BELEG VAN HAAELEM AMSTERDAM. I'.A.IS^Oï^^^^^v/l:-A. in 1572 en VAN HET,, ^»'-.,4:«

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "BELEG VAN HAAELEM AMSTERDAM. I'.A.IS^Oï^^^^^v/l:-A. in 1572 en VAN HET,, ^»'-.,4:«"

Transcriptie

1 !i i'lilll i l>lll i 'llllll!llll l!ill» lllll»l!llllllll!llllll l lllillill llll!l!lllll IIIW!'llimillin> AMSTERDAM. I'.A.IS^Oï^^^^^v/l:-A. VAN HET,, ^»'-.,4:«BELEG VAN HAAELEM in 1572 en 1573.

2

3 PANORAMA VAN HKT BELES fli ilftilei in 1572 en SCHILDER: P. TETiR VAN ELVEN. HET DIORAMA STELT VOOR: DE RUÏNE VAN HET KASTEEL BREDERODE, GELEOEX ///2 UUR BOVEN HAARLEM.

4 PANOEAMA. De Locscliouwer verbeelde zich te slaan op een der werken door de Spanjaarden opgeworpen, lusschen Spaarndam en '1 Huis Te Cleef. Indien hij zich richl naar de stad Haarlem, lieefl liij hel hoofdkavarlier van Don Frederik vlak voor zicli. De Spaansche banier waait van de tinne. Door het afbranden van de omliggende woningen en het opslaan van tenten hebben de belegeraars zich daar reeds zoo goed mogelijk genesteld. Daarachter rust het oog op het tooneel van de eerste schermutselingen tasschen de Haarlemmers en hunne steeds nader dringende vijanden, op 20 December Aan onze rechterhand slrekt zich in de verte de rij duinen uit, die de dorpen Bloemenda.ü en Overveen tegen den scherpen wind van de Noordzee beschermen, en steeds rechts voortgaande onlmoelen wij hel Wijkermeer en vervolgens liet IJ. Nog verder volgt ons oog van Spaarndam af den Spaarndanmierdijk, totdat aan den horizont de hooge torens van Amsterdam verrijzen. Emdelijk sluit het tafreel zich over de Haarlemmermeer weer aan bij het punt van uitgang. Een plattegrond, achter de besclnijving gevoegd, maakt het den toeschouwer gemakkelijk, zich op het terrein der handeling te verplaatsen.

5 HISTOEISCH OVEEZICHT. Het beleg van Haarlem is in de gelieele wereld bekend als een van de schitterendste feiten uit den lachtigjarigen oorlog door de republiek der Nederlanden tegen den Koning van het machtige Spanje, den graaf dezer gewesten, gevoerd. Door dien oorlog, die van 1568 tot 1648 geduurd heeft, vocliten de noordelijke provinciën \ an de Nederlanden zich vrij. Bij den vrede van Munster werd die vrijheid plechtig erkend en bevestigd. Het beleg van Haarlem had plaats in de jaren 1572 en Reeds sedert lang peinsde de Hertog van Al va, 'skonings legeraanvoerder, er over, door de verovering van Haarlem het noordelijke gedeelte van Holland in zijn macht te krijgen en van het zuidelijke, waar de Prins van Oranje zijn hoofdkwartier had opgeslagen, te scheiden. De omstandigheid, dat Amsterdam nog de Spaansche zijde hield, scheen dat plan bijzonder uitvoerbaar te majcen. Ook was de overmacht, waarmee men de weerlooze stad dacht te overvallen, groot genoeg om de \erwachting van een spoedige overgave, na een beslissende bestorming, te wettigen. Doch Alva liad niet gerekend op

6 4 de kracht van ^-aderlandsliefdc en vertwijfeling. Ue Haarlemmers hadden, evenals het gelieele land, hun hart van geestdrift voelen kloppen hij de inneming van den Briel door de Watergeuzen op den Isten April 1572, en het gedrag van de Spaansche benden te Naarden had hewezen wat men van den vijand te wachten had. Met ongehoorde wreedheid was Naarden even als kort te voren Zutphen uitgemoord. Geen onderwerping vermocht het vonnis over de opstandelingen te verzachten. Haarlem was slecht voorbereid op eene belegering. JDe wallen waren van eene verouderde constructie, met torentjes voorzien, maar niet sterk. Er zou een groote bezetting noodig geweest zijn, om ze behoorlijk te kunnen verdedigen en het garnizoen was ])eperkt. Alle hoop rustte op de burgerij. In het begin van December 1572 begon de belegerijjg. I*]cn detachement werd vooruitgezonden om zicii meester Le maken van öpaarndani, dat zich als een voorwcrlc van Haarlem naar den kant van Amsterdam uitstrekte. 13it geschiedde in ilen nacht van den locn op den llt^n DecemJjcr. en bende uit Haarlem ter liulp gezonden kwaju te laat. De Spanjaarden waren meester van het doi-p en de verschansing. Reeds den volgenden dag verscjiccn nu Don l'^rederik, Alva's zoon, die door zijn vader met liet opperi)cvcl voor Haarlem vereerd was, zelf met zijn staf en al zijn benden voor tic stad. Hij sloeg zijn hoofdkwartier oj) iü het liuis Te Cleef, uageuoeg halverwege Spaarndanj en llaancin, een kasteel, waarvan niets dan een zeejklein getleelte der runie nog over is. De iiaatn van het

7 D huis Te Cleef leeft voort in de Kleverlaan, die vlak langs de ruïne loopt. De vijandelijke macht, welke Haarlem hcdwingen moesl, steeg gaandeweg tot dertig duizend man, waaronder vijltieji honderd ruiters. Weldra had zij de stad geheel ingesloten. De bezetting van Haarlem daarentegen bedroeg niet meer dan vier duizend nian en de bevolking, mannen, vrouwen en kinderen, bereikte ter nauwernood liel cijfer van het vijandelijke leger. Toch werden wonderen van dappei'heid gedaan en bezweek Haarlem niet dan na den wanhopigsten tegenstand. De voorstelliag van het beleg, die het onderwej-j) van het Amsterdamsche Panorama uitmaakt, verplaatst den toeschouwer op den 20en December 1572, op een der werken tusschen Spaarndam en het huis Te Cleef, op liet oogenblik waarop de Haarlemmers in een wanhopigen uitval tie Spanjaarden pogen terug te dringen, een poging flie, al wisselden dien dag de kansen herhaaldelijk, geen ander resultaat voor de benarde ve.ste opleverde dan dat de Spanjaarden één enkele maal binnen hunne scliansen werden teruggeworpen, doch om straks met v(>rscho, steeds aangroeiende beuden het oogenljükkelijk xerloivn terrein te lierwiimen en de stad steeds enger in te sluiten, liet Panorama stelt deze afwisseling van het krijgsg(,'luk op dien gedenkwaardigen dag in het helderst lichl. Di> schilder jneende daarbij tien eerbied voor de ovei'leveriug met de historische nauwgezetheid te mogen verbinden. Hij schetste ons de bekende heidinnenüguur uit het i)eleg van Haarlem, Kejiau Hasselaar, aan het hooid van hare drie hondei'd Amazonen.

