Rita Naloop, voorzitter Tiye International

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Rita Naloop, voorzitter Tiye International"

Transcriptie

1 Nooit de vuile was buiten hangen en dus niet praten over het geweld dat je wordt aangedaan. Schaamte omdat je zichtbaar mishandeld bent. Vrijwel iedereen is opgevoed met taboes die verhinderen dat vrouwen - die in huiselijke kring mishandeld worden - tijdig stappen durven ondernemen om daar een eind aan te maken. Vanwege die taboes zullen vrouwen ook in hun directe omgeving huiselijke geweld niet ter sprake brengen. Gevolg is dat veel vrouwen en hun kinderen, die lijden onder huiselijk geweld, in een volstrekt geïsoleerde positie binnen onze samenleving verkeren. De enige manier om deze situatie te doorbreken is door vanuit de basis de bewustwording rond huiselijk geweld op gang te brengen en vrouwen informatie en handvatten te bieden om verandering in hun situatie te brengen. Een eerste stap is dat de organisaties waar zmvvrouwen deel van uit maken - zich methoden eigen maken, waardoor zij de signalen rond verschillende vormen van huiselijk geweld kunnen herkennen en weten hoe zij binnen hun eigen achterban huiselijk geweld bespreekbaar kunnen maken. De tweede stap is om samen met de achterban beleid te ontwikkelen om huiselijk geweld te voorkomen en te bestrijden. Van groot belang hierbij is om een voldoende veilige omgeving te bieden van waaruit vrouwen daadwerkelijk stappen kunnen en willen ondernemen om hun eigen situatie te veranderen. In 2001 werd door Tiye International binnen het Project Breaking Through samengewerkt met ProJob en diverse organisaties uit Engeland, Ierland en Griekenland. Voor de uitvoering van dit project werd subsidie verkregen van de Europese Commissie in het kader van het Daphne programma. Doel van het project Breaking Through was om instrumenten te ontwikkelen om de stilte rond huiselijk geweld, te doorbreken. De resultaten van dit project werden tijdens een Europees Seminar op 22 november 2001 in Amsterdam gepresenteerd. Concrete producten zijn onder meer: * het trainingsprogramma BreakThrough voor zwarte, migranten en vluchtelingenvrouwen. Dit trainingsprogramma beoogt organisaties de deskundigheid en de methoden te bieden voor bewustwording, signalering, preventie en bestrijding van huiselijk geweld; * het kader voor een handleiding voor betreffende organisaties om hier daadwerkelijk mee aan de slag te gaan; * een mobiele tentoonstelling, waarmee de bewustwording bij zowel organisaties als individuele vrouwen op gang kan worden gebracht. In 2002 volgde een bewerking van de handleiding in het Nederlands. Een groep zmv-vrouwen volgde een intensieve training om binnen organisaties zelfhulpgroepen voorkomen huiselijk geweld op te zetten. In deze Tiye Newsletter Special informatie over de resultaten en over de activiteiten van andere organisaties en de overheid om huiselijk geweld een halt toe te roepen en een verslag van de slotconferentie Violence Alert op 26 november Rita Naloop, voorzitter Tiye International Ongeveer vrouwen in Nederland hebben in huiselijk sfeer te maken met geweld, vrouwen worden regelmatig mishandeld. Jaarlijks overlijden vijftig tot zeventig vrouwen aan de gevolgen daarvan.

2 Stichting Anu, centrum vrouwenzelfhulp Boven Vredenburg CW Utrecht T/F: E: COLOFON Eindredactie: Rita Naloop Marianne Dauvellier Bijdragen: Marianne Cense Hellen Felter Hans Janssen Ann Mannen Yvonne Saro Audrey Vreugd Het project Violence Alert is mede mogelijk gemaakt door subsidie van het Ministerie van Justitie Het Ministerie van Justitie startte eind 2000 met het project Voorkomen en bestrijden huiselijk geweld, een project waarin vele bij de problematiek betrokken organisaties samenwerken. Doelstelling is: Een efficiënte aanpak van huiselijk geweld in onze Nederlandse, multiculturele samen-leving te bevorderen. Op de website van dit project is veel actuele informatie te vinden. Foto: Roger Alwart uit: Molbiele Tentoonstelling Violence Alert De Stichting Anu, landelijk centrum voor vrouwenzelfhulp) is een kritische patiënten/consumentenbeweging waarin een vijftal organisaties zijn gebundeld tot een slagvaardig expertisecentrum. Zelfhulp is het zelf oplossen van ervaren problemen. Vrouwenzelfhulp is een benaderingswijze die berust op de visie dat de invloed van maatschappelijke en geestelijke gezondheid bij het zorgverleningsproces moet worden betrokken. De kern van vrouwenzelfhulp is: systematische ontwikkeling