingen: a. Christendom, Islam, Jodendom, Boeddhisme, Hindoeïsme, Humanisme. 3. Godsdienstvrijheid. 9

12 IDENTITEIT Laten zien dat ieder mens anders is en dat je daar respectvol mee omgaat Multiculturele samenleving A. Hoeveel aandacht wordt er aan besteed? B. Hoe wordt hier aandacht aan besteed? Welke werkvormen? Welke materialen? 1. Etnische groepen op school en in de samenleving. a. Culturele gewoonten en feesten. b. Vieren van culturele feesten. 2. De multiculturele samenleving. c. Ruimte voor culturele diversiteit. d. Migratie. e. Integratie, allochtonen, autochtonen. 3. Identiteit a. Eigen identiteit: wat leerlingen bindt thuis, op school, in Nederland. b. Nationale identiteit (nationale feestdagen en symbolen). 10

13 IDENTITEIT Laten zien dat ieder mens anders is en dat je daar respectvol mee omgaat Respect voor diversiteit 2. Waarden en normen a. Hoe gaan we respectvol met elkaar om? b. Rekening houden met een ander. c. Verschillen en overeenkomsten tussen gedrag thuis, op straat en op school. A. Hoeveel aandacht wordt er aan besteed? B. Hoe wordt hier aandacht aan besteed? Welke werkvormen? Welke materialen? 3. Ik en de ander a. Cultuurgebonden verschillen en overeenkomsten herkennen en begrijpen. b. Kunnen inleven in (uitingen van) de ander. c. Een ander ruimte geven voor eigen opvattingen en gedrag. d. Reflecteren op eigen opvattingen en gedrag. e. Een ander aanspreken op ongewenst gedrag. 4. Tolerantie a. Respect, vooroordeel, stereotypen, uitsluiting, discriminatie. b. Samenwerken met verschillende klasgenoten. c. Actief verkennen van grenzen van eigen tolerantie. 11

14

15

16 SLO is het nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling. Al 35 jaar geven wij inhoud aan leren en innovatie in de driehoek beleid, wetenschap en onderwijspraktijk. De kern van onze expertise betreft het ontwikkelen van doelen en inhouden van leren, voor vele niveaus, van landelijk beleid tot het klaslokaal. We doen dat in interactie met vele uiteenlopende partners uit kringen van beleid, schoolbesturen en -leiders, leraren, onderzoekers en vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties (ouders, bedrijfsleven, e.d.). Zo zijn wij in staat leerplankaders te ontwerpen, die van voorbeelden te voorzien en te beproeven in de schoolpraktijk. Met onze producten en adviezen ondersteunen we zowel beleidsmakers als scholen en leraren bij het maken van inhoudelijke leerplankeuzes en het uitwerken daarvan in aansprekend en succesvol onderwijs. Burgerschap in kaart gebracht Instrument voor het inventariseren van het onderwijsaanbod burgerschap in vakken en leergebieden primair onderwijs SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling SLO Piet Heinstraat JE Enschede Postbus CA Enschede T F E

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel Mei 2014.

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel Mei 2014. Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel Mei 2014. Dit document is bedoeld als verantwoording voor wat wij op dit moment doen aan actief burgerschap en sociale integratie en welke ambities

Nadere informatie

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel 1 november 2015

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel 1 november 2015 Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel 1 november 2015 Dit document is bedoeld als verantwoording voor wat wij op dit moment doen aan actief burgerschap en sociale integratie en welke ambities

Nadere informatie

Burgerschapsvorming op CCZ

Burgerschapsvorming op CCZ Burgerschapsvorming op CCZ Visie Een groot deel van alle leerlingen in het voortgezet onderwijs zit op het VMBO. Jonge mensen met verschillende achtergronden, capaciteiten, culturen en leerstijlen. Zij

Nadere informatie

Kernleerplan actief burgerschap en sociale integratie

Kernleerplan actief burgerschap en sociale integratie SLO is het nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling. Al 35 jaar geven wij inhoud aan leren en innovatie in de driehoek beleid, wetenschap en onderwijspraktijk. De kern van onze expertise betreft

Nadere informatie

Actieve burgerschapsvorming op Kadoes

Actieve burgerschapsvorming op Kadoes Burgerschapsvorming Actieve burgerschapsvorming op Kadoes Aanleiding Op 1 februari 2006 is in de Wet op het Primair onderwijs opgenomen dat scholen een actieve bijdrage leveren aan de voorbereiding van

Nadere informatie

Leerinhouden Kennis en inzicht Vaardigheden Houdingen Regels en afspraken

Leerinhouden Kennis en inzicht Vaardigheden Houdingen Regels en afspraken Domein: democratie 1-3 4 5 Leerinhouden Kennis en inzicht Vaardigheden Houdingen Regels en afspraken Afspraken maken en nakomen Luisteren naar elkaar, openheid Koningsdag, kennis van koningshuis Deelnemen

Nadere informatie

Kies jij Frans? Docentenhandleiding afbuigers havo en vwo. Differentiatie 3 havo/vwo. SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling

Kies jij Frans? Docentenhandleiding afbuigers havo en vwo. Differentiatie 3 havo/vwo. SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Kies jij Frans? Docentenhandleiding afbuigers havo en vwo Differentiatie 3 havo/vwo SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Kies jij Frans? Docentenhandleiding afbuigers havo en vwo Maart

