Shiatsu en het Prikkelbaar Darm Syndroom. de zoektocht naar een behandeling

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Shiatsu en het Prikkelbaar Darm Syndroom. de zoektocht naar een behandeling"

Transcriptie

1 Shiatsu en het Prikkelbaar Darm Syndroom de zoektocht naar een behandeling Bianca Vollering Dutch Shiatsu Academy Groep 2004 Begeleidend docent Renske de Jong Naaldwijk, oktober 2009

2 Inleiding Als afsluiting van mijn opleiding aan de Dutch Shiatsu Academy (DSA) heb ik besloten het Prikkelbaar Darm Syndroom (PDS) uit te diepen met als doel een shiatsu-behandeling samen te stellen. De door mij geleerde theorie en praktijk van de afgelopen vijf jaar kwam daarbij goed van pas. De theorie van de DSA bestaat uit Westerse geneeskunde, Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM), Natuurgeneeskunde en vele aanverwante vakken. De praktijk bestaat met name uit het geven van de shiatsu-therapie. Tijdens een shiatsu-behandeling drukt een shiatsu-therapeut met de duim of hand op het lichaam van een patiënt. De locatie waar wordt gedrukt is zorgvuldig uitgekozen, soms zijn het acupunctuurpunten. De patiënt zit hierbij op een stoel of ligt op een mat. In het begin was de theorie en praktijk een grote uitdaging voor mij maar gedurende mijn opleiding merkte ik vorderingen. Nu, aan het einde van mijn opleiding ben ik in staat een doelgerichte, dus een voor dat probleem betreffende, shiatsubehandeling samen te stellen. Elke behandeling is een grote uitdagende puzzel; Waar zit de oorzaak van het probleem en hoe pak ik die middels shiatsu en/of andere mogelijkheden aan? Tijdens de opleiding heeft de buikmassage mij geïntrigeerd. De buik is een veel omvattend orgaan waar wij, westerlingen, niet veel aandacht aan besteden. Een fysiotherapeut of sportmasseur masseert niet of nauwelijks de buik en bij onszelf doen we het al helemaal niet. Tijdens een shiatsu-behandeling wordt wel aandacht besteed aan de buik. De organen worden apart behandeld en het spijsverteringsstelsel wordt op gang gebracht. Onze manier van denken en handelen, oftewel de hersenen, boeien mij ook enorm. Het is mij bekend dat de buik ook het tweede hersenstelsel wordt genoemd en in verbinding staat met de hersenen. Deze twee onderwerpen brachten mij naar het veel voorkomende PDS. De oorzaak van dit complexe syndroom is nog niet precies bekend. De hoofdklacht bestaat uit buikpijn en problemen met de stoelgang. Deze stoelgang bestaat uit een heftige vorm van obstipatie, diarree of een afwisseling hiervan. Tegelijkertijd kunnen er bijkomende klachten zijn zoals depressiviteit en angst. Een citaat van een PDS patient: De diagnose PDS gaf me een soort rust. Bijna een jaar lang had ik vage klachten waar niemand zich raad mee wist, ikzelf ook niet. PDS is tenminste iets Wat me ook rust gaf was dat ik niet de enige bleek te zijn, maar dat er een heleboel mensen zijn zoals ik (Zorgboek 2006 p.34) Naar schatting heeft 10 tot 20% van alle mensen een ernstige vorm van PDS. De mensen met een lichtere vorm zullen nooit een arts bezoeken maar de kans dat ze naar een shiatsutherapeut gaan is des te groter. Tijdens mijn opleiding is PDS nauwelijks behandeld, veel shiatsu-therapeuten weten er géén raad mee. Hierdoor heb ik besloten dit onderwerp verder uit te diepen. Op deze manier ontstaat er meer bekendheid over PDS en shiatsu. Dit kan in het voordeel werken van de shiatsu-therapeut en een PDS patiënt. Na deze verdieping is het mijn bedoeling een shiatsu-behandeling voor PDS samen te stellen. De vraag is alleen: Kán ik een standaard shiatsu-behandeling voor PDS samenstellen? Hiervoor is in hoofdstuk 1 de vraag beantwoord wat PDS is. Door lid te worden van de Prikkelbare Darm Syndroom Belangenvereniging ben ik op de hoogte gebleven van de actuele ontwikkelingen met betrekking tot PDS. Deze vereniging bezit een goede internetsite met adviezen, recent wetenschappelijke onderzoek en een forum. In hoofdstuk 2 is PDS

3 vanuit Westers oogpunt benaderd. Het zenuwstelsel speelt in dit hoofdstuk een belangrijke rol, met name de hersen-darm-as. In hoofdstuk 3 is PDS vanuit Oosters oogpunt benaderd. De verschillen tussen beide geneeswijze zijn nu duidelijk geworden. In hoofdstuk 4 zijn enkele therapeuten bezocht die een affiniteit hebben met PDS. In dit hoofdstuk worden ook de mogelijkheden genoemd om PDS klachten te verminderen. Door middel van de theorie uit voorgaande hoofdstukken wordt in hoofdstuk 5 mijn vraagstelling beantwoord. Dit antwoord is vanuit meerdere oogpunten benaderd. Een goede shiatsu-behandeling bestaat namelijk niet alleen uit puntjes drukken, meerdere factoren doen mee voor het beste resultaat!

4 Inhoudopgave: 1. Wat is PDS? Definitie PDS Onderzoeken PDS Hoofdklachten PDS De meest voorkomende bijklachten PDS Op PDS gelijkende ziekten Verklaring PDS klachten vanuit Westers oogpunt Het spijsverteringsstelsel Darmflora Indeling zenuwstelsel Het vegetatieve zenuwstelsel Aansturing darmen Serotine Welke anatomische verstoring treedt op bij PDS? Het ontlastingspatroon Hersen-darm-interactie Serotonine Darmflora Voedselintolerantie en allergie Verklaring PDS klachten vanuit Oosters oogpunt Begrippen TCM Yin Yang Qi Meridianen, acupunctuurpunten en organen Organen en hun bijbehorende aspecten De vijf elementenleer PDS gezien vanuit de Oosterse literatuur Diagnose PDS vanuit Oosters oogpunt Uitwerking pathologie PDS vanuit Oosters oogpunt Wat zijn de meest gangbare therapieën voor PDS? Voeding Stress Mogelijke therapieën Bezochte therapeuten Medicijnen Pro- en prebiotica Voedselintolerantie en allergie Drie complementaire shiatsu-behandelingen voor PDS Nadere uitleg shiatsu Gesprek voor aanvang behandeling en zelfzorg Drie shiatsu-behandelingen voor PDS Uitwerking type Uitwerking type Uitwerking type 3 50