en inzet van ervaringsdeskundigheid op seksespecifieke thema s. Vrouwen die een bepaalde problematiek aan den lijve ondervonden hebben en hun ervaringen een plaats hebben kunnen geven in hun leven, adviseren en begeleiden andere vrouwen bij het omgaan met hun problemen. Vrouwen, die bellen naar de hulptelefoons van de Vrouwenzelfhulp of die deel uitmaken van een zelfhulpgroep, maken ervaren geweld bespreekbaar. Naar aanleiding van deze confrontatie met vormen van geweld zijn er in samenwerking met TransAct trainingen georganiseerd en richtlijnen ontwikkeld voor de organisaties in de vrouwenzelfhulp hoe om te gaan met vormen van geweld tegen vrouwen. Medewerksters in de vrouwenzelfhulporganisaties zijn in staat geweld te signaleren, dit te bespreken en samen met de betrokkene te zoeken naar een goede doorverwijzing. De Stichting Vrouwenzelfhulp ondersteunt, adviseert en schoolt zelfhulpgroepen rond allerlei problematieken. De Stichting Vrouwenzelfhulp is dan ook bereid in de toekomst de vrouwen die zijn betrokken bij het project Violence Alert te ondersteunen bij het verspreiden van het scholingsmateriaal en de werkwijze. Yvonne Saro, directeur Stichting Vrouwenzelfhulp Meer informatie: Stichting Vrouwenzelfhulp Nieuwegracht 24 a, 3512 LR Utrecht T: F: TIYE INTERNATIONAL Boven Vredenburg GW Utrecht T: E

3 Misschien wel de meest cruciale consequentie van geweld tegen vrouwen en meisjes is dat de fundamentele mensenrechten van vrouwen en meisjes worden geschonden. Internationale instrumenten betreffende de rechten van de mens - zoals de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens uit 1948, het Verdrag inzake Uitbanning van Alle Vormen van Discriminatie van Vrouwen uit 1979, het Verdrag inzake de Rechten van het Kind uit 1989 en het Internationaal Verdrag inzake de Uitbanning van Alle Vormen van Rassendiscriminatie uit 1965, bevestigen de fundamentele rechten en vrijheid van ieder mens. De methode BreakThrough Huiselijk geweld een vorm van geweld die zich binnen de intieme kring van familie, vrienden en bekenden afspeelt lijkt een hedendaags thema. Dat is het niet. Huiselijk geweld bestaat al heel lang, maar was tot voor kort onzichtbaar. Pas zeer recent kreeg het de aandacht van publiek, overheid, politie, justitie, onderwijs- en gezondheidszorg. Door verschillende oorzaken lopen zwarte en migrantenvrouwen extra risico s. De methode BreakThrough is ontwikkeld om voor vrouwen uit alle etnische groepen met verschillende culturele en religieuze achtergronden, het recht op een veilig huis voor iedereen bespreekbaar te maken. De methode wil daarmee een bijdrage leveren aan het omvormen van op macht gebaseerde familierelaties tot familierelaties gebaseerd op dialoog en gelijkheid. Train de Trainers Tiye International organiseerde een trainde-trainings traject voor zmv-vrouwen, die steungroepen en cursussen voor de achterban van hun organisaties willen opzetten, waarbij zij ervaring op konden doen met de instrumenten van de methode BreakThrough. De vrouwen die deelnamen aan de training, kregen als opdracht mee om met z n tweeën vanuit hun eigen organisaties een eerste bijeenkomst te houden. Impressies uit de cursussen In Rotterdam gaf de Filippijnse vrouwengroep een cursus in drie talen: Nederlands, Engels en Tagalog (dit is de taal uit de regio Manilla). Tijdens de cursus kwam het gevoel van bondgenootschap tussen de vrouwen sterk naar voren. Geweld kenbaar maken is voor Filippijnse vrouwen heel moeilijk. Voor de rijkere vrouwen is de schaamte nog groter omdat zij hun status en prestige verliezen. De cursus sloot zeer goed aan bij de Filippijnse cultuur en de vrouwen wilden allemaal een vervolg. Het Dirty-Laundry instrument sprak erg aan, Dirty Laundry Opdracht is om zonder woorden Domestic Violence of Thuisgeweld te definiëren. De deelnemers kunnen een kleur kiezen of een symbool en dit tekenen op een laken of een t-shirt (de vuile was). Tijdens de uitwisseling na deze opdracht kwam in de train-detrainerssessie ondermeer naar voren dat vrouwen sneller aan een vriendin dan aan een hulpverlener hun verhaal vertellen. Wat kun je als vriendin bieden aan iemand die met geweld thuis te maken heeft? In hoeverre moet degene die onderdrukt wordt liefde en geborgenheid blijven geven? Er lijkt geen ander alternatief dan die persoon te blijven steunen en in elk geval je nooit af te sluiten. De betreffende vrouw moet weten dat ze gerespecteerd wordt en altijd bij jou terug kan komen. Dit betekent niet dat alles dat er gebeurt met de mantel der liefde wordt bedekt. Laat zien dat je achter de vrouw staat maar dat haar man niet het recht heeft om haar te slaan. Als zij reageert met: Maar hij houdt van mij, zeg dan dat dit geen liefde is en dat het geweld niet door mag gaan. Tiye International Newsletter Violence Alert Special 3

