11de Vlaams Congres van Leraars Wetenschappen zaterdag 12 november Jacky Hellemans - Koen Paes

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "11de Vlaams Congres van Leraars Wetenschappen zaterdag 12 november 2005. Jacky Hellemans - Koen Paes"

Transcriptie

1 11de Vlaams Congres van Leraars Wetenschappen zaterdag 12 november 2005 de wet van Jacky Hellemans - Koen Paes Academische Lerarenopleiding Natuurkunde Departement Natuurkunde en Sterrenkunde - K.U.Leuven Onze-Lieve-Vrouwecollege Vilvoorde

2 2 doorzichtige bak (aquarium, plastic bak, ), 2 identieke doorzichtige bekertjes korrels (spliterwten, rijst, loden korrels), balans (labobalans of huishoudweegschaal) Teken een horizontale lijn op de bekers op dezelfde hoogte. Vul de bak met water. 1. Plaats een beker in de bak. Vul deze met water tot deze in de bak zakt tot aan de lijn. Neem de beker uit de bak. 2. Plaats de andere beker in de bak en vul deze met korrels tot de beker in de bak zakt weer tot aan de lijn. Neem de beker uit de bak. 3. Plaats de beker water op de balans. Lees de massa m w van het water in de beker af. 4. Plaats de beker met korrels op de balans. Lees de massa m k af. Verklaar waarom m w = m k. Vermits de beker drijft is de zwaartekracht op de beker gelijk aan de archimedeskracht: F z = m w. g = F A = ρ w. V ond.g V ondergedompeld is het ondergedompelde volume. De balans geeft m w aan. Vermits de beker drijft is de zwaartekracht op de beker gelijk aan de archimedeskracht: F z = m k. g = F A = ρ w. V ond.g = m w. g De balans geeft m k aan, dat moet dezelfde waarde zijn als m w.

3 3 dynamometer (2 N), bij voorkeur met ronde schijf, statiefmateriaal, apparaat voor de wet van Archimedes, bekerglas gevuld met water, in hoogte verstelbaar tafeltje Maak de opstelling. Toon dat het blokje juist in het emmertje past. Lees de dynamometer af als het geheel in lucht hangt. Dat geeft F 1 = F zemmer + F zblokje Draai het tafeltje omhoog zodat het onderste blok helemaal ondergedompeld is in het water. Vul het emmertje volledig met water. Lees de dynamometer weer af. Dat geeft F 2. Verklaar je waarneming. Voor de aflezingen geldt: F 1 = F zemmer + F zblokje F 2 = F zemmer + F zblokje -F archimedes + F zwater = F 1 De archimedeskracht op het ondergedompelde blokje is dus even groot als de zwaartekracht op een hoeveelheid water met hetzelfde volume als het blokje.

4 4 2de graad - Vloeistoffen en gassen Digitale balans (tot 0,1 g), glas of bekerglas of afgesneden PET-fles gevuld met water, moer bevestigd aan een draad Zet de beker op de balans en zet de balans op nul. Hang de moer in het water. Vragen: Waarom is er een aanduiding op de balans als de moer ondergedompeld is? Als je de dichtheid van het water kent met welke grootheid van de moer komt de aanduiding op de balans dan overeen? Controleer de berekende waarde van het volume met het volume als je het bepaalt met een maatglas. Meetresultaten: Vermits de ondergedompeld moer een archimedeskracht ondervindt, ondervindt het water een even grote, tegengestelde kracht. De opwaartse kracht van het water op de moer werkt echter niet op de balans vermits je de moer via het touw vasthoudt. De neerwaartse kracht van de moer op het water wordt wel gemeten.

5 5 Dynamometer bij voorkeur met ronde schijf, statiefmateriaal, doorzichtig vat enkele identieke potjes gevuld met een verschillende hoeveelheid korrels (lood, zand, rijst, ), dichtgeplakt met secondelijm lang potje (b.v. vitaminetabletten) met cm-aanduiding, gevuld zodat het ongeveer 10 cm in de vloeistof zakt Maak een nylon draad met secondelijm vast aan de potjes zodat je ze kunt ophangen. Lees de dynamometer af als het geheel in lucht hangt, dat geeft F 1. Laat het blokje in het water zakken. Lees de dynamometer af, dat geeft F 2 = F 1 - F a. Bereken de archimedeskracht F a = F 1 - F 2. Bepaal F a voor de volgende drie situaties. 1. F a als functie van m in water (V constant, zelfde vloeistof (water)) 2. F a als functie van de vloeistof (V constant, m constant) 3. F a als functie van V in water (m constant, zelfde vloeistof (water)) 1. m (g) F z (N) F 1 (N) F 2 (N) F a (N) 269,7 2,65 2,5 1,55 0,95 150,4 1,48 1,3 0,35 0,95 116,8 1,15 1,0 0,05 0,95 3. R = 1,3 cm F 1 (N) h (cm) V (cm 3 ) F 2 (N) F a (N) 0, ,5 0,12 0,43 0, ,2 0,18 0,37 0, ,9 0,22 0,33 0, ,6 0,28 0,27 0, ,2 0,34 0,21 0, ,9 0,40 0,15 0, ,6 0,45 0,10 0,55 1 5,3 0,50 0,05 0,55 0 0,0 0,55 0,00 F a (N) 0,50 0,45 0,40 0,35 0,30 0,25 0,20 0,15 0,10 0,05 0, V (cm 3 )

6 6 2de graad - Vloeistoffen en gassen Onderwerp: Zinken, zweven, drijven Doorzichtige bak (aquarium, plastic bak, ), blikje cola, blikje cola-light Vul de bak met water. Plaats beide blikjes voorzichtig in het water. Het blikje cola zinkt, het blikje cola-light drijft. Eventueel kan de dichtheid van beide cola's bepaald worden door de massa en het volume van de inhoud te bepalen. Waarin kunnen de cola's verschillen? Is de suiker verantwoordelijk voor het verschil in dichtheid? Het geheel wordt spectaculair als je een grote bak gebruikt en flessen met een inhoud van 1,5 of 2 l. Bepaal de dichtheid van elk van de cola-soorten.

7 7 Onderwerp: Zinken, zweven, drijven Doorzichtige bak (aquarium, plastic bak, ), appelsien of citroen of mandarijn Vul de bak met water. Plaats de appelsien voorzichtig in het water. Ze drijft. Pel de appelsien en plaats de gepelde appelsien en de schil in het water. De schil drijft, de gepelde appelsien zinkt. Vragen: Waarom drijft de schil? Waarom drijft de gepelde appelsien niet? Waarom drijft de appelsien? Neem eventuele luchtblaasjes op de gepelde appelsien weg door er even over te wrijven voor deze in de bak te plaatsen. Je kunt dit vergelijken met een zwemvest. Heb je het aan dan blij je drijven, doe je het uit dan zink je.