5 Conclusie Een citaat van een PDS patient: Al die ongevraagde adviezen, daar word ik wel eens moe van. Veel mensen geloven in simpele oplossingen. Eet een peer en je stoelgang gaat als een speer, dat idee En al die wondermiddeltjes! Knoflookpillen voor dit en edelsteenessence voor dat en gemalen krokodillentanden tegen zuurbranden Er zijn geen simpele oplossingen, in elk geval niet voor mensen met PDS. Het is zoeken en proberen, leren en afleren, vallen en opstaan Ik luister dus niet meer naar al die adviezen, ik luister alleen naar mijn eigen lichaam (Zorgboek 2006 p.50) Dit citaat is zeer doeltreffend als antwoord op de hoofdvraag van deze scriptie: Kan ik voor het Prikkelbaar Darm Syndroom een standaard shiatsu-behandeling samenstellen? Het antwoord is Ja en Nee. Ja omdat ik voor drie type pathologieën van PDS een basis shiatsu-behandeling heb samengesteld. Nee omdat het niet mogelijk is één standaard shiatsubehandeling samen te stellen voor PDS. In deze conclusie probeer ik duidelijk te maken waarom dat niet mogelijk is. In hoofdstuk 1 is duidelijk geworden wat PDS is en dat het een zeer complex syndroom is. PDS kan door verschillende oorzaken ontstaan maar er kan ook géén oorzaak worden gevonden. In deze scriptie zijn bijvoorbeeld als oorzaak de darmflora, immuniteit, allergie of de hoeveelheid serotonine beschreven. Als therapeut is het lastig te bepalen of één van deze aspecten de (mede) oorzaak is van PDS. Daardoor is het ook moeilijk om een geheel afgebakende theoretische shiatsu-behandeling voor PDS samen te stellen. In hoofdstuk 2 en 3 is PDS zowel vanuit Westers- als Oosters oogpunt benaderd. Beide geneeswijze benaderen PDS totaal verschillend. Vanuit Westers oogpunt krijgt iedere patiënt dezelfde medicijnen of therapie. Vanuit Oosters oogpunt moet een behandeling afgestemd worden op de patiënt. Ieder mens is uniek, zijn ziekte of syndroom is daardoor ook uniek. Een behandeling moet hierop afgestemd worden en kan daardoor nooit hetzelfde zijn. In hoofdstuk 2 is veel geschreven over het zenuwstelsel, met name aan de hersen-darm-as. Iedereen is het er over eens dat deze as bestaat, waar hij zich bevindt is onduidelijk. Hierdoor is het niet mogelijk middels shiatsu direct deze as te beïnvloeden, indirect is wel mogelijk. In hoofdstuk 4 zijn de meest gangbare therapieën voor PDS beschreven. Het zal duidelijk zijn dat er niet één gangbaar medicijn of therapie is. Om klachten te verminderen moet een PDS patiënt zelf ondervinden welk voedingspatroon hem of haar past. Ook moet een PDS patiënt bekend zijn met zijn of haar eigen bewustzijnsproces. Stress kan een belangrijke oorzaak zijn om klachten te verergeren, een tijdige signalering is noodzakelijk. Hypnotherapie wordt in dit hoofdstuk genoemd als een therapie met een hoog slagingspercentage. In hoofdstuk 5 is de theorie uit voorgaande hoofdstukken geïntegreerd in drie basis shiatsubehandelingen. Deze behandelingen zijn zeer compleet, ze hebben een complementair karakter. Zo vindt er voor een shiatsu-behandeling een gesprek plaats tussen de patiënt en therapeut. De behandelingen zijn samengesteld vanuit Westers- en Oosters oogpunt. Een beschreven behandeling kan als basis behandeling gebruikt worden. Een shiatsu-therapeut kan (of moet) naar aanleiding van de klacht(en) en afhankelijk van de patiënt (kleine) wijzigingen aanbrengen. Op deze wijze wordt de behandeling op maat gegeven. Tot slot is het mogelijk

6 dat de patiënt een opdracht meekrijgt zoals een buikmassage of het bijhouden van een voedingsdagboek. Voor een goede slagingskans speelt de rol van de therapeut in belangrijke mate mee. De therapeut bepaalt namelijk welke behandeling wordt gegeven en met welke intensiteit. Tijdens het schrijven van mijn scriptie viel het mij op dat iedere therapeut PDS op zijn eigen manier behandelt en daarmee zijn eigen resultaten behaalt. Een voorbeeld. Tijdens mijn bezoek aan de acupuncturist werd duidelijk dat bij een Leegte syndroom (type 1 en 2) alleen de onderzijde van de rug behandeld zou moeten worden. Bij een vorm van diarree (type 2) moet volgens het Namikoshi Werkboek de gehele rug behandeld worden. Aangezien ik de geschreven literatuur van Namikoschi als basis voor de behandelingen heb toegepast, is de behandeling voor de gehele rug benoemd. Ik wil hier niet mee zeggen dat iets goed of fout is, ik denk dat dit benadrukt hoe belangrijk kennis, gevoel en ervaring van een therapeut is. Deze drie punten zijn niet te beschrijven. Ook is het belangrijk dat het contact tussen de patiënt en therapeut goed verloopt. Als therapeut moet erkenning voor de klacht op de voorgrond staan. Er moet gestreefd worden naar een goede samenwerking tussen artsen en/of therapeuten. Met name voor een PDS patiënt is het belangrijk dat verschillende disciplines elkaar aanvullen. PDS is immers een complex syndroom dat (soms) de aandacht vraagt vanuit verschillende oogpunten. Tijdens het samenstellen van de behandelingen is niet veel aandacht besteed aan de bijkomende klachten van PDS patiënten. Het geheel zou dan te uitgebreid worden. Toch wil ik erop wijzen dat er tussen deze bijkomende klachten een link bestaat tussen de Oosterseen Westers geneeskunde. In de drie uitgewerkte type PDS klachten vanuit Oosters oogpunt zijn enkele klachten genoemd die ook in hoofdstuk 1 beschreven zijn. Als voorbeelden noem ik vermoeidheid, wisselende stemmingen en brok in de keel. Mogelijk dat een shiatsubehandeling, benaderd vanuit verschillende oogpunten, deze klacht(en) vermindert. Ondanks het feit dat één standaard shiatsu-behandeling niet mogelijk is ben ik wel van mening dat de Namikoshi shiatsu een positieve bijdrage kan leveren aan PDS. De drie uitgewerkte basisbehandelingen kunnen daar behulpzaam bij zijn. Vooral bij stress en psychosomatische klachten blijkt shiatsu zeer effectief te zijn. Shiatsu is een vriendelijke behandelmethode dat een prettige prikkel veroorzaakt.