8 6 't Is boven twijfel verheven dat de vrouwen aan de verdediging der stad Haarlem, even als later te Alkmaar, een meer dan gewoon aandeel genomen hebben. Toch heeft de dichtende Iraditie niet immer den vasten grond der historie onder de voeten gehad en een latere navorsching heeft menig feit dienaangaande, reeds hier en daar onder de geschiedkundige geboekt, tot de onbewezen en onbewijsbare terug gedreven. Ed'och, daar heeft zij zelve haar grens gevonden. De vorm, waarin zich het algemeene denkbeeld van verzet der vrouwen te Haarlem, haar kloekmoedig deelen in de gevaren barer echtgenooten en broeders als 't ware heeft A^astgezet, blijft onverstoorbaar dezelfde. Wie van hel beleg van Haarlem spreekt, denkt aan Kenau Hasselaar. Daarom behoefde men niet te aarzelen haar een plaats in te ruimen op het tafreel van het Amsterdamscho Panorama. Zoolang historieschrijvers als Motley Kenau en haar driehonderd A'i^ouwen handhaven, zal dit den Panoramaschilder wel niet cua'el geduid kunnen worden. 't Is hier de plaats niet om het jjcleg van Haarlem in zijn geheel te schetsen. Genoeg zij 't te herinneren, dat wondoren van dapperheid door de kloeke burgerij verricht Averden on de verwachting van Hertog Alva, dat de stad zonder blag of stoot in zijne handen zou A^allen, niet vervuld werd. Docli dit versterkte den ijzeren Hertog slechts te meer in zijn voornejuen on) niet te wijken, dan voor de onmogelijkheid. Zijne bedelen aan zijn zoon namen uitsluitend die richting. Al was de winter streng en leden de soldaten uit Spanje en Italië, die aan een milder kliniaut gewend waren, ontzaglijk veel, Don Frederik mocht

9 *l er niel aan denken het beleg opte])reken. TIaarleni moost vallen, al zou liet een half leger kosten. Werkelijk viel Haarlem. De pogingen van den Prins van Oranje, die geen oogenblik zijn pliclil verzuimde en alles deed wat in zijn vermogen was om Haarlem 1<' liuiji1<> komen, leden schipbreuk op de zwakke middelen, die hem ten dienste stonden, en de overmaeht van d(mi vijand. Daarbij ])eg(m welliaast het ge])rek Haarlem te t<'islereii. In.luli 1573 moesl de burgerij zicli oj) genade en ongenade overgeven. Helaas, voor de Alva's bestond geen genade. Oji de gruavehjkste wijze wreekten de Spanjaarden den smaad dat zij zoo lang het hoofd hadden g(>st()oten voor eene zoo zwak bezette stad. Meer dan 2300 mannen en vrouwen werden vermoord (waaronder 300 die twee aan twee gebonden in de Haarlennnermeer verdronicen werden), en dagen lang was Haarlem het tooneel van de mee^t tengellooze i'oofzucht. Toch leeft de herinnering aan de khjeke verdediging der stad in de herinnering voort als een van de schitterendste feiten uit de geschiedenis der Xederlandsche gewesten, die onmiddellijk na de verovering van Haarlem mocht vermelden, dat dezelfde legerl)ende.i, die hier de zege ])eliaalden, onder dezelfde Ijevelhebbers liun hoofd stieten voor Alkmaar, twee feiten die z(jnd(m' twijfel met elkaar in verband staan. De Haarlemmers hebben de Alkmaarder> geleenl, lioe zij de vijanden behoorden te ontvangtin.

10 i

11

12 EAC-SIMILE NAAR BENE KAART van het Jaar AAJWVV- Sail^orr /tr^-^'v: '

13

Het verhaal van de 80 jarige oorlog!

Het verhaal van de 80 jarige oorlog! Het verhaal van de 80 jarige oorlog! Filips II erft het grote "Europese Rijk" van zijn vader Karel V. Om te beginnen gaat hij strenge belastingen heffen. 1 Na een aantal jaar vertrekt hij naar Spanje,

Nadere informatie

NEDERLAND IN DE 16e EEUW

NEDERLAND IN DE 16e EEUW NEDERLAND IN DE 16e EEUW In de 16e eeuw vielen de Nederlanden onder de Spaanse overheersing. Er bestonden grote verschillen tussen de gewesten (= provincies), bv: - dialect - zelfstandigheid van de gewesten

Nadere informatie

Calvijn. Vrede van Augsburg. Margaretha van Parma. Hertog van Alva. De keurvorst van Saksen. Karel V. Buitenlandse zaken en oorlog

Calvijn. Vrede van Augsburg. Margaretha van Parma. Hertog van Alva. De keurvorst van Saksen. Karel V. Buitenlandse zaken en oorlog In welk jaar publiceerde Luther zijn 95 stellingen? Welke Frans-Zwitserse hervormer kreeg veel aanhang in de Nederlanden? Welke vrede bepaalde, dat de vorst de religie van zijn volk bepaalt? 1517 Calvijn

Nadere informatie

Lesbrief Stevig Sterk Zaltbommel

Lesbrief Stevig Sterk Zaltbommel Lesbrief Stevig Sterk Zaltbommel Groep 7/8 Erfgoed educatie Bezoek les Stevig Sterk Zaltbommel Stevig Sterk Zaltbommel is een bezoek les over historische vestingwerken van Zaltbommel. Nadruk ligt op het

Nadere informatie

4 De Nederlandse opstand

4 De Nederlandse opstand 4 De Nederlandse opstand Kenmerken Nederlanden: * veel water * weinig goede wegen * weinig steden * veel dorpen * aparte gewesten * gewesten zeer zelfstandig Habsburgse Nederlanden 1477-1581 * 17 gewesten

Nadere informatie

ONLINE BIJBELSTUDIE VOOR JONGEREN

ONLINE BIJBELSTUDIE VOOR JONGEREN STUDIONLINE JAARGANG 2, NR. 10 ONLINE BIJBELSTUDIE VOOR JONGEREN DL 2 D O M I N E E O N L I N E. O R G Vierhonderd jaar geleden vergaderde de synode in Dordrecht. Je weet inmiddels wat een synode is: een

Nadere informatie

Leerdoel Leerlingen herhalen op een speelse manier kennis over het ontstaan en het bestuur van de Republiek.