8 8 Onderwerp: Zinken, zweven, drijven Doorzichtige bak (aquarium, plastic bak, ), ballon, zout Vul de bak met water. Blaas de ballon op en vul deze met water. Knoop deze toe. Breng de ballon in de bak. De ballon zinkt. Voeg zout toe aan het water. Let op wat er gebeurt. Voeg steeds meer zout toe tot de ballon zweeft en zelfs drijft op het zoute water. Roer eventueel even nadat je zout hebt toegevoegd. Wat verandert er aan de vloeistof als je zout toevoegt? Welke invloed heeft dat op de archimedeskracht?

9 9 Doorzichtige bak gevuld met water, aluminium of plastic schaaltjes, rijst of loden korreltjes Vul een bakje met een beetje rijst. Zet het op het water. Vul een ander bakje met meer rijst. Verklaar waarom het bakje drijft. Wat gebeurt er als je meer rijst toevoegt? Verklaar Als je aluminium bakjes neemt kun je er eentje samenvouwen zodat het zinkt.

10 10 Doorzichtige bak gevuld met water, ballonnen of identieke doosjes (b.v. diadoosjes) Vul de ballonnen geheel of gedeeltelijk met water of vul de doosjes meer of minder met zand of loden korreltjes. Plak de doosjes toe met secondelijm. Wat neem je waar? Verklaar je waarneming. Vul één ballon met zout water zodat hij zeker zinkt.

11 11 Doorzichtige trechter, beker met water, pingpongbal Leg de pingpongbal in de trechter. Vul de trechter met water. Houd je hand onderaan de trechter. Wat neem je in de twee gevallen waar? Verklaar je waarneming. Op dit principe is een toestel gebaseerd dat je alle dagen gebruikt, welk? (De spoelbak van een toilet.) In het eerste geval is er geen water onder de pingpongbal. De druk aan de onderkant van de bal is gelijk aan de atmosferische druk. De druk aan de bovenkant is gelijk aan de atmosferische druk plus de hydrostatische druk. De bal wordt naar beneden gedrukt. In het tweede geval is er water onder de pingpongbal gekomen. De druk op de onderkant en op de bovenkant van de bal gelijk is aan de atmosferische druk plus de hydrostatische druk. De hydrostatische druk op de bovenkant is kleiner dan die op de onderkant. De zwaartekracht op de bal is klein, de bal gaat naar boven en drijft op het water.

12 12 2 afgesneden PET-flessen, latje met drie gaten (een in het midden, twee op de uiteinden even ver van het midden), touw, statiefmateriaal, 2 identieke potjes, 1 potje met een volume dat verschillend is van het volume van de andere potjes, zand of loden korrels, zout, balans Hang steeds in de uiterste gaten een potje of de loden strip. Maak een 'balans' door het geheel te monteren via het middelste gat. Vul de PET-flessen met water of met zout water. 1. Neem 2 potjes met een verschillend volume. Vul ze tot de massa gelijk is. Hang ze op en dompel ze onder in water. 2. Neem 2 identieke potjes evenveel gevuld. Hang ze op en dompel ze onder, de ene in water de andere in zout water. Wat neem je telkens waar? Verklaar je waarneming. Volgende factoren worden achtereenvolgens onderzocht: 1. de invloed van het volume 2. de vloeistof

13 13 Twee identieke bekerglazen, twee identieke kurken stoppen, balans Vul de bekerglazen met evenveel water. Zet ze op de balans, deze is in evenwicht. Leg een kurk op een schaal, leg langs de andere kant een kurk op het water. Wat neem je waar? Verklaar je waarneming. Best vraag je voor je de kurken plaatst, wat de leerlingen verwachten dat er zal gebeuren. Je kunt dit ook doen met een balans met één schaal. Je meet dan eerst met de kurk naast de beker en dan met de kurk op het water. Neem de kurken weg en steek een staaf in een van de bekers. Vermits de drijvende kurk een archimedeskracht ondervindt, ondervindt het water een even grote, tegengestelde kracht. Het netto resultaat is dus nul. Als je een staaf gebruikt meet je de archimedeskracht niet (je houdt de staaf immers zelf vast. Je meet wel de reactiekracht.

14 14 Onderwerp: Dichtheidsmeter dichtheidsmeter, vloeistof met gekende dichtheid, vloeistof met onbekende dichtheid Giet de vloeistof in een bekerglas. Breng de dichtheids meter voorzichtig in de vloeistof. Op de schaal kan de dichtheid van de vloeistof rechtstreeks gemeten worden. Bepaal de onbekende dichtheid. Verklaar de werking van een dichtheidsmeter. Hoe kun je een dichtheidsmeter ijken? Waarom is de steel dunner dan het lichaam? Met een proefbuis gevuld met loden korrels en twee vloeistoffen waar de dichtheid van gekend is kun je zelf een dichtheidsmeter maken.

15 15 Onderwerp: Cartesiaanse duiker PET-fles gevuld met water, stop, flesje van parfumstaal, plastic pipet met moer, Maak de duikertjes. Maak een gaatje in de stop van het flesje of bevestig de moer met secondelijm aan de pipet, vul het flesje of de pipet met juist genoeg water dat het drijft. Breng het duikertje in de fles. Zet de dop op de fles en schroef deze goed toe. Duw met beide handen op de PET-fles. Let goed op het flesje of de pipet. Verandert er iets. Verklaar je waarneming. De hoeveelheid water in het flesje of in de pipet is kritisch.

16 16 2de graad - Vloeistoffen en gassen Onderwerp: Archimedes bij gassen Balans tot op 0,1 g, PET fles of glazen fles of erlenmeyer (0,5 l), soepele ballon, bruistablet of bakpoeder en azijn Vul het reservoir met water. Voeg azijn toe aan het water als je bakpoeder gebruikt. Breek de tabletten in stukken. Vul de ballon met deze stukken of met het bakpoeder. Schuif de ballon over de hals van het reservoir. Zorg er voor dat de ballon geknikt is zodat er geen contact is met het water. Zet het geheel op een balans, noteer de aflezing. Knik de ballon terug zodat het bruistablet of het bakpoeder in het water valt. Volg de aflezing van de balans. Is de ballon 'ondergedompeld' in een fluïdum? Waarom is de verandering in de aflezing klein? Zorg er voor dat je een soepele ballon hebt zodat er een grote volumeverandering optreedt. Gebruik meerdere tabletten of voldoende bakpoeder en azijn.

