Supply Chain Management in de Gezondheidszorg: Trends

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Supply Chain Management in de Gezondheidszorg: Trends"

Transcriptie

1 UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE ACADEMIEJAAR Supply Chain Management in de Gezondheidszorg: Trends Masterproef voorgedragen tot het bekomen van de graad van Master in de Toegepaste Economische Wetenschappen: Handelsingenieur Sebastian Vanoverschelde onder leiding van Prof. dr. Paul Gemmel

2

3 UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE ACADEMIEJAAR Supply Chain Management in de Gezondheidszorg: Trends Masterproef voorgedragen tot het bekomen van de graad van Master in de Toegepaste Economische Wetenschappen: Handelsingenieur Sebastian Vanoverschelde onder leiding van Prof. dr. Paul Gemmel

4 PERMISSION Ondergetekende verklaart dat de inhoud van deze masterproef mag geraadpleegd en/of gereproduceerd worden, mits bronvermelding. Sebastian Vanoverschelde

5 Woord vooraf Dit werkstuk, zoals het nu voorligt, was er nooit geweest zonder de inbreng van anderen, die ik hierbij uitdrukkelijk wil vermelden. In de eerste plaats wil ik mijn ouders bedanken voor de mogelijkheden die ik van hen heb gekregen. Tijdens het jaar, en in het bijzonder tijdens iedere examenperiode, kon ik op hen rekenen. Ook mijn vriendin was een grote steun voor mij. Tijdens een vermoeiende blokperiode gaf zij me de nodige kracht en motivatie om door te bijten. Mede dankzij hen kan ik nu, op het einde van mijn academische loopbaan, tevreden terugblikken op mijn studie. Daarnaast dank ik alle studenten en personeelsleden van de faculteit economie en bedrijfskunde voor de aangename sfeer die er heerst in onze faculteit. Dit werkstuk heb ik met grote overtuiging en veel enthousiasme geschreven. Ik ben mijn promotor zeer dankbaar voor de begeleiding die ik van hem kreeg. Daarnaast dank ik iedere persoon die dit werk hielp vormgeven. Zonder de waardevolle input van de tien ondervraagde respondenten had ik dit werk nooit kunnen vervolmaken. Daarnaast zou ik iedere lezer van dit werk nadrukkelijk willen bedanken voor hun hulp. I

6 Inhoudsopgave Woord vooraf... I Inhoudsopgave... II Gebruikte afkortingen... IV Figuren... V 1 Inleiding Literatuurstudie Methode Beperking Supply chain management Supply chain management in de gezondheidszorg Karakteristieken van de HSC Supply chain macroprocessen in de HSC Zorg-ecosysteem Trends supply chain management in de gezondheidszorg... 8 Trend 1 Een continue groei van de SC-kosten in de gezondheidszorg... 9 Trend 2 Betalers hebben een verhoogde aandacht voor SC-kosten...10 Trend 3 Verhoogde concurrentie tussen organisaties in de HSC...10 Trend 4 Toenemende vraag naar physician preference items...11 Trend 5 Meer aandacht voor de return on investment van SC-informatietechnologieën...13 Trend 6 Vernieuwde SC-meetsystemen...16 Trend 7 Verhoogde prijstransparantie...17 Trend 8 De rol van het SC-departement wordt meer strategisch...18 Trend 9 Het hoger kader hecht meer belang aan SCM in ziekenhuizen...19 Trend 10 Ethische dilemma s in de gezondheidszorg komen in de kijker...20 Trend 11 Naar een nieuw aankoop-, distributie- en voorraadmodel...20 Trend 12 Samenwerking tussen facilitair manager en supply chain manager Empirisch onderzoek Inleiding...24 II

7 3.2 Methode Beperkingen Resultaten en interpretatie...28 BOV 1 Is er een continue groei van de SC-kosten in de gezondheidszorg?...28 BOV 2 Hebben betalers een verhoogde aandacht voor SC-kosten?...29 BOV 3 Is er een verhoogde concurrentie tussen organisaties in de HSC?...29 BOV 4 Is er een toenemende vraag naar physician preference items?...30 BOV 5 Is er meer aandacht voor de return on investment van SCinformatietechnologieën?...31 BOV 6 Worden de SC-meetsystemen vernieuwd?...33 BOV 7 Verhoogt de prijstransparantie?...34 BOV 8 Wordt de rol van het SC-departement strategisch?...34 BOV 9 Hecht het hoger kader meer belang aan SCM in ziekenhuizen?...34 BOV 10 Komen ethische dilemma s in de gezondheidszorg in de kijker?...35 BOV 11 Is er een evolutie naar een nieuw aankoop-, distributie- en voorraadmodel?.36 BOV 12 Komt er een samenwerking tussen facilitair manager en supply chain manager? Discussie Algemeen besluit...41 Bibliografie... VI Bijlage 1: Topiclijst...XIV III

8 Gebruikte afkortingen BBP BOV CRM DRG ERP FIFO GPO HSC ISCM IT LSP PPI PPM RFID ROI SC SCM SRM VAT Bruto Binnenlands Product Bijzondere OnderzoeksVragen Customer Relationship Management Diagnosis-Related Groups Enterprise Resource Planning First In - First Out Group Purchasing Organizations Healthcare Supply Chain Internal Supply Chain Management InformatieTechnologie Logistics Service Providers Physician Preference Items Purchasing Partner Management Radio Frequency IDentification Return On Investment Supply Chain Supply Chain Management Supplier Relationship Management Value Analysis Teams IV

9 Figuren Figuur 1: SC flows... 4 Figuur 2: HSC... 5 Figuur 3: SC macroprocessen... 6 Figuur 4: zorg-ecosysteem... 8 Figuur 5: jaarlijkse groei uitgaven PPI ( )...12 Figuur 6: RFID-voordelen in de SC...15 Figuur 7: invloed van prijstransparantie op macht van ziekenhuizen...18 Tabellen Tabel 1: theoretische trends SCM in de gezondheidszorg... 9 Tabel 2: SCM-oriëntatie...19 Tabel 3: bijzondere onderzoeksvragen...24 Tabel 4: trends SCM in de gezondheidszorg in Vlaanderen...39 V

10 1 Inleiding Supply chain management (SCM) is een relatief nieuw begrip in de gezondheidszorg. Er zijn reeds enkele onderzoeksgroepen die zich focussen op dit thema, maar er is helaas nog maar weinig Europese literatuur omtrent dit onderwerp. Dit is een reden waarom we ons hierop toespitsen. Een tweede reden voor dit onderzoek is om dit thema meer in de kijker te brengen. Het is belangrijk om in te zien dat een efficiënt en effectief SCM in de gezondheidszorg kan zorgen voor aanzienlijke voordelen. Zo kan goed SCM de kosten naar beneden halen alsook de kwaliteit van de zorg verhogen. In het eerste deel van dit onderzoek gaan we, aan de hand van een literatuurstudie, na wat de theoretische trends zijn op het vlak van SCM in de gezondheidszorg. Alvorens deze trends te behandelen beschrijven we de kenmerken van SCM in de gezondheidszorg aan de hand van enkele modellen. Het tweede deel van deze studie bestaat uit een empirisch onderzoek waarbij respondenten uit verschillende schakels in de healthcare supply chain (HSC) worden geïnterviewd. De vragen die hen worden gesteld zijn afgeleid van de theoretische trends. De bedoeling van dit kwalitatief onderzoek is om te weten te komen welke trends er zijn op het vlak van SCM in de Vlaamse gezondheidszorg. Op basis van de theoretische trends enerzijds, en op basis van de trends in Vlaanderen anderzijds, zullen we besluiten of er op het vlak van SCM een kloof bestaat tussen theorie en praktijk in de Vlaamse gezondheidszorg. In dit onderzoek dienen we rekening te houden met enkele beperkingen. Zo is het mogelijk dat bepaalde theoretische trends niet worden geïdentificeerd in de literatuurstudie. Daarnaast kunnen constructvaliditeit, interne en externe validiteit en betrouwbaarheid als beperkingen worden beschouwd. 1