Nadere informatie

Kies jij Frans? Docentenhandleiding havo en vwo. Differentiatie 3 havo/vwo. SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling

Kies jij Frans? Docentenhandleiding havo en vwo. Differentiatie 3 havo/vwo. SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Kies jij Frans? Docentenhandleiding havo en vwo Differentiatie 3 havo/vwo SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Kies jij Frans? Docentenhandleiding doorstromers havo en vwo Maart 2011 Verantwoording

Nadere informatie

Criteria bij ERK methodes

Criteria bij ERK methodes SLO is het nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling. Al 35 jaar geven wij inhoud aan leren en innovatie in de driehoek beleid, wetenschap en onderwijspraktijk. De kern van onze expertise betreft

Nadere informatie

De leerlingen leren zorg te dragen voor de lichamelijke en psychische gezondheid van henzelf en de ander.

De leerlingen leren zorg te dragen voor de lichamelijke en psychische gezondheid van henzelf en de ander. Burgerschapsvorming en sociale integratie De visie van de school We zijn een openbare basisschool. We werken volgens de richtlijnen en doelstellingen zoals beschreven in de Wet Primair Onderwijs. Het doel

Nadere informatie

Burgerschap: Aanbod per hoofddoel

Burgerschap: Aanbod per hoofddoel Burgerschap: Aanbod per hoofddoel HOOFDDOEL 1 We voeden onze leerlingen op tot fatsoenlijke evenwichtige mensen die respectvol (vanuit duidelijke waarden en normen omgaan met de medemens.) Trefwoord De

Nadere informatie

VISIESTUK ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE

VISIESTUK ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE VISIESTUK ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE SBO de Regenboog Drunen SBO de Regenboog kwaliteitszorg burgerschap 18-12-2014 1 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Kenmerken van onze leerlingen en risico s.

Nadere informatie

Beleid Actief Burgerschap en Sociale integratie op ICBS De Bonte Mol (juni 2013)

Beleid Actief Burgerschap en Sociale integratie op ICBS De Bonte Mol (juni 2013) Beleid Actief Burgerschap en Sociale integratie op ICBS De Bonte Mol (juni 2013) Wat is wordt hieronder verstaan? Actief burgerschap verwijst naar de bereidheid en het vermogen deel uit te maken van een

Nadere informatie

Jenaplanbasisschool De Oostpoort Burgerschapsvorming en sociale integratie

Jenaplanbasisschool De Oostpoort Burgerschapsvorming en sociale integratie Jenaplanbasisschool De Oostpoort Burgerschapsvorming en sociale integratie 1 1. Inhoudsopgave: pagina 2. Visie op burgerschapsvorming en sociale integratie 3 3. Populatie van de Oostpoort 5 4. Beleid 5

Nadere informatie

ACTIEF BURGERSCHAP & SOCIALE INTEGRATIE. Visie. Actief Burgerschap & Sociale Integratie

ACTIEF BURGERSCHAP & SOCIALE INTEGRATIE. Visie. Actief Burgerschap & Sociale Integratie ACTIEF BURGERSCHAP & SOCIALE INTEGRATIE Visie Actief Burgerschap & Sociale Integratie Zuukerschool Epe Januari 2010 Hoofdstuk 1, Kenmerken van de omgeving en de leerlingen De Zuukerschool is een landelijk

Nadere informatie

Analyse-instrument seksuele diversiteit in leermiddelen

Analyse-instrument seksuele diversiteit in leermiddelen Analyse-instrument seksuele diversiteit in leermiddelen Een instrument voor de analyse van hoe seksualiteit en seksuele diversiteit voorkomt in leermiddelen voor leerlingen van 4 tot 15 jaar Inleiding

Nadere informatie

Visiestuk Actief Burgerschap & Sociale Integratie

Visiestuk Actief Burgerschap & Sociale Integratie Visiestuk Actief Burgerschap & Sociale Integratie Elzendreef 4 2272 EV Voorburg Brin: 03TQ januari 2011 Visiestuk Actief Burgerschap & Sociale Integratie Hoofdstuk 1. Kenmerken en risico s van de omgeving

Nadere informatie

Taal actief (derde versie) Beschrijvingsgegevens en toelichting bij het compacten

Taal actief (derde versie) Beschrijvingsgegevens en toelichting bij het compacten Taal actief (derde versie) Beschrijvingsgegevens en toelichting bij het compacten SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Taal actief (derde versie) Beschrijvingsgegevens en toelichting bij

Nadere informatie

Taalleesland (tweede editie) Beschrijvingsgegevens en toelichting bij het compacten

Taalleesland (tweede editie) Beschrijvingsgegevens en toelichting bij het compacten Taalleesland (tweede editie) Beschrijvingsgegevens en toelichting bij het compacten SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Taalleesland (tweede editie) Beschrijvingsgegevens en toelichting

Nadere informatie

Taal in beeld Beschrijvingsgegevens en toelichting bij het compacten

Taal in beeld Beschrijvingsgegevens en toelichting bij het compacten Taal in beeld Beschrijvingsgegevens en toelichting bij het compacten SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Taal in beeld Beschrijvingsgegevens en toelichting bij het compacten November 2009