Leerdoel Leerlingen herhalen op een speelse manier kennis over het ontstaan en het bestuur van de Republiek. HISTORISCHE BLINGO Korte omschrijving werkvorm Deze kennisquiz is een combinatie van Bingo en Lingo. De klas wordt verdeeld in zes teams. Ieder team heeft een bingokaart met daarop negen jaartallen. Het

Nadere informatie

PINKSTEREN DRIE: Bokkie kopen!

PINKSTEREN DRIE: Bokkie kopen! PINKSTEREN DRIE: Bokkie kopen! Met PINKSTEREN hebben we in Nederland altijd vrij! Er is een 1 e Pinksterdag, een 2 e Pinksterdag. En in Purmerend (en omgeving) hebben we zelfs een 3 e Pinksterdag. Op deze

Nadere informatie

Ontstaan van de Gouden Eeuw (1588-1648)

Ontstaan van de Gouden Eeuw (1588-1648) 1 Ontstaan van de Gouden Eeuw (1588-1648) H!to"sche context Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden 1515-1648 meneervanempel.nl 2 Hoofdvraag Waardoor ontstond in de Republiek de Gouden Eeuw, 1588-1648?

Nadere informatie

Scriptie Geschiedenis 80 jarige oorlog & haarlem

Scriptie Geschiedenis 80 jarige oorlog & haarlem Scriptie Geschiedenis 80 jarige oorlog & haarlem Scriptie door een scholier 5288 woorden 27 februari 2002 5,9 379 keer beoordeeld Vak Geschiedenis VOORWOORD. Deze scriptie is gemaakt als praktische opdracht

Nadere informatie

Bij de tijd Groep 6 thema 3, les 1 De Opstand Werkblad 1. dit is Klaas. Klaas is veer-tien jaar. hij loopt al heel lang.

Bij de tijd Groep 6 thema 3, les 1 De Opstand Werkblad 1. dit is Klaas. Klaas is veer-tien jaar. hij loopt al heel lang. Bij de tijd Groep 6 thema 3, les 1 De Opstand Werkblad 1 Rouwdouwen Kleur de woorden: sol-daat = geel vecht = rood vrij-heid = groen held = blauw dit is Klaas Klaas is veer-tien jaar hij loopt al heel

Nadere informatie

1 Friesland 2 Stad en Lande 3 Drenthe 4 Overijssel 5 Gelre 6 Limburg 7 Sticht 8 Holland 9 Zeeland 10 Brabant 11 Vlaanderen 12 Artesië

1 Friesland 2 Stad en Lande 3 Drenthe 4 Overijssel 5 Gelre 6 Limburg 7 Sticht 8 Holland 9 Zeeland 10 Brabant 11 Vlaanderen 12 Artesië Werkblad Ω Hoe Nederland ontstond Ω Les : Nederland nu en toen een Rond 500 krijgt ons land de naam de Lage Landen of de Nederlanden. Ons land ligt namelijk erg laag. Het gebied is zo groot als Nederland,

Nadere informatie

Hertogen, Graven, Baronnen en Heren rond de Baronie van Acquoy ca Door A. F. Verstegen. 1. Heerlijkheid Hagestein. 2.

Hertogen, Graven, Baronnen en Heren rond de Baronie van Acquoy ca Door A. F. Verstegen. 1. Heerlijkheid Hagestein. 2. Hertogen, Graven, Baronnen en Heren rond de Baronie van Acquoy ca. 1555 Door A. F. Verstegen 1. Heerlijkheid Hagestein 2. Land van Vianen 1 3. Graafschap Culemborg 2 3 4. Land van Arckel 5. Graafschap

Nadere informatie

Samenvatting Geschiedenis 2.1 t/m 3.1

Samenvatting Geschiedenis 2.1 t/m 3.1 Samenvatting Geschiedenis 2.1 t/m 3.1 Samenvatting door een scholier 1543 woorden 18 januari 2016 7,1 54 keer beoordeeld Vak Methode Geschiedenis Feniks Geschiedenis 2.1 Deelvraag: waartoe leidde de modernisering

Nadere informatie

Gebeurtenis Regeerperiode 1403-1442

Gebeurtenis Regeerperiode 1403-1442 Johanna van Polanen is pas 11 jaar als ze trouwt. Dit komt doordat haar familie een verstandshuwelijk sluit. Ontvang 100 florijnen. 1403 Engelbrecht de Eerste van Nassau trouwt met Johanna van Polanen.

Nadere informatie

Superhelden, we kennen ze allemaal

Superhelden, we kennen ze allemaal Superhelden, we kennen ze allemaal 1 Noem bekende superhelden op en laat leerlingen alvast de (uiterlijke) overeenkomsten benoemen van deze helden: Stoer, gespierd en spierballen, extreme spierbundels.

Nadere informatie

Dagboek Sebastiaan Matte

Dagboek Sebastiaan Matte Vraag 1 van 12 Dagboek Sebastiaan Matte Uit het dagboek van Sebastiaan Matte: "Ik ben vandaag bij een hagenpreek geweest, in de duinen bij Overveen. Wel duizend mensen uit de stad waren bij elkaar gekomen

Nadere informatie

Kastelen in Nederland

Kastelen in Nederland Kastelen in Nederland J In ons land staan veel kastelen. Meer dan honderd. De meeste van die kastelen staan in het water. Bijvoorbeeld midden in een meer of een heel grote vijver. Als er geen water was,

Nadere informatie

Tijd van ontdekkers en hervormers (1500 1600) 5.4 Uit de Opstand een Republiek geboren. (1500 1600) (1500 1600)

Tijd van ontdekkers en hervormers (1500 1600) 5.4 Uit de Opstand een Republiek geboren. (1500 1600) (1500 1600) 5.4 Uit de Opstand een Republiek geboren (2). Onderzoeksvraag: Welke bestuurlijke, godsdienstige en economische oorzaken waren bij de Opstand in de Nederlanden het belangrijkst, en wat waren de gevolgen?

Nadere informatie

1 Friesland 2 Stad en Lande 3 Drenthe 4 Overijssel 5 Gelre 6 Limburg 7 Sticht 8 Holland 9 Zeeland 10 Brabant 11 Vlaanderen 12 Artesië

1 Friesland 2 Stad en Lande 3 Drenthe 4 Overijssel 5 Gelre 6 Limburg 7 Sticht 8 Holland 9 Zeeland 10 Brabant 11 Vlaanderen 12 Artesië Werkblad Ω Hoe Nederland ontstond Ω Les : Nederland nu en toen Rond 500 krijgt ons land de naam de Lage Landen of de Nederlanden. Ons land ligt namelijk erg laag. Het gebied is zo groot als Nederland,

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Kastelen De eerste kastelen De eerste kastelen werden tussen 800 en 1000 na Christus gebouwd. In die tijd maakten de Noormannen de kusten van Europa onveilig: ze plunderden dorpen en boerderijen. De mensen

Nadere informatie

Ananias & Saffira. Het leven van de eerste christengemeente, openbaarde en meewerkte, ja, daar kunnen wij naar verlangen.