Het prikkelbare darmsyndroom (PDS)

Het prikkelbare darmsyndroom (PDS) Het prikkelbare darmsyndroom (PDS) Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar 2 Het prikkelbare darmsyndroom Voor sommige darmklachten die langdurig aanhouden of steeds terugkomen, is geen lichamelijke oorzaak

Nadere informatie

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS/IBS)

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS/IBS) Prikkelbare Darm Syndroom (PDS/IBS) MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl U heeft van uw arts gehoord dat u een Prikkelbare Darm heeft. Een andere benaming voor Prikkelbare Darm Syndroom

Nadere informatie

Maag-, darm- en leverziekten

Maag-, darm- en leverziekten Afdeling: Onderwerp: Maag-, darm- en leverziekten (PDS) 1 Het Prikkelbare darmsyndroom Voor sommige darmklachten die langdurig aanhouden of steeds terugkomen, is geen lichamelijke oorzaak te vinden. Men

Nadere informatie

Oorzaken Diagnose stellen Medische behandeling

Oorzaken Diagnose stellen Medische behandeling Prikkelbare darm Een prikkelbare darm is een onschuldige darmaandoening, die wel veel lichamelijke klachten kan geven. Men spreekt niet van een ziekte omdat een prikkelbare darm niet samengaat met zichtbare

Nadere informatie

Depressie. Acupunctuur kan helpen. Wat is depressie?

Depressie. Acupunctuur kan helpen. Wat is depressie? Depressie Acupunctuur kan helpen Wat is depressie? Iedereen voelt zich wel eens lusteloos, neerslachtig of down. Vaak gaat het dan om reacties op bepaalde tegenslagen of problemen, situaties waar we het

Nadere informatie

(Paarden)Acupunctuur in de diergeneeskunde

(Paarden)Acupunctuur in de diergeneeskunde (Paarden)Acupunctuur in de diergeneeskunde drs. R.E. Boerekamp S.N.V.A. 2 Wat is acupunctuur? traditionele Chinese geneeskunde > 3000 jaar toegepast op mens/dier stimulatie punten op het lichaam d.m.v.

Nadere informatie

Waar komt de naam Mesologie vandaan? De naam Mesologie is afkomstig van het Griekse woord mesos, wat midden betekent.

Waar komt de naam Mesologie vandaan? De naam Mesologie is afkomstig van het Griekse woord mesos, wat midden betekent. Pers Q&A Wat is Mesologie?... 1 Waar komt de naam Mesologie vandaan?... 1 Hoe lang bestaat Mesologie in Nederland?... 1 Wat is het doel van Mesologie?... 2 Wat zijn de kenmerken van Mesologie?... 2 Hoe

Nadere informatie

Het prikkelbare darmsyndroom. polikliniek maag-, darm-, leverziekten

Het prikkelbare darmsyndroom. polikliniek maag-, darm-, leverziekten Het prikkelbare darmsyndroom polikliniek maag-, darm-, leverziekten Uw behandelend arts en/of maag, darm, lever (MDL) verpleegkundig specialist heeft met u gesproken over het prikkelbare darm syndroom

Nadere informatie

Prikkelbare Darm Syndroom

Prikkelbare Darm Syndroom MEDISCH CENTRUM Prikkelbare Darm Syndroom 2 Wat is een prikkelbare darm? We spreken van het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) of spastisch colon wanneer iemand gedurende tenminste 12 weken in de loop van

Nadere informatie

ChinLi TuiNa. Welkom. Uitleg over Tuina massage

ChinLi TuiNa. Welkom. Uitleg over Tuina massage ChinLi TuiNa Welkom Uitleg over Tuina massage Kennismaking Tuina Wat is Tuina, inleiding Historie Hoe werkt Tuina Welke klachten kun je met Tuina behandelen Tuina in de praktijk Vragen Demonstratie TuiNa

Nadere informatie

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS)

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) Afdeling interne geneeskunde mca.nl Inhoudsopgave Wat is PDS? 3 Behandeling van PDS 4 Wat kunt u zelf doen? 5 Behandeling met medicijnen 6 Uw vragen 8 Bijlage 9 Notities

Nadere informatie

PDS B e l a n g e n v e r e n

PDS B e l a n g e n v e r e n r a b l D e PDS B e l a n g e n v e r e n r m S y n d r o a o m i g e i n g k k i r P Het Prikkelbare Darm Syndroom 2 Wat is PDS? Voor sommige darmklachten die langdurig aanhouden of steeds terugkomen,

Nadere informatie

Bij de anamnese blijkt dat er een aantal littekens aanwezig zijn. Waarvan er enkele over belangrijke meridianen lopen.

Bij de anamnese blijkt dat er een aantal littekens aanwezig zijn. Waarvan er enkele over belangrijke meridianen lopen. Enkele opmerkelijke patiëntenvoorbeelden: Migraine Vrouw van 53 jaar, sinds 20 jaar migraine, eerst iedere maand 3 dagen, het laatste jaar elke week 2 dagen. Tevens; slecht slapen, rugklachten, last van

Nadere informatie

Alternatieve behandelmethoden Mening en ervaring van mensen met reuma

Alternatieve behandelmethoden Mening en ervaring van mensen met reuma Alternatieve behandelmethoden Mening en ervaring van mensen met reuma 4 juli 2014 Drs. Patrick Pijnenburg Senior Marktonderzoeker Reumafonds Achtergrond Onderzoek onder het Reumafonds Panel (3.742 leden)

Nadere informatie

Shiatsu en het Prikkelbaar Darm Syndroom. de zoektocht naar een behandeling

Shiatsu en het Prikkelbaar Darm Syndroom. de zoektocht naar een behandeling Shiatsu en het Prikkelbaar Darm Syndroom de zoektocht naar een behandeling Bianca Vollering Dutch Shiatsu Academy Groep 2004 Begeleidend docent Renske de Jong Naaldwijk, oktober 2009 Inhoudopgave: Voorwoord

Nadere informatie

Intakeformulier Osteopathie Heemstede voor kinderen

Intakeformulier Osteopathie Heemstede voor kinderen Intakeformulier Osteopathie Heemstede voor kinderen Datum: Intakeformulier voor kinderen (in te vullen door de ouders/verzorgers) Wilt u onderstaande vragenlijst zo nauwkeurig mogelijk beantwoorden. Tijdens

Nadere informatie

VRAGENLIJST VOOR KINDEREN

VRAGENLIJST VOOR KINDEREN Datum: Intake dd: Therapeut: Tijd: Geachte Mevrouw, Meneer, (verzorgers) Wilt u de volgende vragen aandachtig doorlezen en zo nauwkeurig mogelijk beantwoorden. Bij het intake- gesprek zullen de gegevens

Nadere informatie

PDS B e l a n g e n v e r e n

PDS B e l a n g e n v e r e n r a b l D e PDS B e l a n g e n v e r e n r m S y n d r o a o m i g e i n g k k i r P Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) Informatie voor de bedrijfs-/keuringsarts en/of arbeidsdeskundige én voor de werkgever

Nadere informatie

FIBROMYALGIE FRANCISCUS GASTHUIS

FIBROMYALGIE FRANCISCUS GASTHUIS FIBROMYALGIE FRANCISCUS GASTHUIS Inleiding Uw reumatoloog heeft u verteld dat u fibromyalgie hebt. Er komen ongetwijfeld veel vragen in u op. In deze folder proberen wij antwoord te geven op uw vragen.