Nadere informatie

Zin in taal Beschrijvingsgegevens en toelichting bij het compacten

Zin in taal Beschrijvingsgegevens en toelichting bij het compacten Zin in taal Beschrijvingsgegevens en toelichting bij het compacten SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Zin in taal Beschrijvingsgegevens en toelichting bij het compacten November 2009

Nadere informatie

MAATSCHAPPIJLEER II VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

MAATSCHAPPIJLEER II VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 MAATSCHAPPIJLEER II VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens. Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

& Sociale Integratie. Beleidsstuk ACTIEF BURGERSCHAP. Actief burgerschap & Sociale integratie. Het Palet MeerderWeert 1

& Sociale Integratie. Beleidsstuk ACTIEF BURGERSCHAP. Actief burgerschap & Sociale integratie. Het Palet MeerderWeert 1 Beleidsstuk ACTIEF BURGERSCHAP & Sociale Integratie Actief burgerschap & Sociale integratie. Het Palet MeerderWeert 1 INHOUDSOPGAVE Hoofdstuk 1: Visie op actief burgerschap & sociale integratieactie Hoofdstuk

Nadere informatie

Actief Burgerschap op Eijkhagen 2013-2014

Actief Burgerschap op Eijkhagen 2013-2014 Actief Burgerschap op Eijkhagen 2013-2014 In de samenleving ontstaan nieuwe opvattingen over de manier waarop individuele burgers in de maatschappij behoren te staan: meer betrokken, meer gericht op het

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming

De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming De maatschappelijke stage als onderdeel van burgerschapsvorming Jeroen Bron en Minke Bruning, 27 november 2014 27-11-2014 SLO projectgroep burgerschap; Jeroen Bron CPS Onderwijsontwikkeling en advies;

Nadere informatie

Rotterdamse Observatielijst Peuter Kleuter. Analyse doelen Jonge kind

Rotterdamse Observatielijst Peuter Kleuter. Analyse doelen Jonge kind Rotterdamse Observatielijst Peuter Kleuter Analyse doelen Jonge kind Maart 2013 Verantwoording 2013 SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling), Enschede Mits de bron wordt vermeld, is het toegestaan

Nadere informatie

Visiedocument: Burgerschap in het vmbo van Wellantcollege

Visiedocument: Burgerschap in het vmbo van Wellantcollege Visiedocument: Burgerschap in het vmbo van Wellantcollege Visiedocument: Burgerschap in het vmbo van Wellantcollege Inleiding Dit Wellant visiedocument beschrijft de algemene visie van Wellantcollege t.a.v.

Nadere informatie

PROCESDOEL 3 HUMANISEREN VAN HET SAMENLEVEN MET ANDEREN

PROCESDOEL 3 HUMANISEREN VAN HET SAMENLEVEN MET ANDEREN PROCESDOEL 3 HUMANISEREN VAN HET SAMENLEVEN MET ANDEREN 3.1 Exploreren, verkennen en integreren van de mogelijkheden van de mens 3.2 Exploreren, verkennen en integreren van de grenzen van de mens 3.3 Ontdekken

Nadere informatie

Loopbaan & Burgerschap VERANTWOORDINGSDOCUMENT

Loopbaan & Burgerschap VERANTWOORDINGSDOCUMENT Loopbaan & Burgerschap VERANTWOORDINGSDOCUMENT Methode Schokland 3.0 van Deviant. De methode is ontwikkeld conform het vernieuwde brondocument 'Loopbaan en burgerschap in het mbo'. 2013-2014 team Horeca

Nadere informatie

2011 SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling), Enschede

2011 SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling), Enschede Overal tekst Kerndoelanalyse SLO juli 2011 Verantwoording 2011 SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling), Enschede Alle rechten voorbehouden. Mits de bron wordt vermeld is het toegestaan om

Nadere informatie

Visiedocument. Actief Burgerschap. Januari 2010

Visiedocument. Actief Burgerschap. Januari 2010 Visiedocument Actief Burgerschap Januari 2010 Gereformeerde scholen voor speciaal basisonderwijs Het Baken en De Drieluik Inleiding Actief Burgerschap U staat op het punt ons visiestuk actief burgerschap

Nadere informatie

SCOL Sociale Competentie Observatielijst. Analyse doelen Jonge kind

SCOL Sociale Competentie Observatielijst. Analyse doelen Jonge kind SCOL Sociale Competentie Observatielijst Analyse doelen Jonge kind Maart 2013 Verantwoording 2013 SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling), Enschede Mits de bron wordt vermeld, is het toegestaan

Nadere informatie

Pedagogische Begeleidingsdienst Basisonderwijs GO! wereldoriëntatie

Pedagogische Begeleidingsdienst Basisonderwijs GO! wereldoriëntatie & Pedagogische Begeleidingsdienst Basisonderwijs GO! wereldoriëntatie E HO DIT T RK AL E W ITA? G I D IER H CA mens & maatschappij specifieke visie van leerlijn naar methodiek van methodiek naar leerlijn

Nadere informatie

Bijzonder procesdoel 4: beleven van de democratie

Bijzonder procesdoel 4: beleven van de democratie Bijzonder procesdoel 4: beleven van de democratie Eerste leerjaar B 4.1. Herkennen en verkennen Mijn gedrag - hoe gedraag ik mij en waarom? - mijn waarden: - aan welke waarde(n) hecht ik belang? - thuis