Ananias & Saffira. Het leven van de eerste christengemeente, openbaarde en meewerkte, ja, daar kunnen wij naar verlangen. - 1 - Ananias & Saffira Het leven van de eerste christengemeente, zoals God zich daar openbaarde en meewerkte, ja, daar kunnen wij naar verlangen. Maar het waren niet enkel genezingen die onder hen plaats

Nadere informatie

1: De nederlanden komen in verzet tegen Filips II

1: De nederlanden komen in verzet tegen Filips II 1: De nederlanden komen in verzet tegen Filips II Wat wilden Karel V en Filips II bereiken? Op politiek gebied wilden ze dat de macht van de regering in Brussel vergroot werd Grote ontevredenheid onder

Nadere informatie

Doodenherdenking in Dachau

Doodenherdenking in Dachau Doodenherdenking in Dachau Ed. Hoornik bron. De Bezige Bij, Amsterdam 1945 Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/hoor009dood01_01/colofon.php 2016 dbnl / erven Ed. Hoornik 5 Doodenherdenking

Nadere informatie

Stofomschrijving Deze opdracht hoort bij 2.1-3.1 en 3.2 van De Republiek in tijd van Vorsten (Geschiedenis Werkplaats).

Stofomschrijving Deze opdracht hoort bij 2.1-3.1 en 3.2 van De Republiek in tijd van Vorsten (Geschiedenis Werkplaats). Het verhaal van 1588 Bodystorming Inleiding Het jaar 1588 is een belangrijk jaar in de geschiedenis van de Republiek. De gebeurtenissen die eraan vooraf gaan worden als feiten voorgelezen en tussen de

Nadere informatie

1c. Losse opdracht- Memoryspel

1c. Losse opdracht- Memoryspel 1c. Losse opdracht- Memoryspel Instructie: Op de volgende pagina van deze instructie vindt u het memory-spel met de portretten van de hoofdrolspelers tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Op elk portret staat

Nadere informatie

2. Bourtange I. Kijk naar het plaatje en lees bovenstaande titel. Waar zou de luistertekst over gaan? Kruis het juiste antwoord aan.

2. Bourtange I. Kijk naar het plaatje en lees bovenstaande titel. Waar zou de luistertekst over gaan? Kruis het juiste antwoord aan. 2. Bourtange I. Kijk naar het plaatje en lees bovenstaande titel. Waar zou de luistertekst over gaan? Kruis het juiste antwoord aan. 1. Boeren gebruiken een tang om de nagels van hanen bij te knippen.

Nadere informatie

Sessie 64. Meningen over Johan van Oldenbarnevelt. Mening in 1618. Mening Nu. Niet waar of Valt niet te zeggen

Sessie 64. Meningen over Johan van Oldenbarnevelt. Mening in 1618. Mening Nu. Niet waar of Valt niet te zeggen Sessie 64. Meningen over Johan van Oldenbarnevelt Mening in 1618 Mening Nu Niet waar of Valt niet te zeggen Sessie 64. Uitspraken over Johan van Oldenbarnevelt Johan van Oldenbarnevelt verdiende het om

Nadere informatie

En ik kom tot U Opwekking 612

En ik kom tot U Opwekking 612 Hartelijk welkom En ik kom tot U Opwekking 612 In uw aanwezigheid kan ik daar ooit zijn, want ik ben een mens, zondig en onrein. Maar U gaf uw Zoon om in mijn plaats te staan en door wat Hij deed mag

Nadere informatie

GK 206: 1a, 2v, 3m, 4v, 5m, 6a, 7a (De Heer is waarlijk opgestaan; = GK06 44)

GK 206: 1a, 2v, 3m, 4v, 5m, 6a, 7a (De Heer is waarlijk opgestaan; = GK06 44) 1 april 2018 17.00 uur GP Hommes orgel: Harry Kroeske; piano: Theo van Bokkem schriftlezing: Rinke Larooy Belijdenis van afhankelijkheid en groet GK 206: 1a, 2v, 3m, 4v, 5m, 6a, 7a (De Heer is waarlijk

Nadere informatie

Tijd van regenten en vorsten 1600 1700. 6.2 Wie heeft de macht? Deel 2. Wie hadden in de Republiek, in Frankrijk en in Engeland de politieke macht?

Tijd van regenten en vorsten 1600 1700. 6.2 Wie heeft de macht? Deel 2. Wie hadden in de Republiek, in Frankrijk en in Engeland de politieke macht? Onderzoeksvraag: Wie hadden in de Republiek, in Frankrijk en in Engeland de politieke macht? Kenmerkende aspect: Het streven van vorsten naar absolute macht. De bijzondere plaats in staatskundig opzicht

Nadere informatie

Noord-Nederlandse gewesten. Smeekschift

Noord-Nederlandse gewesten. Smeekschift Habsburgs gezag Vanaf dat moment stonden de zuidelijke Nederlanden onder Habsburgs gezag. Noord-Nederlandse gewesten Door vererving en verovering vielen vanaf dat moment ook alle Noord- Nederlandse gewesten

Nadere informatie

Samenvatting Geschiedenis Hoofdstuk 4

Samenvatting Geschiedenis Hoofdstuk 4 Samenvatting Geschiedenis Hoofdstuk 4 Samenvatting door Sven 1848 woorden 18 december 2017 6,7 10 keer beoordeeld Vak Methode Geschiedenis Sprekend verleden Paragraaf 1: Het gebied dat tegenwoordig bestaat

Nadere informatie

Albert I van België: Brussel, 8 april Marche-les- Dames, 17 februari 1934

Albert I van België: Brussel, 8 april Marche-les- Dames, 17 februari 1934 Albert I van België: Brussel, 8 april 1875 - Marche-les- Dames, 17 februari 1934 Hij was prins van België, hertog van Saksen, prins van Saksen-Coburg-Gotha, was van 23 december 1909 tot 17 februari 1934

Nadere informatie

Hoe groot was het leger van Saul in de tijd van vrede en hoe was de organisatie?

Hoe groot was het leger van Saul in de tijd van vrede en hoe was de organisatie? Inval van de Filistijnen en Saul brengt een offer. Hoe groot was het leger van Saul in de tijd van vrede en hoe was de organisatie? 1 Samuel 13:2 2 Toen koos Saul drieduizend man uit Israël voor zich uit.