4 De cursus die de Afrikaanse groep vrouwen in Ede organiseerde was ook drietalig: Frans, Somalisch en Nederlands. Gestart werd met twaalf vrouwen en twee trainsters. Twee vrouwen gingen weg, juist op het moment dat de sfeer veilig was en iedereen open stond om naar elkaar te luisteren en te praten over huiselijk geweld. Hoe herkennen we het geweld achter de voordeur? Natuurlijk kwam hier ook vrouwenbesnijdenis als een vorm van geweld tegen vrouwen ter discussie. Hoe maak je dit thema breed bespreekbaar in onze gemeenschappen? Een suggestie was om oudere (wijze) vrouwen bij de discussie te betrekken. De cursus is goed ontvangen, er was ook veel belangstelling voor de andere onderdelen. Een veilig huis is belangrijk. Noodzakelijk is wel dat bij iedere cursus goede kinderopvang is. Molukse vrouwen organiseerden een cursus in Maarssen. Het werd een gemengde groep. Qua gender omdat naast zeven vrouwen ook zes mannen deelnamen. Bovendien waren er twee witte Nederlandse vrouwen die getrouwd waren met Molukse mannen. In de Molukse gemeenschap leeft vaak het KNIL-gevoel. Dat is geen sfeer waarin een Veilig Huis makkelijk bespreekbaar is. Toch ontstond die veilige sfeer nadat eerst samen was gezongen. Creativiteit speelt een heel belangrijke rol tijdens de bijeenkomsten. En spiritualiteit, want dat geeft de kracht om verder te gaan. Een deelneemster merkte op dat er nu eindelijk een thema aangeroerd werd waarop in de gemeenschap altijd een taboe rustte. Ook de pijn kwam naar voren die mensen in situaties als kamp Vught hebben ervaren. De vernederingen. Maar er kon nu wel over gepraat worden. Bij deze groep bleek de Dirty Laundry niet echt aan te slaan wel de andere creatieve werkvormen. Aan het eind was de sfeer heel warm en vond iedereen dat de tijd veel te kort was. De groep wil graag vaker bijeenkomen. Deze trainsters organiseren nog een tweede groep in Moordrecht. Chileense vrouwen die van deze training hoorden, bleken ook geïnteresseerd om hiermee aan de slag te gaan. De Surinaamse trainsters organiseerden in Wageningen een cursus. De acht deelnemende vrouwen kwamen uit Rotterdam, Arnhem, Wageningen en Utrecht. Alle vrouwen waren jonger dan 35 jaar. Omdat de meeste vrouwen hun kleine kinderen meenamen was er kinderopvang. Er werd veel aandacht besteed aan het creëren van vertrouwen in de groep. De Dirty Laundry methode bleek een goede start. Daarmee kunnen vrouwen eerst uitbeelden wat ze eigenlijk niet willen zeggen. Na de workshop was er een gezamenlijke maaltijd waarbij ook kinderen en partners konden aanschuiven. Er was bij deze groep veel belangstelling om zelf ook de training te gaan volgen. 4 TIYE INTERNATIONAL Boven Vredenburg GW Utrecht T: E

5 OPROEP ZMV-hulpverleners Tiye International is bezig met het samenstellen van een adressenlijst van zmv-hulpverleners. Deze adressen kunnen de begeleidsters van zelfhulpgroepen gebruiken voor doorverwijzing van vrouwen en kinderen die met huiselijk geweld geconfronteerd worden. Het gaat om adressen uit het hele land. Uw reactie graag naar het nieuwe adres van Tiye International: Boven Vredenburg CW Utrecht T/F: Conclusies Het thema Veilig Huis slaat aan bij de verschillende zmv-vrouwengroepen. Met hier en daar een aanpassing blijkt de methode BreakThrough zeer bruikbaar en overdraagbaar voor andere doelgroepen. Over het algemeen komen etnische minderheden niet uit de lange praat-enpapieren cultuur. Dat is iets dat als gemeenschappelijk wordt ervaren. Creativiteit en spiritualiteit vormen een belangrijke ondersteuning bij de training. Het enthousiasme komt ook doordat het accent niet ligt op het op tafel leggen van je privé-zaken maar op het bewust worden van hoe je kunt komen tot een veilige sfeer thuis en op het voorkomen van geweld. Duidelijk is dat er middelen gezocht moeten worden om op wat nu in gang is gezet voort te kunnen bouwen. Zowel voor de groepen die gestart zijn en verder willen als voor nieuwe groepen. De methode BreakThrough is ontwikkeld door Ann Mannen in samenwerking met Helmut Swart. Ann Mannen was ook de coach van het Train-de-Trainers traject in het kader van het project Violence Alert. Reader en Handleiding BreakThrough werden in 2001 in het Engels gepubliceerd. Binnenkort verschijnt ook een Nederlandse vertaling. Voor meer informatie over de trainingen en de handleiding : Tiye International Newsletter Violence Alert Special 5