Nadere informatie

Democratiequiz met achtergrondinformatie over democratie en rechtstaat

Democratiequiz met achtergrondinformatie over democratie en rechtstaat Democratiequiz met achtergrondinformatie over democratie en rechtstaat Beschrijving van de activiteit De quiz wordt gespeeld op de wijze van petje op, petje af. In de plaats van petjes krijgen de kinderen

Nadere informatie

Kies jij Duits? Lesmateriaal afbuigers vwo. Differentiatie 3 havo/vwo. SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling

Kies jij Duits? Lesmateriaal afbuigers vwo. Differentiatie 3 havo/vwo. SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Kies jij Duits? Lesmateriaal afbuigers vwo Differentiatie 3 havo/vwo SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Kies jij Duits? Lesmateriaal afbuigers vwo Mei 2011 Verantwoording 2011 SLO (nationaal

Nadere informatie

https://reports1.enalyzer.com/root/surveymanagement/getblob.aspx?blobid=31bfe83be43e4bf b98809f0f

https://reports1.enalyzer.com/root/surveymanagement/getblob.aspx?blobid=31bfe83be43e4bf b98809f0f In welke leeftijdscategorie valt u? Number / Percentage Jonger dan 25 jaar; 6% 66 Tussen de 25 en 34 jaar; 120 Tussen de 35 en 44 jaar; 13% 145 Tussen de 45 en 54 jaar; 205 Tussen de 55 en 64 jaar; 28%

Nadere informatie

2013-2017. Actief burgerschap en sociale integratie

2013-2017. Actief burgerschap en sociale integratie 201-2017 Actief burgerschap en sociale integratie Inhoudsopgave: Kwaliteitszorg actief burgerschap en sociale integratie Visie en planmatigheid Visie Doelen Invulling Verantwoording Resultaten Risico s

Nadere informatie

Kies 2. Leerwerkboek burgerschap SANDER HEEBELS PETRI BENSCHOP MENNO BEEKHUIZEN MARK OOMEN HANNEKE SCHOTTERT

Kies 2. Leerwerkboek burgerschap SANDER HEEBELS PETRI BENSCHOP MENNO BEEKHUIZEN MARK OOMEN HANNEKE SCHOTTERT Kies 2 Leerwerkboek burgerschap SANDER HEEBELS PETRI BENSCHOP MENNO BEEKHUIZEN MARK OOMEN HANNEKE SCHOTTERT Heb je een leeshandicap en wil je dit boek in een toegankelijke leesvorm, bel dan Dedicon: 0486-486486,

Nadere informatie

PTA maatschappijleer 1&2 KBL Bohemen cohort 14-15-16

PTA maatschappijleer 1&2 KBL Bohemen cohort 14-15-16 Dit is een gecombineerd PTA voor twee vakken: voor maatschappijleer 1 (basis, behorend tot het gemeenschappelijk deel van het vakkenpakket) en voor maatschappijleer 2 (verdieping, behorend tot de sectorvakken

Nadere informatie

Kies jij Frans? Lesmateriaal afbuigers havo. Differentiatie 3 havo/vwo. SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling

Kies jij Frans? Lesmateriaal afbuigers havo. Differentiatie 3 havo/vwo. SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Kies jij Frans? Lesmateriaal afbuigers havo Differentiatie 3 havo/vwo SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Kies jij Frans? Lesmateriaal afbuigers havo Maart 2011 Verantwoording 2011 SLO

Nadere informatie

Begrijpend lezen met de Roode kikker. Kerndoelanalyse SLO

Begrijpend lezen met de Roode kikker. Kerndoelanalyse SLO Begrijpend lezen met de Roode kikker Kerndoelanalyse SLO juli 2012 Verantwoording 2012 SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling), Enschede Mits de bron wordt vermeld, is het toegestaan zonder

Nadere informatie

TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - mens en samenleving. Kerndoel 38. Toelichting en verantwoording

TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - mens en samenleving. Kerndoel 38. Toelichting en verantwoording TULE - ORIËNTATIE OP JEZELF EN DE WERELD KERNDOEL 38 74 TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - mens en samenleving Kerndoel 38 De leerlingen leren hoofdzaken over geestelijke

Nadere informatie

Tumult in het VSO. Een overzicht van de leergebiedoverstijgende kerndoelen in Tumultmateriaal

Tumult in het VSO. Een overzicht van de leergebiedoverstijgende kerndoelen in Tumultmateriaal Tumult in het VSO Een overzicht van de leergebiedoverstijgende kerndoelen in Tumultmateriaal In het VSO (voortgezet speciaal onderwijs) worden twee soorten kerndoelen onderscheiden. Leergebiedspecifieke

Nadere informatie

Nieuwsbegrip. Kerndoelanalyse SLO

Nieuwsbegrip. Kerndoelanalyse SLO Nieuwsbegrip Kerndoelanalyse SLO juli 2012 Verantwoording 2012 SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling), Enschedee Mits de bron wordt vermeld, is het toegestaan zonder voorafgaande toestemming

