10 VOORSTELLEN VOOR BETAALBARE & DUURZAME ENERGIEZEKERHEID

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "10 VOORSTELLEN VOOR BETAALBARE & DUURZAME ENERGIEZEKERHEID"

Transcriptie

1 10 VOORSTELLEN VOOR BETAALBARE & DUURZAME ENERGIEZEKERHEID 18 juni 2012

2 ENERGIEZEKERHEID PRIMEERT De federale en Vlaamse regering leverden de voorbije maanden de nodige inspanningen om de marktwerking onder elektriciteits- en gasleveranciers te stimuleren. Vlaanderen zorgde voor de V-test en verplichtte leveranciers om de zogenaamde gedropte klanten wiens betalingsproblemen achter de rug zijn, terug aan te nemen. De federale regering zet in op het promoten van de Vlaamse V-test en het vergemakkelijken van de leverancierswissel. Bovendien werden de prijzen voor de rest van het jaar bevroren. Nuttige en lovenswaardige initiatieven. Maar eigenlijk worden de zwaarste problemen voor onze energievoorziening hiermee nog niet aangepakt. Immers: als straks het licht uitgaat door een gebrekkige productiecapaciteit, doen tarieven of leveranciers er even niet toe. Door het jarenlange comfort van een stabiele elektriciteitsvoorziening beseffen we nog amper hoe afhankelijk we eigenlijk zijn geworden van elektriciteit. Verwarming, koelkasten, machines, communicatie, alles draait op stroom. Zonder elektriciteit valt het leven bijna letterlijk stil. En dat risico is niet ondenkbeeldig. De CREG berekende vorig jaar al dat als er niet snel bijkomende investeringen komen, de elektriciteit 10 tot zelfs 41 dagen per jaar zou kunnen wegvallen. Uit het jaarlijkse energierapport van consultancybureau PWC blijkt dat bijna de helft van de energieproducenten vreest voor stroomonderbrekingen. Het tussenrapport van het federale observatorium voor energie, in voorbereiding van het uitrustingsplan, wijst in dezelfde richting. De eerste stroompannes dreigen al in 2014, nog voor de in 2015 voorziene sluiting van de oudste kerncentrales. Oorzaak is het fel verouderde productiepark en het manifeste gebrek aan investeringen in nieuwe productie. Die investeringen zijn nochtans broodnodig om aan de groeiende vraag te beantwoorden. Want ondanks de inspanningen om bijvoorbeeld via spaarlampen en meer isolatie energie te besparen, zal de vraag naar elektriciteit de komende jaren alleen maar toenemen. Elektrische of hybride auto s bijvoorbeeld zijn dan wel goed voor het klimaat, maar verbruiken wel stroom waar vroeger olie werd ingezet. Warmtepompen zijn het energieefficiënte antwoord voor verwarming met stookolie of gas, maar ze draaien wel op stroom. Ook al verloopt de transitie naar warmtepompen en elektrische voertuigen voorlopig nog traag, de omslag zal definitief ingezet worden. Ook de Europese Commissie voorspelt de komende jaren hoe dan ook een stijging van het elektriciteitsverbruik. Economische kwetsbaarheid neemt toe De vraag naar elektriciteit zal dus toenemen. De vraag is of het aanbod dan volgt? Het antwoord is neen. Het duurt zowat 4 à 5 jaar voor een grootschalige elektriciteitscentrale in werking kan worden gesteld na de investeringsbeslissing. Er is dus nood aan een lange termijnvisie van de producenten en de overheid. Op dit moment staan de meeste investeringsprojecten on hold, bij gebrek aan duidelijke visie en strategie van de overheid. Totnogtoe slagen we er nog in onze elektriciteitstekorten grotendeels te compenseren door import. België is de voorbije jaren netto-importeur geworden van elektriciteit. Het was ooit anders, maar nu zijn we dus afhankelijk van stroom uit Frankrijk of Nederland. Met Duitsland en Groot-Brittannië zijn er geen rechtstreekse verbindingen. Elia werkt hieraan, maar deze - dure - investeringen zullen nog jaren op zich laten wachten. Eén van de grote problemen hier zijn de nodige bouw- en milieuvergunningen. Niet iedereen wil een hoogspanningskabel in zijn buurt Pag. 2 van 13

3 Bovendien is rekenen op grote hoeveelheden import een strategisch gevaarlijke optie. Bij echte problemen in de voorziening geven energieproducenten en regulatoren prioriteit aan hun thuismarkt, en dreigt België met lege handen achter te blijven. Structureel van het buitenland afhankelijk zijn voor de energiebevoorrading is economisch een groot risico en nefast voor de handelsbalans. België voerde in maart van dit jaar een vijfde van zijn elektriciteitsverbruik in, een record. Over de voorbije 12 maanden is België nog steeds netto-invoerder, maar voor een veel kleiner percentage van 2,5%. Reden van de grote import was een onderhoudsbeurt in Tihange 1 en 3. De capaciteit van deze twee reactoren komt vrijwel overeen met de capaciteit van Tihange 1, Doel 1 en Doel 2 samen, de centrales die gesloten worden als de paarsgroene wet op de kernuitstap zou worden uitgevoerd. Kwatongen beweren dat het geen toeval was dat Electrabel net nu de reactoren liet stil leggen, in het midden van een hevige politieke storm rond de energieprijzen. Hoe dan ook bewijst het de kwetsbaarheid en het gebrek aan capaciteit van onze Belgische elektriciteitsproductie. Toekomstgericht investeren De feiten bewijzen het, de CREG wees er al op, Elia zei het eind april nog en de hele productiesector schreeuwt het uit. Onze bevoorradingszekerheid is in het gedrang. Er is nood aan een groot investeringsplan, dat niet alleen de huidige legislatuur bindt, maar 10 tot 20 jaar vooruit kijkt en de leidraad kan vormen voor een volwassen energiebeleid voor België en Vlaanderen. Een dergelijk plan betekent economisch heel wat, niet alleen voor onze energievoorziening, maar ook de investeringen zelf hebben een belangrijke impact. Het planbureau schatte vorig jaar al dat er de komende 20 jaar nood is aan 19,5 tot 21,5 miljard euro investeringen; een belangrijke impuls voor onze economie die heel wat tewerkstelling garandeert. En dit investeringsplan moet er snel komen. Er is nood aan 3600 MW bijkomende productiecapaciteit. Een gemiddelde grote productiesite heeft 4 tot 5 jaar nodig om, startende van de investeringsbeslissing, operationeel te zijn. En het is niet zoals minister Johan Vande Lanotte nog beweerde, dat er toch genoeg elektriciteit is en we ons dus geen zorgen moeten maken Als het over onze energiebevoorrading gaat, kunnen we ons geen naïviteit veroorloven. De CREG noemt het zeer onvoorzichtig om in het huidige energielandschap rekening te houden met structurele netto invoer. CD&V wil geen onvoorzichtigheid, maar zekerheid. Ook andere landen zien dit in: Nederland voerde 10 jaar geleden tot 20% van hun elektriciteit in, maar door gerichte investeringen in bijkomende productie is het land nu een netto-uitvoerder. Het kan dus. CD&V wil inzetten op een energiebeleid dat ervoor zorgt dat België maximaal zelfvoorzienend wordt inzake elektriciteit. Bevoorradingszekerheid en betaalbaarheid kunnen zo hand in hand gaan. Pag. 3 van 13

4 10-puntenplan voor bevoorradingszekerheid Wat zijn nu de oplossingen? CD&V heeft een 10-puntenplan klaar om zelf in onze energie te kunnen voorzien op een betrouwbare en betaalbare manier. 1. Energie besparen, bij gezinnen en bedrijven. Eerst en vooral. De groenste en tegelijk ook goedkoopste kilowattuur is diegene die je niet verbruikt. Het is een boutade, maar ze is waar. Europa vraagt om 9% van het gemiddelde energieverbruik in de periode 2001 tot 2005 te besparen tegen Dat komt voor Vlaanderen neer op een energiebesparing van bijna 17 miljard kilowattuur aan elektriciteit, gas of olie. In 2010 moest Vlaanderen gigawattuur besparen. De energiebesparing bedroeg uiteindelijk gigawattuur, ongeveer de helft van de jaarlijkse stroomproductie van het kerncentralepark van Doel. Bovendien moeten we er rekening mee houden dat Europa de doelstelling heeft om 20% energie te besparen tegen De maatregelen met het grootste besparingseffect hebben te maken met woningbouw: ingrepen in woningen zijn goed voor 39 procent van de inspanning. Hier moet Vlaanderen, in het kader van het nieuwe Vlaamse Klimaatbeleidsplan scherp op inzetten. Het overhevelen van de huurwetgeving is een opportuniteit om ook huurwoningen te betrekken in het Vlaamse energierenovatiebeleid. Scherpere normen voor energiezuinig bouwen en verbouwen, doelgerichte premies voor isolatie, maar ook zuinigere auto s en vrachtwagens of een energie-efficiëntere industrie zijn essentieel. Daarom is het belangrijk dat ingezet wordt op een nieuwe generatie benchmark- en auditconvenanten voor energieintensieve bedrijven. Als de grootverbruikers van elektriciteit inspanningen doen om hun energieverbruik te beperken, kunnen zij ook in aanmerking komen voor bijkomende steun vanuit de overheid, bijvoorbeeld via de ecologiepremie. Ten aanzien van overige KMO s moet met energie-audits en andere sensibiliseringsinstrumenten getracht worden het energiebesparingspotentieel beter te benutten. En de overheid zelf moet het goede voorbeeld geven. Een herziening van de Europese richtlijn energieefficiëntie zit in de pijplijn, en zal de hoogste energiestandaard als norm voor overheidsgebouwen opleggen. De federale, Vlaamse, provinciale en lokale overheden moeten de komende jaren dus intensief investeren in de energiezuinigheid van hun gebouwen. Dit kan gefinancierd worden via zogenaamde ESCO s 1 die optreden als derde-betaler. Zo ontstaat een investeringsmechanisme waarbij elke partij wint. 2. Opdrijven productie hernieuwbare energie CD&V vindt het belangrijk dat Vlaanderen ambitieus is als het op hernieuwbare stroom aankomt. Als we de bevoorradingszekerheid willen garanderen, dan moet er geïnvesteerd worden in bijkomende elektriciteitsproductie. En hernieuwbare stroom speelt daar een cruciale rol in. Federaal zijn nu 7 offshore windconcessies verleend om tegen 2020 voor in totaal 2118 MW opgesteld vermogen te genereren. Dat is veel, maar we moeten wel rekening houden met een gemiddelde capaciteitsbenutting van slechts 40%, door de volatiliteit van de wind. Deze off-shore windinstallaties zullen 1 Energie service company Pag. 4 van 13