De kracht van Archimedes

De kracht van Archimedes 1 Studie dag en KVCV De kracht van Archimedes DEEL 1 Korte omschrijving van het lesonderwerp Door een paar originele experimenten, de kracht van Archimedes ontdekken en de gegevens waarnemen die de grootte

Nadere informatie

Vliebergh-Sencie Natuurkunde Leuven 8 maart 2006. Experimenten voor de 2de graad leerjaar. Copyright KULeuven

Vliebergh-Sencie Natuurkunde Leuven 8 maart 2006. Experimenten voor de 2de graad leerjaar. Copyright KULeuven Vliebergh-Sencie Natuurkunde Leuven 8 maart 2006 Experimenten voor de 2de graad leerjaar Experiment - 1 Mechanica ERB (wagentje)(1) 2de graad - Mechanica Onderwerp: ERB (wagentje)(1) speelgoedauto op batterijen,

Nadere informatie

AAN DE SLAG Arbeid verricht door de wrijvingskracht (thema 1)

AAN DE SLAG Arbeid verricht door de wrijvingskracht (thema 1) Arbeid verricht door de wrijvingskracht (thema 1) Is de arbeid die moet verricht worden op een voorwerp om dat voorwerp over een afstand h omhoog te brengen, afhankelijk van de gevolgde weg? Kies een van

Nadere informatie

Ontdekdoos Drijven en zinken

Ontdekdoos Drijven en zinken Ontdekdoos Drijven en zinken groep 6 en 7 handleiding Uitgave: Amsterdams NME Centrum Ontdekdoos Drijven en zinken Docentenhandleiding Het lesmateriaal mag vrij gekopieerd worden voor gebruik op school

Nadere informatie

AAN DE SLAG Arbeid verricht door de wrijvingskracht (thema 1)

AAN DE SLAG Arbeid verricht door de wrijvingskracht (thema 1) Arbeid verricht door de wrijvingskracht (thema 1) Is de arbeid die moet verricht worden op een voorwerp om dat voorwerp over een afstand h omhoog te brengen, afhankelijk van de gevolgde weg? Kies een van

Nadere informatie

luchtdruk opdrachtkaart Onderdeel A - Rond de aanwezigheid van de lucht les 6.6 Opdracht 1 - Slaan op de liniaal Opdracht 2 - Stromend water?

luchtdruk opdrachtkaart Onderdeel A - Rond de aanwezigheid van de lucht les 6.6 Opdracht 1 - Slaan op de liniaal Opdracht 2 - Stromend water? Onderdeel A - Rond de aanwezigheid van de lucht Opdracht 1 - Slaan op de liniaal -- liniaal/latje -- krant -- tafel Leg een liniaal of een lat op de tafel. Zorg dat de liniaal of de lat iets over de tafel

Nadere informatie

Drijven en zinken. Eerst gaan we het drijfvermogen testen van een paar voorwerpen:

Drijven en zinken. Eerst gaan we het drijfvermogen testen van een paar voorwerpen: Hiernaast zie je een ouderwets duikerspak. Om ervoor te zorgen dat de duiker niet gaat drijven, heeft hij een loden gewicht op zijn borst vastgeknoopt. De slang is voor de luchttoevoer. Op de wal stond

Nadere informatie

Wa W rm r t m e Inlage

Wa W rm r t m e Inlage Inlage Proef 1 nattigheid - 1 Erlenmeyer (nr. 10) - 1 Rubberen stop (nr. 18) - Heet water Doe wat heet water in de erlenmeyer. Doe de stop erop en kijk wat er gebeurt. Kun je dit beschrijven? Proef 2 Frisse

Nadere informatie

werken met water - waterbladen

werken met water - waterbladen werken met water - waterbladen inhoud inhoud VVaterblad 1 Waterblad 2 Waterblad 3 Waterblad 4 Waterblad 5 Waterblad 6 Waterblad 7 Een boot laden De stevigheid van het wateroppervlak Een gat in de waterleiding

Nadere informatie

Bekers vastzuigen met koffiefilter

Bekers vastzuigen met koffiefilter A1 1 Bekers vastzuigen met koffiefilter 2 bekers 1 koffiefilter 1 schaar 1 waxinekaarsje Lucifers Waarom gaat het kaarsje uit? Hoe kan het dat je de onderste beker op kunt tillen zonder deze aan te raken

Nadere informatie

Sterke staaltjes. Proef 1. 4. Laat het kleine flesje voorzichtig in de grote pot vol koud water zakken.

Sterke staaltjes. Proef 1. 4. Laat het kleine flesje voorzichtig in de grote pot vol koud water zakken. Proef 1 1. Vul de glazen pot met koud water tot aan de vullijn. 2. Vul het kleine flesje met warm water. 3. Doe de inkt bij in het kleine flesje. 4. Laat het kleine flesje voorzichtig in de grote pot vol

Nadere informatie

Nationale Natuurkunde Olympiade. Eerste ronde januari Beschikbare tijd: 2 klokuren

Nationale Natuurkunde Olympiade. Eerste ronde januari Beschikbare tijd: 2 klokuren Nationale Natuurkunde Olympiade Eerste ronde januari 2009 Beschikbare tijd: 2 klokuren Lees dit eerst! OPGAVEN VOOR DE EERSTE RONDE VAN DE NEDERLANDSE NATUURKUNDE OLYMPIADE 2009 Voor je liggen de opgaven

Nadere informatie

Opgave 2 Het volume van een voorwerp geeft aan hoeveel ruimte dit voorwerp inneemt.

Opgave 2 Het volume van een voorwerp geeft aan hoeveel ruimte dit voorwerp inneemt. Uitwerkingen 1 Opgave 1 De massa van een voorwerp geeft aan hoe zwaar dit voorwerp is. Opgave 2 Het volume van een voorwerp geeft aan hoeveel ruimte dit voorwerp inneemt. Opgave De dichtheid van een stof

Nadere informatie

En wat nu als je voorwerpen hebt die niet even groot zijn?

En wat nu als je voorwerpen hebt die niet even groot zijn? Dichtheid Als je van een stalen tentharing en een aluminium tentharing wilt weten welke de grootte massa heeft heb je een balans nodig. Vaak kun je het antwoord ook te weten komen door te voelen welk voorwerp

Nadere informatie

Naam: Klas: REPETITIE DRIJVEN EN ZINKEN 2 HAVO Naast dit opgavenblad moet ook een tabel met dichtheden worden verstrekt.

Naam: Klas: REPETITIE DRIJVEN EN ZINKEN 2 HAVO Naast dit opgavenblad moet ook een tabel met dichtheden worden verstrekt. Naam: Klas: REPETITIE DRIJVEN EN ZINKEN 2 HAVO Naast dit opgavenblad moet ook een tabel met dichtheden worden verstrekt. OPGAVE 1 Jan drinkt 14 kubieke centimeter zuivere alcohol op. Bereken hoeveel gram

Nadere informatie

Materiaal (per groep):

Materiaal (per groep): 9-11 jaar Benaming van de activiteit: Wetenschappelijke inhoud: Natuurkunde Beoogde concepten: Dichtheid van vaste stoffen en vloeistoffen Beoogde leeftijdsgroep: 9-11 jaar Duur van de activiteit: 3 uur

Nadere informatie

Groep 1 & 2 VLOEISTOFSTAPEL. Vloeistoffen kun je netjes op elkaar laten drijven. Uit hoeveel laagjes bestaat straks jullie vloeistofstapel?