11 2 Literatuurstudie 2.1 Methode Om de opbouw van dit hoofdstuk te verduidelijken wordt geschetst hoe deze literatuurstudie tot stand is gekomen. In een eerste fase van dit onderzoek werd aan de hand van enkele kernbegrippen, zoals supply chain management in healthcare, getracht meer informatie te verzamelen omtrent dit onderwerp. Er werd gebruik gemaakt van databanken zoals ISI Web of Knowledge, Elin en ScienceDirect alsook van Google Scholar om relevante literatuur te verzamelen. Tevens werden enkele wetenschappelijke tijdschriften, zoals de International Journal of Operations and Production Management en de Journal of Supply Chain Management, onder de loep genomen. Tijdens deze eerste fase werd literatuur van enkele prominente personen bestudeerd. Zo werden verschillende werken van Schneller E., professor in de Arizona State University, gelezen. Daarnaast werden papers gelezen van onder meer Beaulieu, Landry, Blouin en Rivard-Royer van de Groupe de Recherche Chaîne (Montréal). Tevens was de literatuur van Mahender S. van de Massachussetts Institute of Technology een verrijking. In een tweede fase werd dieper ingegaan op bepaalde elementen. Bovendien werden twee seminaries bijgewoond om meer voeling te krijgen met de evoluties binnen SCM in de gezondheidszorg Beperking In dit onderzoek is het de bedoeling aan de hand van de geïdentificeerde theoretische trends te toetsen of er op het vlak van SCM een kloof is tussen theorie en praktijk in de Vlaamse gezondheidszorg. Een eerste en cruciale fase in dit onderzoek is het identificeren van de theoretische trends in SCM in de gezondheidszorg. In een tweede fase zullen de bijzondere onderzoeksvragen (BOV) in het empirisch onderzoek afgeleid worden van deze theoretische trends. Daarom is het van groot belang dat alle theoretische trends correct worden geïdentificeerd. De betrouwbaarheid van dit onderzoek kan in twee gevallen aangetast worden indien bepaalde theoretische trends niet worden geïdentificeerd in dit onderzoek. Stel dat trend x een theoretische trend is, maar in dit onderzoek niet herkend wordt. Als uit het empirisch onderzoek zou blijken dat trend x een trend is in Vlaanderen, dan zou verkeerdelijk kunnen geconcludeerd worden dat er een kloof is tussen theorie en praktijk. Als echter tijdens het empirisch onderzoek geen sprake zou zijn van trend x in Vlaanderen, dan 1 Op 20 maart 2008 was er het seminarie Lean Healthcare georganiseerd door Business Logistics en op 20 november 2008 was er het seminarie Efficient Healthcare Logistics: Challenges & Trends georganiseerd door DHL. 2

12 zou verkeerdelijk kunnen geconcludeerd worden dat er geen kloof is tussen theorie en praktijk. Uit het bovenstaande blijkt dat een goed literatuuronderzoek in deze verhandeling onontbeerlijk is. Zoals blijkt uit 2.1 werden werken van verschillende prominente personen gebruikt als referentie voor deze literatuurstudie. De jaarlijkse publicatie van tien trends door het Health Sector Supply Chain Research Consortium van Schneller E. werd hier als fundament gebruikt. Door het gebruik van deze referenties wordt getracht bovengenoemde beperking te verkleinen zodat foutieve interpretaties kunnen vermeden worden. 2.3 Supply chain management Vooreerst definiëren we de begrippen supply chain (SC) en SCM. SCM is het management van de SC. Een SC bestaat uit alle partijen die, direct of indirect, betrokken zijn bij het vervullen van de behoefte van een klant. (Chopra en Meindl, 2007, p.3) SCM wordt omschreven als het geheel van benaderingen om leveranciers, fabrikanten, opslagplaatsen, en winkels efficiënt te integreren, zodat de goederen in de juiste hoeveelheid, op de juiste plaats, en op het juiste tijdstip geproduceerd en gedistribueerd worden tegen minimale totale kosten, rekening houdend met het vereiste service level. (Simchi-Levi D. en Kaminsky en Simchi-Levi E., 2003, p.1) De doelstelling van SCM is het maximaliseren van waarde. In deze context gebruikt men dikwijls de term SC-winstgevendheid of SC-surplus. SC-surplus is het verschil tussen de inkomsten afkomstig van de klant en de kosten over de gehele SC. De klant is de enige bron van inkomsten, aan de kostenzijde zijn er echter verschillende bronnen. Alle stromen van informatie, goederen, en middelen genereren kosten in de SC. (figuur 1) (Chopra en Meindl, 2007) 2.4 Supply chain management in de gezondheidszorg Karakteristieken van de HSC Hierna worden de voornaamste karakteristieken van de HSC besproken. Een groot verschil tussen de industrie en de gezondheidszorg is dat de eerste een productfocus kent, de tweede een servicefocus. Hierdoor wordt de HSC als complexer beschouwd dan de SC in andere sectoren. (Schneller en Smeltzer, 2006) De HSC wordt gekenmerkt door een diversiteit van distributiekanalen. Dit wordt geïllustreerd in figuur 2, pagina 5. (Rivard-Royer en Beaulieu en Friel, 2003) Men onderscheidt de interne en de externe SC. De interne SC beperkt zich tot het management van de SC binnen de 3

13 grenzen van een ziekenhuis. De externe SC omvat alle elementen van de keten die instaan voor het vervullen van de behoeften van een ziekenhuis. Figuur 1: SC flows bron: Simchi-Levi et al., 2003 (aangepaste versie te vinden in cursus SCM gedoceerd door Prof. dr. Raa B., 2008) Een ander kenmerk van de HSC is de aanwezigheid van aankooporganisaties (group purchasing organizations, GPO). (Rivard-Royer et al., 2003) GPO zijn organisaties die de vraag van meerdere ziekenhuizen consolideren waardoor ze lagere prijzen kunnen afdwingen bij de leverancier. Deze organisaties kunnen een ziekenhuis substantiële voordelen bieden zoals lagere transactiekosten en extra services. (Schneller en Smeltzer, 2006) Een ziekenhuis is een convergentiepunt voor een brede waaier producten: medische instrumenten, geneesmiddelen, linnen, eten, reinigingsmiddelen en ander materieel. Omdat deze een directe impact hebben op de kwaliteit van de zorg is het belangrijk dat deze producten goed gemanaged worden. (Rivard-Royer et al., 2003) De efficiëntie van de HSC mag niet ten koste gaan van de kwaliteit van de patiëntenzorg. Voor sommige producten is het immers noodzakelijk een hoge (veiligheids)voorraad aan te houden omdat de beschikbaarheid van een product het verschil kan maken tussen leven en dood. (Mahender, 2006) 4

14 Figuur 2: HSC bron: Rivard-Royer et al., 2003, p. 2 In een ziekenhuis heb je twee soorten klanten, enerzijds de interne klanten, anderzijds de externe klanten. Interne klanten zijn dokters en verplegers, externe klanten zijn patiënten. Verplegers en dokters worden als interne klanten beschouwd omdat zij inspraak hebben bij de selectie van producten. Ze hebben deze inspraak vermits zij producten dienen te gebruiken bij het toedienen van zorg aan de patiënt. In tegenstelling tot andere bedrijfssectoren zijn er dus heel veel mensen die bepalen welke producten worden aangekocht. (Schneller en Smeltzer, 2006) Het aantal verschillende behandelingen in een ziekenhuis is ontzettend groot, er zijn namelijk diagnoses en procedures mogelijk. 2 Als deze cijfers vergeleken worden met het aantal discrete producten dat bedrijven uit andere sectoren maken, is het duidelijk dat een ziekenhuis gekenmerkt wordt door een uitermate hoge complexiteit. (Schneller en Smeltzer, 2006) Een volgende kenmerk is dat er in ziekenhuizen zeer weinig onderzoek en ontwikkeling wordt gedaan. Kennis omtrent nieuwe technologieën of behandelingen moet dus buiten de grenzen van het ziekenhuis gehaald worden. Deze kennis verwerven dokters op conferenties of via leveranciers. Vermits de rechtstreekse band tussen dokter en leverancier noodzakelijk 2 volgens de International Classificiation of Diseases (Ninth Revision) 5

15 is, kan het SC-departement niet als enige partij onderhandelen met leveranciers. Toch is het belangrijk dat het ziekenhuis een evenwichtige en ethisch verantwoorde relatie tussen leveranciers en dokters tracht te bereiken. (Schneller en Smeltzer, 2006) Een laatste karakteristiek van de HSC is zijn lage kloksnelheid. In deze context wordt dit begrip gebruikt om de evolutie en vernieuwing van producten, processen en organisaties in verschillende industrieën te begrijpen. Charles H. Fine beweert dat de kloksnelheid van een ziekenhuis verspreid, modulair en traag in tijd en ruimte is. (Fine, 1998, p.144) Het is zeer moeilijk om de kloksnelheid van een ziekenhuis te berekenen aangezien deze verschilt op de verschillende afdelingen in een ziekenhuis. De complexiteit om de kloksnelheid van een ziekenhuis te berekenen, wijst erop dat het niet gemakkelijk is om de prestaties in een ziekenhuis op een objectieve manier te stroomlijnen (Mahender, 2006) Supply chain macroprocessen in de HSC In de HSC kan een onderscheid gemaakt worden tussen vier macroprocessen. De eerste drie, customer relationship management (CRM), internal supply chain management (ISCM), en supplier relationship management (SRM) zijn macroprocessen die in iedere SC voorkomen, dus niet enkel in de HSC. Het vierde macroproces purchasing partner management (PPM) typeert de HSC. Figuur 3: SC macroprocessen Partnerorganisatie PPM Ziekenhuis ISCM SRM CRM Leverancier Klant bron: eigen inbreng op basis van Schneller, 2008a CRM bevat alle processen m.b.t. de interface tussen een ziekenhuis en zijn (interne en externe) klanten. ISCM bevat alle processen binnen de grenzen van een ziekenhuis. ISCM tracht aan de vraag gegenereerd door de CRM-processen te voldoen door ervoor te zorgen 6