5 een belangrijke rol vervullen in onze energiebevoorrading. Maar de kosten van het ondersteuningsmechanisme dat federaal is uitgewerkt, zullen tegen 2020 oplopen tot 800 miljoen euro per jaar. Dit bedrag via de nettarieven integraal doorrekenen aan de energieconsument, gezinnen en bedrijven, is niet verantwoord. Een gedeelte van de opbrengst van de heffing op de nucleaire rente dient hiervoor gebruikt te worden. De andere technieken inzake hernieuwbare stroom zijn voorwerp van gewestelijk, Vlaams, beleid. CD&V wil dat hier werk wordt gemaakt van een kostenefficiënt en dynamisch ondersteuningsmechanisme. Dit systeem, met groenestroomcertificaten, moet oversubsidiëring uitsluiten en tegelijk een voldoende stimulans zijn voor investeerders om de ambitieuze doelstelling van 13% hernieuwbare energie tegen 2020 te halen. Hierbij dient maximaal gebruik worden gemaakt van de meest efficiënte technologieën; op dit moment zijn dat de biomassacentrales (al geldt hiervoor in zekere mate evenzeer het probleem van de emissies als bij kolencentrales). Het nieuwe ondersteuningskader moet een ambitieuze doelstelling inzake hernieuwbare stroom koppelen aan kostenefficiëntie en de impact op de tarieven van de energieconsument beperken. Voor CD&V is het stoppen van de oversubsidiëring van de voorbije jaren essentieel. De zonnepanelen die sinds 2010 zijn geïnstalleerd zijn voor zowat 1,5 miljard euro te veel gesubsidieerd. Er is nood aan een dynamisch ondersteuningssysteem dat elke investeerder in hernieuwbare energie een degelijk rendement garandeert, maar waarbij er niks te veel doorgerekend kan worden aan de eindafnemer. Ook moet worden voorzien dat elke steun voor groene stroomproductie een einde kent. Zo houden we de energiefactuur voor gezinnen en bedrijven betaalbaar. Waar CD&V in de voorbije onderhandelingen ook veel belang aan hechtte was de zorg om de competitiviteit van onze bedrijven. Deze Vlaamse Regering wil de industrie terug waarderen en tekende daarvoor een Nieuw Industrieel Beleid uit. Kostencompetitiviteit op vlak van energie is voor veel industriële bedrijven cruciaal. Door de bijdrage van energie-intensieve bedrijven aan het groene stroombeleid te plafonneren, kunnen we de tewerkstelling van duizenden Vlamingen in de industrie garanderen. CD&V vindt het hierbij belangrijk niet alleen de industriële tewerkstelling in multinationals zoals Nyrstar, Stora Enso of Umicore te vrijwaren, maar wil voor (energie-intensieve) industriële KMO s, met een verbruik vanaf 1 GWh een vrijstelling. In het nieuwe ondersteuningssysteem wordt best nog steeds met certificaten gewerkt om zo de continuïteit te verzekeren ten aanzien van investeerders. Belangrijk is dat het systeem nu zo wordt hervormd dat de netbeheerders normaal niet langer verplicht zullen zijn dure certificaten op te kopen. De stijging van de nettarieven van Eandis en Infrax wordt zo vermeden. De groene stroom kost de Vlaamse afnemers nu ongeveer 720 miljoen euro per jaar. Meer dan 400 miljoen euro daarvan wordt doorgerekend via de distributienetbedrijven voor de ondersteuning van de zonnepanelen. Dat bedrag mag nu dus niet verder stijgen. De energieleveranciers zullen immers zelf meer certificaten moeten kopen door de hogere doelstellingen. Dekostprijs van groene stroom zal zo rechtstreeks via de energieleveranciers doorgerekend worden. Het doorrekenen van certificaten wordt daardoor onderhevig aan het concurrentiespel waarmee een prijsverlagend effect wordt beoogd en de meest kostenefficiënte hernieuwbare energie bevoordeeld wordt. Pag. 5 van 13

6 CD&V wil met dit ondersteuningsbeleid ook grote investeringen in hernieuwbare stroom mogelijk maken. Daarvoor is een ondersteuning op maat te voorzien. In eerste instantie denken we dan aan de ombouw van de oude kolencentrales in Langerlo (E.On) en Ruien (Electrabel) naar biomassacentrales. Maar ook een nieuwe grote biomassacentrale in de Antwerpse haven, waarvoor o.a. Solvay plannen heeft, wordt zo mogelijk gemaakt. Biomassa is op dit moment de meest kostenefficiënte hernieuwbare technologie en is bovendien heel betrouwbaar, gezien deze productievorm niet afhankelijk is van weersomstandigheden. CD&V wil dan ook dat hier nu wordt op ingezet om op de goedkoopst mogelijke manier hernieuwbare energie te produceren. 3. Nieuwe productie via fossiele brandstoffen Als we geen nucleaire energie meer willen, en tegelijk weten dat hernieuwbare energie de komende decennia nog niet in staat zal zijn om op een kostenefficiënte manier onze energiebevoorrading te verzekeren, moet er alternatieve productie uit fossiele brandstoffen komen. Steenkool biedt het goedkoopste antwoord, en heeft de grootste voorraadreikwijdte. De vergunning voor een dergelijke centrale werd echter vorig jaar in Antwerpen geweigerd, omwille van de uitstoot van CO2, SO2 en NOx. In Nederland en Duitsland maken zulke centrales nochtans deel uit van het strategisch investeringsplan dat kerncentrales overbodig maakt. Los van de discussie over de locatie van deze steenkoolcentrale is het een tegenstrijdigheid dat de tegenstanders van de Antwerpse steenkoolcentrale nu wijzen naar Duitsland en Nederland in hun pleidooi voor afbouw van kernenergie. We mogen steenkool dus niet radicaal blijven weigeren als toekomstige energiedrager. De nieuwste types krachtcentrales hebben een hoge efficiëntie en kunnen de uitgeblazen CO2 opvangen en ondergronds stockeren (CCStechnologie). We moeten de ontwikkeling van de techniek van afvangst en opslag van CO2 aanmoedigen. Indien de lopende proefprojecten goede resultaten opleveren - mogelijk tegen , komt een steenkoolcentrale met de CCS-techniek terug in het debat. Gas blijft verder groeien als energiebron. België staat van oudsher sterk in de gasmarkt met o.a. Zeebrugge als West-Europese hub voor gastoevoer, Loenhout voor ondergrondse stockage, enz. Er dienen dan ook zo snel mogelijk bijkomende gasgestookte (STEG-)centrales gebouwd te worden om te voldoen aan de stijgende vraag en, de sluiting van de oudste kernreactoren op te vangen. We lopen achter met onze investeringen. Zoals eerder gesteld hebben de investeringen van de afgelopen jaren in Nederland voor een netto-uitvoer van stroom gezorgd. En Duitsland heeft haar beslissing tot kernuitstap vorig jaar laten gelijklopen met een ambitieus investeringsplan in o.a. kolen- en gascentrales. Toch moeten we goed beseffen dat dit een kostprijs heeft. Stroom van STEG-centrales is duurder dan de andere, zoals de jongste centrale in Roermond (NL) aantoont: hoogperformant, maar nauwelijks op volle kracht in dienst. Bovendien houdt werken met gasgestookte centrales per definitie een afhankelijkheid in ten aanzien van gasproducerende landen zoals Rusland of Algerije. Schaliegas is rijkelijk aanwezig in andere landen, maar de ontginning wordt, om milieuredenen, zwaar gecontesteerd. We mogen dus niet blindelings al onze eieren in deze ene (gas)korf leggen. 4. Kernenergie: troef veilig uitspelen Pag. 6 van 13