Nadere informatie

PDS B e l a n g e n v e r e n

PDS B e l a n g e n v e r e n r a b l D e PDS B e l a n g e n v e r e n r m S y n d r o a o m i g e i n g k k i r P PDS in relatie tot anderen 2 PDS in relatie tot anderen Bij het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) is één van de symptomen

Nadere informatie

PDS B e l a n g e n v e r e n

PDS B e l a n g e n v e r e n r a b l D e PDS B e l a n g e n v e r e n r m S y n d r o a o m i g e i n g k k i r P De diagnose PDS 2 Het Prikkelbare Darm Syndroom, een functionele aandoening Ziekten met een duidelijke diagnose zijn

Nadere informatie

GEN EESWIJZEN N EDERL AN D Chinese H I geneeskunde Chinese ESE geneeskunde Dr Corwin Aakster, Drs Fleur Kortekaas, CORWI N A AKSTER

GEN EESWIJZEN N EDERL AN D Chinese H I geneeskunde Chinese ESE geneeskunde Dr Corwin Aakster, Drs Fleur Kortekaas, CORWI N A AKSTER WEGWIJS IN 1 UUR Chinese geneeskunde C O R W I N A A K S T E R E N F L E U R KO R T E K A A S Chinese geneeskunde G E N E E S W I J Z E N I N N E D E R L A N D Serie Geneeswijzen in Nederland 1. Natuurgeneeskunde

Nadere informatie

Homeopathie voor paarden

Homeopathie voor paarden Artikel: http://horsefulness.be/homeopathie-voor-paarden/ site van Horsefulness van Karine Vanderborre Homeopathie voor paarden Homeopathie, niet iedereen heeft er vertrouwen in Ikzelf sta er volledig

Nadere informatie

Inleiding Wat is fibromyalgie? Oorzaak van fibromyalgie

Inleiding Wat is fibromyalgie? Oorzaak van fibromyalgie FIBROMYALGIE 286 Inleiding Uw reumatoloog heeft u verteld dat u fibromyalgie hebt. Er komen ongetwijfeld veel vragen in u op. In deze folder proberen wij antwoord te geven op uw vragen. U leest meer over

Nadere informatie

Uitleg wat de diagnose Prikkelbare Darm Syndroom betekent en wat er aan te doen is.

Uitleg wat de diagnose Prikkelbare Darm Syndroom betekent en wat er aan te doen is. PROJECT REDUCE PDS Behandeling Optie #1 Algemene Informatie Uitleg wat de diagnose Prikkelbare Darm Syndroom betekent en wat er aan te doen is. Inleiding/leeswijzer In deze brochure treft u informatie

Nadere informatie

Darmkanker: Het openbaren van het onbekende. Vasilios Kousoulas MDL-arts ziekenhuis Nij Smellinghe, Drachten

Darmkanker: Het openbaren van het onbekende. Vasilios Kousoulas MDL-arts ziekenhuis Nij Smellinghe, Drachten Darmkanker: Het openbaren van het onbekende Vasilios Kousoulas MDL-arts ziekenhuis Nij Smellinghe, Drachten Wanneer kun je spreken van een normale dikke darm? (1) Wanneer kun je spreken van een normale

Nadere informatie

ZELFINVULLIJST DEPRESSIEVE SYMPTOMEN (INVENTORY OF DEPRESSIVE SYMPTOMATOLOGY: IDS-SR) 1 (In te vullen door patiënt)

ZELFINVULLIJST DEPRESSIEVE SYMPTOMEN (INVENTORY OF DEPRESSIVE SYMPTOMATOLOGY: IDS-SR) 1 (In te vullen door patiënt) ZELFINVULLIJST DEPRESSIEVE SYMPTOMEN (INVENTORY OF DEPRESSIVE SYMPTOMATOLOGY: IDS-SR) 1 (In te vullen door patiënt) Naam:.. Datum: - - Kruis bij elke vraag het antwoord aan dat de afgelopen zeven dagen

Nadere informatie

Opleiding Matrix-kleurentherapie

Opleiding Matrix-kleurentherapie www.instituutblokdijk.nl Opleiding Matrix-kleurentherapie Instituut Blokdijk Dr. Berlagelaan 5 5622 HA Eindhoven OPLEIDING MATRIX- KLEURENTHERAPIE Het is een 3-jarige opleiding + Medische basiskennis Deze

Nadere informatie

Integrale lichaamsmassage

Integrale lichaamsmassage Integrale lichaamsmassage Eindtermen theorie: - De therapeut heeft kennis van anatomie/fysiologie en pathologie m.b.t. Integrale lichaamsmassage; - De therapeut is zich ervan bewust dat een massage behandeling

Nadere informatie

Alternatieve geneeswijzen

Alternatieve geneeswijzen Projectnummer: 10126 In opdracht van: Het Parool ir. Hester Booi dr. Esther Jakobs Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 1012 GL Amsterdam 1000 AR Amsterdam Telefoon 020 251 0474 Fax 020 251 0444 H.Booi@os.amsterdam.nl

Nadere informatie

Communityacupunctuureindhoven.nl

Communityacupunctuureindhoven.nl Er is geen MAGIC BULLET in de Acupunctuur Mensen hebben mogelijk een vaag idee wat Acupunctuur zou kunnen doen voor hen als het om reguliere klachten gaat. Als mensen worden behandeld hopen ze dat Acupunctuur

Nadere informatie

Traditionele Chinese geneeskunde

Traditionele Chinese geneeskunde De traditionele Chinese geneeskunde (TCG) is een compleet geneeskundig systeem met bijzonder veel en een bijzondere kennis. In China al vele duizenden jaren oud en wordt nog steeds toegepast. Er is veel

Nadere informatie

Multiple sclerose (MS) Poli Neurologie

Multiple sclerose (MS) Poli Neurologie 00 Multiple sclerose (MS) Poli Neurologie 1 Inleiding U heeft MS. Deze woorden veranderen in één keer je leven. Gevoelens van ongeloof, verdriet en angst. Maar misschien ook opluchting, omdat de vage klachten

Nadere informatie

Prikkelbare darm syndroom

Prikkelbare darm syndroom Prikkelbare darm syndroom Inhoudsopgave Wat is het Prikkelbare darm syndroom? Wat zijn de klachten? Wat zijn de oorzaken? Hoe wordt de diagnose gesteld? Wat zijn de behandelopties? Wat kunt u zelf doen?