Nadere informatie

Karel XII van Zweden: Stockholm, 17 juni 1682 Halden, 30 november 1718

Karel XII van Zweden: Stockholm, 17 juni 1682 Halden, 30 november 1718 Karel XII van Zweden: Stockholm, 17 juni 1682 Halden, 30 november 1718 Karel XII was van 1697 tot 1718 koning van Zweden. Hij was de derde koning uit het geslacht Wittelsbach en één der partijen in de

Nadere informatie

Opwekking 346: Opwekking 167:

Opwekking 346: Opwekking 167: Opwekking 346: Maak ons tot een stralend licht een stralend licht Tot de wereld ziet wie haar het leven geeft. Laat het schijnen door ons heen. Maak ons tot een woord van hoop een levend woord dat U verlossing

Nadere informatie

Welke opdracht ontving Mozes van God?

Welke opdracht ontving Mozes van God? Door de Schelfzee. Welke opdracht ontving Mozes van God? Exodus 14:1-2 1 Toen sprak de HEERE tot Mozes: 2 Spreek tot de Israëlieten en zeg dat zij terugkeren en hun kamp opslaan voor Pi-Hachiroth, tussen

Nadere informatie

Lesschema 2 graad t.g.v. 500 jaar Koninklijke Sint Sebastiaansgilde Essen

Lesschema 2 graad t.g.v. 500 jaar Koninklijke Sint Sebastiaansgilde Essen Lesschema 2 graad t.g.v. 500 jaar Koninklijke Sint Sebastiaansgilde Essen 1 Naamsverklaring: Een gilde is een vereniging van mensen die hetzelfde beroep uitoefen(d)en, vb bakkers of wevers waren allemaal

Nadere informatie

Aan de rechterhand van de Vader totdat

Aan de rechterhand van de Vader totdat Aan de rechterhand van de Vader totdat Lukas 24: 50 En Hij leidde hen naar buiten tot bij Betanie en Hij hief de handen omhoog en zegende hen. 51 En het geschiedde, terwijl Hij hen zegende, dat Hij van

Nadere informatie

Samenvatting Gouden Eeuw ABC

Samenvatting Gouden Eeuw ABC Samenvatting Gouden Eeuw ABC Week 1ABC: Gouden Eeuw algemeen Info: De Gouden Eeuw (1600-1700) De 17 e eeuw wordt de Gouden Eeuw genoemd, omdat er in Nederland veel geld werd verdiend. Vooral door de handel.

Nadere informatie

3a. Denk opdracht- Wie ben ik?

3a. Denk opdracht- Wie ben ik? 3a. Denk opdracht- Wie ben ik? Instructie: Wie ben ik is een spel waarbij de kinderen gebruik maken van de hoofdpersonen uit de Opstand der Nederlanden: Johannes Calvijn, Angelus Merula, Willem van Oranje,

Nadere informatie

Albrecht van Oostenrijk: (Wiener Neustadt, 15 november 1559 Brussel, 13 juli 1621

Albrecht van Oostenrijk: (Wiener Neustadt, 15 november 1559 Brussel, 13 juli 1621 Albrecht en Isabella Heersers van de Nederlanden Periode: 1598 1621 Voorganger: Filips II Opvolger: Filips IV Albrecht van Oostenrijk: (Wiener Neustadt, 15 november 1559 Brussel, 13 juli 1621 Ook Albert

Nadere informatie

Laatste voorbereidingen 1. Besnijdenis, niet op basis van eigen kracht 2. Pascha, verbond wordt hersteld 3. Begin van een nieuw tijdperk

Laatste voorbereidingen 1. Besnijdenis, niet op basis van eigen kracht 2. Pascha, verbond wordt hersteld 3. Begin van een nieuw tijdperk Gideon Rechters 6 1 De Jordaan oversteken 1. Focus op Gods woord 2. Zorg dat je de Heer ieder moment kunt ontmoeten 3. Volg Jezus, wees een Jozua generatie 4. Kom in beweging Stenen oprichten 1. Gods grote

Nadere informatie

Bij wie waren David en zijn mannen toen de oorlog tussen de Filistijnen en Israël begon?

Bij wie waren David en zijn mannen toen de oorlog tussen de Filistijnen en Israël begon? David door koning Achis weggestuurd en God geeft David een tik op de vingers. Bij wie waren David en zijn mannen toen de oorlog tussen de Filistijnen en Israël begon? 1 Samuel 29:2 2 De stadsvorsten van

Nadere informatie

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Dit hoofdstuk gaat over opstand in Amerika, Frankrijk en Nederland. Deze opstanden noemen we revoluties. Opstand in Amerika (1775). De

Nadere informatie

Werkstuk Geschiedenis Frankrijk in de tijd van het absolutisme

Werkstuk Geschiedenis Frankrijk in de tijd van het absolutisme Werkstuk Geschiedenis Frankrijk in de tijd van het absolutisme Werkstuk door een scholier 1970 woorden 12 oktober 2005 6,7 72 keer beoordeeld Vak Geschiedenis Hoofdvraag: Hoe beschrijven en verklaren we

Nadere informatie

GELOOF GROOT BEGIN KLEIN! GRAAF EEN GREPPEL!

GELOOF GROOT BEGIN KLEIN! GRAAF EEN GREPPEL! GELOOF GROOT BEGIN KLEIN! GRAAF EEN GREPPEL! 2 Koningen 3: 4-24 4. Koning Mesa van Moab was schapenfokker. Hij betaalde aan de koning van Israël belasting. Die belasting bestond uit 100.000 lammetjes en

Nadere informatie

Limburg tussen staf en troon 1000 jaar graafschap Loon. les 1: Wie waren de graven van Loon

Limburg tussen staf en troon 1000 jaar graafschap Loon. les 1: Wie waren de graven van Loon Limburg tussen staf en troon 1000 jaar graafschap Loon les 1: Wie waren de graven van Loon Na deze les kan je de geschiedenis van het graafschap Loon aanduiden op je tijdbalk; kan je informatie opzoeken

Nadere informatie

Samenvatting Geschiedenis Examenkatern

Samenvatting Geschiedenis Examenkatern Samenvatting Geschiedenis Examenkatern Historische context 1 Republiek Karel V was van plan alle Nederlanden vanuit 1 plaats te besturen. Die plaats was brussel, want de Zuidelijke Nederlanden waren in

Nadere informatie

Welke opdracht gaf God aan Jozua?