7 De huidige kernenergie is niet de technologie van de (verre) toekomst. Daarover zijn velen het eens. Maar België is wel een nucleair topland. De strategische keuzes van het verleden hebben ons 2 performante kerncentrales (Doel en Tihange) met in totaal 7 reactoren opgeleverd. Die zijn op dit moment goed voor net geen 50% van de Belgische elektriciteitsproductie. De wet op de kernuitstap, goedgekeurd door de regering Verhofstadt I, voorzag wel in een gefaseerde kernuitstap, maar niet in een gefaseerde verhoging van alternatieve elektriciteitsproductie. Dat hiaat moet nu, 10 jaar later, nog altijd ingevuld worden. Het nieuwe investeringsplan moet stap voor stap nieuwe installaties voorzien die, op termijn, zouden kunnen toelaten de oudste en minst rendabele reactoren te sluiten. Concreet heeft de wet op de kernuitstap van 2003 hierbij 3 reactoren voor ogen. Het gaat om Doel 1 en Doel 2, samen goed voor slechts 866 MW, iets kleiner dan de derde reactor, Tihange 1, goed voor 962 MW. Maar wat CD&V betreft, gaat de eerste reactor pas dicht als er voldoende zekerheid is over alternatieve capaciteit. En dat de datum voor de sluiting van de oudste reactoren, die in de wet op de kernuitstap is voorzien, 2015, onzeker is, hebben de CREG en het voorbereidend rapport voor het uitrustingsplan ondertussen duidelijk gemaakt. Eén of meer oude reactoren moet langer openblijven, en dat vraagt volgens de stresstest bijkomende investeringen. Bovendien is een nieuw grote onderhoudsbeurt met vervanginvesteringen vereist. En die zijn slechts verantwoord als de reactor voldoende lang operationeel blijft. De federale regering moet de datum van deze kernuitstap dus voldoende ver opschuiven zodat deze kosten economisch verantwoord zijn, vermoedelijk 10 jaar. Door de reactoren minimum 10 jaar open te houden worden de ermee gepaard gaande investeringskosten op langere termijn afgeschreven en kunnen we op de goedkoopst mogelijke manier de basislast voorzien. Bij het vastleggen van een langere levensduur van (een deel van) de oudste kernreactoren moet voor CD&V veiligheid, betrouwbaarheid en betaalbaarheid van de geproduceerde energie vooropstaan. De heffing, gebaseerd op de nucleaire rente, de winsten van versneld afgeschreven kerncentrales, kan worden gebruikt om de nieuwe productie-installaties bedrijfszekerheid te bieden. Die nucleaire rente, in het regeerakkoord voor de komende jaren op 550 miljoen euro gebracht, kan dan, mits de centrales langer open mogen blijven, na 2014 verder opgedreven worden. Langer openhouden van (één van) de oudste kerncentrales moet dus gepaard gaan met alle nodige investeringen voor veiligheid en performantie, en tegelijk een hogere nucleaire rente opleveren voor de federale overheid. Naast de nucleaire rente kan er ook ingegrepen worden op het bijna-monopolie van Suez-Electrabel op de productie van kernenergie in ons land. Op een klein deel van de nucleaire productie in Doel en Tihange na, dat in handen is van EDF Luminus, is alle andere kernenergieproductie immers eigendom van Electrabel. Daarnaast hebben E.ON, Blue Sky (een industrieel consortium) en opnieuw EDF Luminus langlopende leveringscontracten met Electrabel. Als we echt concurrentie willen stimuleren, dan moeten er meer geïntegreerde spelers op onze energiemarkt komen. Bedrijven die de energie die ze verkopen, ook zelf produceren, zijn dikwijls in staat efficiënter en goedkoper te werken. Daarom moet er werk gemaakt worden van de veiling van een deel van de nucleaire productiecapaciteit aan een derde partij. Anderen zijn ons hierin voorafgegaan, bijvoorbeeld Frankrijk, thuisbasis van Suez. In de Franse wet NOME werd afgesproken dat het staatskernenergiebedrijf EDF een deel van zijn nucleaire productie moet verkopen aan concurrenten tegen een vaste prijs. CD&V vraagt dat deze optie minstens wordt onderzocht. In de Pax Electrica I en II werden al pogingen ondernomen om de nucleaire productiecapaciteit van Electrabel te Pag. 7 van 13

8 verdelen over meerdere spelers. Toen ging men uit van een minimaal aandeel van 15% in de nucleaire capaciteit om een concurrentieel speler te zijn. Dit lijkt nog steeds een goed uitgangspunt. CD&V wil een bijkomende optie openhouden om op langere termijn toch nog kernenergie te voorzien in onze energiemix. Met lange termijn wordt een reactor van de vierde generatie bedoeld of op basis van thorium. Die is intrinsiek veiliger, en produceert een aanzienlijk lagere hoeveelheid langlevend nucleair afval. Deze technologie is nog veraf van realisatie en vraagt dus voorbehoud, maar zou ons land ook op langere termijn een stuk onafhankelijkheid en bevoorradingszekerheid kunnen garanderen. Het blijft echter toekomstmuziek, net als kernfusie. In België hebben we echter met het SCK know-how in huis en houden we een vinger aan de pols. 5. Greep houden op beschikbare productiecapaciteit en sites CD&V wil dat de sites van centrales die gesloten zijn of worden, ten laatste na een jaar op de markt worden aangeboden. Als de producent die een bepaalde centrale sluit, zelf niet opnieuw investeert, moet de federale regering de mogelijkheid hebben om andere producenten de kans te geven op die site te investeren. Er zijn immers heel wat factoren die ervoor pleiten om op oude productiesites nieuwe eenheden te bouwen: er is de bestaande infrastructuur, de netcapaciteit en het feit dat op bestaande sites makkelijke bouw- en milieuvergunningen zullen bekomen worden. Centrales zoals die in Schelle staan nu al jaren leeg, waardoor kansen gemist worden voor ons energiebeleid. Dit is een piste waarover ook in het regeerakkoord sprake is en die op gewestelijk niveau moet ondersteund worden. Het is in Vlaanderen zeer moeilijk geworden om nog nieuwe capaciteit te creëren, zowel voor nieuwe klassieke centrales als hernieuwbare energie. Het maximaal gebruik maken van bestaande productiesites is daarom het beste antwoord op de kritiek van de moeizame vergunningsprocedures. 6. Netevenwicht en piekverbruik managen De energiemix van de toekomst zal hoe langer hoe meer rekening moeten houden met het intermitterend aanbod aan windkracht en zonne-energie. Op dit moment overschrijdt het bestaande zonnepark in ons land bij piekopbrengst al ruim de capaciteit van onze grootste kerncentrale. Ook die fluctuerende capaciteit moet in de dalperiodes kunnen opgevangen worden door flexibele centrales, en dat zijn voor zover het niet in hoge waterbekkens als Coo kan gestockeerd worden in de eerste plaats gascentrales. Omdat deze centrales slechts een beperkt aantal uren draaien, is een investering in nieuwe capaciteit niet rendabel op de vrije markt. In de marktwerking hebben hernieuwbare energie en de niet-flexibele maar goedkopere baseload - installaties voorrang. Daarom flirten vele gascentrales, de oudere eenheden op steenkool en olie en de vernieuwde biomassa-centrales, voortdurend met de grenzen van rentabiliteit. Volgens een strikt rechtlijnige economische bedrijfslogica is het niet opportuun om verschillende ervan langer open te houden. De herziening van de wet op de organisatie van de elektriciteitsmarkt van 8 januari 2012 verplicht elektriciteitsproducenten alleen om een definitieve of tijdelijke buitengebruikstelling van een stroomcentrale van te voren kenbaar te maken aan de minister, de CREG en de netbeheerder. Dit is een Pag. 8 van 13

9 onvoldoende sterk middel om de bevoorradingszekerheid in ons land te garanderen. Wanneer een producent een grote capaciteit aan onrendabele centrales zou sluiten, is er geen tijd meer om tijdig nieuwe capaciteit te bouwen, laat staan dat een alternatieve investeerder klaar zou staan. Een tekort dreigt dan. In een vrije markt kan een exploitant niet verplicht worden om met verlies een centrale open te houden. Dit zou niemand nog aansporen om te investeren in België, en vooral: oude inefficiënte centrales langer open houden brengt ons geen stap dichter bij de transitie naar de toekomst. Transmissienetbeheerder Elia moet hierin vol zijn rol spelen. Een deel van de capaciteit bij de stroomproducenten moet via contracten als regelvermogen afgedwongen zijn, zodat Elia het net in balans kan houden. En bovenop het normale regelvermogen zijn er bepaalde momenten in het jaar snel inzetbare installaties nodig om pieklasten op te vangen. Door deze noodcapaciteit via een tender in te kopen kan Elia zich er op de meest marktconforme manier van verzekeren. Zo worden we minder afhankelijk van dure import op de momenten waarop we elektriciteit het meeste nodig hebben, en wordt de producent er nog voor vergoed. En ook aan de vraagzijde kan via aangepaste tarifering bij grootverbruikers overeengekomen worden dat ze terugschakelen bij piekverbruiken op het net. Hoe dan ook is het uiteindelijk de consument die de buffercapaciteit moet vergoeden. Op deze manier blijven de kosten het meest billijk. 7. Opslagtechnieken ontwikkelen Momenteel zijn er nauwelijks opslagmogelijkheden voor elektriciteit. Enkel de hydraulische pompcentrales (waterkracht) van Coo (1164 MW gedurende enkele uren) en van Plate Taille (143 MW) kunnen hiervoor ingezet worden. Beiden zijn in handen van Electrabel. Opslag van energie wordt des te belangrijker nu minder constante energieproductie door zon en wind aan belang wint. CD&V stelt voor om te onderzoeken of een investering in een bijkomende waterkrachtcentrale met voldoende opslagcapaciteit haalbaar en nuttig kan zijn. Deze centrale zou dan bij voorkeur in handen moeten komen van een andere speler dan Electrabel. In ons vlakke land hebben we nog weinig potentieel voor opslag via hoger gelegen waterbekkens, maar als we ergens een sterke troef in handen hebben, is het onze sterk uitgebouwde scheikundige productie. Duitsland focust op de ontwikkeling van de techniek van power to gas, waarbij in periodes van laagverbruik stroom wordt omgezet in waterstof (of zelfs aardgas) en zo gestockeerd. Het gas is dan beschikbaar voor perioden van hoogverbruik of kan als grondstof ingezet worden. We moeten via innovatie mee aan de kar trekken om te kijken of het rendement van deze techniek opgekrikt kan worden. 8. Investeren in innovatie De wereld is voortdurend in beweging. De energiebehoefte zal echter blijven groeien. Fossiele bronnen zijn eindig en kernenergie brengt ernstige risico s met zich mee. Vlaanderen moet daarom, samen met bedrijven en onderzoeksinstellingen, investeren in nieuwe technologieën zoals grootschalige geothermie, ecologisch verantwoorde winning van schaliegas, getijden- en golfslagenergie en de verdere uitbouw van smart grids en power-to-gastechnieken die beter kunnen inspelen op de productiepieken en dalen van wind- en zonne-energie. Pag. 9 van 13