Nadere informatie

Eenjarige opleiding tot shiatsumasseur en driejarige opleiding to shiatsutherapeut

Eenjarige opleiding tot shiatsumasseur en driejarige opleiding to shiatsutherapeut Opleidingsoverzicht Eenjarige opleiding tot shiatsumasseur en driejarige opleiding to shiatsutherapeut Inhoudsopgave Voorwoord 1 Eenjarige opleiding Shiatsumasseur 2 Driejarige opleiding Shiatsutherapeut

Nadere informatie

[STRIKT PERSOONLIJK EN VERTROUWELIJK]

[STRIKT PERSOONLIJK EN VERTROUWELIJK] beter door de natuurlijke kracht van je eigen lichaam [STRIKT PERSOONLIJK EN VERTROUWELIJK] Vragenlijst t.b.v. de biofotonen therapie graag ingevuld meenemen bij eerste behandeling! Naam : M / V Voornaam

Nadere informatie

Wat doet STEP anders, voorbeeld aan de hand van rugklachten

Wat doet STEP anders, voorbeeld aan de hand van rugklachten Wat doet STEP anders, voorbeeld aan de hand van rugklachten De mens met rugklachten Mensen met rugklachten die hulp zoeken bij behandelaars stellen zich meestal 2 hoofdvragen: 1. Kunt u mij zeggen wat

Nadere informatie

A.L.S. Puk den Uijl, groep 7

A.L.S. Puk den Uijl, groep 7 A.L.S Puk den Uijl, groep 7 1 Inhoudsopgave Inleiding... 3 I. Wat is ALS?... 4 Welke spieren worden aangetast... 4 De klachten van ALS zijn:... 4 Behandeling van ALS... 5 2. Hoe kom je er achter dat je

Nadere informatie

Voorlichtingsgesprek over chemotherapie Inleiding

Voorlichtingsgesprek over chemotherapie Inleiding Voorlichtingsgesprek over chemotherapie Inleiding Albert Schweitzer ziekenhuis september 2014 pavo 0740 U heeft van uw arts gehoord dat u chemotherapie gaat krijgen. Binnenkort heeft u een voorlichtingsgesprek

Nadere informatie

Divertikels en diverticulitis. Oorzaak en behandeling

Divertikels en diverticulitis. Oorzaak en behandeling Divertikels en diverticulitis Oorzaak en behandeling In deze folder krijgt u informatie over divertikels en diverticulitis. Deze folder geeft informatie over de oorzaak van divertikels en diverticulitis.

Nadere informatie

Van gevecht naar gesprek

Van gevecht naar gesprek Van gevecht naar gesprek Een andere kijk op fibromyalgie en behandelmogelijkheden Paul Emons Eerste druk, 2017 2017 Paul Emons ISBN: 9789463422543 Schrijver: Paul Emons Uitgever: MijnBestseller.nl, Rotterdam

Nadere informatie

Prikkelbare Darm Syndroom

Prikkelbare Darm Syndroom Prikkelbare Darm Syndroom Prikkelbare Darm Syndroom Te behandelen of behelpen? Synoniemen Prikkelbare darm syndroom Irritable bowel syndrome Spastische dikke darm Spastisch colon Definitie Chronische buikpijn

Nadere informatie

TRADITIONAL CHINESE MEDICINE (TCM) Traditionele Chinese Geneeskunde. VAN ZUILICHEM Gespecialiseerde Therapeuten

TRADITIONAL CHINESE MEDICINE (TCM) Traditionele Chinese Geneeskunde. VAN ZUILICHEM Gespecialiseerde Therapeuten Acupunctuur TRADITIONAL CHINESE MEDICINE (TCM) Traditionele Chinese Geneeskunde Behandelingsmethoden Psychotherapie Medicinale therapie Bewegingstherapie Externe therapie Psychotherapie Met name gericht

Nadere informatie

U zorgt voor iemand met dementie. Wie zorgt er voor u?

U zorgt voor iemand met dementie. Wie zorgt er voor u? U zorgt voor iemand met dementie. Wie zorgt er voor u? Uw hart luchten Adviezen inwinnen Uw problemen bespreken Mevrouw Meijers weet wat het is om te zorgen voor iemand met dementie: Zowel mijn buurvrouw

Nadere informatie

Programma Stichting Educatie Atrium Innovations GEZONDHEID

Programma Stichting Educatie Atrium Innovations GEZONDHEID Programma Stichting Educatie Atrium Innovations GEZONDHEID Groeien in gezondheid door kennis Onze gezondheid is ons belangrijkste bezit. Daarom is het goed dat we ons er steeds meer van bewust worden dat

Nadere informatie

Paniek aanvallen & Hyperventilatie Oorzaken

Paniek aanvallen & Hyperventilatie Oorzaken Paniek aanvallen & Hyperventilatie Oorzaken Hooikoorts welke geen standaard klachten geeft, kan oorzaak zijn van hyperventilatie aanvallen, het lijkt er nml enorm veel op. Dus reageer je niet met niesbuien,

Nadere informatie

Er is wetenschappelijk onderzoek dat aantoont dat hypnotherapie effectief is bij behandeling van het prikkelbare darmsyndroom (PDS).

Er is wetenschappelijk onderzoek dat aantoont dat hypnotherapie effectief is bij behandeling van het prikkelbare darmsyndroom (PDS). Hypnotherapie is een therapievorm die kan worden toegepast bij klachten, problemen en belemmeringen met een sociaal, psychisch en/of psychosomatisch karakter. Ook kan de behandelvorm worden benut bij het

Nadere informatie

Wil je meer weten over OPS, hieronder vind je de volgende onderwerpen:

Wil je meer weten over OPS, hieronder vind je de volgende onderwerpen: Wil je meer weten over OPS, hieronder vind je de volgende onderwerpen:. Een OPS patiënt. Wat is OPS en klachtenlijst? Oorzaken van OPS. Waar komt dat gif terecht? Natuurlijke ontgifting. Bioresonantie

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie een effectieve psychotherapie

Cognitieve gedragstherapie een effectieve psychotherapie Cognitieve gedragstherapie een effectieve psychotherapie Informatie voor mensen die hun probleem willen aanpakken 2 3 Cognitieve gedragstherapie Een effectieve psychotherapie In deze brochure kunt u lezen

Nadere informatie

Facebookadvertenties zorgen voor meer bekendheid PDS en PDSB

Facebookadvertenties zorgen voor meer bekendheid PDS en PDSB Facebookadvertenties zorgen voor meer bekendheid PDS en PDSB Evaluatie van onze campagne Dyana Loehr Van 12 februari t/m 13 maart 2014 had de Prikkelbare Darm Syndroom Belangenvereniging een advertentiecampagne

Nadere informatie

leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte

leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte CVA Cerebro Vasculair Accident is de medische term voor een ongeluk in de vaten van de hersenen. In het dagelijks taalgebruik heet een CVA

Nadere informatie

Doorbraak Dagen Dagboek Dag 2

Doorbraak Dagen Dagboek Dag 2 Doorbraak Dagen Dagboek Dag 2 Doe de challenge 8 dagen lang en doorbreek je blokkades: Op naar meer flow, geluk en energie! Welkom! Heel erg leuk dat je meedoet aan de Doorbraak Dagen Challenge! Dit is