Welke opdracht gaf God aan Jozua? De ondergang van Ai. Welke opdracht gaf God aan Jozua? Jozua 8:1-2 1 Daarna zei de HEERE tegen Jozua: Wees niet bevreesd en wees niet ontsteld. Neem al het krijgsvolk met u mee en sta op, trek op naar

Nadere informatie

Welkom in deze dienst Voorganger is K. Timmerman

Welkom in deze dienst Voorganger is K. Timmerman Welkom in deze dienst Voorganger is K. Timmerman Schriftlezing: Johannes 20 vers 1 t/m 18 Lied 88 vers 1 t/m 4 (Op Toonhoogte) Psalm 118 vers 11 en 12 Psalm 118 vers 13 en 14 G Psalm 56 vers 5 en 6 Lied

Nadere informatie

Filips. Landgenoten, Brussel, 25 oktober 1555

Filips. Landgenoten, Brussel, 25 oktober 1555 Landgenoten, Brussel, 25 oktober 1555 Vandaag was een grote dag. Mijn vader Karel V deed afstand van de troon. Hij was sinds zijn 15e heerser van het Habsburgse Rijk. Half Europa hoorde daarbij, zoals

Nadere informatie

Willem II van Holland:?, februari Hoogwoud, 28 januari 1256

Willem II van Holland:?, februari Hoogwoud, 28 januari 1256 Willem II van Holland:?, februari 1227 - Hoogwoud, 28 januari 1256 Willem II was graaf van Holland en Zeeland (1234-1256) en koning van het Heilige Roomse Rijk (1248-1256). Rooms-Duits (tegen-)koning Regeerperiode:

Nadere informatie

Een nieuw lied, op de wonderlijke lotgevallen van een Haarlemsch weesmeisje in de Oost-Indiën.

Een nieuw lied, op de wonderlijke lotgevallen van een Haarlemsch weesmeisje in de Oost-Indiën. Een nieuw lied, op de wonderlijke lotgevallen van een Haarlemsch weesmeisje in de Oost-Indiën bron. T. C. Hoffers, Rotterdam 1826-1837 Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/_nie118nieu01_01/colofon.php

Nadere informatie

victorie! onderdelen Lesstofvervangend voor tijdvak Ontdekkers en Hervormers Nederlandse Opstand Stedelijk Museum Alkmaar

victorie! onderdelen Lesstofvervangend voor tijdvak Ontdekkers en Hervormers Nederlandse Opstand Stedelijk Museum Alkmaar victorie! Lesstofvervangend voor tijdvak Ontdekkers en Hervormers Nederlandse Opstand Stedelijk Museum Alkmaar Willem van oranje 1533-1584 Margaretha van Parma 1522-1586 Filips II 1527-1598 Hertog van

Nadere informatie

Hoofdstuk 2: De Nederlandse Opstand (1555 1588)

Hoofdstuk 2: De Nederlandse Opstand (1555 1588) Hoofdstuk 2: De Nederlandse Opstand (1555 1588) Geschiedenis VWO 2011/2012 www.lyceo.nl 1555-1588 Politiek: Nederland onafhankelijk Economie: Amsterdam wordt de stapelmarkt van Europa Welke staatsvorm?

Nadere informatie

Geuzen in Brielle Peter van der Sluijs Nummer: 42 kijk op voor digitale boeken

Geuzen in Brielle Peter van der Sluijs Nummer: 42 kijk op   voor digitale boeken Geuzen in Brielle Peter van der Sluijs Nummer: 42 kijk op www.absolutefigures.nl voor digitale boeken Geuzen in Brielle www.absolutefigures.nl DOOR PETER VAN DER SLUIJS Colofon Dit is een uitgave van:

Nadere informatie

Moord Willem van Oranje hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/61304

Moord Willem van Oranje hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/61304 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 21 september 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/61304 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs van

Nadere informatie

Voorganger : ds. Bertine van de Weg Organist : Ineke ten Brug

Voorganger : ds. Bertine van de Weg Organist : Ineke ten Brug Welkom in de avonddienst van 1 e Paasdag zondag 16 april 2017 Voorganger : ds. Bertine van de Weg Organist : Ineke ten Brug Ouderling van dienst : Gerhard Nijhoff Thema : Wie zoek je? We zingen : Joh.

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

Niet bang zijn! God maakt je sterk!

Niet bang zijn! God maakt je sterk! Niet bang zijn! God maakt je sterk! Aangepaste dienst Zondag 22 november 2015 Br. Peter Zuidema Welkom Mededelingen Votum en groet Zingen:E & R 230 - Jezus is de goede Herder 1. Jezus is de goede herder

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis vwo II

Eindexamen geschiedenis vwo II Ten oorlog! Europese oorlogen 1789-1919. Oorlog als maatschappelijk fenomeen Vanaf de zomer van 1789 trokken veel Franse vluchtelingen naar Oostenrijk. 1p 1 Waarom vormde dit voor het Franse revolutionaire

Nadere informatie

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. K. Timmerman

Welkom in deze dienst Voorganger is ds. K. Timmerman Welkom in deze dienst Voorganger is ds. K. Timmerman Schriftlezing: Exodus 15 vers 1 t/m 21 Lied 368 vers 1, 2, 5 en 6 (Op Toonhoogte) Psalm 138 vers 1 (Schoolpsalm) Psalm 111 vers 5 en 6 (Nieuwe Berijming)

Nadere informatie

Ananias & Saffira. Het leven van de eerste christengemeente, openbaarde en meewerkte, ja, daar kunnen wij naar verlangen.

Ananias & Saffira. Het leven van de eerste christengemeente, openbaarde en meewerkte, ja, daar kunnen wij naar verlangen. - 1 - Ananias & Saffira Het leven van de eerste christengemeente, zoals God zich daar openbaarde en meewerkte, ja, daar kunnen wij naar verlangen. Maar het waren niet enkel genezingen die onder hen plaats

Nadere informatie

een zee In de zeventiende eeuw worden de handelaren en kooplieden steeds belangrijker. De edelen en de geestelijken krijgen veel minder macht.

een zee In de zeventiende eeuw worden de handelaren en kooplieden steeds belangrijker. De edelen en de geestelijken krijgen veel minder macht. Werkblad 3 Ω De Republiek Ω Les : Regenten, burgers en gemeen In de zeventiende eeuw worden de handelaren en kooplieden steeds belangrijker. De edelen en de geestelijken krijgen veel minder macht. Rijk

Nadere informatie

Keizer Ferdinand II: Graz, 9 juli 1578 Wenen, 15 februari 1637

Keizer Ferdinand II: Graz, 9 juli 1578 Wenen, 15 februari 1637 Keizer Ferdinand II: Graz, 9 juli 1578 Wenen, 15 februari 1637 Ferdinand II, was de zoon van Karel II van Oostenrijk, broer van keizer Maximiliaan II, de vader van keizer Matthias. Hij behoorde tot het

Nadere informatie

De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden 1515-1648

De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden 1515-1648 De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden 1515-1648 1 Waardoor brak er een opstand uit 1515 in de Nederlanden 1515-1572 Karel V Habsburg wordt heerser over een groot deel van de Nederlanden 1572 De

Nadere informatie

Liedteksten Kerstfeest Zondagsschool 2014. Samenzang

Liedteksten Kerstfeest Zondagsschool 2014. Samenzang Liedteksten Kerstfeest Zondagsschool 2014 Samenzang - Komt allen te zamen Komt allen tezamen, jubelend van vreugde, komt nu, o komt nu naar Bethlehem. Ziet nu de Vorst der eng'len, hier geboren, komt laten