6 Aanpak Huiselijk Geweld H. Janssen, beleidsmedewerker Ministerie van Justitie Huiselijk Geweld bespreekbaar maken tijdens Ramadan Saida El Hantali is de initiatiefneemster van de Stichting Het Spiegelbeeld, een inloophuis voor Marokkaanse meisjes in Amsterdam-Oost. Zij ontving dit jaar de Joke Smit Emancipatieprijs. Saida El Hantali deed begin november een oproep om huiselijk geweld tijdens de ramadan bespreekbaar te maken. In een interview in de Volkskrant* noemt zij de ramadan de beste periode om het taboe op dergelijke onderwerpen te doorbreken. 'Het is een tijd van bezinning, verzoening en solidariteit met de zwakkeren in de samenleving', aldus El Hantali. Bij Het Spiegelbeeld kloppen veel moslimmeisjes en -vrouwen aan die zijn misbruikt, mishandeld of beide. 'Solidariteit met de zwakkeren in de samenleving zou verder moeten gaan dan het uitdelen van gratis maaltijden in de moskeeën tijdens de ramadan', vindt El Hantali. Met het huidige taboe op seksueel misbruik en vrouwenmishandeling, zwijgt de Marokkaanse gemeenschap 'haar eigen verloren dochters en zonen dood'. El Hantali roept de imams op de thema's te behandelen. Vice-voorzitter Driss Boujjoufi van de koepel van Marokkaanse moskeeën UMMON, steunt de oproep van Het Spiegelbeeld. *Volkskrant 6 november 2002, Janny Groen In april 2002 werd de nota Privé Geweld Publieke Zaak naar de Tweede Kamer gestuurd: een nota vol voornemens om de aanpak van huiselijk geweld te verbeteren. Verbetering van de samenwerking op lokaal vlak, meer mogelijkheden voor daderbehandeling, verzwaring van de strafrechtelijke aanpak, voorlichting over privacy en beroepsgeheim, meer mogelijkheden voor opleiding en deskundigheidsbevordering van verschillende beroepsgroepen, verbetering van de registratie bij de politie en bij het OM, onderzoek naar huiselijk geweld in zmvkring en de opzet van een publiekscampagne het zijn slechts enkele krenten uit de pap. De vraag die onmiddellijk opkomt na het lezen van zoveel intenties en plannen: worden al die voornemens nu ook werkelijk uitgevoerd of hebben we misschien te maken met een geval van Haagse bluf waarbij op papier mooie dingen worden gezegd die in de praktijk nooit tot uitvoering komen? Voor na te gaan hoe het staat met realisering van al die voornemens is het misschien goed om even stil te staan bij de opzet van de nota Privé Geweld - Publieke Zaak. Die nota had een dubbeldoel: aan de ene kant was het een nota met intenties en voornemens voor de toekomst, maar de nota markeerde ook het eind van het project Voorkomen en bestrijden van huiselijk geweld. Bij dat project waren vele tientallen organisaties en experts betrokken geraakt. Zij hadden gezamenlijk gedurende anderhalf jaar gezocht naar formules en instrumenten voor een effectieve aanpak van huiselijk geweld. Die formules werden vooral gevonden in begrippen als inzicht en deskundigheid, regie en verantwoordelijkheid, samenwerking en afstemming. Iedereen die bij het project betrokken was politie, OM, de vrouwenopvang, de forensische psychiatrie en vele anderen werd zich er geleidelijk aan steeds meer van bewust dat het onmogelijk was huiselijk geweld te doen stoppen zonder medewerking van anderen. Iedereen 6 TIYE INTERNATIONAL Boven Vredenburg GW Utrecht T: E

7 realiseerde zich ook dat huiselijk geweld een specifiek probleem is, met specifieke kenmerken en dat de aanpak kennis van zaken en vakkundig optreden vraagt. Er kwamen processen op gang: lokale samenwerkingsprojecten gingen starten, landelijke organisaties begonnen elkaar te vinden in de samenwerking rond huiselijk geweld, via de site ontstond een actieve uitwisseling van informatie, door diverse onderzoeken kwam er meer inzicht in de aard en omvang van huiselijk geweld, diverse ondersteuningsorganisaties en beroepsgroepen startten met deskundigheidsbevordering. Er kwam van alles op gang, er ontstond een beweging. Toen de nota Privé Geweld Publieke Zaak verscheen, was eigenlijk het allerbelangrijkste: die beweging gaande houden. En liefst versterken. We zijn nu bijna driekwart jaar verder en hoewel sommigen misschien het idee hebben dat het na het verschijnen van de nota nogal stil is geworden, kan ik u melden dat er heel wat gaande is. De verantwoordelijkheid voor