10 Het Vlaams Energiebedrijf kan hierin samen met PMV en LRM een belangrijke rol spelen als kapitaalverschaffer. Ook belangrijk is en blijft het onderzoeksproject Myrrha. Hoewel in de eerste plaats een onderzoeksproject voor de ontwikkeling van specifieke radio-isotopen voor medische toepassingen, houdt het tegelijk de vinger aan de pols voor de ontwikkeling van stroomproductie volgens technologie van de vierde generatie. 9. Investeren in een Europese markt Het uiteindelijke doel van het Europees energiebeleid is een vrijgemaakte markt waar grensoverschrijdend kan geshopt worden. Daarom moet Europa op termijn één koperen plaat worden waar energie vlot kan uitgewisseld worden. De lidstaten maken elk op hun tempo de markt vrij. Alleen blijft de koppeling van die markten achter. De productiecapaciteit van zonnepanelen en windparken zal alleen maar stijgen en zal nog meer voor pieken en dalen zorgen. Geregelde verschuivingen op de import/export-balans zijn het gevolg. De huidige internationale hoogspanningsnetten zullen deze pieken niet aankunnen. We hebben sterkere verbindingen nodig met Duitsland en Nederland, en ook Engeland is interessant omwille van het verschil in tijdszone, en dus andere dagmaxima. Ons Belgisch hoogspanningsnet is nu enkel rechtstreeks verbonden met Frankrijk en Nederland. Elia heeft wel een aantal projecten gepland. Het Stevin-project (2014) moet offshore windenergie landinwaarts via Zeebrugge naar Zomergem transporteren. De investeringskost van dit project (deels Europees ondersteund) wordt geraamd op 150 mio euro (tot 314 mio voor een ondergronds alternatief). Het Nemoproject ( ) voorziet in een onderzeese kabel richting Groot-Brittannië en het Alegro-project ( ) moet de interconnectie maken tussen België en Duitsland. Deze netinfrastructuur moet het mogelijk maken om gemakkelijk (piek)productie te verschuiven tussen landen onderling. Een vlotte uitwisseling van zonnestroom aan de Middellandse Zee, wind van de Noordzee en stockage van waterkracht in Scandinavië en de Alpen is het na te streven einddoel op middellange termijn en komt zo stilaan dichterbij. Maar niet alleen de transmissie is een hindernis. Verschillende nationale regelgevingen in Europa sturen momenteel nog de lokale energiemix en energiebevoorrading. Tot zolang de lidstaten bevoegd blijven voor de bevoorrading, is er geen echte eengemaakte Europese markt en moeten we terugplooien op zelfvoorziening in België. Anders zijn we bij black-outs en storingen de zwakste partij. Een eengemaakte Europese markt veronderstelt net als destijds bij de EGKS een volledige overdracht van bevoegdheden naar een Europese niveau. Zeker voor ons land, met weinig grondstoffen en beperkte mogelijkheden inzake hernieuwbare energie, is zulke transitie op termijn het einddoel. En op dat ogenblik kunnen we mikken op zelfvoorziening op Europees niveau. 10. Lange termijnvisie omzetten in beleid De voorbije jaren zijn heel wat studies gepubliceerd. Alle actoren in het energiebeleid wijzen op de nood om te investeren in bijkomende productiecapaciteit. Een geïntegreerd energiebeleid, waarbij de inspanningen van alle overheden en actoren op elkaar worden afgesteld is een noodzaak. Energiebevoorrading is cruciaal voor de levensvatbaarheid van onze economie, maar ook van onze samenleving. De impact van een black-out op ons dagelijks leven is gigantisch. Deze uitdaging moet Pag. 10 van 13

11 gezamenlijk worden aangepakt. De federale en de gewestregeringen moeten samen in het bad. De federale overheid is o.a. verantwoordelijk voor transport van energie en nucleaire capaciteit. De gewestregeringen zijn bevoegd voor o.m. rationeel energiegebruik, hernieuwbare energie en de distributie van energie. Deze facetten van het energiebeleid moeten optimaal op elkaar inspelen om maximaal te renderen. Er moet nu een energiebeleid op lange termijn ontwikkeld worden. CD&V wil dat het investeringsplan voor energie een focus heeft van 20 jaar. Elk jaar moet de CREG, samen met de regionale regulatoren een voortgangsrapport maken. Een interministerieel comité van alle energieministers, gewestelijke en federaal, moet zich over dit rapport buigen en er conclusies uit formuleren. Zo kan het investeringsplan jaarlijks geactualiseerd worden. Ook de betrokken parlementen moeten hun rol spelen. Het jaarlijks voortgangsrapport en de voorgestelde aanpassingen aan het 20-jarig investeringsplan moet worden besproken in de betrokken commissies in elk parlement. Dit moet uitmonden in een jaarlijkse resolutie over de bevoorradingszekerheid en eventuele wet- en decreetwijzigingen om die te garanderen. Pag. 11 van 13

12 Conclusie Lange termijnvisie. Er bestaat geen twijfel over dat België al op zeer korte termijn geconfronteerd zal worden met een aanzienlijk probleem wat stroomvoorziening betreft, als er nu niet hoogdringend wordt opgetreden. Alleen oplossingen voor de korte of middellange termijn zullen echter niet volstaan. De actuele dreiging van het capaciteitstekort mag zich in de toekomst niet meer herhalen. Om gezinnen en bedrijven een betrouwbare en betaalbare bevoorrading te kunnen garanderen, wil CD&V dat er een energiebeleid op lange termijn wordt ontwikkeld. Deze langetermijnvisie biedt antwoord op de vraag met welke energiemix we welke doelstellingen willen bereiken tegen welke kostprijs voor milieu en maatschappij. Betrouwbaar, betaalbaar, duurzaam. Een deugdelijk energiebeleid voorziet gezinnen en bedrijven ten allen tijde op een betaalbare, betrouwbare en duurzame manier van energie. Voor CD&V kunnen deze drie alleen via de weg van verstandige, goed afgewogen beleidskeuzes met elkaar verzoend worden. Zelfvoorziening. België moet streven naar zelfvoorziening inzake elektriciteit. Inzetten op import is inzetten op onzekerheid. Er gaan te hoge risico s mee gepaard op het vlak van betrouwbaarheid en betaalbaarheid. Daarom is structurele import voor CD&V geen prioritaire keuze; elektriciteit invoeren is pas de laatste optie om onze bevoorradingszekerheid te garanderen. Pas wanneer de Europese markt volledig vrijgemaakt is, zonder nationale belemmeringen, kunnen we vertrouwen op zelfvoorziening op Europees niveau. Eerst REG, dan HEB en tot slot een goede mix. We zetten prioritair in op een rationeler gebruik van energie. Zowel gezinnen, bedrijven als de overheid kunnen nog heel wat energie besparen. Het energiebeleid moet ervoor zorgen dat dit potentieel maximaal benut wordt. Om de resterende energievraag in te vullen moet allereerst gebruik gemaakt worden van hernieuwbare energiebronnen. Maar niet onvoorwaardelijk. CD&V wil ambitieuze maar realistische doelstellingen voor het aandeel hernieuwbare energie en de bijhorende maatschappelijke kostprijs. Dit betekent een kostenefficiënt ondersteuningsmechanisme met aantrekkelijke stimuli voor investeerders, en voorkeur voor kostenefficiënte technologieën met een belangrijke rol voor biomassa. Hernieuwbare bronnen alleen zullen niet volstaan om de behoefte aan energie te beantwoorden. Fossiele bronnen zoals gas en steenkool zullen noodzakelijk blijven. STEG-centrales hebben een lage milieulast en hoge performantie, maar gas is duurder en het maakt ons op termijn afhankelijk van een beperkt aantal landen. Daarom wil CD&V naast gas ook nieuwe steenkoolcentrales met afvang en opslag van CO2 niet uitsluiten. Zolang de mix van hernieuwbare bronnen, gas en steenkool niet volstaat om op een betaalbare en betrouwbare manier aan de energievraag te voldoen, blijft kernenergie het sluitstuk. Periodieke voortgangsrapportage inzake productiecapaciteit moet duidelijk maken in welke mate kernenergie kan afgebouwd worden. In die zin is, rekening houdend met de actuele gegevens over de Belgische productiecapaciteit, de gelijktijdige sluiting van de drie oudste reactoren in 2015 een onverantwoorde keuze. CD&V pleit dan ook voor een verlenging van de levensduur, mits de nodige investeringen inzake veiligheid en rendement. Met de nucleaire rente ondersteunen we noodzakelijke investeringen voor hernieuwbare capaciteit. Interconnectie. Streven naar zelfvoorziening betekent niet dat we geen aandacht besteden aan de interconnectie met de buurlanden. We moeten elektriciteit kunnen importeren en exporteren om de balancering volledig sluitend te maken. Vlotte transacties zorgen ook voor een fysisch eengemaakte Europese markt en vlakt Pag. 12 van 13