Nadere informatie

Holland 1000 jaar geleden. Meer weten? Klik hier

Holland 1000 jaar geleden. Meer weten? Klik hier Holland 1000 jaar geleden Meer weten? Klik hier de plaat Holland 1000 jaar geleden INHOUD Waar kijken we naar? Abdij van Egmond Huldtoneel Kerkje van Velsen Ridders over de Heerenweg Haarlem Rijnsburg

Nadere informatie

Partijen Staatsgezinden: 3900 man infanterie en 200 man cavalerie, geleid door graaf Lodewijk van Nassau en graaf Adolf van Nassau, voornamelijk

Partijen Staatsgezinden: 3900 man infanterie en 200 man cavalerie, geleid door graaf Lodewijk van Nassau en graaf Adolf van Nassau, voornamelijk Partijen Staatsgezinden: 3900 man infanterie en 200 man cavalerie, geleid door graaf Lodewijk van Nassau en graaf Adolf van Nassau, voornamelijk bestaande uit huurlingen en een kleine groep getrouwe troepen

Nadere informatie

Liturgie middagdienst. Gezang 328 vers 1, 2 en 3 Zondag 28 juli 2013

Liturgie middagdienst. Gezang 328 vers 1, 2 en 3 Zondag 28 juli 2013 Here Jezus, om uw woord zijn wij hier bijeengekomen. Laat in 't hart dat naar U hoort uw genade binnenstromen. Heilig ons, dat wij U geven hart en ziel en heel ons leven. Ons gevoel en ons verstand zijn,

Nadere informatie

1. Als het leven soms pijn doet

1. Als het leven soms pijn doet 1. Als het leven soms pijn doet 1 Als het leven soms pijn doet en de storm gaat tekeer in een tijd van moeite en verdriet. Alsof de zon niet meer opkomt en het altijd donker blijft en de ochtend het daglicht

Nadere informatie

STARTZONDAG Voorganger Br. Dave Plantinga. m.m.v. Eimert van Dijk (orgel) One Spirit (koor)

STARTZONDAG Voorganger Br. Dave Plantinga. m.m.v. Eimert van Dijk (orgel) One Spirit (koor) STARTZONDAG Voorganger Br. Dave Plantinga m.m.v. Eimert van Dijk (orgel) One Spirit (koor) Zingen: Opwekking 715 Wat hou ik van Uw huis Heer van de hemelse legers. Ik kan zo sterk verlangen naar de binnenpleinen

Nadere informatie

Napoleon. bekendste persoon uit de geschiedenis

Napoleon. bekendste persoon uit de geschiedenis Napoleon bekendste persoon uit de geschiedenis Napoleon behoort tot de meest bekende personen uit de geschiedenis. Hij wist zich van eenvoudige komaf op te werken tot keizer van Frankrijk en heerser over

Nadere informatie

2 U geeft mij moed, God! Ik wil muziek maken en zingen, met heel mijn hart.

2 U geeft mij moed, God! Ik wil muziek maken en zingen, met heel mijn hart. 108 1 Een lied van David. God geeft mij moed 2 U geeft mij moed, God! Ik wil muziek maken en zingen, met heel mijn hart. 3 Ik wil mijn harp laten klinken, ik wil de zon wakker maken met mijn lied. 4 Heer,

Nadere informatie

8,5. Samenvatting door K woorden 18 juni keer beoordeeld. Geschiedenis. Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden

8,5. Samenvatting door K woorden 18 juni keer beoordeeld. Geschiedenis. Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden Samenvatting door K. 1578 woorden 18 juni 2016 8,5 2 keer beoordeeld Vak Geschiedenis Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden 1515-1648 Verklaring begin- en eindtijd: 1515: Erfenissen en huwelijken à

Nadere informatie

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren Geschiedenis kwartet jagers en boeren jagers en boeren jagers en boeren Reusachtige stenen die door mensen op elkaar gelegd zijn. Zo maakten ze een begraafplaats. * Hunebedden * Drenthe * Trechterbekers

Nadere informatie

Siddoer van Yeshivat HaChaverim

Siddoer van Yeshivat HaChaverim Siddoer van Yeshivat HaChaverim De geloofsbelijdenis Het Sjema Gebruikelijk is om dit staande te zeggen met het gezicht gericht naar Jeruzalem. Sjema Yisrael: Adonai Eloheinu, Adonai Echad. Baruch Shem

Nadere informatie

Hoofdstuk 1C8. Hoe ontstond Nederland?

Hoofdstuk 1C8. Hoe ontstond Nederland? Hoofdstuk 1C8 Hoe ontstond Nederland? Cursus 8.1 De koning en de prins Wat leer je deze cursus? Dat hervormers de Katholieke kerk wilden veranderen Dat zij de Protestante kerk stichtten Wat de reformatie

Nadere informatie

ED. HOORNIK DOODEN HERDENKING IN DACHAU

ED. HOORNIK DOODEN HERDENKING IN DACHAU ED. HOORNIK DOODEN HERDENKING IN DACHAU DOODENHERDENKING IN DACHAU ED. HOORNIK DOODEN HERDENKING I[N DACHAU DE BEZIGE BIJ DOODENHERDENKING IN DACHAU Op io Mei 1945, in een plechtige byeenkomit op

Nadere informatie

6,1. Werkstuk door een scholier 3190 woorden 21 april keer beoordeeld. Geschiedenis. Inhoudsopgave

6,1. Werkstuk door een scholier 3190 woorden 21 april keer beoordeeld. Geschiedenis. Inhoudsopgave Werkstuk door een scholier 3190 woorden 21 april 2001 6,1 439 keer beoordeeld Vak Geschiedenis Inhoudsopgave Hst 1: Het ontstaan van de Opstand Hst 2: De Hertog van Alva als landvoogd Hst 3: De Nederlandse

Nadere informatie

Het Nieuwe Blokhuis van Harderwijk H.A.R. Hovenkamp, 2018

Het Nieuwe Blokhuis van Harderwijk H.A.R. Hovenkamp, 2018 Het Nieuwe Blokhuis van Harderwijk H.A.R. Hovenkamp, 2018 Harderwijk kende oorspronkelijk zeven stadspoorten. De meest onbekende hiervan is de Peelenpoort aan het einde van de Grote Oosterwijk. Deze poort

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

Was het verstandig om tijdens de belegering van Jeruzalem een akker te kopen en wie gaf aan Jeremia opdracht om een akker te kopen?

Was het verstandig om tijdens de belegering van Jeruzalem een akker te kopen en wie gaf aan Jeremia opdracht om een akker te kopen? De reden waarom Jeremia een akker koopt. Was het verstandig om tijdens de belegering van Jeruzalem een akker te kopen en wie gaf aan Jeremia opdracht om een akker te kopen? Jeremia 32:6-7 6 Jeremia zei:

Nadere informatie

Wie overleed en waar was het volk toen?