16 dat het product op het juiste moment aanwezig is en dit tegen de laagst mogelijke kost. SRM bevat alle processen m.b.t. de interface tussen het ziekenhuis en zijn leveranciers. PPM bevat alle processen m.b.t. de interface tussen het ziekenhuis en partnerorganisaties. Deze partnerorganisaties hebben een sterke relatie met organisaties opwaarts in de SC (leveranciers), alsook een sterke relatie met ziekenhuizen. Als alle macroprocessen geïntegreerd zijn en elk afzonderlijk goed uitgevoerd worden, is er sprake van een goed SCM. De grootste uitdaging voor het management is het beheersen van de (noodzakelijke) relatie tussen dokters (interne klant) en leveranciers. Enerzijds kan een ziekenhuis, dankzij een goed SRM, een relatie opbouwen met leveranciers. Een goed SRM houdt in dat er afspraken worden gemaakt met leveranciers. Zo kan een ziekenhuis afspreken dat verkopers het ziekenhuis niet onaangekondigd mogen binnenstappen om een dokter te raadplegen. Anderzijds kan een ziekenhuis, dankzij een goed CRM, een relatie opbouwen met dokters. Zo kan een ziekenhuis gebruik maken van gestandaardiseerde processen bij de aankoop van producten. (cf. infra, standaardisatie, p.11 - p.12) (Schneller en Smeltzer, 2006; Chopra en Meindl, 2007) Zorg-ecosysteem Een zorg-ecosysteem is een systeem dat bestaat uit twee ketens, namelijk de klinische keten en de SC. De klinische keten bestaat uit een verzameling van klinische activiteiten die het gezondheidscontinuüm ondersteunen. Dit gezondheidscontinuüm bestaat uit preventie, diagnose, behandeling en herstel. (Rivard-Royer en Beaulieu en Friel, 2002, p.9) Figuur 4 geeft het zorg-ecosysteem weer waarbij de point of care centraal staat. Rondom de point of care bevindt zich de klinische keten. De technisch-klinische ondersteunende activiteiten omsluiten de klinische keten (laboratorium, farmacie, radiologie). Tenslotte zijn er de andere ondersteunende activiteiten (keuken, linnen, drukken). Volgens de bedenkers van het zorg-ecosysteem is deze visie representatief voor de huidige realiteit en de toekomstige trends op vlak van logistiek in de gezondheidszorg. Men merkt op dat het noodzakelijk is om beide ketens - SC en klinische keten - efficiënt te integreren opdat men de toenemende kosten in de gezondheidszorg zou kunnen drukken. Om tot een succesvolle integratie te komen moet de logistieke en klinische informatie gesynchroniseerd worden. Een van de voordelen daarvan heeft betrekking op elektronische voorschriften. Van zodra een voorschrift is ingevoerd in het computersysteem wordt een order geplaatst bij de apotheek. Daarna wordt de voorraad van de apotheek gedebiteerd en de factuur van de klant gecrediteerd. Met behulp van het scannen van een barcode aan het bed van de patiënt kan men nagaan welke geneesmiddelen en welke hoeveelheid de verzorger moet toedienen. (Rivard-Royer et al., 2003) 7

17 Figuur 4: zorg-ecosysteem bron: Rivard-Royer et al., 2003, p Trends supply chain management in de gezondheidszorg De eerste tien trends die worden besproken, zijn gebaseerd op onderzoek verricht door het Health Sector Supply Chain Research Consortium van de W. P. Carey School of Business. Jaarlijks worden de top tien trends van healthcare SCM in de Amerikaanse gezondheidszorg gepubliceerd door bovengenoemde onderzoeksgroep. Er wordt verondersteld dat deze veralgemeend kunnen worden en dus wereldwijd van toepassing zijn op de gezondheidszorg. Op basis van literatuuronderzoek gaan we dieper in op deze trends. Trend elf en twaalf zijn niet gebaseerd op het onderzoek verricht door het Health Sector Supply Chain Research Consortium, maar op basis van eigen inzicht verworven tijdens de literatuurstudie. Vooraleer over te gaan tot de bespreking van de trends, belichten we de voordelen van een efficiënt en effectief SCM in de gezondheidszorg. Een efficiënt en effectief SCM zal niet alleen de directe kosten voor het toedienen van zorg reduceren, maar impliceert ook een verhoogde veiligheid en betere resultaten. Zo zal de productbeschikbaarheid verhogen, zullen er minder productvervalsingen zijn, zal de reactiesnelheid van de SC verhogen, zal er minder ongebruikte medicatie zijn en zal er minder foute medicatie worden toegediend. Tevens zal het medisch personeel meer ontlast worden, waardoor ze meer tijd kunnen besteden aan de patiëntenzorg. (Mahender, 2006; Schneller en Smeltzer, 2006) 8

18 Tabel 1: theoretische trends SCM in de gezondheidszorg Trend 1 Een continue groei van de SC-kosten in de gezondheidszorg 2 Betalers hebben een verhoogde aandacht voor SC-kosten 3 Verhoogde concurrentie tussen organisaties in de HSC 4 Toenemende vraag naar physician preference items 5 Meer aandacht voor de return on investment van SC-informatietechnologieën 6 Vernieuwde SC-meetsystemen 7 Verhoogde prijstransparantie 8 De rol van het SC-departement wordt strategisch 9 Het hoger kader hecht meer belang aan SCM in ziekenhuizen 10 Ethische dilemma s in de gezondheidszorg komen in de kijker 11 Naar een nieuw aankoop-, distributie- en voorraadmodel 12 Samenwerking tussen facilitair manager en supply chain manager bron: Schneller, 2008b; eigen inbreng Trend 1 Een continue groei van de SC-kosten in de gezondheidszorg De kosten gerelateerd aan de SC zullen blijven stijgen. Eenendertig procent van de totale operationele kosten in ziekenhuizen zijn SC-kosten. (Schneller en Smeltzer, 2006) Deze kosten stijgen (procentueel) meer dan de totale operationele kosten waardoor het aandeel van de SC-kosten in de totale operationele kosten zal toenemen. 3 (HFMA, 2005) Enkel de arbeidskosten zijn momenteel nog groter dan de SC-kosten, maar dit verschil zal verder afnemen. De prijs van de olie heeft een grote invloed op de kostprijs van producten die polypropyleen bevatten, zoals o.a.: handschoenen, verbanden, spuiten, antibiotica, radiologische kleurstoffen, zuurstofmaskers, enz. De invloed van de olieprijs is tweeledig. Enerzijds is er een rechtstreekse invloed op de productkosten 4. Anderzijds is er een onrechtstreekse invloed op de transportkosten. (HIDA, 2008) Aangezien de prijs van de olie een stijgende trend kent, zullen de SC-kosten deze evolutie, ceteris paribus, volgen. Andere redenen voor verhoogde SC-kosten zijn verhoogde kapitaalkosten, verhoogde vraag, inefficiënte productintroducties, meer gespecialiseerde producten, dure geneesmiddelen om 3 Tussen 2002 en 2004 zijn de materiaalkosten in Amerika gestegen met 23%. De totale operationele kosten waren met 14% toegenomen. (supply chain kost = supply kost + kost logistiek en distributie) 4 De productiekost van goederen die polypropyleen bevatten is meer dan 10% gestegen tussen mei 2005 en mei (HIDA, 2008) 9