13 prijsverschillen af. Daarom dringt CD&V aan op een verhoogde netverbinding met Nederland, Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië. Geen langetermijnvisie zonder innovatie. Tot slot benadrukt CD&V dat een langetermijnvisie niet mogelijk is zonder innovatie en onderzoek & ontwikkeling. Vraagbeheersing (bv. demand response), opslagtechnieken voor stroom (bv. power to gas), innovatieve technieken met fossiele brandstoffen (bv. CCS en schaliegas), hernieuwbare energie (bv. geothermie, golfslag- en getijdenenergie) en nucleaire energie (vb. reactoren 4 de generatie): een Vlaanderen in Actie voorziet de middelen om de kennis die we hier hebben, voluit in te zetten. Pag. 13 van 13

Samenvatting voor beleidsmakers

Samenvatting voor beleidsmakers Road book towards a nuclear-free Belgium. How to phase out nuclear electricity production in Belgium? rapport door Alex Polfliet, Zero Emissions Solutions, in opdracht van Greenpeace Belgium Samenvatting

Nadere informatie

Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven

Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven 31 maart 2011 Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven 1. Inleiding: samenstelling energiefactuur In de verbruiksfactuur van de energieleverancier zijn de kosten van verschillende marktspelers

Nadere informatie

Kernenergie in de Belgische energiemix

Kernenergie in de Belgische energiemix Kernenergie in de Belgische energiemix 1. Bevoorradingszekerheid De energie-afhankelijkheid van België is hoger dan het Europees gemiddelde. Zo bedroeg het percentage energie-afhankelijkheid van België

Nadere informatie

Kernenergie: Kan België zonder?

Kernenergie: Kan België zonder? Kernenergie: Kan België zonder? Marktonderzoeks-, studie- & consultancy-bureau mbt hernieuwbare energie - Marktstudies over energiemarkten - Opleidingen over (hernieuwbare) energie - Haalbaarheidsstudies,

Nadere informatie

Windenergie goedkoper dan kernenergie!

Windenergie goedkoper dan kernenergie! Go Wind - Stop nuclear Briefing 1 26 june 2002 Windenergie goedkoper dan kernenergie! Electrabel geeft verkeerde informatie over kostprijs van kernenergie en windenergie. Electrabel beweert dat windenergie

Nadere informatie

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort Historisch perspectief 1945-1970 Keerpunten in de jaren 70 oliecrisis en milieu Tsjernobyl (1986) ramp door menselijke fouten Kyoto protocol (1997) (CO 2 en global warming problematiek) Start alternatieven

Nadere informatie

Factsheet: Dong Energy

Factsheet: Dong Energy Factsheet: Dong Energy Holding/bestuurder Type bedrijf Actief in Markt Bedrijfsprofiel Dong Energy Producent/leverancier elektriciteit (en aardgas) Europa Consumenten/zakelijk - Omzet 900 miljoen (NL)/9

Nadere informatie

Reken op ons! Donkere wolken boven de zonnepanelen (vervolg)

Reken op ons! Donkere wolken boven de zonnepanelen (vervolg) 10/12/2010 Donkere wolken boven de zonnepanelen (vervolg) Vlaams minister van Energie Freya Van den Bossche vind koppigheid een slechte eigenschap voor een regering en gaat in op het voorstel van de sector

Nadere informatie

Bouwstenen voor een nieuw energiebeleid. De uitdagingen in het energiebeleid. CD&V voorzitter Jo Vandeurzen

Bouwstenen voor een nieuw energiebeleid. De uitdagingen in het energiebeleid. CD&V voorzitter Jo Vandeurzen Bouwstenen voor een nieuw energiebeleid De uitdagingen in het energiebeleid CD&V voorzitter Jo Vandeurzen CD&V-studiedag, Vlaams Parlement 29 april 2006 Als ik zeg dat onze moderne westerse samenleving

Nadere informatie

1. Samenvatting. 2. De Belgische energiemarkt. 2.1 Liberalisering van de energiemarkt

1. Samenvatting. 2. De Belgische energiemarkt. 2.1 Liberalisering van de energiemarkt PERSDOSSIER Inhoud 1. Samenvatting... 2 2. De Belgische energiemarkt... 2 3. Hoe maakt Poweo het verschil?... 3 4. Poweo: meest competitieve elektriciteitsaanbod in Wallonië volgens Test-Aankoop... 4 5.

Nadere informatie

NOTA (Z)140109-CDC-1299

NOTA (Z)140109-CDC-1299 Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel.: 02/289.76.11 Fax: 02/289.76.09 COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS NOTA

Nadere informatie

Goedkeuring plan Wathelet door kern

Goedkeuring plan Wathelet door kern Staatssecretaris voor Leefmilieu, Energie, Mobiliteit en Staatshervorming Secrétaire d Etat à l'environnement, à l'energie, à la Mobilité et aux Réformes institutionnelles Melchior Wathelet Goedkeuring

Nadere informatie

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen achtergrond Afscheid van fossiel kan Klimaatverandering is een wereldwijd probleem. Energie(on)zekerheid ook. Dat betekent dat een transitie naar een veel duurzamere economie noodzakelijk is. Het recept

Nadere informatie

Caro De Brouwer 27/11/2013

Caro De Brouwer 27/11/2013 Caro De Brouwer 27/11/2013 Caro De Brouwer 2e Master Irw Energie, KUL Erasmus Imperial College London Thesis: Solvent storage for postcombustion CCS in coal fired plants Voorzitter YERA Young Energy Reviewers

Nadere informatie

Visie op een modern energiesysteem Bert Wollants 31 mei 2012

Visie op een modern energiesysteem Bert Wollants 31 mei 2012 Inleiding Het land heeft gedurende jaren een gebrek gehad aan energiebeleid, iets dat overal wordt toegegeven. Zowel in oppositiekringen als regeringskringen klinkt dat geluid. Waar we de voorbije jaren

Nadere informatie

Persnota. 1 december 2015 Bevoorradingszekerheid en energietransitie Akkoord over de verlenging van Doel 1 en Doel 2

Persnota. 1 december 2015 Bevoorradingszekerheid en energietransitie Akkoord over de verlenging van Doel 1 en Doel 2 Persnota 1 december 2015 Bevoorradingszekerheid en energietransitie Akkoord over de verlenging van Doel 1 en Doel 2 Inleiding België beschikt over een geïnstalleerde elektrische productiecapaciteit van

Nadere informatie

Liberalisering van de energiemarkten. Algemene context. Dag 1:

Liberalisering van de energiemarkten. Algemene context. Dag 1: Liberalisering van de energiemarkten Algemene context Dag 1: Agenda van de opleiding I. Energieprijzen II. Institutionele context van de energie in België III. Organisatie van de elektriciteit- en gasmarkt

Nadere informatie

Mevrouw Dutordoir, Meneer Kroll, Meneer Fouchier, Dames en heren,

Mevrouw Dutordoir, Meneer Kroll, Meneer Fouchier, Dames en heren, TOESPRAAK DOOR KRIS PEETERS VLAAMS MINISTER-PRESIDENT EN VLAAMS MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW, ZEEVISSERIJ EN PLATTELANDSBELEID 24 februari 2011 WKK Electrabel EON - Degussa Mevrouw

Nadere informatie

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs 28 november 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

Duurzame energie in balans

Duurzame energie in balans Duurzame energie in balans Duurzame energie produceren en leveren binnen Colruyt Group I. Globale energievraag staat onder druk II. Bewuste keuze van Colruyt Group III. Wat doet WE- Power? I. Globale energievraag

Nadere informatie

Grootschalige energie-opslag

Grootschalige energie-opslag Er komt steeds meer duurzame energie uit wind Dit stelt extra eisen aan flexibiliteit van het systeem Grootschalige opslag is één van de opties om in die flexibiliteit te voorzien Uitgebreid onderzoek

Nadere informatie

Grootschalige energie-opslag

Grootschalige energie-opslag Er komt steeds meer duurzame energie uit wind Dit stelt extra eisen aan flexibiliteit van het systeem Grootschalige opslag is één van de opties om in die flexibiliteit te voorzien TenneT participeert in

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

BELEIDSOPTIES NUL-ENERGIEWONING

BELEIDSOPTIES NUL-ENERGIEWONING 1 BELEIDSOPTIES NUL-ENERGIEWONING IN HET KADER VAN DE BELANGSTINGSAFTREK HEEFT DE FEDERALE REGERING EEN DEFINITIE GEPUBLICEERD OVER DE NULEREGIEWONING Bij nader toezien was dit een foutieve en zeer contraproductieve

Nadere informatie

Rol van WKK in een toekomstige Nederlandse energievoorziening:

Rol van WKK in een toekomstige Nederlandse energievoorziening: Rol van WKK in een toekomstige Nederlandse energievoorziening: Betaalbaar & betrouwbaar? Robert Harmsen ECN Beleidsstudies COGEN Symposium Zeist 22 oktober 2004 Een blik naar de toekomst (1) Four Futures

Nadere informatie

Demand response: een opportuniteit voor professionele gebruikers. SGF Smart Energy Solutions BASF 22 January 2013

Demand response: een opportuniteit voor professionele gebruikers. SGF Smart Energy Solutions BASF 22 January 2013 Demand response: een opportuniteit voor professionele gebruikers SGF Smart Energy Solutions BASF 22 January 2013 Overzicht 1. Wie is EDF Luminus 2. De uitdaging 3. De oplossing Corporate Presentation -

Nadere informatie

De rol van biomassa in de energietransitie.