Groep 1 & 2 VLOEISTOFSTAPEL. Vloeistoffen kun je netjes op elkaar laten drijven. Uit hoeveel laagjes bestaat straks jullie vloeistofstapel? Groep 1 & 2 VLOEISTOFSTAPEL Vloeistoffen kun je netjes op elkaar laten drijven. Uit hoeveel laagjes bestaat straks jullie vloeistofstapel? Vloeistofstapel ( Laagjes maken ) Groep 1 en 2 Team van 2, 3 of

Nadere informatie

Laat de kinderen ook opzoeken in een woordenboek en/of spreekwoorden boek

Laat de kinderen ook opzoeken in een woordenboek en/of spreekwoorden boek Voorbereiding: Materialen verzamelen Voor de les alles al klaarzetten. De tafels in groepjes van vier zetten zodat je elk proefje eventueel twee keer kan klaar leggen. De werkbladen kopiëren De opdrachtvellen

Nadere informatie

aluminium 2,7 0, ,024 ijzer 7,9 0, ,012

aluminium 2,7 0, ,024 ijzer 7,9 0, ,012 DEZE TAAK BESTAAT UIT 36 ITEMS. --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Dichtheid Soortelijke

Nadere informatie

Aftekenlijst. Naam:

Aftekenlijst. Naam: Aftekenlijst 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. Naam: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Werkblad 1 Ventiel,

Nadere informatie

0,8 = m / 350 1 = m / 650

0,8 = m / 350 1 = m / 650 EXTRA De dichtheid van een mengsel 39 a 1L = 1000 ml 1% is dus 10 ml 35% is dan 350 ml Zo kan het ook: (1000 / 100) x 35 = 350 ml alcohol (en dus 1000-350 = 650 ml water) b alcohol water m =? V = 350 cm

Nadere informatie

Drijven en zinken. tabel met dichtheden

Drijven en zinken. tabel met dichtheden Drijven en zinken 1 Massa, volume en dichtheid 2 Archimedes 3 Homogene voorwerpen in een vloeistof 4 Drijvende voorwerpen 5 Zwaartekracht 6 Opwaartse kracht; wet van Archimedes 7 Samenvatting en schematisch

Nadere informatie

UNIFORM EINDEXAMEN MULO tevens TOELATINGSEXAMEN VWO/HAVO/NATIN 2009

UNIFORM EINDEXAMEN MULO tevens TOELATINGSEXAMEN VWO/HAVO/NATIN 2009 MINISTERIE N ONDERWIJS EN OLKSONTWIKKELING EXMENBUREU UNIFORM EINDEXMEN MULO tevens TOELTINGSEXMEN WO/HO/NTIN 2009 K : NTUURKUNDE DTUM : MNDG 06 JULI 2009 TIJD : 09.45 11.25 UUR (Mulo III kandidaten) 09.45

Nadere informatie

Sheets inleiding ontwerpen

Sheets inleiding ontwerpen Sheets inleiding ontwerpen Boten bouwen Periode 4 themaklas Doel van het project Bedenk een ontwerp voor een boot Verkoop dit ontwerp aan de baas (ik) Bouw je eigen ontwerp De winnaars winnen een bouwpakket

Nadere informatie

bij vraag 2 Hoeveel munten er in het glas passen ligt aan de grootte van de munten en aan het glas.

bij vraag 2 Hoeveel munten er in het glas passen ligt aan de grootte van de munten en aan het glas. NAO proefjes Antwoorden werkbladen en extra informatie 1. Munten in borrelglaasje munten Het glas is eigenlijk te vol met, maar het stroomt niet over. Het in het glas staat bol, het komt er boven uit.

Nadere informatie

Materiaal: Bassin met water Meerdere voorwerpen met een verschillende. met verschillende afmetingen

Materiaal: Bassin met water Meerdere voorwerpen met een verschillende. met verschillende afmetingen 9-11 jaar Wetenschappelijke inhoud: Fysica Beoogde concepten/vaardigheden: Dichtheid en opwaartse kracht Beoogde leeftijdsgroep: 9-11 jaar oud Duur van de activiteit: 3 uur Samenvatting: Tijdens deze activiteit

Nadere informatie

BOUW JE EIGEN WEERSTATION

BOUW JE EIGEN WEERSTATION BOUW JE EIGEN WEERSTATION Als je wilt weten wat voor weer het is, dan moet je de verschillende weerselementen kunnen meten. Met enkele heel gewone dingen kan je jouw eigen weerstation bouwen. De thermometer

Nadere informatie

Wet van Archimedes. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Wet van Archimedes. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur P.J. Dreef Laatst gewijzigd Licentie Webadres 08 December 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/89831 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

koper hout water Als de bovenkant van het blokje hout zich net aan het wateroppervlak bevindt, is de massa van het blokje koper gelijk aan:

koper hout water Als de bovenkant van het blokje hout zich net aan het wateroppervlak bevindt, is de massa van het blokje koper gelijk aan: Fysica Vraag 1 Een blokje koper ligt bovenop een blokje hout (massa mhout = 0,60 kg ; dichtheid ρhout = 0,60 10³ kg.m -3 ). Het blokje hout drijft in water. koper hout water Als de bovenkant van het blokje

Nadere informatie

Onderzoeksopdrachten. Brood leeft!

Onderzoeksopdrachten. Brood leeft! Onderzoeksopdrachten Brood leeft! Onderzoeksopdracht 1 Benodigdheden Kookboeken Zoek in verschillende kookboeken naar enkele recepten voor brood. Bekijk de ingrediënten die worden gebruikt. KHLeuven Tia

Nadere informatie

Deel 5: Druk. 5.1 Het begrip druk. 5.1.1 Druk in het dagelijks leven. We kennen druk uit het dagelijks leven:... ... ...

Deel 5: Druk. 5.1 Het begrip druk. 5.1.1 Druk in het dagelijks leven. We kennen druk uit het dagelijks leven:... ... ... Deel 5: Druk 5.1 Het begrip druk 5.1.1 Druk in het dagelijks leven We kennen druk uit het dagelijks leven:............................................................. Deel 5: Druk 5-1 5.1.2 Proef a) Werkwijze:

Nadere informatie

DRIJVEN EN ZINKEN LES 3. Drijven en zinken

DRIJVEN EN ZINKEN LES 3. Drijven en zinken Water LES 3 DRIJVEN EN ZINKEN JE LEERT wat in water blijft drijven en wat zinkt; waarom een schip van ijzer niet zinkt; hoe je een onzinkbaar schip kunt bouwen. Er zijn bij de zwemles kinderen die nog

Nadere informatie

VJTO 2011 ANTWOORDEN FINALE

VJTO 2011 ANTWOORDEN FINALE 1 VJTO 2011 ANTWOORDEN FINALE Vraag 1 Antwoord a Wanneer mama de ballon over haar trui wrijft, wordt de ballon elektrisch geladen. De peper- en zoutkorrels voelen dat en willen naar de ballon toe. De peperkorrels

Nadere informatie

Frans van Galen. & Lia Oosterwaal. Drijven en zinken in de bovenbouw

Frans van Galen. & Lia Oosterwaal. Drijven en zinken in de bovenbouw Frans van Galen & Lia Oosterwaal Drijven en zinken in de bovenbouw 43 44 Drijven en zinken Drijven en zinken is een onderwerp waar vooral in de onderbouw aandacht aan wordt besteed. Het is echter ook een

Nadere informatie

Haal de bliksem in huis!