Nadere informatie

Pluis / niet-pluis? Veilig hulpverlenen vanuit het perspectief van de huisarts. Rob van Valderen Antonissen, huisarts

Pluis / niet-pluis? Veilig hulpverlenen vanuit het perspectief van de huisarts. Rob van Valderen Antonissen, huisarts Pluis / niet-pluis? Veilig hulpverlenen vanuit het perspectief van de huisarts Rob van Valderen Antonissen, huisarts Wie ben ik? Echtgenoot en vader van 3 kinderen 10 jaar arts 6 jaar huisarts Sinds 2013

Nadere informatie

Orthostatische hypotensie

Orthostatische hypotensie Geriatrie Orthostatische hypotensie Lage bloeddruk bij het staan Algemeen Orthostatische hypotensie betekent letterlijk: een lage bloeddruk bij staan. Veel ouderen hebben last van duizeligheid. Dit uit

Nadere informatie

Dorine Erkens. GuashaTherapeut.nl VOORWOORD

Dorine Erkens. GuashaTherapeut.nl VOORWOORD VOORWOORD In dit e-book leg ik uit wat Guasha Therapie is en wat het voor je kan betekenen. Guasha Therapie is nog onbekend in Nederland. Met het schrijven en delen van dit e- book wil ik laten zien hoe

Nadere informatie

Darmproblemen bij acute buikpijn

Darmproblemen bij acute buikpijn Darmproblemen bij acute buikpijn U bent voor onderzoek op de spoedeisende hulp geweest omdat u buikklachten heeft. De arts heet bij u geen acute oorzaak kunnen vaststellen. De klachten kunnen vele oorzaken

Nadere informatie

Jaarverslag 'Een zucht geeft lucht aan een hart vol smart. Even op adem komen. Een zucht van verlichting slaken. Een luchtje scheppen.

Jaarverslag 'Een zucht geeft lucht aan een hart vol smart. Even op adem komen. Een zucht van verlichting slaken. Een luchtje scheppen. Jaarverslag 2012 'Een zucht geeft lucht aan een hart vol smart. Even op adem komen. Een zucht van verlichting slaken. Een luchtje scheppen.' Jaarverslag 2012 Inhoudsopgave: 1. Dankwoord 2. Inleiding 3.

Nadere informatie

Coeliakie, een glutenallergie en de rol van voeding

Coeliakie, een glutenallergie en de rol van voeding Coeliakie en voeding Coeliakie, een glutenallergie en de rol van voeding Steeds vaker wordt onderkend dat juiste voeding een belangrijke rol speelt bij het voorkomen van ziektes. Tientallen ziektes worden

Nadere informatie

Het Candida totaal plan is sinds 2011 beschikbaar als E-Book op DokterCandida.nl Dit is de 2e druk van de fysieke editie, uitgebracht maart 2014.

Het Candida totaal plan is sinds 2011 beschikbaar als E-Book op DokterCandida.nl Dit is de 2e druk van de fysieke editie, uitgebracht maart 2014. Het Candida totaal plan is sinds 2011 beschikbaar als E-Book op DokterCandida.nl Dit is de 2e druk van de fysieke editie, uitgebracht maart 2014. Een aantal onderwerpen uit dit boek vindt men terug op

Nadere informatie

DÉ PRAKTIJK VOOR NATUURGENEESKUNDE. Mooi van binnen en van buiten! Wie wil meer balans en gezondheid in het leven?

DÉ PRAKTIJK VOOR NATUURGENEESKUNDE. Mooi van binnen en van buiten! Wie wil meer balans en gezondheid in het leven? DÉ PRAKTIJK VOOR NATUURGENEESKUNDE Mooi van binnen en van buiten! Wie wil meer balans en gezondheid in het leven? 0031 (0) 6 25 51 69 15 0031 (0) 70 369 76 41 INFO@SUDASHI.NL VOEDING Waarom ik schrijf

Nadere informatie

Psychosomatiek Eikenboom

Psychosomatiek Eikenboom specialistische geestelijke gezondheidszorg informatie voor patiënten en verwijzers Psychosomatiek Eikenboom Er zijn mensen, die jarenlang tobben met lichamelijke klachten waarvoor artsen geen afdoende

Nadere informatie

Prikkelbare Darm Syndroom en de PDSB

Prikkelbare Darm Syndroom en de PDSB Prikkelbare Darm Syndroom en de PDSB Wat is PDS? Het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) werd vroeger ook wel spastische dikke darm of spastisch colon genoemd. In het Engels heet het Irritable Bowel Syndrome

Nadere informatie

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out Online Psychologische Hulp 2 Therapieland 3 Therapieland Online Psychologische Hulp In deze brochure maak je kennis met de online behandeling Overspanning & Burn-out van Therapieland. Je krijgt uitleg

Nadere informatie

Revalidatie COPD. Geriatrische Revalidatiezorg (GRZ)

Revalidatie COPD. Geriatrische Revalidatiezorg (GRZ) Revalidatie COPD Geriatrische Revalidatiezorg (GRZ) U wordt momenteel in het ziekenhuis behandeld voor uw COPD-klachten. Wij bieden u de mogelijkheid om deel te nemen aan het revalidatieprogramma bij Zuyderland

Nadere informatie

Vermoeidheid. Acupunctuur kan helpen

Vermoeidheid. Acupunctuur kan helpen Vermoeidheid Acupunctuur kan helpen Wat is vermoeidheid? Vermoeidheid is een klacht waar zeer veel mensen in meer of mindere mate last van hebben. Het is een klacht die vaak geen duidelijke oorzaak heeft,

Nadere informatie

Reflectieverslag mondeling presenteren

Reflectieverslag mondeling presenteren Reflectieverslag mondeling presenteren Naam: Registratienummer: 900723514080 Opleiding: BBN Groepsdocente: Marjan Wink Periode: 2 Jaar: 2008 Inleiding In dit reflectieverslag zal ik evalueren wat ik tijdens

Nadere informatie

Multidisciplinair Aspecifiek Rugpijn Spreekuur (MARS) Orbis Revalidatie

Multidisciplinair Aspecifiek Rugpijn Spreekuur (MARS) Orbis Revalidatie Multidisciplinair Aspecifiek Rugpijn Spreekuur (MARS) Orbis Revalidatie Inleiding U bent doorverwezen naar het Multidisciplinair aspecifiek rugpijnteam (MARS) bij Orbis Revalidatie. Binnen dit team wordt

Nadere informatie

Opleiding tot Ayurvedisch. voedings-coach TOEGEPASTE AYURVEDA VOOR DE WESTERSE PRAKTIJK

Opleiding tot Ayurvedisch. voedings-coach TOEGEPASTE AYURVEDA VOOR DE WESTERSE PRAKTIJK Opleiding tot Ayurvedisch voedings-coach TOEGEPASTE AYURVEDA VOOR DE WESTERSE PRAKTIJK Studiegids 2014/2015 Inleiding Ayurveda is een leefstijl en voeding is een belangrijk onderdeel van deze leefstijl.