het realiseren van de voornemens uit de nota ligt uiteraard niet alleen bij de rijksoverheid, maar ook bij andere overheden en bij de vele organisaties die betrokken zijn bij de preventie en bestrijding van huiselijk geweld. De nota geeft richting, nu is het aan overheden en veld om verantwoordelijkheid te nemen. De rijksoverheid blijft betrokken en neemt verantwoordelijkheid rond een aantal concrete zaken. Een paar voorbeelden: * Er is een interdepartementaal overleg gevormd: diverse departementen en de VNG komen met een zekere regelmaat bijeen om een aantal gezamenlijke thema s en voornemens te bespreken, zoals de vraag hoe houden we zicht op de aanpak van huiselijk geweld? De aanwezigheid van de VNG is hierbij van groot belang vanwege de regierol van gemeenten bij de bestrijding van geweld achter de voordeur. Het interdepartementaal overleg heeft er op aangedrongen om het netwerk van instanties en deskundigen die betrokken waren bij het project Voorkomen en bestrijden huiselijk geweld ook in de toekomst te blijven betrekken bij de ontwikkelingen. Daarom vindt binnenkort een eerste bijeenkomst van het landelijk netwerk huiselijk geweld plaats. * Met de VNG wordt nagegaan hoe gemeenten ondersteund kunnen worden in hun regierol bij de aanpak van huiselijk geweld. Het antwoord op die vraag en op een aantal andere vragen hangt af van de beschikbare financiële middelen; wat de korte termijn betreft is daar nog niet voor 100% duidelijkheid over. * Het onderzoek naar aard en omvang van huiselijk geweld in zwv-kring is afgerond wordt (binnenkort) naar de Kamers gestuurd. Het onderzoek zal op korte termijn besproken worden met zmvorganisaties om gezamenlijk na te gaan of en welke specifieke maatregelen gewenst zijn om huiselijk geweld in zmv-kring bespreekbaar te maken en te bestrijden. * In de nota Privé Geweld Publieke Zaak is aangekondigd dat de IND een dossieronderzoek zal verrichten om na te gaan waarom veel aanvragen voor een zelfstandige verblijfsstatus van slachtoffers van huiselijk geweld niet meteen worden toegekend. Minister Nawijn heeft toegezegd naar aanleiding van dit onderzoek, dat nagenoeg gereed is, een brief aan de Tweede Kamer te sturen over de afhankelijke verblijfsstatus. * Rond uithuisplaatsing van plegers van huiselijk geweld is een onderzoek gaande waarmee wordt nagegaan welke knelpunten politie, OM, rechters, advocaten, vrouwenopvang en hulpverleners ervaren bij crisissituaties rond huiselijk geweld en de uithuisplaatsing van plegers. Dit onderzoek moet met name ook zicht geven op de voorwaarden voor invoering van wet- en regelgeving op dit punt, zoals de benodigde infrastructurele voorzieningen (moet er bijvoorbeeld opvang voor uit huis gezette mannen komen?). * Er zijn meer onderzoeken in gang gezet: zo wordt in 2003 onder meer een onderzoek uitgevoerd naar de profielen van plegers en slachtoffers van verschillende geweldsdelicten huiselijk geweld, straatgeweld, seksueel geweld, geweld tegen beroepsgroepen. Dat moet het beter mogelijk maken om in te spelen Tiye International Newsletter Violence Alert Special 7

8 op risicofactoren en beschermende factoren bij het ontstaan van geweld. * Samenwerking kan op gespannen voet staan met privacy en beroepsgeheim. Er is door het NIZW, met subsidie van Justitie, een brochure over privacy en beroepsgeheim samengesteld en er zijn enkele regionale bijeenkomsten gehouden waaraan ook de VNG heeft meegewerkt. Binnenkort organiseert het NIZW een bijeenkomst van mensen uit de praktijk en wetgevers, waarin gefocused wordt op de vraag waar exact de knelpunten liggen en of het wenselijk is in de privacywetgeving wijzigingen aan te brengen om samenwerking beter mogelijk te maken. Naast al die nieuwe ontwikkelingen gaan lopende zaken gewoon door: de site wordt door een nog steeds toenemend aantal mensen bezocht, de kwartaalkrant Huiselijkgeweld.nl wordt inmiddels met een oplage van meer dan exemplaren verspreid. Een paar voornemens uit de nota zijn nog niet gerealiseerd. Zo is er bijvoorbeeld, vanwege budgettaire redenen, nog geen begin gemaakt met de voorbereiding van een publiekscampagne, hoewel er van verschillende kanten op gewezen is dat een dergelijke campagne van groot belang is zeker als die op regionale basis wordt uitgevoerd, zodat de regio s zelf kunnen uitmaken of het hulpapparaat voldoende is toegerust om de hulpvraag aan te kunnen die door zo n campagne naar boven kan komen. Geen Haagse Bluf Huiselijk geweld stopt uiteraard niet door