Nadere informatie

Kleine Gartmanplantsoen 21 1017 RP Amsterdam T 020 620 9567 info@mocca-amsterdam.nl www.mocca-amsterdam.nl. Stappenplan cultuureducatiebeleid

Kleine Gartmanplantsoen 21 1017 RP Amsterdam T 020 620 9567 info@mocca-amsterdam.nl www.mocca-amsterdam.nl. Stappenplan cultuureducatiebeleid Kleine Gartmanplantsoen 21 1017 RP Amsterdam T 020 620 9567 info@mocca-amsterdam.nl www.mocca-amsterdam.nl Stappenplan cultuureducatiebeleid Inleiding Dit stappenplan is een handreiking om te komen tot

Nadere informatie

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE 1 ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE OP DE VALKENHEUVEL De wetgever schrijft scholen in Nederland voor om zich actief in te spannen om het besef van kinderen

Nadere informatie

Leermiddelenmonitor. SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling

Leermiddelenmonitor. SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling 2007 SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling SLO 2007 De van SLO is een jaarlijks onderzoek naar het selectieproces en gebruik van leermiddelen door leraren in het basis- en voortgezet onderwijs.

Nadere informatie

ABCDE Twee. Kerndoelanalyse SLO

ABCDE Twee. Kerndoelanalyse SLO ABCDE Twee Kerndoelanalyse SLO januari 2014 Verantwoording 2014 SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling), Enschede Mits de bron wordt vermeld, is het toegestaan zonder voorafgaande toestemming

Nadere informatie

Taal op maat Beschrijvingsgegevens en toelichting bij het compacten

Taal op maat Beschrijvingsgegevens en toelichting bij het compacten Taal op maat Beschrijvingsgegevens en toelichting bij het compacten SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Taal op maat Beschrijvingsgegevens en toelichting bij het compacten November 2009

Nadere informatie

Passende perspectieven praktijkonderwijs

Passende perspectieven praktijkonderwijs Passende perspectieven praktijkonderwijs Toelichting op overzicht leerroutes A-B-C rekenen SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Overzichten van leerroutes rekenen voor het praktijkonderwijs,

Nadere informatie

Leesparade Nieuw. Kerndoelanalyse SLO

Leesparade Nieuw. Kerndoelanalyse SLO Leesparade Nieuw Kerndoelanalyse SLO november 2013 Verantwoording 2013 SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling), Enschede Mits de bron wordt vermeld, is het toegestaan zonder voorafgaande

Nadere informatie

Actief Burgerschap. De Brummelbos Erica 2015-2016. In een wereld leven van, voor en met elkaar!

Actief Burgerschap. De Brummelbos Erica 2015-2016. In een wereld leven van, voor en met elkaar! Actief Burgerschap De Brummelbos Erica 2015-2016 In een wereld leven van, voor en met elkaar! 1 Inhoudsopgave Inleiding Hoofdstuk 1 : Actief Burgerschap Hoofdstuk 2 : Actief Burgerschap: een doel en een

Nadere informatie

Grip op lezen Externe analyses. Externe analyses Grip op Lezen. Dat is duidelijk! Malmberg, s-hertogenbosch blz. 1 van 10

Grip op lezen Externe analyses. Externe analyses Grip op Lezen. Dat is duidelijk! Malmberg, s-hertogenbosch blz. 1 van 10 Grip op lezen Externe analyses Externe analyses Grip op Lezen Dat is duidelijk! Malmberg, s-hertogenbosch blz. 1 van 10 Grip op lezen Externe analyses JSW Malmberg, s-hertogenbosch blz. 2 van 10 Grip op

Nadere informatie

Onderwijssociologie & Diversiteit

Onderwijssociologie & Diversiteit Onderwijssociologie & Diversiteit Hoorcollege 1: inleiding sociologie en burgerschap IVL Leike van der Leun Om deze presentatie te kunnen volgen op je mobiele telefoon, tablet of laptom, ga je naar: www.presentain.com

Nadere informatie

Notitie burgerschapszin en sociale integratie Juni 2016

Notitie burgerschapszin en sociale integratie Juni 2016 Notitie burgerschapszin en sociale integratie Juni 2016 Voorwoord Actief burgerschap en sociale integratie is bij uitstek een thema waarover het openbaar onderwijs kleur dient te bekennen. Kenmerkend voor

Nadere informatie

Wat is burgerschap? Een inleiding

Wat is burgerschap? Een inleiding Wat is burgerschap? Een inleiding Dhr. C.G.R. Ledes Wat gaan we doen? Introductie & kennismaken Absenties opnemen Afspraken maken Verwachtingen en planning van deze periode Wat is burgerschap? - opdracht

Nadere informatie

Observatielijst peuters. Analyse doelen Jonge kind

Observatielijst peuters. Analyse doelen Jonge kind Observatielijst peuters Analyse doelen Jonge kind Mei 2016 Verantwoording 2016 SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling), Enschede Mits de bron wordt vermeld, is het toegestaan zonder voorafgaande

Nadere informatie

Leerjaar 2: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A

Leerjaar 2: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Leerjaar 2: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Thema 10: Rechten en plichten van burgers Praktijkkern d: Het democratisch ABC Thema 10 Praktijkkern d Rechten en plichten van

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord

Maatschappelijk Verantwoord Maatschappelijk Verantwoord Instrument voor zelfevaluatie actief burgerschap en sociale Integratie SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Maatschappelijk Verantwoord Instrument voor zelfevaluatie

Nadere informatie

PTA maatschappijleer 2 KBL Bohemen cohort

PTA maatschappijleer 2 KBL Bohemen cohort Exameneenheden KBL maatschappijleer 2 (sectorvak zorg & welzijn) ML2/K/1 Oriëntatie op leren en werken: De kandidaat kan zich oriënteren op de eigen loopbaan en het belang van maatschappijleer verwoorden.