Haal de bliksem in huis! Hiernaast zie je gravure van een bolbliksem, één van de vijf soorten bliksem die er zijn. Lange tijd dachten wetenschappers dat het een bestaan van de bolbliksem een fabeltje was maar tegenwoordig denkt

Nadere informatie

Basisexperimenten Fysica. 3 de leerjaar S.O. woensdag 9 februari 2011. Vliebergh-Senciecentrum. Mieke De Cock Geneviève Janssens Jo Vanhaecht

Basisexperimenten Fysica. 3 de leerjaar S.O. woensdag 9 februari 2011. Vliebergh-Senciecentrum. Mieke De Cock Geneviève Janssens Jo Vanhaecht Vliebergh-Senciecentrum Basisexperimenten Fysica 3 de leerjaar S.O. woensdag 9 februari 2011 Mieke De Cock Geneviève Janssens Jo Vanhaecht Dit materiaal vind je ook op fys.kuleuven.be/alon INHOUD Optica:

Nadere informatie

lesbrieven vervuild water avonturenpakket de uitvinders en het werkbladen Lesbrief 2:

lesbrieven vervuild water avonturenpakket de uitvinders en het werkbladen Lesbrief 2: lesbrieven werkbladen Lesbrief 2: vervuild water avonturenpakket de uitvinders en het VERBORGEN OOG Copyright De Uitvinders Uitgave 2014 Versie 3.0 vervuild water WAter zuiveren Proef 1 Bezinken Materialen

Nadere informatie

2 VWO 2 HAVO Oefenstof dichtheid.

2 VWO 2 HAVO Oefenstof dichtheid. (1 liter = 1 dm 3 ) (1 ml = 1 cm 3 ) (1 m 3 = 1000 dm 3 ) (1 dm 3 = 1000 cm 3 ) ( 1 kg = 1000 g) (1 g = 1000 mg) 1. Bepaal de massa van een vurenhouten balk met een volume van 70 dm 3. V = 70 dm 3 ρ =

Nadere informatie

Meetactiviteit derde leerjaar

Meetactiviteit derde leerjaar Meetactiviteit derde leerjaar - Moeilijke woorden voor de activiteit met de kinderen doornemen. - De meetstands worden in de eetzaal opgesteld. - Elke leerling brengt een fles mee naar school. (Grote of

Nadere informatie

3.0 Stof 2 www.natuurkundecompact.nl

3.0 Stof 2 www.natuurkundecompact.nl 3.0 Stof 2 www.natuurkundecompact.nl 3.1 a Water doen koken b Paraffine doen stollen 3.3 Kristal maken 3.4 a Uitzetten en krimpen (demonstratie) b Thermometer ijken 1 3.1 a Water doen koken www.natuurkundecompact.nl

Nadere informatie

1ste ronde van de 19de Vlaamse Fysica Olympiade 1. = kx. = mgh. E k F A. l A. ρ water = 1,00.10 3 kg/m 3 ( θ = 4 C ) c water = 4,19.10 3 J/(kg.

1ste ronde van de 19de Vlaamse Fysica Olympiade 1. = kx. = mgh. E k F A. l A. ρ water = 1,00.10 3 kg/m 3 ( θ = 4 C ) c water = 4,19.10 3 J/(kg. ste ronde van de 9de Vlaamse Fysica Olympiade Formules ste onde Vlaamse Fysica Olympiade 7 9de Vlaamse Fysica Olympiade Eerste ronde De eerste ronde van deze Vlaamse Fysica Olympiade bestaat uit 5 vragen

Nadere informatie

Chemische reacties. 1 Hoeveel verschillende stoffen zijn er denk je? Zijn het er rond de tien, rond de duizend of zelfs meer? ...

Chemische reacties. 1 Hoeveel verschillende stoffen zijn er denk je? Zijn het er rond de tien, rond de duizend of zelfs meer? ... Hiernaast is de lancering van de eerste spaceshuttle te zien (in 1981). Bij de lancering krijgt de raketmotor van de spaceshuttle zijn brandstof uit de enorme tank waarop de spaceshuttle is gemonteerd.

Nadere informatie

Tabel 1. Moleculaire onderdelen van DNA en de corresponderende materialen voor het model.

Tabel 1. Moleculaire onderdelen van DNA en de corresponderende materialen voor het model. Model van DNA met blikjes en flesjes Doel Je gaat een driedimensionaal model van DNA bouwen uit blikjes en flesjes. Om dat goed te kunnen doen moet je weten hoe DNA opgebouwd is. Gebruik daarbij je leerboek

Nadere informatie

Voel je dat ook als je met je hand van boven naar beneden zwaait of cirkels in de lucht maakt?

Voel je dat ook als je met je hand van boven naar beneden zwaait of cirkels in de lucht maakt? Dit werkblad is van: PROEF 1 Opdracht 1.1 Ochtendgymnastiek Als ik mijn hand heen en weer zwaai, dan voel ik; Dat komt volgens mij door; Voel je dat ook als je met je hand van boven naar beneden zwaait

Nadere informatie

Vraag 1 Vraag 2 Vraag 3 Vraag 4 Vraag 5

Vraag 1 Vraag 2 Vraag 3 Vraag 4 Vraag 5 Vraag 1 Een hoeveelheid ideaal gas is opgesloten in een vat van 1 liter bij 10 C en bij een druk van 3 bar. We vergroten het volume tot 10 liter bij 100 C. De einddruk van het gas is dan gelijk aan: a.

Nadere informatie

Oplosbaarheid van CO2 in water aantonen bij verschillende temperaturen 10 C 10 C

Oplosbaarheid van CO2 in water aantonen bij verschillende temperaturen 10 C 10 C Oplosbaarheid van CO 2 in water aantonen bij verschillende temperaturen Materiaal: (Titratie) A - Statief + klemmen - Buret - Thermometer - Bekerglas 250 / 500ml - Ijs - Gedestilleerd water => 10 C - Fenolftaleïne

Nadere informatie

Proef 1 krachtversterking voelen (1)

Proef 1 krachtversterking voelen (1) Hefbomen. =- ~j ~ 0-:.. ~. Je hebt vast wel eens gezien hoe iemand een blik waarin verf zit open maakte; misschien heb je dat zelf ook weleens gedaan. Je neemt het blik, zet een schroevedraaier onder de

Nadere informatie

gist luchtige schimmels

gist luchtige schimmels gist luchtige schimmels Zonder microben zou jouw ontbijt er heel anders uitzien. Dan was er bijvoorbeeld geen brood, geen kaas en geen yoghurt. Ook heel veel ander eten en drinken, zoals wijn, bier, koffie,

Nadere informatie

Over gewicht Bepaling van de dichtheid van het menselijk lichaam.