Wie overleed en waar was het volk toen? Het water van Meriba. Wie overleed en waar was het volk toen? Numeri 20:1 1 De Israëlieten kwamen in de woestijn Zin, heel de gemeenschap, in de eerste maand, en het volk bleef in Kades. Daar stierf Mirjam,

Nadere informatie

Hartelijk Welkom bij

Hartelijk Welkom bij Hartelijk Welkom bij Tienduizend redenen Opwekking 733 De zon komt op, maakt de morgen wakker; mijn dag begint met een lied voor U. Heer, wat er ook gebeurt en wat mij mag overkomen, laat mij nog zingen

Nadere informatie

Antwoord zonder vragen

Antwoord zonder vragen Antwoord zonder vragen Zr. Eefje Hendriksen Zr. Eefje Hendriksen Inhoud: 1 Vader in de Hemel 2 Antwoord zonder vragen 3 Telefoon 4 Mijn genade is voor jou genoeg 5 Ons eindexamen 6 De Heer is daar 7 De

Nadere informatie

Roept uit aan alle stranden verbreidt van oord tot oord, verkondigt alle landen het Evangeliewoord het Evangeliewoord

Roept uit aan alle stranden verbreidt van oord tot oord, verkondigt alle landen het Evangeliewoord het Evangeliewoord Lied 01 Titel: Roept uit aan alle stranden Eerste componist: Traditional Uitvoering: Samenzang Roept uit aan alle stranden verbreidt van oord tot oord, verkondigt alle landen het Evangeliewoord het Evangeliewoord

Nadere informatie

AET. 287. De gebouwen mo9ten voorzien zijn van gasmeters, ten getale en ter plaatse door den Kommandant der Brandweer te bepalen*

AET. 287. De gebouwen mo9ten voorzien zijn van gasmeters, ten getale en ter plaatse door den Kommandant der Brandweer te bepalen* AANVULLING en WIJZIGING der ALGEMEENE POMTIE-YEEOEDEHTK'ö, De BTEGEMEESTEB en WETHOUDEES van Amsterdam doen te weten, dat door den Raad dier Gemeente, in zijne vergadering van den l sten Maart 1882, is

Nadere informatie

Samenvatting Geschiedenis Historische context; De republiek

Samenvatting Geschiedenis Historische context; De republiek Samenvatting Geschiedenis Historische context; De republiek Samenvatting door F. 1442 woorden 27 februari 2015 4,4 4 keer beoordeeld Vak Methode Geschiedenis Werkplaats Historische context; De republiek

Nadere informatie

Glorie, glorie, glorie aan het Lam Glorie, glorie, glorie aan het Lam

Glorie, glorie, glorie aan het Lam Glorie, glorie, glorie aan het Lam Lied 01 Titel: Glorie aan het Lam Arrangement: Harm Hoeve Eerste componist: Traditional (Nederlandse) : Yvonne Hoekendijk Uitvoerende: JGK Immanuel, Miranda Vlieger & Vocals Uitvoering: Koor, solo en samenzang

Nadere informatie

Maximiliaan II Emanuel van Beieren: München, 11 juli 1662 aldaar, 26 februari 1726

Maximiliaan II Emanuel van Beieren: München, 11 juli 1662 aldaar, 26 februari 1726 Maximiliaan II Emanuel van Beieren: München, 11 juli 1662 aldaar, 26 februari 1726 Maximiliaan Emanuel Lodewijk Maria Jozef Cajetanus Anton Nicolaas Frans Ignatius Felix, kortweg Max Emanuel en bijgenaamd

Nadere informatie

Overal in ons land is water. Het water

Overal in ons land is water. Het water Het verdwenen eiland Schokland Overal in ons land is water. Het water van de zee klotst tegen de kust. Rivierwater stroomt over de grenzen het land binnen. Soms is er een stukje land dat aan alle kanten

Nadere informatie

Lezen : Deuteronomium 6: 4-18 Zondag 47 Opwekking 25 Opwekking 277 Opwekking 354 Psalm 86 : 2, 3 en 4 (NPB) Geloofsbelijdenis Onze Vader Opwekking 708

Lezen : Deuteronomium 6: 4-18 Zondag 47 Opwekking 25 Opwekking 277 Opwekking 354 Psalm 86 : 2, 3 en 4 (NPB) Geloofsbelijdenis Onze Vader Opwekking 708 Lezen : Deuteronomium 6: 4-18 Zondag 47 Opwekking 25 Opwekking 277 Opwekking 354 Psalm 86 : 2, 3 en 4 (NPB) Geloofsbelijdenis Onze Vader Opwekking 708 Welkom en mededelingen Opwekking 25 Rechts Links Laat

Nadere informatie

25 februari uur AA Kramer orgel/piano: Jannes Munneke schriftlezing: Frouke IJsselstein

25 februari uur AA Kramer orgel/piano: Jannes Munneke schriftlezing: Frouke IJsselstein 25 februari 2018 10.00 uur AA Kramer orgel/piano: Jannes Munneke schriftlezing: Frouke IJsselstein Orde van dienst: Welkom Votum en zegengroet GK psalm 40: 1 = LB 40:1 Kinderen: Vis. LB 935 = Opwekking

Nadere informatie

De Bijbel open (07-12)

De Bijbel open (07-12) 1 De Bijbel open 2013 48 (07-12) Stel je voor, bovenop een kerktoren zie je een zwaard, geen haan of een kruis, maar een zwaard. Dat zouden we wel vreemd vinden. Want wat heeft de kerk en het christelijk

Nadere informatie

Naam: FLORIS DE VIJFDE

Naam: FLORIS DE VIJFDE Naam: FLORIS DE VIJFDE Floris V leefde van 1256 tot 1296. Hij was een graaf, een edelman. Nederland zag er in de tijd van Floris V heel anders uit dan nu. Er woonden weinig mensen. Verschillende edelen

Nadere informatie

Stukje van het middenpaneel van de koets.

Stukje van het middenpaneel van de koets. Stukje van het middenpaneel van de koets. In de Gouden Koets hoort geen vrolijk wuivende koning. De Gouden Koets hoort in een museum als symbool voor al het leed dat Nederland in vier eeuwen overzee heeft

Nadere informatie

Zelfstandig werkkaart 1 ~ Wereldoriëntatie

Zelfstandig werkkaart 1 ~ Wereldoriëntatie Zelfstandig werkkaart 1 ~ Wereldoriëntatie Opdracht 1 Lees het artikel Het testteam bezoekt het Waterliniemuseum op pagina 18/19 van Kidsweek. a In wat voor soort bouwwerk vind je het Waterliniemuseum?

Nadere informatie