Nadere informatie

Altijd moe... Jochem Verdonk

Altijd moe... Jochem Verdonk Altijd moe... Jochem Verdonk Onderwerpen Wat is ME/CVS? Soorten vermoeidheid Gevolgen vermoeidheid Omgaan met vermoeidheid Leven met vermoeidheid Tips Wat is ME/CVS? ME: Myalgische Encefalomyelitis myalgisch:

Nadere informatie

Jade-Opleidingen - Doorn Opleidingscentrum voor opleidingen en bijscholingen in Ayurveda en TCM

Jade-Opleidingen - Doorn Opleidingscentrum voor opleidingen en bijscholingen in Ayurveda en TCM Jade-Opleidingen - Doorn Opleidingscentrum voor opleidingen en bijscholingen in Ayurveda en TCM Opleiding tot Ayurvedisch voedings-coach Studiegids 2016 Dorpsstraat 26, 3941 JM Doorn, www.jade-health.nl,

Nadere informatie

Workshop van Stress naar Vitaliteit

Workshop van Stress naar Vitaliteit Workshop van Stress naar Vitaliteit Het Leven Stressachtig? Het leven lijkt vol ongemakken te zitten. We worden wakker met het gevoel dat we nauwelijks hebben geslapen. We ontbijten gehaast en volgen tegelijk

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek (KTO)

Klanttevredenheidsonderzoek (KTO) Klanttevredenheidsonderzoek (KTO) Deze vragenlijst heeft tot doel de kwaliteit van de podologie / podoposturaletherapie te meten zoals deze door (ouders van) patiënten wordt ervaren. Zo kan de zorg beter

Nadere informatie

Achtergrondinformatie. Hoe is het beloop van vermoeidheid na kanker? Internationale literatuur Prevalentie: uitgezet tegen tijd sinds behandeling

Achtergrondinformatie. Hoe is het beloop van vermoeidheid na kanker? Internationale literatuur Prevalentie: uitgezet tegen tijd sinds behandeling Achtergrondinformatie Ongeveer 99% van alle patiënten ervaart tijdens de behandeling van Drie maanden na de behandeling van heeft 2-4% van de ziektevrije patiënten last van ernstige Hoe is het beloop van

Nadere informatie

SPIJSVERTERINGSKOLDER

SPIJSVERTERINGSKOLDER Ik wil de Maag Lever Darm Stichting steunen: Ja, natuurlijk steun ik het belangrijke werk van de MLDS en stort mijn gift op giro 2737 Ja, natuurlijk steun ik het belangrijke werk van de MLDS. Ik betaal

Nadere informatie

Constipatie? Acupunctuur kan helpen. Algemeen

Constipatie? Acupunctuur kan helpen. Algemeen Constipatie? Acupunctuur kan helpen Algemeen Nogal wat mensen klagen over moeilijke stoelgang en doen nadat ze op consult geweest zijn bij de huisarts of specialist - wat altijd eerst moet gebeuren - ook

Nadere informatie

Nieuwsbrief Bewonersoverleg Batadorp: Nr. 19 Mei 2006

Nieuwsbrief Bewonersoverleg Batadorp: Nr. 19 Mei 2006 INHOUDSOPGAVE: Drempel kruising Batalaan, Europaplein Ontwikkelingen m.b.t. Bataweg. Afsluiting parkweg? Even voorstellen. Multifunctionele sportbak. Snelheidscontrole in de wijk. Volgende vergadering

Nadere informatie

Centrum voor Psychotherapie

Centrum voor Psychotherapie Centrum voor Psychotherapie Je zit al een langere tijd niet goed in je vel. Op steeds dezelfde punten in je leven loop je vast. Je hebt al geprobeerd te veranderen. Waarschijnlijk heb je ook al behandelingen

Nadere informatie

Nadruk op (na)zorg. Jullie maken het verschil!

Nadruk op (na)zorg. Jullie maken het verschil! Nadruk op (na)zorg Jullie maken het verschil! Wat je op en na de IC voor de naasten en de patiënt goed kunt doen betekent voor hen op langere termijn heel veel: kwaliteit van herstel en kwaliteit van leven!

Nadere informatie

werkbladen thema 4 gezondheid

werkbladen thema 4 gezondheid werkbladen thema 4 gezondheid 4.0 vragen bij de film alleen Kijk naar de film. Geef antwoord op de vragen. eerste ronde filmkijken 1 2 3 Badria en Jan spelen met de bal. Jan heeft veel pijn. Badria belt

Nadere informatie

Uit de burn-out Therapiegroep werkstresshantering

Uit de burn-out Therapiegroep werkstresshantering Uit de burn-out Therapiegroep werkstresshantering Albert Schweitzer ziekenhuis mei 2009 pavo 0202 Inleiding Als u last heeft van een burn-out door stress op het werk kunt u de therapiegroep werkstresshantering

Nadere informatie

1. Als iemand mij in een groep onverwacht een vraag stelt, kan ik rustig een antwoord bedenken/geven. Nooit Soms Regelmatig Vaak Altijd

1. Als iemand mij in een groep onverwacht een vraag stelt, kan ik rustig een antwoord bedenken/geven. Nooit Soms Regelmatig Vaak Altijd Assertiviteitstest Kun je duidelijk jouw grenzen aangeven? Vink steeds het antwoord aan dat het best bij je past. 1. Als iemand mij in een groep onverwacht een vraag stelt, kan ik rustig een antwoord bedenken/geven.

Nadere informatie

Enquête leerlingtevredenheid onderbouw DL jan.15

Enquête leerlingtevredenheid onderbouw DL jan.15 Enquête leerlingtevredenheid onderbouw DL jan.15 1. Vorig schooljaar was ik leerling in de afdeling: Respondenten 191 A. Havo 102 53% B. Atheneum 73 38% C. Gymnasium 16 8% 2. Dit jaar zit ik in klas: Respondenten

Nadere informatie

Somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten in de 1e lijn Ingrid Arnold

Somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten in de 1e lijn Ingrid Arnold Somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten in de 1e lijn Ingrid Arnold LUMC Public Health en Eerstelijnsgeneeskunde Huisarts te Leiderdorp Uw spreekuur Moeheid Pijnklachten Buikpijn Hoofdpijn

Nadere informatie

Janneke Borghans Praktijk voor Craniosacraal Therapie

Janneke Borghans Praktijk voor Craniosacraal Therapie Janneke Borghans Praktijk voor Craniosacraal Therapie Wie ben ik? Na mijn studie fysiotherapie (afgestudeerd in 1992), waar ik 20 jaar werkzaam in ben geweest, heb ik in 2009 mijn opleiding craniosacraal