19 chronische ziekten te bestrijden, complexe distributiesystemen en het tekort aan vaardigheden om SC-processen te verbeteren. (Bernie, 2008) Trend 2 Betalers hebben een verhoogde aandacht voor SC-kosten De instanties 5 die de ziekenhuizen betalen zullen zich meer focussen op de SC-kosten. Zoals reeds eerder vermeld, is er een continue groei van de SC-kosten. De uitgaven in de gezondheidszorg in verhouding tot het bruto binnenlands product (BBP) nemen jaarlijks toe. Het aandeel van de gezondheidszorg in het BBP van Amerika was ca. 16 procent in De prognoses voorspellen een stijging tot bijna 20 procent van het BBP in (Poisal et al., 2007) Vanuit deze optiek is het duidelijk dat betalers genoodzaakt zijn om zich te focussen op de SC-kosten. John R. Pratt schrijft in zijn boek dat "de gezondheidssector meer en meer wordt gepusht om efficiënter en effectiever te werken. Dit omdat de betalers strenger zullen toezien op het type en de grootte van de kosten die men zal vergoeden. (Pratt, 2004, p.4) Het instrument dat de betaler gebruikt bij de bepaling van de vergoeding van een ziekenhuis heet DRG: diagnosis-related groups. Dit classificatiesysteem wordt gehanteerd om de kosten van een ziekenhuis te bepalen. Zoals de naam aangeeft, worden patiënten in groepen ingedeeld naargelang hun ontslagdiagnose. (Boucher en Bowman en Piselli en Scichilon, 2007) Bij iedere groep/diagnose wordt er een nationaal gemiddelde verblijfsduur berekend. Op basis van deze verblijfsduur wordt er per diagnose een forfaitair bedrag betaald aan ziekenhuizen. Het is dus gunstig voor een ziekenhuis dat de gemiddelde verblijfsduur voor een bepaalde diagnose korter is dan de nationaal gemiddelde verblijfsduur. (MLOZ, 2004) Er bestaan verscheidene varianten van DRG. De varianten van DRG (zoals bijvoorbeeld All Patient-DRG en All Patient Refined-DRG ) zijn een verfijning van het origineel en zijn in staat om een gedetailleerdere onderverdeling te maken. Gezien men dit instrument blijft verfijnen zal dit verder leiden tot een beter inzicht van de betaler in het totale kostenplaatje van de verschillende diagnoses. Trend 3 Verhoogde concurrentie tussen organisaties in de HSC De concurrentie tussen organisaties in de SC zal toenemen. Volgens het Health Sector Supply Chain Research Consortium betreft het een verhoogde concurrentie op het vlak van diensten tussen privéaankooporganisaties 6 en distributeurs. Omdat 5 Met instanties wordt bedoeld: overheid, ziekenfondsen, etc. 6 Momenteel wordt ca. 72% van de aankopen in de United States via GPO geregeld. (Schneller en Smeltzer, 2006, p. 103) 10

20 privéaankooporganisaties niet voorkomen in België wordt hier niet verder op ingegaan. 7 (Beaulieu en Nollet en O brien, 2000) Er is echter wel een verhoogde concurrentie tussen groothandelaars en logistics service providers (LSP) merkbaar in de farmaceutische tak van de HSC in Europa. Vroeger was het de gewoonte dat farmaceutische fabrikanten hun producten verkochten aan groothandelaars met een korting van ongeveer 12,5 procent. De groothandelaars verkochten deze producten dan aan apothekers inclusief een korting van ongeveer 10 procent. Nu is er een evolutie merkbaar dat fabrikanten hun producten rechtstreeks verkopen aan apothekers waarbij groothandelaars een vergoeding krijgen voor het leveren van het product (dat niet langer hun eigendom is). Door dit nieuw distributiemodel wordt de concurrentie voor groothandelaars (die dan eigenlijk geen groothandelaars meer zijn, maar LSP) groter, omdat ook traditionele LSP deze diensten kunnen leveren. (O Connor, 2008; Miller, 2004) Trend 4 Toenemende vraag naar physician preference items Physician preference items (PPI) zijn producten waarvoor dokters een sterke voorkeur hebben. De vraag naar deze items zal toenemen door de impact van patiëntgerichte reclame en het ouder worden van de bevolking. (Fine, 2004) Er wordt voorspeld dat de vraag naar prothesen voor heupoperaties de komende 25 jaar met 174 procent zal stijgen en voor knieoperaties met 673 procent. (Kurtz en Lau en Halpern en Ong, 2006) PPI maken 30 tot 40 procent uit van de materiaalkosten ofwel 6 à 10 procent van de totale operationele kosten. 8 (Kowalski, 2007) Onderzoek heeft uitgewezen dat PPI een hindernis vormen voor een effectief en efficiënt SCM. (Callender, 2007). Figuur 5 geeft de voorspelde jaarlijkse groei van de uitgaven van o.a. cardiovasculaire en orthopedische producten weer. Er wordt voorspeld dat de uitgaven voor deze producten, die vaak PPI zijn, jaarlijks zal toenemen met 12 procent. PPI-management is een grote opportuniteit voor ziekenhuizen om kosten te drukken aangezien het aandeel van PPI in de kost per operatie zal blijven stijgen. Bij PPImanagement is de doelstelling standaardisatie van PPI. Standaardisatie van PPI (en producten in het algemeen) wil zeggen dat men het aantal verschillende producten binnen een productcategorie reduceert. Er bestaan twee strategieën/modellen voor standaardisatie. Het formularium model beperkt het aantal producten waaruit dokters kunnen kiezen. Het prijsplafond model legt een maximumprijs op voor producten van een bepaalde categorie. Value analysis teams (VAT) helpen een ziekenhuis standaardisatie te bereiken. Een 7 Er bestaan wel andere types aankooporganisaties in België, namelijk interne en coöperatieve. (Srivastava en Benton, 2008) 8 Volgens Schneller en Smeltzer maken physician preference items tot 61 procent uit van de materiaalkosten. (Schneller en Smeltzer, 2006) 11

21 dergelijk team bestaat uit diverse leden, zoals artsen maar ook aankoopverantwoordelijken, die in samenspraak de waarde en de kost van producten vergelijken. (Montgomery en Schneller, 2007) Figuur 5: jaarlijkse groei uitgaven PPI ( ) 30% 25% 24% 20% 17% 15% 10% 5% 13% 6% 12% 0% Cardiovasculair Orthopedisch Operatie Wondzorg & Endoscopie Totale uitgave bron: Frost en Sullivan U.S. Medical Device Outlook A (in powerpoint Kowalski, 2007) Het implementeren van standaardisatie gaat zelden probleemloos. Ten eerste is er de relatie tussen dokter en ziekenhuis. Het ziekenhuis tracht het gedrag van de dokter te beïnvloeden. Daarbij is het mogelijk dat dokters weerstand bieden om deel te nemen aan het standaardisatieproces. Ten tweede is er de relatie tussen dokter en leverancier. Alhoewel deze relatie noodzakelijk 9 is, kan deze relatie goed PPI-management verhinderen. Leveranciers kunnen een te sterke band hebben met dokters, o.a. door hen materieel te belonen, waardoor een dokter minder objectief is bij de selectie en standaardisatie van producten. Ten derde is er de relatie tussen ziekenhuis en leverancier. Het ziekenhuis tracht de leveranciersmacht bij de aankoop van PPI te beperken. Men doet dit omdat leveranciers rechtstreeks proberen te onderhandelen met dokters, zonder toelating te vragen aan het materiaaldepartement. Tenslotte wordt de relatie tussen de actoren bemoeilijkt door de afwezigheid van informatie die nodig is om beslissingen te maken. (Montgomery en Schneller, 2007; Burns en Nash en Wholey, 2007) 9 Leveranciers leveren services die dokters en ziekenhuizen essentieel vinden. Leveranciers geven opleiding aan dokters omtrent hun product, ze helpen bij de selectie en het gebruik van producten voor specifieke patiënten. (Montgomery en Schneller, 2007, p. 323) 12

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Financieel Management

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Financieel Management Exact Synergy Enterprise Krachtiger Financieel Management 1 Inleiding Waar gaat het om? Makkelijke vragen zijn vaak het moeilijkst te beantwoorden. Als het hectische tijden zijn, moet u soms veel beslissingen

Nadere informatie

Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en

Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en India, heeft de wereld in veel opzichten in hoog tempo veranderd. Voor veel bedrijven betekent dit een strategische herbezinning op

Nadere informatie

Toolboxtraining: opzetten en onderhouden van een distributeur netwerk

Toolboxtraining: opzetten en onderhouden van een distributeur netwerk Toolboxtraining: opzetten en onderhouden van een distributeur netwerk Channel Management Business to Distributor Management Leer hoe u het netwerk van directe en indirecte verkoops- en distributiekanalen

Nadere informatie

Medical Services Textile Services Logistic Services. Logistieke dienstverlening voor de medische industrie

Medical Services Textile Services Logistic Services. Logistieke dienstverlening voor de medische industrie Medical Services Textile Services Logistic Services Logistieke dienstverlening voor de medische industrie Facts & Figures Geïntegreerd procesmanagement STERIMA-VANGUARD wil de first in mind regionale en

Nadere informatie

Het EPCglobal-netwerk: Wereldwijd paspoort voor RFID

Het EPCglobal-netwerk: Wereldwijd paspoort voor RFID Het EPCglobal-netwerk: Wereldwijd paspoort voor RFID Het EPCglobal-netwerk: Wereldwijd paspoort voor RFID U heeft te maken met eisen op het gebied van tracking & tracing. U wilt uw concurrenten voor blijven

Nadere informatie

BENT U ER KLAAR VOOR?