Nadere informatie

Hoe hieraan exact wordt vormgegeven binnen onze school, wordt duidelijk in dit document.

Hoe hieraan exact wordt vormgegeven binnen onze school, wordt duidelijk in dit document. SOCIALE COHESIE EN BURGERSCHAP Inleiding Een school maakt deel uit van de maatschappij en bouwt mee aan de vorming van jonge burgers. Een groot deel van de dag, brengen jongeren door op school. Zij krijgen

Nadere informatie

Actief burgerschap. Sint Gerardusschool Splitting 145 7826 ET Emmen Tel: 0591-622465 gerardusschool@skod.nl

Actief burgerschap. Sint Gerardusschool Splitting 145 7826 ET Emmen Tel: 0591-622465 gerardusschool@skod.nl 2013 Actief burgerschap 0 Sint Gerardusschool Splitting 145 7826 ET Emmen Tel: 0591-622465 gerardusschool@skod.nl Inhoudsopgave Pagina Inleiding 2 Hoofdstuk 1 : 3 Hoofdstuk 2 : : een doel en een middel

Nadere informatie

De Vreedzame School. Sociale competentie en actief burgerschap in het basisonderwijs

De Vreedzame School. Sociale competentie en actief burgerschap in het basisonderwijs De Vreedzame School Sociale competentie en actief burgerschap in het basisonderwijs Aanleidingen voor het ontstaan van De Vreedzame School (1999) toenemende gedragsproblematiek in scholen grensoverschrijdend

Nadere informatie

obs Jaarfke Torum 15 9679 CL Scheemda Postbus 60 9679 ZH Scheemda 0597 592524 jaarfke@planet.nl

obs Jaarfke Torum 15 9679 CL Scheemda Postbus 60 9679 ZH Scheemda 0597 592524 jaarfke@planet.nl obs Jaarfke Torum 15 9679 CL Scheemda Postbus 60 9679 ZH Scheemda 0597 592524 jaarfke@planet.nl 1 Actief burgerschap en sociale integratie: Door de toenemende individualisering in onze samenleving is goed

Nadere informatie

Inspiratie voor mensenrechteneducatie. Going Glocal lezingenserie Prof. B.M. Oomen 25 April 2012

Inspiratie voor mensenrechteneducatie. Going Glocal lezingenserie Prof. B.M. Oomen 25 April 2012 Inspiratie voor mensenrechteneducatie Going Glocal lezingenserie Prof. B.M. Oomen 25 April 2012 Wat? Hoe? Waarom? Mensenrechteneducatie Waar? Wie? Wanneer Mensenrechten: Wat? Onvervreemdbaar, universeel,

Nadere informatie

Burgerschapsvorming in leermiddelen primair onderwijs. Annette Thijs

Burgerschapsvorming in leermiddelen primair onderwijs. Annette Thijs Burgerschapsvorming in leermiddelen primair onderwijs Annette Thijs Burgerschapsvorming in leermiddelen primair onderwijs Annette Thijs Unit Maatschappelijke Thema's juni 2008 Verantwoording 2008 Stichting

Nadere informatie

Examenprogramma CKV havo en vwo. nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling

Examenprogramma CKV havo en vwo. nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Examenprogramma CKV havo en vwo nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Examenprogramma CKV havo en vwo Concept 17 juni 2014 Examenprogramma CKV havo en vwo Concept Versie 17 juni 2014 Het eindexamen

Nadere informatie

Actief Burgerschap. OBS Prinses Wilhelmina. Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen -Thé Lau-

Actief Burgerschap. OBS Prinses Wilhelmina. Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen -Thé Lau- OBS Prinses Wilhelmina Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen -Thé Lau- Inhoud INLEIDING... 3 VISIE OP ACTIEF BURGERSCHAP... 3 1) BURGERSCHAP... 4 DRIE DOMEINEN... 4 2) ACTIEF BURGERSCHAP:

Nadere informatie

Jonge burgers in het praktijkonderwijs

Jonge burgers in het praktijkonderwijs Jonge burgers in het praktijkonderwijs Een basis voor burgerschap SLO nationaal expertisecentrum voor leerplanontwikkeling Jonge burgers in het praktijkonderwijs Een basis voor burgerschap Colofon 2006

Nadere informatie

ACTIEF BURGERSCHAP. Op CDS t Kompas

ACTIEF BURGERSCHAP. Op CDS t Kompas ACTIEF BURGERSCHAP Op CDS t Kompas ACTIEF BURGERSCHAP Voorwoord Kinderen voorbereiden op hun rol van burger in de samenleving is al eeuwenlang een taak van het onderwijs. In de Wet op Primair Onderwijs