één kabinetsnota. Daar is meer voor nodig: met name de aandacht en de niet aflatende inzet van velen in de omgeving van slachtoffers, plegers en kinderen die getuigen zijn van het geweld dat zich achter de voordeur afspeelt. Maar een voorwaarde is zeker ook dat we van voornemens en intenties en plannen geen Haagse bluf maken. Dat gebeurt nu niet, dat blijkt wel uit de voorbeelden die ik u gaf. Maar het mag ook niet gaan gebeuren. Het is onze gezamenlijke verantwoordelijkheid om dàt te voorkomen. Hans Janssen Aanpak huiselijk geweld: Apart of integraal? Marianne Cense, TransAct In de evaluatie van het VWS beleid bestrijding seksueel geweld staat te lezen: Zowel uit de inventarisatie als uit de gevoerde gesprekken met velddeskundigen blijkt dat de reguliere hulpverlening onvoldoende toegankelijk is voor slachtoffers van seksueel geweld uit specifieke groepen (met name migranten, lichamelijk gehandicapten en verslaafde vrouwen). We zijn inmiddels zeven jaar verder. Er zijn echter signalen dat er nog steeds grote knelpunten liggen op het hulpaanbod. Dit blijkt bijvoorbeeld uit onderzoek dat TransAct deed voor Sociaal Cultureel planbureau. Wat zijn de problemen? Toegankelijkheid - vertrouwen en kennis van Nederlandse hulpverlening - bereikbaarheid en zichtbaarheid hulp - taal - manier van werken die aansluit Kwaliteit - kennis van sociale gevolgen seksueel geweld, opvattingen over aanpak geweld - houding ten aanzien van migranten en vluchtelingen - handelingsverlegenheid - methodieken die aansluiten: systeembenadering, non-verbaal, aandacht sociale netwerk Wat is nodig? Toegankelijkheid zorg Signaalgevoeligheid Respectvolle, open houding van hulpverlener Ontwikkeling en implementatie van methodieken die aansluiten Goede randvoorwaarden: regionale samenwerking, financiering etc. Registratie, in kader van beleidsontwikkeling Wat blijkt te werken? laagdrempelige tussenvoorzieningen, zoals Vrouwenopvang Amsterdam in de wijken steunpunten huiselijk geweld ontwikkeld heeft, waar veel zmvvrouwen heen gaan 8 TIYE INTERNATIONAL Boven Vredenburg GW Utrecht T: E

9 de signaalgevoeligheid van hulpverleners vergroten bijscholing van hulpverleners in nieuwe methodieken bredere aanpak van interculturalisatie van de instelling zoals altijd betrokken mensen binnen en buiten de instellingen, bevlogenheid. Richtlijn aanpak: integraal waar mogelijk, apart waar nodig. Wat doet TransAct Meenemen van aandacht voor migranten en vluchtelingen in algemene projecten gericht op kwaliteitsverbetering van de zorg, door training, advies, beleidsbeïnvloeding en informatievoorziening; Het project Mozaïek: ontwikkelen van handboek met methodieken gericht op preventie en opvang van zmvvrouwen met seksueel en huiselijk geweldservaringen, in samenwerking met NIGZ en Forum; Onderzoek veiligheid op asielzoekerscentra in samenwerking met. Pharos. Meer informatie: TransAct (Landelijk expertisecentrum seksespecifieke zorg en seksueel geweld) contactpersonen: Marianne Cense en Henna Goeptar, tel NIGZ (Nationaal Instituut voor Gezondheidsbevordering en Ziektepreventie) contactpersonen: Tamara Baert en Iris Luijendijk, tel FORUM (Instituut voor multiculturele ontwikkeling) contactpersoon: Petra van Mechelen, tel Emancipatiemonitor 2002: Geweld tegen vrouwen Gegevens uit verschillende bronnen wijzen uit dat geweld tegen vrouwen nog altijd veelvuldig voorkomt in de Nederlandse samenleving. In hoeverre er in de afgelopen tijd een verandering is geweest in de mate waarin vrouwen het slachtoffer van geweld zijn geworden, is op grond van de gegevens niet met zekerheid te zeggen. Het aantal vrouwen dat zich meldt bij de vrouwenopvang is opnieuw toegenomen. In 2001 waren dit er ruim vrouwen (met eventuele kinderen), ruim meer dan een jaar daarvoor. De cliënten van de vrouwenopvang zijn in overgrote meerderheid slachtoffer van een of andere vorm van geweld. Dit geldt voor 94% van de cliënten van Blijf-van-m n-lijfhuizen en iets minder dan 60% van de cliënten van FIOM-huizen en vrouwenopvangcentra. Ongeveer 6 van de 10 cliënten van de vrouwenopvang zijn zmv-vrouwen. In deze monitor is extra aandacht besteed aan het beleid gericht op preventie van geweld en de verbetering van de hulp aan slachtoffers. In 1999 hadden vier van de tien werkgevers geen enkele maatregel getroffen ter preventie van, opvang van en nazorg bij seksuele intimidatie. Bij de politie kende het overgrote deel van de regiokorpsen begin 2001 geen protocol of gestructureerde aanpak