Over gewicht Bepaling van de dichtheid van het menselijk lichaam. Over gewicht Bepaling van de dichtheid van het menselijk lichaam. Inleiding. In het project Over gewicht worden gewichtige zaken op allerlei manieren belicht. In de wiskundeles heb je aandacht besteed

Nadere informatie

HEREXAMEN EIND MULO tevens IIe ZITTING STAATSEXAMEN EIND MULO 2009

HEREXAMEN EIND MULO tevens IIe ZITTING STAATSEXAMEN EIND MULO 2009 MNSTERE VAN ONDERWJS EN VOLKSONTWKKELNG EXAMENBUREAU HEREXAMEN END MULO tevens e ZTTNG STAATSEXAMEN END MULO 2009 VAK : NATUURKUNDE DATUM : VRJDAG 07 AUGUSTUS 2009 TJD : 7.30 9.30 UUR DEZE TAAK BESTAAT

Nadere informatie

Dichtheid.info hoort bij de lesserie Dichtheid praktisch gezien. Alle informatie voor leerlingen is hier te vinden.

Dichtheid.info hoort bij de lesserie Dichtheid praktisch gezien. Alle informatie voor leerlingen is hier te vinden. praktisch gezien http://dichtheid.wordpress.com/ praktisch gezien.info.info hoort bij de lesserie praktisch gezien. Alle informatie voor leerlingen is hier te vinden. Docenten krijgen het docentenmateriaal

Nadere informatie

Ik plaats mijn boog in de wolken; die zal het teken zijn van het verbond tussen mij en de aarde.

Ik plaats mijn boog in de wolken; die zal het teken zijn van het verbond tussen mij en de aarde. De regenboog God heeft een boog in de wolken geplaatst om ons aan het verbond te laten herinneren. Er zal nooit meer zo n grote zondvloed komen, dat heel de aarde onder water staat. Laten we een regenboog

Nadere informatie

Practica geluid. De Panfluit kan heeft mogelijk meer tijd nodig indien lln de buisjes zelf moeten zagen.

Practica geluid. De Panfluit kan heeft mogelijk meer tijd nodig indien lln de buisjes zelf moeten zagen. Practica geluid. De practica is bedoelt als een roulatie practicum waar leerlingen om de 5 min doordraaien. In groepjes van 2 zouden de leerlingen alle practica moeten kunnen doen. De Panfluit kan heeft

Nadere informatie

Ze wordt aangeduid met het woordje uitbreiding in de titelbalk. De moeilijkheidsgraad van de opgaven is aangeduid met een kleurgradatie:

Ze wordt aangeduid met het woordje uitbreiding in de titelbalk. De moeilijkheidsgraad van de opgaven is aangeduid met een kleurgradatie: Pulsar 1 leerwerkboek 2 u is bedoeld voor het eerste jaar van de tweede graad ASO met 2 lestijden fysica per week. Het is een combinatie van een leerboek met een werkboek. De leerstof wordt telkens ingeleid

Nadere informatie

Werkbladen Webquest Pret met een ballonraket

Werkbladen Webquest Pret met een ballonraket Werkbladen Webquest Pret met een ballonraket Namen groepsleden: Stap 3: Luchtdruk Gebruik bij dit werkblad de bronnen die bij stap 3 staan. Ben je klaar? Ga dan door met stap 4. 1. Met welk instrument

Nadere informatie

Microfoon flexkabel ipad 3 Installatie handleiding

Microfoon flexkabel ipad 3 Installatie handleiding 1. In de volgende stappen wordt de ipad open gemaakt met behulp van een zogenaamde iopener. Deze iopener moet eerst verwarmd worden in de magnetron. Maak de iopener overigens niet te warm, anders kan deze

Nadere informatie

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS LESBRIEVEN LEERLINGENBESTAND LESBRIEF 1: WATER VERZAMELEN Verhaal: De Uitvinders en De Verdronken Rivier Opdracht 1: Opdracht 2: Opdracht 3: Opdracht 4: Brainstorm over water Bouw een water-takel-kraan

Nadere informatie

LCD scherm ipad 3 Reparatie handleiding

LCD scherm ipad 3 Reparatie handleiding 1. In de volgende stappen wordt de ipad open gemaakt met behulp van een zogenaamde iopener. Deze iopener moet eerst verwarmd worden in de magnetron. Maak de iopener overigens niet te warm, anders kan deze

Nadere informatie

Home button sheet holder ipad 3 Reparatie handleiding

Home button sheet holder ipad 3 Reparatie handleiding 1. In de volgende stappen wordt de ipad open gemaakt met behulp van een zogenaamde iopener. Deze iopener moet eerst verwarmd worden in de magnetron. Maak de iopener overigens niet te warm, anders kan deze

Nadere informatie

Gisten en wafels... Doe - activiteit Doe - activiteit

Gisten en wafels... Doe - activiteit Doe - activiteit 1 Gisten en wafels... OPDRACHT 1: Om goed te kunnen onderzoek wat gisten zijn, gaan we eerst wafels onderzoeken. Je hebt hiervoor 2 soorten deeg nodig... Maak het deeg zoals voorzien in de receptjes. Recept

Nadere informatie

Wet van Bernoulli. 1 Druk in stilstaande vloeistoffen en gassen 2 Druk in stromende vloeistoffen en gassen 3 Wet van Bernoulli

Wet van Bernoulli. 1 Druk in stilstaande vloeistoffen en gassen 2 Druk in stromende vloeistoffen en gassen 3 Wet van Bernoulli Wet van Bernoulli 1 Druk in stilstaande vloeistoffen en gassen 2 Druk in stromende vloeistoffen en gassen 3 Wet van Bernoulli 1 Druk in stilstaande vloeistoffen en gassen Druk in een vloeistof In de figuur

Nadere informatie

Voorbeelden voor Gezonde en Lekkere Traktaties!

Voorbeelden voor Gezonde en Lekkere Traktaties! Voorbeelden voor Gezonde en Lekkere Traktaties! Appelgezichtjes 1 kleine zoetzure appel met steel Een halve groene zure mat Poedersuiker en water Rode en zwarte voedselkleurstof 1. Was de appel en droog

Nadere informatie

Drijven, zweven of zinken?