BENT U ER KLAAR VOOR? ISO 9001:2015 EN ISO 14001:2015 HERZIENINGEN ZIJN IN AANTOCHT BENT U ER KLAAR VOOR? Move Forward with Confidence WAT IS NIEUW IN ISO 9001:2015 & ISO 14001:2015 MEER BUSINESS GEORIENTEERD KERNASPECTEN "LEIDERSCHAP

Nadere informatie

Verbeteren door benchmarking

Verbeteren door benchmarking Nekovri, 28-06-2012 Verbeteren door benchmarking Prof. dr. Kees Jan Roodbergen Rijksuniversiteit Groningen Even voorstellen Stad Groningen 2 Even voorstellen Rijksuniversiteit Groningen Opgericht in 1614

Nadere informatie

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Personeelsmanagement HRM

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Personeelsmanagement HRM Exact Synergy Enterprise Krachtiger Personeelsmanagement HRM 1 Inleiding Waar gaat het om? Uw mensen zijn uw meest waardevolle bezit. U spaart tijd noch geld om uw mensen de erkenning te geven die zij

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Tabel competentiereferentiesysteem

Tabel competentiereferentiesysteem Bijlage 3 bij het ministerieel besluit van tot wijziging van het ministerieel besluit van 28 december 2001 tot uitvoering van sommige bepalingen van het koninklijk besluit van 30 maart 2001 tot regeling

Nadere informatie

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Klantbeheer CRM

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Klantbeheer CRM Exact Synergy Enterprise Krachtiger Klantbeheer CRM 1 Inleiding Waar gaat het om? De klant komt op de eerste plaats. Maar geldt dat voor al uw klanten? En om hoeveel (potentiële) klanten gaat het; tientallen,

Nadere informatie

Xeleos Health Care Solutions Maart 2011 Auteur: Gunter Fonteyne. Whitepaper: Traceerbaarheid van de supply chain in de zorg

Xeleos Health Care Solutions Maart 2011 Auteur: Gunter Fonteyne. Whitepaper: Traceerbaarheid van de supply chain in de zorg Xeleos Health Care Solutions Maart 2011 Auteur: Gunter Fonteyne Whitepaper: Traceerbaarheid van de supply chain in de zorg 1.Inleiding In ziekenhuizen en zorginstellingen moeten zorgverleners erover waken

Nadere informatie

INNOVATIEVE PROCESSEN in de voertuigindustrie in Vlaanderen

INNOVATIEVE PROCESSEN in de voertuigindustrie in Vlaanderen INNOVATIEVE PROCESSEN in de voertuigindustrie in Vlaanderen Prof.dr.ir.. Hendrik Van Landeghem Onderzoekscentrum voor In-Plant Logistics (AoG) Lean Enterprise Research Center Vakgroep Industrieel Beheer

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

SCM stroomopwaarts (H4 pg 101-104, en H6) K. Melaerts - KHLeuven, dpt G&T

SCM stroomopwaarts (H4 pg 101-104, en H6) K. Melaerts - KHLeuven, dpt G&T SCM stroomopwaarts (H4 pg 101-104, en H6) K. Melaerts - KHLeuven, dpt G&T SCM stroomopwaarts Verbeterconcepten Supply mgm = Efficient replenishment = goederenstroombeheersing erop gericht om alle schakels

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Inkoopmanagement & Procurement De cursus Inkoopmanagement & Procurement duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97 Wanneer gebruiken we kwalitatieve interviews? Kwalitatief interview = mogelijke methode om gegevens te verzamelen voor een reeks soorten van kwalitatief onderzoek Kwalitatief interview versus natuurlijk

Nadere informatie

De rol van WMS in internationale Supply Chains

De rol van WMS in internationale Supply Chains De rol van WMS in internationale Supply Chains s-hertogenbosch, 26 april 2012 9026X078/WD/ld v1.0 De in dit rapport genoemde conclusies, aanbevelingen en adviezen zijn gebaseerd op door de opdrachtgever

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Post HBO Inkoopmanagement & Procurement De Post HBO opleiding Inkoopmanagement & Procurement duurt onge veer 5 maanden en omvat 10 colleges van 3 uur. U volgt de opleiding met 10-15 studenten in Utrecht.

Nadere informatie

Ketenbesturing. Ketenbesturing. 1. SCOR SCOR-model

Ketenbesturing. Ketenbesturing. 1. SCOR SCOR-model Ketenbesturing Meten is weten The concept of SCM requires measuring the overall supply chain performance rather then only the performance of the individual chain members. Handfield 1991 K. Melaerts - KHLeuven,

Nadere informatie

Michigan State University inkoopbenchmarkmodel

Michigan State University inkoopbenchmarkmodel pag.: 1 van 5 Michigan State University inkoopbenchmarkmodel In 1993 is Professor R. Monczka aan de Michigan State University (MSU) een benchmarking initiatief gestart, waarin circa 150 (multinationale)

Nadere informatie

Innovaties en uitdagingen. Prof. Pascal Verdonck 18 maart 2011

Innovaties en uitdagingen. Prof. Pascal Verdonck 18 maart 2011 Innovaties en uitdagingen Prof. Pascal Verdonck 18 maart 2011 Economische ontwikkeling 20 10 00 90 80 70 Duurzame ontwikkeling Cleantech Innovatie Globaliseren ICT Kwaliteit 60 Massaproductie Snelheid

Nadere informatie

Kennisdeling in lerende netwerken

Kennisdeling in lerende netwerken Kennisdeling in lerende netwerken Managementsamenvatting Dit rapport presenteert een onderzoek naar kennisdeling. Kennis neemt in de samenleving een steeds belangrijker plaats in. Individuen en/of groepen

Nadere informatie

Logistiek management in de gezondheidszorg

Logistiek management in de gezondheidszorg Katholieke Universiteit Leuven Faculteit Geneeskunde Departement Maatschappelijke Gezondheidszorg Centrum voor Ziekenhuis- en Verplegingswetenschap Master in management en beleid van de gezondheidszorg

Nadere informatie

BUSINESS CASE. Zorgeloos in control met Mediclabel

BUSINESS CASE. Zorgeloos in control met Mediclabel BUSINESS CASE Zorgeloos in control met Mediclabel Over Curan Medical Curan Medical B.V. is gespecialiseerd in het vormgeven, ontwikkelen, produceren en verkopen van intermitterende katheters. Met het hoofdkantoor

Nadere informatie

Publicatie van deze opgaven mag alleen na schriftelijke toestemming van het NIMA.

Publicatie van deze opgaven mag alleen na schriftelijke toestemming van het NIMA. EXAMENOPGAVEN ONDERDEEL MEERKEUZEVRAGEN Tijd: 20 minuten Veel succes! Publicatie van deze opgaven mag alleen na schriftelijke toestemming van het NIMA. Vraag 1 Internet verkoop is niet langer gebonden

Nadere informatie

Beheersing van de totale logistieke kost in de healthcare supply chain

Beheersing van de totale logistieke kost in de healthcare supply chain Beheersing van de totale logistieke kost in de healthcare supply chain Krist l Krols 24-05-2012 Uitgangspunten 1. Handelingen/werkwijze van de leverancier beïnvloeden de eigen kostenstructuur. Transparantie

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

Inzet van ERP maximaliseren

Inzet van ERP maximaliseren Inzet van ERP maximaliseren Ziekenhuis Gelderse Vallei 4 december 2014 Introductie Sprekers van Vandaag Jan de Boer Partner KPMG IT Advisory Global Lead Healthcare +31 (0)30 658 2156 deboer.janjc@kpmg.nl

Nadere informatie

Nieuwe Samenwerkingsvormen: Garantie voor meer kwaliteit?