Nadere informatie

Komt u mij leren mijn ziekte te aanvaarden? : over psychologische ondersteuning van patiënten met darmkanker

Komt u mij leren mijn ziekte te aanvaarden? : over psychologische ondersteuning van patiënten met darmkanker Komt u mij leren mijn ziekte te aanvaarden? : over psychologische ondersteuning van patiënten met darmkanker An Lievrouw psycholoog Oncologisch Centrum UZ Gent 26 maart 2015 Uiteindelijk is het belangrijk

Nadere informatie

Anamneseformulier. Voorn 16 1511 LJ Oostzaan (06) 40 55 9990 info@biophysis.nl www.biophysis.nl

Anamneseformulier. Voorn 16 1511 LJ Oostzaan (06) 40 55 9990 info@biophysis.nl www.biophysis.nl Anamneseformulier Datum:... Naam:... Adres:... Postcode en plaats... Huistelefoon:... Mobiel:... E-mail adres :... Geboortedatum:... Burg. Staat:... Beroep:... Lengte:... Gewicht... Huisarts :... Specialist

Nadere informatie

met mijn wensen voor wat betreft de datum ,7% 3,8% 11,5% 76,9% Bij aankomst op de afdeling: Nee onvoldoende voldoende Ja

met mijn wensen voor wat betreft de datum ,7% 3,8% 11,5% 76,9% Bij aankomst op de afdeling: Nee onvoldoende voldoende Ja Lokatie Amstelwijck Afdeling PAAZ Percentage ingevulde FORMULIEREN. AANTAL ONTSLAGEN PATIËNTEN 32,5% Tussen d.d 1-7-2008 En 1-1-2009 80 1. DE AANKOMST De opname in het ziekenhuis. Hoe lang heeft u moeten

Nadere informatie

Wat zijn segmentale relaties?

Wat zijn segmentale relaties? 5 Wat zijn segmentale relaties? Samenvatting Tussen de ingewanden, het verborgene, en het waarneembare lichaam bestaan relaties en interacties die hun basis hebben in de segmentale innervatie. Een aandoening

Nadere informatie

Chronisch Hartfalen. Wat is chronisch hartfalen?

Chronisch Hartfalen. Wat is chronisch hartfalen? Chronisch Hartfalen Wat is chronisch hartfalen? Omschrijving Hartfalen Hartfalen is een aandoening van het hart waarbij het hart niet meer in staat is om voldoende bloed uit te pompen en rond te pompen.

Nadere informatie

Inleiding. (leerlingbegeleider op een vmbo-school)

Inleiding. (leerlingbegeleider op een vmbo-school) 9 1 Inleiding Er was eens een meisje Zij klopte op mijn deur. Ik deed open en zij zei: Ik heb een eetprobleem. Kom binnen, zei ik, wat moedig dat je hier komt om hulp te vragen. Dat is de eerste stap.

Nadere informatie

Prikkelbare Darm Syndroom en de PDSB

Prikkelbare Darm Syndroom en de PDSB Prikkelbare Darm Syndroom en de PDSB Wat is PDS? Het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) werd vroeger ook wel spastische dikke darm of spastisch colon genoemd. In het Engels heet het Irritable Bowel Syndrome

Nadere informatie

Voorlichtingsgesprek over chemotherapie Voor patiënten van de longarts

Voorlichtingsgesprek over chemotherapie Voor patiënten van de longarts Voorlichtingsgesprek over chemotherapie Voor patiënten van de longarts Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2015 pavo 0779 Inleiding U heeft van uw arts gehoord dat u chemotherapie gaat krijgen. Binnenkort

Nadere informatie

Orthostatische hypotensie

Orthostatische hypotensie Orthostatische hypotensie Orthostatische hypotensie betekent letterlijk: een lage bloeddruk bij staan. In deze folder leest u meer over orthostatische hypotensie en bijbehorende klachten en geven wij u

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Hyperventilatie, een adembenemend verschijnsel. Wat is hyperventilatie, wat zijn symptomen en hoe bestrijd je een aanval?

Patiënteninformatie. Hyperventilatie, een adembenemend verschijnsel. Wat is hyperventilatie, wat zijn symptomen en hoe bestrijd je een aanval? Patiënteninformatie Hyperventilatie, een adembenemend verschijnsel Wat is hyperventilatie, wat zijn symptomen en hoe bestrijd je een aanval? Hyperventilatie, een adembenemend verschijnsel Wat is hyperventilatie,

Nadere informatie

Samenvatting voor niet-ingewijden

Samenvatting voor niet-ingewijden voor niet-ingewijden Type 2 diabetes Diabetes is een ernstige chronische ziekte, die wordt gekenmerkt door te hoge glucosespiegels (de suikers ) in het bloed. Er zijn verschillende typen diabetes, waarvan

Nadere informatie

Divertikels. Afdeling Diëtetiek

Divertikels. Afdeling Diëtetiek Divertikels Afdeling Diëtetiek Voedingsadvies bij divertikels Deze informatie is bedoeld als ondersteuning van het consult door een diëtist. De informatie in deze folder kan een persoonlijk dieetadvies

Nadere informatie

1. Introductie 2. Feiten over vermoeidheid 3. Persoonlijke ervaringsverhaal 4. Tips en adviezen 5. Hulp en steun

1. Introductie 2. Feiten over vermoeidheid 3. Persoonlijke ervaringsverhaal 4. Tips en adviezen 5. Hulp en steun Thea Brouwer 1. Introductie 2. Feiten over vermoeidheid 3. Persoonlijke ervaringsverhaal 4. Tips en adviezen 5. Hulp en steun Ervaringsdeskundige kanker en vermoeidheid Nederlandse Federatie van Kankerpatiënten

Nadere informatie

Resultaten Enquete Ervaringen, Meningen, Wensen over behandeling

Resultaten Enquete Ervaringen, Meningen, Wensen over behandeling Resultaten Enquete Ervaringen, Meningen, Wensen over behandeling Cara Verdellen Jolande van de Griendt Nelleke vd Berg LCD, 31 mei 2015 Tics Tourette syndroom Motorische en vocale tics Enkelvoudig en complex

Nadere informatie

Maak kennis met A.L.A. in 3 stappen naar Rust, Kracht en Zelfvertrouwen; Wat het lichaam verwerkt heeft kan het hoofd loslaten.

Maak kennis met A.L.A. in 3 stappen naar Rust, Kracht en Zelfvertrouwen; Wat het lichaam verwerkt heeft kan het hoofd loslaten. Maak kennis met A.L.A. in 3 stappen naar Rust, Kracht en Zelfvertrouwen; Wat het lichaam verwerkt heeft kan het hoofd loslaten. Om je zeker en krachtig te voelen zijn geen ingewikkelde technieken nodig.

Nadere informatie