Nadere informatie

Taaljournaal (tweede editie) Beschrijvingsgegevens en toelichting bij het compacten

Taaljournaal (tweede editie) Beschrijvingsgegevens en toelichting bij het compacten Taaljournaal (tweede editie) Beschrijvingsgegevens en toelichting bij het compacten SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Taaljournaal (tweede editie) Beschrijvingsgegevens en toelichting

Nadere informatie

Taal in beeld Spelling in beeld

Taal in beeld Spelling in beeld Taal in beeld/ / Spelling in beeld Kerndoelanalyse SLO Juli 2011 Verantwoording 2011 SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling), Enschede Alle rechten voorbehouden. Mits de bron wordt vermeld

Nadere informatie

Zin in taal/ Zin in spelling tweede editie

Zin in taal/ Zin in spelling tweede editie Zin in taal/ Zin in spelling tweede editiee Kerndoelanalyse SLO Juli 2011 Verantwoording 2011 SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling), Enschede Alle rechten voorbehouden. Mits de bron wordt

Nadere informatie

Bijzonder procesdoel 3: ontdekken van mensenrechten

Bijzonder procesdoel 3: ontdekken van mensenrechten Bijzonder procesdoel 3: ontdekken van mensenrechten Eerste leerjaar B 3.1. Mijn rechten Beroepsvoorbereidend leerjaar 3.1. Mijn rechten Wie ben ik? * De leerlingen ontdekken wie ze zelf zijn - de mogelijkheden

Nadere informatie

2011 SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling), Enschede

2011 SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling), Enschede Taalfontein Kerndoelanalyse SLO Juli 2011 Verantwoording 2011 SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling), Enschede Alle rechten voorbehouden. Mits de bron wordt vermeld is het toegestaan om

Nadere informatie

Actief Burgerschap. JPS de Wiekslag. Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen -Thé Lau-

Actief Burgerschap. JPS de Wiekslag. Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen -Thé Lau- JPS de Wiekslag Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen -Thé Lau- Inhoud INLEIDING... 3 VISIE OP ACTIEF BURGERSCHAP... 3 1) BURGERSCHAP... 4 DRIE DOMEINEN... 4 2) ACTIEF BURGERSCHAP: HOE

Nadere informatie

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Voorlichtingspublicatie Betreft de onderwijssector(en) Informatie CFI/ICO Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Wet van 9 december 2005, houdende opneming in de Wet op het

Nadere informatie

Format Actief Burgerschap

Format Actief Burgerschap Format Actief Burgerschap Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen -Thé Lau- Inhoud INLEIDING... 3 VISIE OP ACTIEF BURGERSCHAP... 3 1) BURGERSCHAP... 4 DRIE DOMEINEN... 4 ) ACTIEF BURGERSCHAP:

Nadere informatie

geestelijke stromingen

geestelijke stromingen geestelijke stromingen Belang van het vak Sinds 1985 zijn de basisscholen verplicht onderwijs te geven in geestelijke stromingen en sinds 2006 moeten basisscholen en middelbare scholen actief burgerschap

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Kenmerken van onze leerlingen, ouders, omgeving en risico s.

Hoofdstuk 1: Kenmerken van onze leerlingen, ouders, omgeving en risico s. Hoofdstuk 1: Kenmerken van onze leerlingen, ouders, omgeving en risico s. Driestromenland ligt in Lelystad Zuidoost in de deelwijk Waterwijk. De school is een afspiegeling van de wijk. Kenmerken van de

Nadere informatie

Digitale geletterdheid en de lerarenopleidingen, een ontwikkelplan

Digitale geletterdheid en de lerarenopleidingen, een ontwikkelplan Digitale geletterdheid en de lerarenopleidingen, een ontwikkelplan SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling VELON conferentie Brussel, 4 februari 2016 Petra Fisser, Monique van der Hoeven, Sigrid

Nadere informatie

Taal in beeld/ Spelling in beeld (tweede versie) Kerndoelanalyse SLO

Taal in beeld/ Spelling in beeld (tweede versie) Kerndoelanalyse SLO Taal in beeld/ Spelling in beeld (tweede versie) Kerndoelanalyse SLO Oktober 2015 Verantwoording 2015 SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling), Enschede Mits de bron wordt vermeld, is het

Nadere informatie

Keurmerk: Duurzame school

Keurmerk: Duurzame school Keurmerk: Duurzame school Doorlopende leerlijn voor duurzame ontwikkeling van basisonderwijs (PO) t/m voortgezet onderwijs (VO) PO-1 Kennis en inzicht (weten) Vaardigheden (kunnen) Houding (willen) Begrippen

Nadere informatie

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE Heutink ICT ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE op de C.B.S. De Bruinhorst 22-5-2012 Inhoudsopgave Inleiding 3 Pagina 1. Burgerschap op de Bruinhorstschool 3 2. Kerndoelen 3 3. Visie 4 4. Hoofddoelen

Nadere informatie

Nieuwsbrief De Vreedzame School

Nieuwsbrief De Vreedzame School Nieuwsbrief De Vreedzame School Algemeen Onze school werkt met het programma van de Vreedzame School. Dit programma wil een bijdrage leveren aan een positief sociaal klimaat en de vorming van actieve en