Nieuwe Samenwerkingsvormen: Garantie voor meer kwaliteit? Wie maakt nu eigenlijk de stad? Nieuwe Samenwerkingsvormen: Garantie voor meer kwaliteit? Prof.dr. Jack A.A. van der Veen Professor of Supply Chain Optimization Universiteit van Amsterdam Woonstaddebat

Nadere informatie

Recruitment Process Outsourcing

Recruitment Process Outsourcing Recruitment Process Outsourcing Whitepaper : Recruitment Process Outsourcing Auteur : Jacco Valkenburg RPO: Recruitment Process Outsourcing Nu organisaties weer aan groei durven denken kan het aantrekkelijk

Nadere informatie

Samenvatting. Het ontwerpen van controlemechanismen in netwerkorganisaties vanuit een waardeperspectief

Samenvatting. Het ontwerpen van controlemechanismen in netwerkorganisaties vanuit een waardeperspectief Samenvatting Het ontwerpen van controlemechanismen in netwerkorganisaties vanuit een waardeperspectief Tegenwoordig worden diensten steeds vaker door een netwerk van partijen aangeboden. Als een consument

Nadere informatie

Inleiding Logistiek, Hoofdstuk 2 13 april 2007

Inleiding Logistiek, Hoofdstuk 2 13 april 2007 Comptenties Inleiding Logistiek Hoofdstuk 2 Logistieke concepten Na het bestuderen van dit hoofdstuk kun je vertellen wat: een regelkring is; het doel is van logistiek; wat Value-Added Partnership inhoudt;

Nadere informatie

Business Process Management

Business Process Management Business Process Management Daniël van der Perren 7-12-2009 Business Process Management Inhoud Business Process Management... 3 Maar wat is nu een Process?... 4 Wat is een Business Process?... 5 Wat is

Nadere informatie

Informatiemanagement Examennummer: 91227 Datum: 28 juni 2014 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur

Informatiemanagement Examennummer: 91227 Datum: 28 juni 2014 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Informatiemanagement Examennummer: 91227 Datum: 28 juni 2014 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Dit examen bestaat uit 7 pagina s. De opbouw van het examen is als volgt: - 20 meerkeuzevragen (maximaal 40 punten)

Nadere informatie

Linking the Customer Purchase Process to E-commerce

Linking the Customer Purchase Process to E-commerce Samenvatting Elektronische handel verandert fundamenteel de manier waarop consumenten goederen en diensten kopen. E-commerce is het kopen en verkopen van producten of diensten via elektronische systemen

Nadere informatie

We gaan voor 100% traceerbaarheid

We gaan voor 100% traceerbaarheid We gaan voor 100% traceerbaarheid Séverine Dewerpe Healthcare Manager 1 Er was eens CHI Robert Ballanger 650 bedden 120 000 instrumenten Implantaten en instrumenten volledig traceren doorheen het sterilisatieproces

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Docenten in het hoger onderwijs zijn experts in wát zij doceren, maar niet noodzakelijk in hóe zij dit zouden moeten doen. Dit komt omdat zij vaak weinig tot geen training hebben gehad in het lesgeven.

Nadere informatie

IT Service CMM. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

IT Service CMM. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. IT Service CMM Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 8 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 2 GESCHIEDENIS EN ACHTERGROND...

Nadere informatie

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model.

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. 1. Wat is het INK-model? Het INK-model is afgeleid van de European Foundation for Quality Management (EFQM). Het EFQM stelt zich ten doel Europese bedrijven

Nadere informatie

Business Process Management

Business Process Management Business Process Management Prof. dr. Manu De Backer Universiteit Antwerpen Katholieke Universiteit Leuven Hogeschool Gent Wat is een bedrijfsproces? Een verzameling van (logisch) gerelateerde taken die

Nadere informatie

Xeleos Health Care Solutions Uw Operational Excellence Partner

Xeleos Health Care Solutions Uw Operational Excellence Partner Xeleos Health Care Solutions Uw Operational Excellence Partner Agenda 1 2 3 Xeleos Health Care Solutions:Missie, Algemeen, Aanpak Onze oplossingen Referenties Xeleos Health Care Solutions: Onze Missie

Nadere informatie

SAP Risk-Control Model. Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen

SAP Risk-Control Model. Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen SAP Risk-Control Model Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen Agenda 1.Introductie in Risicomanagement 2.SAP Risk-Control Model Introductie in Risicomanagement Van risico s naar intern

Nadere informatie

Business. IT in charge. Met resultaten CIO Survey en 9 CIO s aan het woord. Analytics

Business. IT in charge. Met resultaten CIO Survey en 9 CIO s aan het woord. Analytics Business Analytics IT in charge Met resultaten CIO Survey en 9 CIO s aan het woord Informatie is van en voor mensen CIO speelt belangrijke rol in nieuw spanningsveld Door Guus Pijpers Een van de eerste

Nadere informatie

Van ruwe data naar bruikbare informatie. Sales Insight van itradenetwork

Van ruwe data naar bruikbare informatie. Sales Insight van itradenetwork Van ruwe data naar bruikbare informatie. Sales Insight van itradenetwork Inzicht, kansen, groei Ziet u het niet meer? Het is kenmerkend voor de horeca-, hospitality- en voedingssector dat producenten en

Nadere informatie

MES geïntegreerd binnen ERP in productie is de sleutel tot betaalbare flexibiliteit

MES geïntegreerd binnen ERP in productie is de sleutel tot betaalbare flexibiliteit MES geïntegreerd binnen ERP in productie is de sleutel tot betaalbare flexibiliteit VRAAG: Hoe implementeer je betaalbare en uitvoerbare Real-time-business-optimized-flexibility in uw productiebedrijf?

Nadere informatie

Bark Verpakkingen. Outsourcing Concept

Bark Verpakkingen. Outsourcing Concept Bark Verpakkingen Outsourcing Concept Outsourcing Bark Verpakkingen BV als uw partner in strategisch verpakkingsmanagement. De win-win relatie tussen 'outsourcing' en uw 'core business efficiency'. Met

Nadere informatie

Sage CRM. De complete oplossing voor KMO s en hun klantenrelatiebeheer. Duidelijkheid en efficiëntie, Altijd en overal!

Sage CRM. De complete oplossing voor KMO s en hun klantenrelatiebeheer. Duidelijkheid en efficiëntie, Altijd en overal! Sage CRM Duidelijkheid en efficiëntie, Altijd en overal! De complete oplossing voor KMO s en hun klantenrelatiebeheer Innovatie, gebruiksgemak en efficiëntie verenigd Living Your Business Sage CRM Eenvoud

Nadere informatie

Voor vandaag. Balanced Scorecard & EFQM. 2de Netwerk Kwaliteit Brussel 22-apr-2004. Aan de hand van het 4x4 model. De 3 facetten.

Voor vandaag. Balanced Scorecard & EFQM. 2de Netwerk Kwaliteit Brussel 22-apr-2004. Aan de hand van het 4x4 model. De 3 facetten. Balanced Scorecard & EFQM 2de Netwerk Kwaliteit Brussel 22-apr-2004 Voor vandaag! Grondslagen van Balanced Scorecard Aan de hand van het 4x4 model! Het EFQM model in vogelvlucht De 3 facetten! De LAT-relatie

Nadere informatie

E-Business Examennummer: 94393 Datum: 28 juni 2014 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur

E-Business Examennummer: 94393 Datum: 28 juni 2014 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur E-Business Examennummer: 94393 Datum: 28 juni 2014 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Dit examen bestaat uit 4 pagina s. De opbouw van het examen is als volgt: - case met 10 open vragen (maximaal 100 punten)

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Customer Relationship Management De cursus Customer Relationship Management (CRM) duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van

Nadere informatie

De zorg is onze passie, verbeteren ons vak. Productive Ward

De zorg is onze passie, verbeteren ons vak. Productive Ward Productive Ward Verbeter de kwaliteit, veiligheid en doelmatigheid van uw zorg door reductie van verspilling Brochure Productive Ward CBO 2012 CBO, Postbus 20064, 3502 LB UTRECHT Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

EFFECTIEVE INKOOPSAMENWERKING MET AUTONOMIE- EN CONFEDERATIESTRUCTUREN

EFFECTIEVE INKOOPSAMENWERKING MET AUTONOMIE- EN CONFEDERATIESTRUCTUREN EFFECTIEVE INKOOPSAMENWERKING MET AUTONOMIE- EN CONFEDERATIESTRUCTUREN 9 SAMENVATTING Het Centraal Planbureau voorspelt dat de zorgkosten stelselmatig toenemen en dat ze op de lange termijn onbetaalbaar

Nadere informatie

Onafhankelijke Bedrijfsadviseurs

Onafhankelijke Bedrijfsadviseurs Onafhankelijke Bedrijfsadviseurs CARE Consulting Services + 32 11 21 12 22 www.care4trade.be Onze missie Net zoals een architekt in de bouwsector, zo mag ook de rol van CARE Consulting Services gezien

Nadere informatie

Casenso. Optimaliseer Uw Bedrijf. Casenso Consultancy

Casenso. Optimaliseer Uw Bedrijf. Casenso Consultancy Casenso Optimaliseer Uw Bedrijf Casenso Consultancy Internet : E-mail : office@casenso.nl Telefoon : +31 (0)24 322 0872 : Engels of Nederlands Consultancy Alle organisaties (bedrijven, non-profit, overheid)

Nadere informatie

P7 4D voortgangsregistratie

P7 4D voortgangsregistratie Het 4D Voortgangsregistratiesysteem is een systeem dat op elk gewenst moment van alle onderdelen inzicht kan geven waar ze zich bevinden en wat de status is. Er wordt gebruik gemaakt van bestaande informatie

Nadere informatie

HOE KRIJG IK TOEGANG TOT MIJN INFORMATIE OM TE PROFITEREN VAN MAXIMALE WAARDE?