van huiselijk geweld. Meer dan een derde van de instellingen voor de geestelijke gezondheidszorg had in 2002 geen kwaliteitsbeleid dat specifiek gericht is op hulp na seksueel geweld. Persbericht SCP, november 2002 Het recht op bescherming van de onaantastbaarheid van het menselijk lichaam van het slachtoffer en het recht van de dader op respect voor zijn woning kunnen beide afgeleid worden uit artikel 8 lid 1 van het Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens en de Fundamentele Vrijheden (EVRM). Uit de rechtspraak van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens volgde dat indien een vrouw aannemelijk weet te maken dat zij het reële en onmiddellijke risico loopt mishandeld te worden door haar partner, zij in beginsel recht heeft op bescherming door de staat. Tiye International Newsletter Violence Alert Special 9

10 Conferentie Violence Alert De eerste stap hebben wij als Tiye nu gezet. De tweede stap is dat we samen met de achterban hier verder aan werken in follow-up activiteiten (waarvoor Tiye de faciliteiten hoop te krijgen). Derde stap is het op nationaal niveau komen tot samenhangend beleid om vrouwen en kinderen tegen geweld te beschermen. Zowel binnen het gezin, op de werkplek als in het sociale leven. Hiermee besloot Rita Naloop, voorzitter van Tiye International de presentatie van de resultaten van het project Violence Alert tijdens een conferentie op 26 november in zalencentrum Vredenburg 19 te Utrecht. Voorafgaand daaraan lichtte Rita Naloop toe dat het project in 2000 is ontstaan als een Europees project Breaking Through. Doel was het ontwikkelen van een methode om alle (culturele) taboes rond het bespreekbaar maken van huiselijk geweld te doorbreken. Ann Mannen en Helmut Swart schreven de trainershandleiding naar aanleiding van de ontwikkelde methodiek in het project Breaking Through. In 2002 organiseerde Tiye International voor vrouwen uit de aangesloten organisaties een training om steungroepen rond huiselijk geweld op te zetten en te begeleiden. Twaalf vrouwen uit verschillende organisatie (met Molukse, Surinaamse, Filipijnse, Kongolese en Somalische achtergrond) namen deel aan de training. In koppels van twee hielden zij voor vrouwen (en soms ook mannen) uit hun eigen organisaties bijeenkomsten om huiselijk geweld in eigen achterban bespreekbaar te maken. Rita Naloop noemde drie belangrijke punten die tijdens de training en de bijeenkomsten naar voren kwamen: 1. de angst die wij als vrouwen hebben om de vuile was buiten te hangen en de schaamte en taboes die eigenlijk vanuit iedere culturele achtergrond en voor vrouwen ongeacht opleidingsniveaus, sociale positie of leeftijd gelden. 2. het feit dat vrouwen die geconfronteerd worden met huiselijk geweld in een geïsoleerde positie raken. Vrouwen hebben een luisterend oor in een vertrouwde omgeving nodig om zich te kunnen uiten. Daarvoor zijn bewustwording en empowerment nodig. 3. belangrijk is te herkennen dat in geen enkele traditie geweld tegen vrouwen en kinderen past of mag. Er moet een proces in gang gezet worden om dat bespreekbaar te maken. Ann Mannen, één van de auteurs van de handleiding en degene die het train-detrainerstraject begeleidde, gaf vervolgens in haar inleiding de achtergrond en inhoud van de training aan. Thuisgeweld is een thema dat ons allemaal raak, witte, zwarte, migranten en vluchtelingenvrouwen. Alleen praten we er niet over. Er is mondiaal een cultuur van taboe op dit onderwerp, dat moet losgekoppeld worden van alleen zmv-vrouwen. Bij het tegengaan van thuisgeweld hebben we alle actoren nodig. Politie, justitie, onderwijs, politiek, ambtenaren van gemeentes en de hulpverlening. Als NGO s zijn wij mede hun opdrachtgevers. Maar wij kunnen ook iets aan primaire preventie doen. Die preventie stopt waar de hulpverlening begint. Voor ons gaat het om de factoren die thuisgeweld veroorzaken, maar ook om empowerment. Je moet kunnen zeggen: Tot hier toe en niet verder. Wat kunnen wij doen en hoe kunnen wij anderen helpen zodat zij zich waardiger voelen. Niet alleen vrouwen, ook kinderen. Kinderen kunnen ook dader of slachtoffer zijn van huiselijk geweld. Ann Mannen citeerde uit een gedicht van Kahlil Gibran: Je kinderen zijn je kinderen niet. Zij zijn de zonen en dochters van s levens hunkering naar zichzelf. Zij komen door je, maar zijn niet van je, en hoewel ze bij je zijn, behoren ze je niet toe. Wij moeten ook veel aandacht aan de kinderen geven. We moeten de spiraal van geweld doorbreken. Ann Mannen schetste vervolgens kort de inhoud van het train-de-trainers traject. Wij hebben ons bezig gehouden met alle factoren die een bijdrage leveren aan een geweldloze samenleving, zoals: - stimuleren economische zelfstandigheid van vrouwen; - leren omgaan met conflicten; - doorbreken van de mannelijke dominantie; - realiseren van non discriminatie Bijdragen aan veilige huizen zijn: een einde maken aan de onmacht van vrouwen buitenshuis (zowel economisch als politiek); 10 TIYE INTERNATIONAL Boven Vredenburg GW Utrecht T: E