Nadere informatie

Leermiddelenmonitor. Gebruiken, ontwikkelen en delen van leermiddelen. SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling

Leermiddelenmonitor. Gebruiken, ontwikkelen en delen van leermiddelen. SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling 9/1 Gebruiken, ontwikkelen en delen van leermiddelen SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling 9/1 Gebruiken, ontwikkelen en delen van leermiddelen Inleiding Voor u ligt de nieuwe leermiddelen

Nadere informatie

De Vogelveste. speciale school voor basisonderwijs

De Vogelveste. speciale school voor basisonderwijs De Vogelveste speciale school voor basisonderwijs Actief burgerschap 2010-2011 1 Inhoudsopgave: Inhoudsopgave bladzijde 1. Inleiding bladzijde 2. Hoofdstuk 1 Kenmerken van de omgeving en de leerlingen

Nadere informatie

Leerplan VVKBaO. Verbondenheid door middel van rituelen tijdens speciale gelegenheden. Jenthé Adriaens, Elise Buts & Sharis Vertommen

Leerplan VVKBaO. Verbondenheid door middel van rituelen tijdens speciale gelegenheden. Jenthé Adriaens, Elise Buts & Sharis Vertommen 2014 2015 Leerplan VVKBaO Verbondenheid door middel van rituelen tijdens speciale gelegenheden Jenthé Adriaens, Elise Buts & Sharis Vertommen THOMAS MORE KEMPEN VORSELAAR INHOUDSOPGAVE 1 Wereldoriëntatie...

Nadere informatie

Wetenschap en Technologie, Science, óók voor hoogbegaafde leerlingen op PO en onderbouw VO.

Wetenschap en Technologie, Science, óók voor hoogbegaafde leerlingen op PO en onderbouw VO. VO-PO samenwerking Kandinsky - Talent Wetenschap en Technologie, Science, óók voor hoogbegaafde leerlingen op PO en onderbouw VO. VO-PO samenwerking Kandinsky - Talent Wetenschap en Technologie, Science,

Nadere informatie

Het kwaliteitenspel: de inzet verhogen Aanpak en instrumenten om leerlingen te laten groeien

Het kwaliteitenspel: de inzet verhogen Aanpak en instrumenten om leerlingen te laten groeien Het kwaliteitenspel: de inzet verhogen Aanpak en instrumenten om leerlingen te laten groeien SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Een instrumentarium UniC en!mpulse zijn vernieuwingsscholen

Nadere informatie

Gemiddelde. Oneens. Gemiddelde. Oneens

Gemiddelde. Oneens. Gemiddelde. Oneens Aantal respondenten: 231 Ouder(s) 2011 Onderwijs en leren Leerstof en toetsen 3,6 1% 4% 27% 58% 10% B1. Het is mij duidelijk wat de school onderwijskundig wil bereiken. 3,6 1% 4% 27% 65% 3 % (?) B2. Mijn

Nadere informatie

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE.

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE. ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE. Basisschool: de Zevensprong Mannagras 30, 8043 KD Zwolle 038-4201840 Inhoudsopgave 1. Kenmerken en Risico s 2. Visie op actief burgerschap 3. Hoofddoelen 4. Aanbod

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo (gemeenschappelijk deel)

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo (gemeenschappelijk deel) Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo (gemeenschappelijk deel) Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

Basistraject lokaal jeugdbeleid

Basistraject lokaal jeugdbeleid Basistraject lokaal jeugdbeleid Inhoud en competenties per basismodule Basismodule Ruimte op 23 september en 23 oktoberi 2014 (Brussel) Kinderen en jongeren mogen er zijn en ruimte innemen, letterlijk:

Nadere informatie

In de wet is opgenomen, dat scholen actief bezig moeten zijn met burgerschapszin.

In de wet is opgenomen, dat scholen actief bezig moeten zijn met burgerschapszin. 03-2007 Pagina 1 van 10 Inleiding In de wet is opgenomen, dat scholen actief bezig moeten zijn met burgerschapszin. In de wet op het p.o. staat, dat het onderwijs er van uitgaat dat leerlingen opgroeien

Nadere informatie

Het spel der democratische opvoeding Wat vooraf ging: Aan de hand van de 4 pijlers deden de ambassadeurs van Triodus samen goed voor later en de werkgroep wat iedere kindwijzerorganisatie deed, inventariseren!

Nadere informatie

Voor het Huis voor democratie en rechtsstaat wordt geëxperimenteerd met proeftuinen

Voor het Huis voor democratie en rechtsstaat wordt geëxperimenteerd met proeftuinen Voor het Huis voor democratie en rechtsstaat wordt geëxperimenteerd met proeftuinen Het Huis voor democratie en rechtsstaat is een nog op te richten instelling. Het Huis wil kennis van burgers over onze

Nadere informatie

Handreiking bij kerndoelen burgerschap. Pieter Vos. Burgerschap, de nieuwste hype uit Den Haag?

Handreiking bij kerndoelen burgerschap. Pieter Vos. Burgerschap, de nieuwste hype uit Den Haag? Handreiking bij kerndoelen burgerschap Pieter Vos Burgerschap, de nieuwste hype uit Den Haag? Het zou kunnen zijn dat de nieuw gestelde doelen rond 'actief burgerschap en sociale integratie' niets anders

Nadere informatie