De rol van biomassa in de energietransitie. De rol van biomassa in de energietransitie. Bert de Vries Plaatsvervangend directeur-generaal Energie, Telecom en Mededinging, Ministerie van Economische Zaken Inhoud 1. Energieakkoord 2. Energietransitie

Nadere informatie

Project Stevin & project Nemo in Zeebrugge Elia investeert in een zekere en duurzame elektriciteitsbevoorrading

Project Stevin & project Nemo in Zeebrugge Elia investeert in een zekere en duurzame elektriciteitsbevoorrading Project Stevin & project Nemo in Zeebrugge Elia investeert in een zekere en duurzame elektriciteitsbevoorrading ELIA Project Stevin & project Nemo in Zeebrugge Het project Stevin tussen Zeebrugge en Zomergem

Nadere informatie

ADVIES AR090506-043 ALGEMENE RAAD COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS. over

ADVIES AR090506-043 ALGEMENE RAAD COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS. over Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel. : 02/289.76.11 Fax : 02/289.76.09 COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS ALGEMENE

Nadere informatie

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen -

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen - De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn l - Uitdagingen & oplossingen - DG Energie 22 juni 2011 ENERGIEVOORZIENING NOG AFHANKELIJKER VAN IMPORT Te verwachten scenario gebaseerd op cijfers in 2009 in % OLIE

Nadere informatie

Kernuitstap en nucleaire energie

Kernuitstap en nucleaire energie Kernuitstap en nucleaire energie Groen! heeft een zeer goed uitgewerkt en volledig programma op het vlak van kernenergie en wil de wet op de kernuitstap onverkort doorvoeren. sp.a verwerpt het akkoord

Nadere informatie

Kwaliteits- en Capaciteitsplan 2013

Kwaliteits- en Capaciteitsplan 2013 Kwaliteits- en Capaciteitsplan 2013 Bevindingen van de marktconsultatie Team Long term Grid Planning Arnhem, 11 september 2013 Inhoudsopgave Vraagontwikkeling Ontwikkelingen grootschalige productievermogen

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

Elektrisch tekenen: begeleiding

Elektrisch tekenen: begeleiding Elektrisch tekenen: begeleiding Vakinhoud: Deel I: residentieel Elektrische schema s leren lezen en tekenen AREI Oefeningen Deel II: industrieel Industriële motorschakelingen Oefeningen In het labo maken

Nadere informatie

MANAGEMENT SAMENVATTING ENERGIERAPPORT 2008

MANAGEMENT SAMENVATTING ENERGIERAPPORT 2008 MANAGEMENT SAMENVATTING ENERGIERAPPORT 2008 Er is de komende jaren een fundamentele verandering van onze energievoorziening nodig om het hoofd te bieden aan de mondiale uitdagingen op energiegebied: de

Nadere informatie

FOSSIELE BRANDSTOFFEN

FOSSIELE BRANDSTOFFEN FOSSIELE BRANDSTOFFEN De toekomst van fossiele energiebronnen W.J. Lenstra Inleiding Fossiele energiebronnen hebben sinds het begin van de industriele revolutie een doorslaggevende rol gespeeld in onze

Nadere informatie

30/01/2012. Wat denk jij over. Wat gebeurt er?

30/01/2012. Wat denk jij over. Wat gebeurt er? Kraak je energiekosten Wat denk jij over klimaat en energie 2 Flauwekul. Opwarming van de aarde Mijn probleem niet, maar die van de volgende generatie. Bekommerd! Ik wil mee m n steentje bijdragen zodat

Nadere informatie

Regio-overleg milieu. HERNIEUWBARE ENERGIE EN KLIMAAT Inleiding. Ingelmunster 14 maart 2013. Dominiek Vandewiele

Regio-overleg milieu. HERNIEUWBARE ENERGIE EN KLIMAAT Inleiding. Ingelmunster 14 maart 2013. Dominiek Vandewiele Regio-overleg milieu HERNIEUWBARE ENERGIE EN KLIMAAT Inleiding Ingelmunster 14 maart 2013 Dominiek Vandewiele agenda 8:30 onthaal en inleiding 8:45 Inleiding: Europese, Vlaamse en lokale beleidsprioriteiten

Nadere informatie

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 4 februari 2011 Inhoud 1 I. Waarom energiebeleid ertoe doet II. Waarom

Nadere informatie

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Verplicht aandeel hernieuwbare energie in nieuwbouw Vanaf 1 januari 2014 moet elke nieuwe woning, kantoor

Nadere informatie

Het Energieatol Energieopslag in de Noordzee

Het Energieatol Energieopslag in de Noordzee Het Energieatol Energieopslag in de Noordzee Dr. Walter Mondt, ECOREM 26 november 2013 1 Inhoud Voorstelling Ecorem NV Context van de studie Werkingsprincipe van het energieatol Opbouw van het energieatol

Nadere informatie

Imog persberichten oktober / november 2011

Imog persberichten oktober / november 2011 Imog persberichten oktober / november 2011 www.imog.be imo Bron: Het Nieuwsblad, 24 oktober 2011 Bron: De tijd, 21 oktober 2011 Bron: Krant van West-Vlaanderen, 27 oktober 2011 Bron: Gouden Blad, 29 oktober

Nadere informatie

Gas als zonnebrandstof. Verkenning rol gas als energiedrager voor hernieuwbare energie na 2030

Gas als zonnebrandstof. Verkenning rol gas als energiedrager voor hernieuwbare energie na 2030 Gas als zonnebrandstof Verkenning rol gas als energiedrager voor hernieuwbare energie na 2030 1 Inhoudsopgave 1 2 3 4 5 Introductie Meer hernieuwbare energie Extra hernieuwbare energie in Nederland? Verkennen

Nadere informatie

Uitdagingen en opportuniteiten in een smart grid omgeving Een zoektocht naar flexibiliteit? 13/10/2015 Helena Gerard

Uitdagingen en opportuniteiten in een smart grid omgeving Een zoektocht naar flexibiliteit? 13/10/2015 Helena Gerard Uitdagingen en opportuniteiten in een smart grid omgeving Een zoektocht naar flexibiliteit? 13/10/2015 Helena Gerard Inhoud Inhoud Deel I Deel II Deel III Deel IV EnergyVille Uitdagingen in onze huidige

Nadere informatie

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werkgroep Ruimte voor Energie. Partnerforum Gent 18 oktober 2016

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werkgroep Ruimte voor Energie. Partnerforum Gent 18 oktober 2016 Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werkgroep Ruimte voor Energie Partnerforum Gent 18 oktober 2016 Energie uitdagingen VISIE 2050: 7. energietransitie Daling uitstoot broeikasgassen in EU met 80-95% t.o.v.

Nadere informatie

Goedkoopste alternatief op dit moment De grond onder de molens is gewoon te gebruiken Eigen coöperatie mogelijk (zelfvoorziening)

Goedkoopste alternatief op dit moment De grond onder de molens is gewoon te gebruiken Eigen coöperatie mogelijk (zelfvoorziening) WIND OP LAND 11% (10% BESCHIKBAAR LANDOPPERVLAK) VOORDELEN Goedkoopste alternatief op dit moment De grond onder de molens is gewoon te gebruiken Eigen coöperatie mogelijk (zelfvoorziening) NADELEN Bij

Nadere informatie

Dossier: groenestroomcertificaten. 1 Waarom betalen we voor zonnepanelen?... 2. 1.1 Naar 100% hernieuwbare energie tegen 2050... 2

Dossier: groenestroomcertificaten. 1 Waarom betalen we voor zonnepanelen?... 2. 1.1 Naar 100% hernieuwbare energie tegen 2050... 2 Dossier Dossier: groenestroomcertificaten 1 Waarom betalen we voor zonnepanelen?... 2 1.1 Naar 100% hernieuwbare energie tegen 2050... 2 1.2 Nood aan een gezonde mix van hernieuwbare energiebronnen...

Nadere informatie

Power to gas onderdeel van de energietransitie

Power to gas onderdeel van de energietransitie Power to gas onderdeel van de energietransitie 10 oktober 2013 K.G. Wiersma Gasunie: gasinfrastructuur & gastransport 1 Gastransportnet in Nederland en Noord-Duitsland Volume ~125 mrd m 3 aardgas p/j Lengte

Nadere informatie

zittingsjaar 2012-2013 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie

zittingsjaar 2012-2013 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie vergadering C75 WON7 zittingsjaar 2012-2013 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie van 10 januari 2013 2 Commissievergadering nr. C75 WON7 (2012-2013) 10

Nadere informatie

Visie op Windenergie en solar Update 2014

Visie op Windenergie en solar Update 2014 Visie op Windenergie en solar Update 2014 De vooruitzichten voor hernieuwbare energie zijn gunstig Succes hangt sterk af van de beschikbaarheid van subsidies Naast kansen in Nederland kan de sector profiteren

Nadere informatie

OVED Energiecongres 20/10/2009, Gent Toespraak minister Freya Van den Bossche

OVED Energiecongres 20/10/2009, Gent Toespraak minister Freya Van den Bossche 1 OVED Energiecongres 20/10/2009, Gent Toespraak minister Freya Van den Bossche http://www.vlaamsenergiecongres.be/ Als iemand 100 jaar of ouder wordt en dat komt gelukkig steeds vaker voor wordt vaak

Nadere informatie

Wat vraagt de energietransitie in Nederland?