Drijven, zweven of zinken? Drijven, zweven of zinken? - 1 Aquarium met water (117302) - 1 Blikje cola light - 1 Blikje cola regular - Werkblad drijven, zweven of zinken? Bekijk de twee blikjes cola. Wat denk je? Gaan ze drijven,

Nadere informatie

Experimenten reehorstconferentie

Experimenten reehorstconferentie Experimenten reehorstconferentie 1. Velletje A4 (naar beneden later dwarrelen) 2. Touw/snoer in de war, of juist rechtuit. 3. Kroezentang, amandelen 4. Lachgas met Mg-lint. Reactie: Mg + N 2 O MgO + N

Nadere informatie

lesbrieven water verzamelen avonturenpakket de uitvinders en de verdronken rivier leerlingen werkblad Lesbrief 1:

lesbrieven water verzamelen avonturenpakket de uitvinders en de verdronken rivier leerlingen werkblad Lesbrief 1: lesbrieven leerlingen werkblad Lesbrief 1: water verzamelen Verhaal: De Uitvinders en De Verdronken Rivier Opdracht 1: Opdracht 2: Opdracht 3: Opdracht 4: Brainstorm over water Bouw een water-takel-kraan

Nadere informatie

lesbrieven een plastic eiland avonturenpakket de uitvinders en het werkbladen Lesbrief 1:

lesbrieven een plastic eiland avonturenpakket de uitvinders en het werkbladen Lesbrief 1: lesbrieven werkbladen Lesbrief 1: een plastic eiland avonturenpakket de uitvinders en het VERBORGEN OOG Copyright De Uitvinders Uitgave 2014 Versie 3.0 een plastic eiland drijven - zinken Proef 1 Welke

Nadere informatie

Massa Volume en Dichtheid. Over Betuwe College 2011 Pagina 1

Massa Volume en Dichtheid. Over Betuwe College 2011 Pagina 1 Massa Volume en Dichtheid Over Betuwe College 2011 Pagina 1 Inhoudsopgave 1 Het volume... 3 1.1 Het volume berekenen.... 3 1.2 Volume 2... 5 1.3 Symbolen en omrekenen... 5 2 Massa... 6 3 Dichtheid... 7

Nadere informatie

De diverse somsoorten bij Fysica

De diverse somsoorten bij Fysica De diverse somsoorten bij Fysica 1 liter zout water weegt 1,03 kilo 1 liter zoet water weegt 1,00 kilo 1 meter zout water levert 0,1 bar druk op 1 meter zoet water levert 0,097 bar druk op Belangrijk:

Nadere informatie

Kinderboekenweektip 2015

Kinderboekenweektip 2015 Kinderboekenweektip 2015 Josée Warnaar Het thema van de kinderboekenweek 2015 is Raar maar waar. Dit thema leent zich uitstekend voor onderzoekend leren. Ga aan de slag met huis-, tuin en keukenproefjes

Nadere informatie

Vragenbundel Eerste Ronde Editie 2013

Vragenbundel Eerste Ronde Editie 2013 Vlaamse Olympiades voor Natuurwetenschappen KU Leuven Departement Chemie Celestijnenlaan 200F bus 2404 3001 Heverlee Tel.: 016-32 74 71 E-mail: info@vonw.be www.vonw.be Vragenbundel Eerste Ronde Editie

Nadere informatie

TEST 2 DEZE TEST BESTAAT UIT TWEE ONDERDELEN: BEREKENING VAN HET VOLUME VAN EEN KIP AAN DE HAND VAN DE WET VAN BOYLE (activiteit 2)

TEST 2 DEZE TEST BESTAAT UIT TWEE ONDERDELEN: BEREKENING VAN HET VOLUME VAN EEN KIP AAN DE HAND VAN DE WET VAN BOYLE (activiteit 2) TEST 2 DEZE TEST BESTAAT UIT TWEE ONDERDELEN: METING VAN CO 2 PRODUCTIE GEDURENDE HET ADEMHALEN (activiteit 1) BEREKENING VAN HET VOLUME VAN EEN KIP AAN DE HAND VAN DE WET VAN BOYLE (activiteit 2) Pas

Nadere informatie

Bouw zelf een windmolen

Bouw zelf een windmolen Bouw zelf een windmolen Met dit bouwplan is een windmolen maken niet moeilijk! Bouw thuis of op school een echte windmolen die een klein lampje (LED) laat branden. Aan het einde van de beschrijving vind

Nadere informatie

Handleiding bij de constructie van de Hydraulische machines uitgereikt ter gelegenheid van techniek toernooi 2009

Handleiding bij de constructie van de Hydraulische machines uitgereikt ter gelegenheid van techniek toernooi 2009 Handleiding bij de constructie van de Hydraulische machines uitgereikt ter gelegenheid van techniek toernooi 2009 Vertaling en bewerking Ad van den Brand, Veghel Weet je wat hydraulisch betekent? Dat betekent

Nadere informatie

Practicum Emulsies. Leerdoelen

Practicum Emulsies. Leerdoelen Moleculaire gastronomie is een wetenschapsveld dat zich richt op het verbeteren van bestaande recepten, door bijvoorbeeld te onderzoeken wat de oorzaak is van veelvoorkomende problemen bij het uitvoeren

Nadere informatie

Vlaamse Fysica Olympiade 26 ste editie Eerste ronde

Vlaamse Fysica Olympiade 26 ste editie Eerste ronde Vlaamse Olympiades voor Natuurwetenschappen KU Leuven Departement Chemie Celestijnenlaan 200F bus 2404 3001 Heverlee Tel.: 016-32 74 71 E-mail: info@vonw.be www.vonw.be Vlaamse Fysica Olympiade 26 ste

Nadere informatie

Doe een flinke scheut olie in de pan en fruit de ui en wortel op laag vuur aan. Voeg ruim een halve liter water toe en zet het vuur hoger

Doe een flinke scheut olie in de pan en fruit de ui en wortel op laag vuur aan. Voeg ruim een halve liter water toe en zet het vuur hoger Italiaanse tomtatensoep Per 4 personen 1 liter 1 ui 2 teentjes knoflook 1 wortel 2 blikken gepelde tomaten Olijfolie Suiker Chilipoeder 50 ml slagroom Potje pesto Snij de uit en wortel heel klein Doe een

Nadere informatie

Het deeltjesmodel. Deeltjes en hun eigenschappen. Context 3 Zinken zweven drijven. Naam: Klas: Datum:

Het deeltjesmodel. Deeltjes en hun eigenschappen. Context 3 Zinken zweven drijven. Naam: Klas: Datum: Naam: Klas: Datum: Het deeltjesmodel Deeltjes en hun eigenschappen Als je een stukje ijzer, goud of eender welk stof tientallen keren kon vergroten, dan zou je ontdekken dat alle stoffen gemaakt zijn van

Nadere informatie

Reis naar andere hemellichamen

Reis naar andere hemellichamen Reis naar andere hemellichamen GROEP 1-2 04 55 minuten De leerling: zonnestelsel verschillend zijn ringen heeft voorwerp drijft of zinkt met stukje ijzer dichtbindstrip Zorg voor de activiteit Zijn alle

Nadere informatie

Dichtheid. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Dichtheid. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres P.J. Dreef 01 December 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/82827 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Zuurtegraad ph. Ammonium NH 4

Zuurtegraad ph. Ammonium NH 4 Zuurtegraad ph Ammonium NH 4 + 1. Spoel het flesje met wit deksel met het te onderzoeken water en vul het daarna tot de 5ml-streep. 2. Voeg 3 druppels reagens 1 toe en schud. 3. Voeg 3 druppels reagens

Nadere informatie

De TOA heeft een aantal potjes klaargezet. In sommige potjes zit een oplossing, in andere potjes zit een vaste stof.