HOE KRIJG IK TOEGANG TOT MIJN INFORMATIE OM TE PROFITEREN VAN MAXIMALE WAARDE? HOOFDSTUK 2 HOE KRIJG IK TOEGANG TOT MIJN INFORMATIE OM TE PROFITEREN VAN MAXIMALE WAARDE? DE NOODZAAK OM PROCESSEN TE DIGITALISEREN INFORMATION ECONOMICS EBOOK WAAROM U DIT E-BOOK OVER DIGITALISERING

Nadere informatie

Supply Chain Solutions

Supply Chain Solutions Supply Chain Solutions Actemium Supply Chain Solutions verbetert uw efficiency op de werkvloer door real-time identificatie en registratie van de goederenstroom. Een naadloze aansluiting tussen uw backofficesysteem

Nadere informatie

Warehouse Management Systems vandaag en morgen

Warehouse Management Systems vandaag en morgen Warehouse Management Systems vandaag en morgen Ervaringen vanuit het internationale pakketonderzoek IPL / IML Oliver Wolf, René van den Elsen MTL - Team warehouse logistics -http://www.warehouse-logistics.com

Nadere informatie

DEEL I DE OPKOMST VAN E-HRM

DEEL I DE OPKOMST VAN E-HRM DEEL I DE OPKOMST VAN E-HRM Business sounds different these days...3 1. Introductie...4 2. De veranderende omgeving van organisaties...7 3. Toenemende complexiteit van organisaties en HRM...10 3.1 Inleiding...10

Nadere informatie

Optimale zorg tegen lagere kosten. Het ziekenhuis van de toekomst

Optimale zorg tegen lagere kosten. Het ziekenhuis van de toekomst Optimale zorg tegen lagere kosten Het ziekenhuis van de toekomst 1 KIVI NIRIA Jaarcongres Onze visie en waarden Onze visie: Pioniersrol Siemens Energiezuinigheid Onze waarden: Innovatief Innovatief denken

Nadere informatie

Exam Scheduler. Optimaliseer de examenervaring van uw studenten

Exam Scheduler. Optimaliseer de examenervaring van uw studenten Exam Scheduler Optimaliseer de examenervaring van uw studenten Optimaliseer de examenervaring van uw studenten met de software Exam Scheduler van Scientia. Examenplanning in het hoger en voortgezet onderwijs

Nadere informatie

BOM s horen niet in spreadsheets

BOM s horen niet in spreadsheets BOM s horen niet in spreadsheets Innoveer met vertrouwen, wetende dat iedereen de juiste versie heeft van de BOM. Alles wat je nodig hebt om je product te bouwen De bill of materials (BOM) bevat de onderdelen

Nadere informatie

Nog meer meerwaarde? Dan moet inkoop strategisch worden. Noord Nederlands Inkoop Congres 26 april 2007

Nog meer meerwaarde? Dan moet inkoop strategisch worden. Noord Nederlands Inkoop Congres 26 april 2007 Nog meer meerwaarde? Dan moet inkoop strategisch worden Prof. dr. J.H.A. (Jeroen) Harink jeroen.harink@significant.nl 06 513 510 89 Noord Nederlands Inkoop Congres 26 april 2007 Significant Agenda Strategische

Nadere informatie

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI)

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het zelfbeoordelingsformulier Het doel van deze evaluatie is om u te helpen bij het bepalen van de belangrijkste aandachtsvelden van uw leidinggevende

Nadere informatie

Business Continuity Management conform ISO 22301

Business Continuity Management conform ISO 22301 Business Continuity Management conform ISO 22301 Onderzoek naar effecten op de prestaties van organisaties Business continuity management gaat over systematische aandacht voor de continuïteit van de onderneming,

Nadere informatie

Logistiek in ketens Keuzes betreffende transport Keuzes betreffende het distributiecentrum Keuzes betreffende de distributiekanalen

Logistiek in ketens Keuzes betreffende transport Keuzes betreffende het distributiecentrum Keuzes betreffende de distributiekanalen Logistiek in ketens Keuzes betreffende transport Keuzes betreffende het distributiecentrum Keuzes betreffende de distributiekanalen 1 Keuzes betreffende transport Wegvervoer Binnenvaart Railvervoer Luchtvervoer

Nadere informatie

Business & IT Alignment deel 1

Business & IT Alignment deel 1 Business & IT Alignment deel 1 Informatica & Economie Integratie 1 Recap Opdracht 1 Wat is integratie? Organisaties Strategie De omgeving van organisaties AH Bonuskaart AH Bonuskaart Economisch Geïntegreerd

Nadere informatie

Informatiemanagement Examennummer: 62017 Datum: 8 december 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur

Informatiemanagement Examennummer: 62017 Datum: 8 december 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Informatiemanagement Examennummer: 62017 Datum: 8 december 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Dit examen bestaat uit 6 pagina s. De opbouw van het examen is als volgt: - 20 meerkeuzevragen (maximaal 40 punten)

Nadere informatie

Geeft uw informatiestrategie u een voorsprong op de concurrentie?

Geeft uw informatiestrategie u een voorsprong op de concurrentie? Geeft uw informatiestrategie u een voorsprong op de concurrentie? Onderzoek naar het informatiemanagement bij de top van de Nederlandse bedrijven Whitepaper 1 Inhoud 1. Inleiding Informatiemanagement:

Nadere informatie

FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING

FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING COMBINEER MANAGEMENT- KENNIS MET PRAKTISCHE MANAGEMENTVAARDIGHEDEN Deze Master in het Management

Nadere informatie

Topmanagement en IT Ontwikkelingen en trends voor 2008. in samenwerking met

Topmanagement en IT Ontwikkelingen en trends voor 2008. in samenwerking met Topmanagement en IT Ontwikkelingen en trends voor 2008 in samenwerking met Invloed op de IT-organisatie Welk van onderstaande ontwikkelingen zullen in de komende twee jaar grote invloed hebben op uw IT-organisatie?

Nadere informatie

Key success actors. De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen. Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management

Key success actors. De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen. Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management Key success actors De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management 1 Key success actors De rol van middenmanagement bij strategische

Nadere informatie

Bestellen Omdat er nog vaak vragen zijn over de levertijd en bestelprocedure, zullen we deze hier uiteenzetten:

Bestellen Omdat er nog vaak vragen zijn over de levertijd en bestelprocedure, zullen we deze hier uiteenzetten: Voorwoord Dit is het overzicht van de studiestof Supply Chain Operations. Het betreft hier een overzicht van de verplichte literatuur. Hoofdstuk A tot en met E bestaat uit de verplichte literatuur van

Nadere informatie

Benchmark uw. productielogistiek. Productiebedrijven in Vlaanderen. met uitsterven bedreigd. springlevend

Benchmark uw. productielogistiek. Productiebedrijven in Vlaanderen. met uitsterven bedreigd. springlevend Iedere ochtend in Afrika ontwaakt een leeuw met de wetenschap dat hij sneller moet lopen dan de traagste gazelle Productiebedrijven in Vlaanderen met uitsterven bedreigd springlevend of? Benchmark uw productielogistiek

Nadere informatie

CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN

CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN Klanten verwachten tegenwoordig een grotere leverbetrouwbaarheid, tegen lagere kosten, met betere kwaliteit en dat allemaal tegelijk. Diegenen

Nadere informatie

Inleiding: De vragenlijst wordt afgesloten met de vraag om uw kennisvraag 2 ledig in maximaal 100 woorden te formuleren.

Inleiding: De vragenlijst wordt afgesloten met de vraag om uw kennisvraag 2 ledig in maximaal 100 woorden te formuleren. Inleiding: Deze vragenlijst bestaat uit 45 vragen en dient ertoe om het innovatietraject strategischeen zoekmachine marketing zo Efficiënt, Effectief en Educatief mogelijk te laten verlopen. Deze kunt

Nadere informatie

HOE KRIJG IK TOEGANG TOT MIJN INFORMATIE OM TE PROFITEREN VAN MAXIMALE WAARDE?