Wat vraagt de energietransitie in Nederland? Wat vraagt de energietransitie in Nederland? Jan Ros Doel/ambitie klimaatbeleid: Vermindering broeikasgasemissies in 2050 met 80 tot 95% ten opzichte van 1990 Tussendoelen voor broeikasgasemissies Geen

Nadere informatie

Agenda VREG VLAAMSE REGULATOR VAN DE ELEKTRICITEITS- EN GASMARKT P 1

Agenda VREG VLAAMSE REGULATOR VAN DE ELEKTRICITEITS- EN GASMARKT P 1 Agenda Samenstelling energiefactuur Wat zijn distributienettarieven? Tariefbevoegdheid Tariefmethodologie Vergelijking distributienettarieven Redenen evolutie, landschap netbeheer en transmissienettarieven

Nadere informatie

In samenwerking met: Kritische analyse van ondersteuningsmaatregelen duurzame energie in Vl en Nl

In samenwerking met: Kritische analyse van ondersteuningsmaatregelen duurzame energie in Vl en Nl In samenwerking met: Partners: Met de steun van: Met financiële steun van: Agenda 13 u 30 Verwelkoming en toelichting doelstelling stakeholdersoverleg 13 u 35 Vergelijking 2020 doelstellingen België Nederland

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

Net voor de Toekomst. Frans Rooijers

Net voor de Toekomst. Frans Rooijers Net voor de Toekomst Frans Rooijers Net voor de Toekomst 1. Bepalende factoren voor energie-infrastructuur 2. Scenario s voor 2010 2050 3. Decentrale elektriciteitproductie 4. Noodzakelijke aanpassingen

Nadere informatie

Nul euro Turteltaks met PayBackPlan PVDA

Nul euro Turteltaks met PayBackPlan PVDA PVDA Studiedienst Datum: 25 februari 2016 Auteur: Tom De Meester Nul euro Turteltaks met PayBackPlan PVDA Samenvatting: Op 1 maart wordt de Turteltaks van kracht. De Turteltaks is niet alleen onrechtvaardig

Nadere informatie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie Duorsume enerzjy yn Fryslân Energiegebruik en productie van duurzame energie 1 15 11 oktober 1 Inhoud Management Essay...3 1 Management Essay De conclusies op één A4 De provincie Fryslân heeft hoge ambities

Nadere informatie

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening 1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% kunnen wel even wachten met grote maatregelen 17% 1 Een beetje dringend, we kunnen nog wel even wachten met grote maatregelen,

Nadere informatie

Beste collega s, Prettig weekend, Philippe ********

Beste collega s, Prettig weekend, Philippe ******** Beste collega s, Energie is brandend actueel. Elke dag heeft de pers het over het risico dat België loopt op het vlak van bevoorradingszekerheid, de nieuwe beleidslijnen in het federale regeerakkoord,

Nadere informatie

PAKKET ENERGIE-UNIE BIJLAGE STAPPENPLAN VOOR DE ENERGIE-UNIE. bij de

PAKKET ENERGIE-UNIE BIJLAGE STAPPENPLAN VOOR DE ENERGIE-UNIE. bij de EUROPESE COMMISSIE Brussel, 25.2.2015 COM(2015) 80 final ANNEX 1 PAKKET ENERGIE-UNIE BIJLAGE STAPPENPLAN VOOR DE ENERGIE-UNIE bij de MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET

Nadere informatie

Windenergie in Vlaanderen groeit verder in 2012

Windenergie in Vlaanderen groeit verder in 2012 Persbericht Brussel, 15 januari 2013 Windenergie in Vlaanderen groeit verder in 2012 In 2012 groeide windenergie op land in Vlaanderen met 37 windturbines, goed voor een bijkomend vermogen van 78 MW. Daarmee

Nadere informatie

op de in eerste lezing door de commissie aangenomen artikelen van het ontwerp van decreet houdende diverse bepalingen inzake energie

op de in eerste lezing door de commissie aangenomen artikelen van het ontwerp van decreet houdende diverse bepalingen inzake energie ingediend op 461 (2014-2015) Nr. 5 21 oktober 2015 (2015-2016) Amendementen op de in eerste lezing door de commissie aangenomen artikelen van het ontwerp van decreet houdende diverse bepalingen inzake

Nadere informatie

6 Pijler 4: Het energietransportnetwerk gereedmaken

6 Pijler 4: Het energietransportnetwerk gereedmaken 6 Pijler 4: Het energietransportnetwerk gereedmaken 6.1 Aanpassingen van de infrastructuur in Nederland De energietransitie kan ingrijpende gevolgen hebben voor vraag en aanbod van energie en voor de netwerken

Nadere informatie

Info avond buren - 01.12.2011

Info avond buren - 01.12.2011 Info avond buren - 01.12.2011 Het biomassaconversieproject E.ON Langerlo BUREN INFO AVOND Donderdag 01.12.2011 2 Agenda 1. Burgemeester Wim Dries (20:00) 2. Inleiding E.ON 3. Historiek Langerlo centrale

Nadere informatie

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen MILIEUBAROMETER: INDICATORENFICHE ENERGIE 1/2 Samenwerkingsovereenkomst 2008-2013 Milieubarometer: Energieverbruik gemeentelijke gebouwen Indicatorgegevens Naam Definitie Meeteenheid Energieverbruik gemeentelijke

Nadere informatie

De opkomst van all-electric woningen

De opkomst van all-electric woningen De opkomst van all-electric woningen Institute for Business Research Jan Peters Directeur Asset Management Enexis Inhoud Beeld van de toekomst Veranderend energieverbruik bij huishoudens Impact op toekomstige

Nadere informatie

Beheersing piekverbruik

Beheersing piekverbruik Beheersing piekverbruik Cis Vansteenberge Smart Building Congres 5 maart 2015 Beheersing piekverbruik 5/3/2015 1 Inhoud Inleiding Congestie Windprofiel Profiel zonne-energie Oplossingen DSM Opslag Besluit

Nadere informatie

Inpassing van duurzame energie

Inpassing van duurzame energie Inpassing van duurzame energie TenneT Klantendag Erik van der Hoofd Arnhem, 4 maart 2014 doelstellingen en projecties In de transitie naar duurzame energie speelt duurzame elektriciteit een grote rol De

Nadere informatie

Energie voor morgen, vandaag bij GTI

Energie voor morgen, vandaag bij GTI Energie voor morgen, vandaag bij GTI Jet-Net docentendag 5 juni 2008 GTI. SMART & INVOLVED GTI is in 2009 van naam veranderd: GTI heet nu Cofely SLIMME ENERGIENETWERKEN, NU EN MORGEN 2008 2010 Centrale

Nadere informatie

ASPIRAVI. Windpark Assenede

ASPIRAVI. Windpark Assenede ASPIRAVI Windpark Assenede SAMEN GEDREVEN DOOR DE WIND WINDPARK ASSENEDE Windpark Assenede: Projectlocatie Projectkenmerken Timing / planning van de werken Investeer mee via Aspiravi Samen cvba Aankoop

Nadere informatie

Voorstel van decreet. houdende wijziging van het Energiedecreet van 8 mei 2009, wat betreft de milieuvriendelijke energieproductie.

Voorstel van decreet. houdende wijziging van het Energiedecreet van 8 mei 2009, wat betreft de milieuvriendelijke energieproductie. stuk ingediend op 1639 (2011-2012) Nr. 3 26 juni 2012 (2011-2012) Voorstel van decreet van de heren Bart Martens en Robrecht Bothuyne, de dames Liesbeth Homans, Michèle Hostekint en Sonja Claes en de heren

Nadere informatie

De zon. Meer energie heeft een mens niet nodig!