De TOA heeft een aantal potjes klaargezet. In sommige potjes zit een oplossing, in andere potjes zit een vaste stof. OPDRACHT 9 Practicum Om je kennis van de scheidingsmethoden en oplosbaarheid te vergroten volgen hieronder een aantal proeven. Ook krijg je een proef over indicatoren / reagens. Met behulp daarvan kun

Nadere informatie

Ook het lichaam van de schaatsenrijder heeft zo n waterafstotend waslaagje.

Ook het lichaam van de schaatsenrijder heeft zo n waterafstotend waslaagje. Startmoment: Observatie van het leven in de vijver en op het wateroppervlak. Vaststelling: Sommige diertjes kunnen op het water lopen en wij niet. Probleemstelling: Hoe kan dit ligt het aan de diertjes

Nadere informatie

Phydrostatisch = gh (6)

Phydrostatisch = gh (6) Proefopstellingen: Bernoulli-opstelling De Bernoulli-vergelijking (2) kan goed worden bestudeerd met een opstelling zoals in figuur 4. In de figuur staat de luchtdruk aangegeven met P0. Uiterst links staat

Nadere informatie

Aan de slag met de nieuwe leerplannen fysica 2 de graad ASO

Aan de slag met de nieuwe leerplannen fysica 2 de graad ASO Aan de slag met de nieuwe leerplannen fysica 2 de graad ASO M. De Cock, G. Janssens, J. Vanhaecht zaterdag 17 november 2012 Specifieke Lerarenopleiding Natuurwetenschappen: Fysica http://fys.kuleuven.be/alon

Nadere informatie

Natuurkunde / Biologie onderzoek: WATEROVERLAST EN BODEMSTRUCTUUR

Natuurkunde / Biologie onderzoek: WATEROVERLAST EN BODEMSTRUCTUUR NLT: De Bodem Leeft. Naam:... Experiment: water en bodem Natuurkunde / Biologie onderzoek: WATEROVERLAST EN BODEMSTRUCTUUR ~ 1 ~ Inleiding Als het veel regent zie je soms al snel plassen ontstaan op sommige

Nadere informatie

LCD scherm ipad 2 Installatie handleiding

LCD scherm ipad 2 Installatie handleiding 1. In de volgende stappen wordt de ipad open gemaakt met behulp van een zogenaamde iopener. Deze iopener moet eerst verwarmd worden in de magnetron. Maak de iopener overigens niet te warm, anders kan deze

Nadere informatie

De kracht op de grond door de stapel is keer groter dan de kracht van één doos.

De kracht op de grond door de stapel is keer groter dan de kracht van één doos. Naam: Klas: Repetitie druk -de klas HVO Opgave 1 Nan duwt met haar vinger op een ruit. De kracht op de ruit bedraagt 0,68 N. Deze kracht werkt op een oppervlakte van 1,8 cm. Bereken de druk op de ruit.

Nadere informatie

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS

AVONTURENPAKKET DE UITVINDERS LESBRIEVEN LEERLINGEN WERKBLAD LESBRIEF 3: VLIEGEN Verhaal: De Uitvinders en De Verdronken Rivier (deel 3) Vliegen Opdracht 1: Opdracht 2: Opdracht 3: Ontwerp een vliegmachine Proefvliegen: drijven op

Nadere informatie

1 Waterdragen. 2 Slangenwerpen. Benodigdheden: 3 (spring)touwen gymlinten 3x2 honkbalpalen lijn. Benodigdheden: 4 hoepels ong.

1 Waterdragen. 2 Slangenwerpen. Benodigdheden: 3 (spring)touwen gymlinten 3x2 honkbalpalen lijn. Benodigdheden: 4 hoepels ong. 1 Waterdragen 4 hoepels ong. 15 kleuterringen Doel: Probeer 1 minuut lang 3 ringen op je hoofd te laten balanceren. Je legt zelf de ringen op je hoofd en mag ze daarna niet meer aanraken (onderbouw Groep

Nadere informatie

Docentenhandleiding DNA-model van flessen en blikjes

Docentenhandleiding DNA-model van flessen en blikjes Docentenhandleiding DNA-model van flessen en blikjes Dionisios Karounias, Evanthia Papanikolaou and Athanasios Psarreas, uit Griekenland, beschrijven hun vernieuwende model van de dubbele DNA-helix gemaakt

Nadere informatie

Proefjes. Jouw werkbladen in de klas. In de klas. versie A. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam:

Proefjes. Jouw werkbladen in de klas. In de klas. versie A. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Proefjes Jouw werkbladen in de klas In de klas Mijn naam: Mijn school: Ik zit in groep: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! versie A Onderzoek in de klas Groep 7-8 Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Onderzoek

Nadere informatie

WOW-NL in de klas. Les 1 Het weerstation. Primair Onderwijs. bovenbouw. WOW-NL Les 1 1

WOW-NL in de klas. Les 1 Het weerstation. Primair Onderwijs. bovenbouw. WOW-NL Les 1 1 WOW-NL in de klas Les 1 Het weerstation Primair Onderwijs bovenbouw WOW-NL Les 1 1 Colofon Het lespakket WOW-NL is ontwikkeld door De Praktijk in opdracht van het KNMI, op basis van lesmaterialen van Science

Nadere informatie

Op onderzoek! Contextgebied Transport Drijven en zinken

Op onderzoek! Contextgebied Transport Drijven en zinken Thema : naar het zwembad, spelen met water Uitgetest in de derde kleuterklas Probleem Welke voorwerpen drijven op het water? Concrete doelen Ervaren, ontdekken, voorspellen en noteren welke voorwerpen

Nadere informatie

Gratis E-book Wijn maken druivenwijnmaken.nl

Gratis E-book Wijn maken druivenwijnmaken.nl Gratis E-book Wijn maken druivenwijnmaken.nl Hoe maak je wijn? Op de volgende pagina s leer je stap voor stap wijn maken van druiven. Zelf doe ik dit nu al 17 jaar, in begin met wisselend succes, maar

Nadere informatie

Hoe werkt het antwoordblad?

Hoe werkt het antwoordblad? Hoe werkt het antwoordblad? Kijk je antwoorden zelf na met dit antwoordblad. Bij sommige vragen kun je 1 punt verdienen, bij andere vragen kun je meer dan 1 punt verdienen. Hieronder zie je een voorbeeld

Nadere informatie

Regen en het weer voorspellen

Regen en het weer voorspellen Uitdager van de maand Regen en het weer voorspellen Natuur en Techniek, Groep 7/8 Algemeen Titel Regen en het weer voorspellen Cognitieve doelen en vaardigheden voor excellente leerlingen Het maken van

Nadere informatie

De diverse somsoorten bij Fysica

De diverse somsoorten bij Fysica De diverse somsoorten bij Fysica 1 liter zout water weegt 1,03 kilo 1 liter zoet water weegt 1,00 kilo 1 meter zout water levert 0,1 bar druk op 1 meter zoet water levert 0,097 bar druk op Belangrijk:

Nadere informatie