HOE KRIJG IK TOEGANG TOT MIJN INFORMATIE OM TE PROFITEREN VAN MAXIMALE WAARDE? HOOFDSTUK 2 HOE KRIJG IK TOEGANG TOT MIJN INFORMATIE OM TE PROFITEREN VAN MAXIMALE WAARDE? DE NOODZAAK OM PROCESSEN TE DIGITALISEREN INFORMATION ECONOMICS EBOOK WAAROM U DIT E-BOOK OVER DIGITALISERING

Nadere informatie

knkpublishing Microsoft Dynamics De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware Nieuwe kansen in een veranderende media wereld

knkpublishing Microsoft Dynamics De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware Nieuwe kansen in een veranderende media wereld De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware INTEGRATIE CONTINUE INNOVATIE WORKFLOW ONDERSTEUNING ABECON-CONSULTANCY OVER ABECON Microsoft Dynamics Nieuwe kansen in een veranderende media wereld Standaard

Nadere informatie

Rabo Supplier Finance

Rabo Supplier Finance Rabo Supplier Finance Voor extra liquiditeit in de supply chain Supplier Finance 1 Supplier Finance Een introductie 2 Supplier Finance proces Supplier Finance in vier stappen 3 Supplier Finance voordelen

Nadere informatie

WMS WISE voor food-retail

WMS WISE voor food-retail WMS WISE voor food-retail De moderne oplossing voor efficiënt magazijnbeheer Warehousemanagement met flexibiliteit als uitgangspunt WISE Minimalisatie van kosten, maximale productiviteit Als food-retailer

Nadere informatie

Workshop HR-scan. Naar een duurzaam HRM beleid

Workshop HR-scan. Naar een duurzaam HRM beleid Workshop HR-scan Naar een duurzaam HRM beleid Inhoud Voorstelling Wat is Human Resources? Overzicht bestaande tools Waarom de HRM Cockpit? Doel van de HRM Cockpit Opbouw van het model De HRM Cockpit Aan

Nadere informatie

Bediende in de logistieke sector: kansen voor vrouwen?

Bediende in de logistieke sector: kansen voor vrouwen? Bediende in de logistieke sector: kansen voor vrouwen? Welke percepties leven er bij werknemers en studenten omtrent de logistieke sector? Lynn De Bock en Valerie Smid trachten in hun gezamenlijke masterproef

Nadere informatie

Sage CRM. De complete oplossing voor KMO s en hun klantenrelatiebeheer. Duidelijkheid en efficiëntie, Altijd en overal!

Sage CRM. De complete oplossing voor KMO s en hun klantenrelatiebeheer. Duidelijkheid en efficiëntie, Altijd en overal! Sage CRM Duidelijkheid en efficiëntie, Altijd en overal! De complete oplossing voor KMO s en hun klantenrelatiebeheer Innovatie, gebruiksgemak en efficiëntie verenigd CRM Beheer en ontwikkel uw verkoop

Nadere informatie

Het in kaart brengen van de Supply Chain. Customer Solutions

Het in kaart brengen van de Supply Chain. Customer Solutions Het in kaart brengen van de Supply Chain Customer Solutions Het in kaart brengen van de Supply Chain Werkt u aan het verbeteren van supply chain management in uw organisatie? Het in kaart brengen van uw

Nadere informatie

Transport, doe het slim

Transport, doe het slim Transport, doe het slim an deur tot deur Wat is het? Het gaat hier om de uitgaande goederenstroom, van deur tot deur. Daarbij horen documenten en labels, mogelijkheden tot tracking en tracing, het volume

Nadere informatie

STUDIE (F)050908-CDC-455

STUDIE (F)050908-CDC-455 Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel. : 02/289.76.11 Fax : 02/289.76.09 COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS STUDIE

Nadere informatie

ZELFEVALUATIE VAN DE THEMA S HOOG RISICO MEDICATIE IDENTITOVIGILANTIE

ZELFEVALUATIE VAN DE THEMA S HOOG RISICO MEDICATIE IDENTITOVIGILANTIE COÖRDINATIE KWALITEIT EN PATIËNTVEILIGHEID TWEEDE MEERJARENPLAN 2013-2017 Contract 2013 ZELFEVALUATIE VAN DE THEMA S HOOG RISICO MEDICATIE IDENTITOVIGILANTIE Sp-ziekenhuizen 1 1. Inleiding Hierna volgt

Nadere informatie

VKL congres. Optimale afstemming tussen variabele vraag en aanbod in de Supply Chain

VKL congres. Optimale afstemming tussen variabele vraag en aanbod in de Supply Chain VKL congres Optimale afstemming tussen variabele vraag en aanbod in de Supply Chain Agenda CTAC Optimale afstemming tussen variabele vraag en aanbod in de Supply Chain Bedrijscase The Greenery Ctac stelt

Nadere informatie

BUSINESS CASE. Datamigratiespecialist T2S begeleidt Veenman bij ERP-implementatie

BUSINESS CASE. Datamigratiespecialist T2S begeleidt Veenman bij ERP-implementatie BUSINESS CASE Datamigratiespecialist T2S begeleidt Veenman bij ERP-implementatie Veenman, leverancier van afdrukapparatuur en document management oplossingen, heeft in 2012 succesvol het nieuwe ERP-systeem

Nadere informatie

De strategische keuzes die moeten gemaakt worden zijn als volgt: Interne controle of zelfcontrole/sociale controle

De strategische keuzes die moeten gemaakt worden zijn als volgt: Interne controle of zelfcontrole/sociale controle 1 Hoofdstuk 1 1.1 Dirigeren en coördineren p43 1.1.1 Dirigeren Dirigeren is een synoniem voor delegeren. Dirigeren houdt in dat bepaalde bevoegdheden overgedragen worden naar een persoon met een lagere

Nadere informatie

Online samenwerken: discussie 1

Online samenwerken: discussie 1 Online samenwerken: discussie 1 in hoeverre zijn Hall s criteria door Nestor vervuld (of überhaupt van belang)? grote beschikbaarheid: geschikt voor verschillende soorten gebruikers scaleerbaarheid: toepasbaar

Nadere informatie

TECSYS SMS - Supply Management System

TECSYS SMS - Supply Management System TECSYS SMS - Supply Management System Innovatie op de werkplek Curomed BV info@curomed.nl www.curomed.nl Uitdagingen in zorglogistiek op de werkplek Moderne ziekenhuizen hebben dagelijks te maken met verschillende

Nadere informatie

WIN TIJD, WIN GELD WERELDWIJD

WIN TIJD, WIN GELD WERELDWIJD WIN TIJD, WIN GELD WERELDWIJD TNT GAAT EEN STAPJE VERDER Het zeer uitgebreide lucht- en wegennetwerk van TNT heeft nu een nog groter geografisch bereik: tot wel 99,9 % van de wereldwijde bestemmingen.

Nadere informatie

3 Wat wil de klant: marketing en logistiek

3 Wat wil de klant: marketing en logistiek 3 Wat wil de klant: marketing en logistiek 1 De perfect tevreden klant Logistiek = Passie voor de klant Demand versus supply management Kies de markt, kies het assortiment Biedt een goede service van order

Nadere informatie

Geneesmiddelentekorten Zonder probleemeigenaar, geen oplossing!

Geneesmiddelentekorten Zonder probleemeigenaar, geen oplossing! Geneesmiddelentekorten Zonder probleemeigenaar, geen oplossing! Een perspectief vanuit de afnemer Melissa Buijens MSc. 1 november 2012 Stafmedewerker Inkoop & Logistiek Ziekenhuisapotheek Erasmus MC Een

Nadere informatie

PBM. PBM s. Door Thierry Moens, directeur marketing & business development Z-group. 5 maart 2009 De Montil - Affligem

PBM. PBM s. Door Thierry Moens, directeur marketing & business development Z-group. 5 maart 2009 De Montil - Affligem PBM PBM s Door Thierry Moens, directeur marketing & business development Z-group 5 maart 2009 De Montil - Affligem PreBes vzw Diestersteenweg 88 3510 Kermt Hasselt Tel. 011/28 83 40 Fax. 011/28 83 49 info@prebes.be

Nadere informatie

Mobile Augmented Media

Mobile Augmented Media Mobile Augmented Media The Future of Bricks-and-Mortar Samenvatting Mark Slijkhuis MSc > Introductie onderzoek Commercieel vertrekpunt Drievoudige onderzoeksdoelstelling Het gerenommeerde Marketing Science

Nadere informatie