De zon. Meer energie heeft een mens niet nodig! De zon. Meer energie heeft een mens niet nodig! De zon straalt 3.000 keer meer energie naar de aarde dan de wereldbevolking dagelijks verbruikt. En dat nog 5 miljard jaar lang. Zonne-energie is de enige

Nadere informatie

Een overzicht van de hernieuwbare-energiesector in Roemenië

Een overzicht van de hernieuwbare-energiesector in Roemenië Een overzicht van de hernieuwbare-energiesector in Roemenië Roemenië ligt geografisch gezien in het midden van Europa (het zuidoostelijk deel van Midden-Europa). Het land telt 21,5 miljoen inwoners en

Nadere informatie

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013 16% Energie van eigen bodem 17 januari 2013 Inhoud Klimaatverandering Energie in Nederland Duurzame doelen Wind in ontwikkeling Northsea Nearshore Wind Klimaatverandering Conclusie van het IPCC (AR4, 2007)

Nadere informatie

Energiemarkt moet op de schop

Energiemarkt moet op de schop jeroen de haas Energiemarkt moet op de schop De liberalisering van de Europese energiemarkt heeft niet goed uitgewerkt voor Nederland, zegt Jeroen de Haas, bestuursvoorzitter van Eneco. Zitten we straks

Nadere informatie

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST NOORD-NEDERLAND: PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST PROEFTUIN ENERGIE- TRANSITIE REGIONALE PARTNER IN DE EUROPESE ENERGIE UNIE Noord-Nederland is een grensoverschrijdende proeftuin

Nadere informatie

Impact van efficiënte openbare verlichting op de CO 2 uitstoot

Impact van efficiënte openbare verlichting op de CO 2 uitstoot Impact van efficiënte openbare verlichting op de CO 2 uitstoot CE4 N35N 13.5.29 Samenvatting Drie scenario s om de hoeveelheid CO 2 te berekenen, die niet uitgestoten wordt als er energie bespaard wordt

Nadere informatie

De Energietransitie van de Elektriciteitsproductie

De Energietransitie van de Elektriciteitsproductie De Energietransitie van de Elektriciteitsproductie door Adriaan Wondergem 6 october 2010 De Energietransitie van de Elektriciteitsproductie van 2008 tot 2050. De kernvragen zijn: Hoe ziet een (bijna) CO2-loze

Nadere informatie

Datum 26 oktober 2012 Betreft Beantwoording vragen Kamerlid Mulder (CDA) over capaciteitsheffing energieleveranciers

Datum 26 oktober 2012 Betreft Beantwoording vragen Kamerlid Mulder (CDA) over capaciteitsheffing energieleveranciers > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage Directoraat-generaal Energie, Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594

Nadere informatie

betreffende het komen tot een energievisie en een energiepact en de rol daarin van het Vlaams Parlement

betreffende het komen tot een energievisie en een energiepact en de rol daarin van het Vlaams Parlement ingediend op 342 (2014-2015) Nr. 1 29 april 2015 (2014-2015) Voorstel van resolutie van Robrecht Bothuyne, Andries Gryffroy, Willem-Frederik Schiltz, Jos Lantmeeters, Valerie Taeldeman en Wilfried Vandaele

Nadere informatie

Bevraging : Rationeel energiegebruik bij bedrijven

Bevraging : Rationeel energiegebruik bij bedrijven Bevraging : Rationeel energiegebruik bij bedrijven 1. Algemene bedrijfsgegevens a) Land : BELGIË b) Aantal personeelsleden: 0 9 10 49 50-99 100-249 250 c) Jaarlijkse omzet (Miljoen EUR): < 2 2-5 5 10 10-25

Nadere informatie

Evoluties in het energielandschap. Peter De Pauw

Evoluties in het energielandschap. Peter De Pauw Evoluties in het energielandschap Peter De Pauw Inhoud We consumeren meer energie We produceren zelf elektriciteit We zullen anders consumeren We gebruiken de netten op een andere manier 2 3 december 2015

Nadere informatie

Groepsaankoop 100 % groene stroom en aardgas 2013

Groepsaankoop 100 % groene stroom en aardgas 2013 Groepsaankoop 100 % groene stroom en aardgas 2013 1 Waarom deelnemen? 1) 100% Groene stroom: afkomstig is uit hernieuwbare energiebronnen -onuitputtelijk -zon, wind, biomassa, biogas, waterkracht, getijdenenergie

Nadere informatie

Turteltaks kan 1,8 miljard euro lager als we biomassa vervangen door zon- en windenergie

Turteltaks kan 1,8 miljard euro lager als we biomassa vervangen door zon- en windenergie Turteltaks kan 1,8 miljard euro lager als we biomassa vervangen door zon- en windenergie Kim De Witte & Tom De Meester Studiedienst PVDA 1 Problemen met biomassacentrales... 2 1.1 Economisch... 2 1.2 Ecologisch...

Nadere informatie

Toekomstige vermarktingsmodellen: Van leasing tot ESCO

Toekomstige vermarktingsmodellen: Van leasing tot ESCO Toekomstige vermarktingsmodellen: Van leasing tot ESCO Joris Haems Algemeen Directeur Upgrade Energy Inhoud 1 2 3 4 5 6 Introductie: Energie als schaars goed Uw gebouw als energieproducent Opportuniteit

Nadere informatie

My statement paper: Nodige veranderingen voor efficiënt energie gebruik in de toekomst.

My statement paper: Nodige veranderingen voor efficiënt energie gebruik in de toekomst. My statement paper: Nodige veranderingen voor efficiënt energie gebruik in de toekomst. Dries Bex &Pieter Bronzwaar! In de hedendaagse wereld is energie levensnoodzakelijk geworden. We gebruiken zelfs

Nadere informatie

Persconferentie «Ecobouw stimuleren» 8 februari 2007 Toespraak van Evelyne Huytebroeck

Persconferentie «Ecobouw stimuleren» 8 februari 2007 Toespraak van Evelyne Huytebroeck Persconferentie «Ecobouw stimuleren» 8 februari 2007 Toespraak van Evelyne Huytebroeck De potentiële verbetering van de energie- en milieuprestaties van gebouwen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is

Nadere informatie

Afschakelplan en Stroomtekort 2014

Afschakelplan en Stroomtekort 2014 Afschakelplan en Stroomtekort 2014 Komt het tot afschakelen? Wat is het afschakelplan / Ben ik erbij betrokken? Verloop van het afschakelplan 2 13. 225 MW De afnamepiek op het net van Elia in 2013: 13.225

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - November 2015

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - November 2015 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - November 2015 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

De ontwikkeling van de elektriciteits- en aardgasmarkten in België

De ontwikkeling van de elektriciteits- en aardgasmarkten in België De ontwikkeling van de elektriciteits- en aardgasmarkten in België Jaar 2006 Marktstatistieken www.creg.be www.cwape.be www.brugel.be www.vreg.be 1/11 I. MARKTAANDELEN VAN DE ACTIEVE ELEKTRICITEITSLEVERANCIERS

Nadere informatie

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03 1 van 13 5-7-2011 17:03 Enquête Enquête beheer Ingelogd als: aqpfadmin Uitloggen Enquête sta s eken Enquête beheer > De Klimaat Enquête van het Noorden > Statistieken Algemene statistieken: Aantal respondenten

Nadere informatie

Luminus Groen : 100% Belgische, groene energie

Luminus Groen : 100% Belgische, groene energie Luminus Groen : 100% Belgische, groene energie Een leader in windenergie in België We houden momenteel 53 windmolens draaiende. In 2004 bouwde Luminus haar eerste windmolenpark in Villers-le-Bouillet.

Nadere informatie

Energievoorziening Rotterdam 2025

Energievoorziening Rotterdam 2025 Energievoorziening Rotterdam 2025 Trends Issues Uitdagingen 9/14/2011 www.bollwerk.nl 1 Trends (1) Wereld energiemarkt: onzeker Toenemende druk op steeds schaarsere fossiele bronnen Energieprijzen onvoorspelbaar,

Nadere informatie

TenneT als netontwikkelaar op zee. NWEA Winddag, 13 juni 2014

TenneT als netontwikkelaar op zee. NWEA Winddag, 13 juni 2014 TenneT als netontwikkelaar op zee NWEA Winddag, TenneT als netontwikkelaar op zee 1. Introductie TenneT als netontwikkelaar 2. Integrale aanpak en netoptimalisatie nodig voor behalen duurzaamheidsdoelstellingen

Nadere informatie

Mark Frequin. Voormalig Directeur-Generaal Energie en Telecom Ministerie van Economische Zaken

Mark Frequin. Voormalig Directeur-Generaal Energie en Telecom Ministerie van Economische Zaken Mark Frequin Voormalig Directeur-Generaal Energie en Telecom Ministerie van Economische Zaken Energiebeleid: van context tot acties. Mark Frequin Rijks Universiteit Groningen Inhoud 1. Context 2. Richting

Nadere informatie

FEDERALE BELEIDSVERKLARING LUIK ENERGIE

FEDERALE BELEIDSVERKLARING LUIK ENERGIE FEDERALE BELEIDSVERKLARING LUIK ENERGIE 17 oktober 2006 INHOUDSTAFEL Energie, pax energetica... 2 1. De elektriciteitsmarkt... 2 2. De gasmarkt... 4 3. Conclusies inzake elektriciteit en gas... 5 4. Nucleaire

Nadere informatie

Datum 12 september 2014 Betreft Beantwoording van vragen inzake de precaire situatie wat betreft de energievoorziening in België

Datum 12 september 2014 Betreft Beantwoording van vragen inzake de precaire situatie wat betreft de energievoorziening in België > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

Welkom. Smart Grids Slimme netten? of Netten voor slimme mensen? 20 oktober 2010

Welkom. Smart Grids Slimme netten? of Netten voor slimme mensen? 20 oktober 2010 Welkom Slimme netten? of Netten voor slimme mensen? 20 oktober 2010 : probleemstelling Meer lokale productie Lokale injectie zorgt voor opwaartse stroom Fluctuerend en weinig controleerbaar Het netwerk

Nadere informatie

Natuur en Milieu tabellen resultaten onderzoek Windmolens op land

Natuur en Milieu tabellen resultaten onderzoek Windmolens op land Natuur en Milieu tabellen resultaten onderzoek Windmolens op land Hoe belangrijk vindt u windenergie voor Nederland? 1: Zeer onbelangrijk 24 3% 2: Onbelangrijk 16 2% 3: Niet belangrijk, niet onbelangrijk

Nadere informatie