11 een actieve bemoeienis van de gemeenschap en waardigheid en wederzijds respect voor verschillen in denken en voelen. De handleiding voor de trainers bestaat uit vier delen: 1. Achtergronden 2. Reader met informatie over thuisgeweld, oorzaken, preventie en juridische aspecten met aandacht voor religie en geweldloze communicatie 3. Richtlijnen voor de trainers 4. Zeven modulen voor de training: - bewustwording - patronen van huiselijk geweld - socialisatie - empowerment - conflicthantering - geweldloze communicatie - mensenrechten De methodiek bevat veel creatieve onderdelen, we hebben gezongen, getekend, gedanst en samen gegeten. In juni 2002 zijn we begonnen met de eerste training en sindsdien zijn al 55 vrouwen bereikt tijdens diverse bijeenkomsten. Zelfhulpgroepen is voor deze bijeenkomsten geen goed woord, dat verwijst immers naar problemen die mensen hebben. Het gaat om steungroepen, om solidariteit en social empowerment. Twee van de trainsters, Barbara Esseboom en Virgie Tonogan presenteerden vervolgens enkele onderdelen van de training. De Dirty Laundry methode: de doeken waarop deelneemsters aan de steungroepen hun tekening of symbool van een veilig of onveilig huis hebben gezet zijn in de zaal opgehangen. Barbara Esseboom licht toe dat door deze methode juist dingen die je normaal niet in een discussie naar voren brengt toch naar boven komen. Belangrijk is wel dat er eerst een sfeer van veiligheid in de groep gecreëerd is. Een tweede onderdeel van de training Mythen en feiten wordt samen met de deelneemsters aan de conferentie uitgevoerd. Virgie Tonagan benadrukt dat het door deze methodiek mogelijk is om het onderwerp positief over te brengen naar een groep. De bewustwording is ontzettend belangrijk en dat je er over mag praten. Veel Filippijnse vrouwen hebben vroeger vanuit de opvatting van de rooms-katholieke kerk geleerd dat ze onderdanig horen te zijn aan de man en geweld maar moeten accepteren. Door de training is er meer begrip waarom dit zo is en kunnen vrouwen ook hun gevoelens beter uiten. Het is een grote stap. Tijdens de trainingen zijn onder meer de volgende knelpunten gesignaleerd: - de drempel voor vrouwen om aangifte te doen is ontzettend hoog; -de afhankelijke verblijfstatus vormt ook een drempel. Veel vrouwen weten niet dat ze als slachtoffer van geweld recht hebben op bescherming; -als er wel aangifte wordt gedaan is de opvang door de politie vaak niet adekwaat: Mevrouw doet u maar liever geen aangifte. Vanuit de zaal wordt door een politiemedewerkster aangegeven dat er bij veel politiekcorpsen al veel is veranderd. Na deze presentatie volgde een paneldiscussie onder leiding van dagvoorzitter Rietje Kok (directeur Vrouwenopvang Groningen) waaraan deelnamen: Yvonne Saro (directeur van de Federatie Vrouwenzelfhulp en GroenLinks gemeenteraadslid in Amersfoort), Marianne Cense (beleidsmedewerkster Transact) Hans Jansen, (Ministerie van Justitie) en Philo Weijenborg (CDA vrouwenberaad). De inleidingen van de panelleden zijn elders in deze nieuwsbrief weergegeven. Vastgesteld werd dat er geen enkele vorm van geweld of criminaliteit is die zoveel slachtoffers kent als huiselijk geweld. Toch staat dit onderwerp nog maar net op de politieke agenda. Er ligt nu ook een nota Privé geweld, publieke zaak, die in december 2002 tijdens een Algemeen Overleg wordt behandeld. Naar verwachting zal dan ook het onderzoek naar huiselijk geweld in zmv-gezinnen openbaar worden. De panelleden zijn het erover eens dat de voornemens in de nota op zich positief zijn. Met name de voornemens ten aanzien van betere afstemming tussen verschillende actoren. Vraag is wel wat hier in de praktijk van gerealiseerd zal worden. Hierbij speelt ook de relatie tot de nieuwe privacy-wetgeving een rol. In de nota komt de positie van zmvvrouwen nauwelijks aan de orde. Volgens Marianne Cense moet er zoveel mogelijk geintegreerd beleid worden opgezet en waar nodig specifiek beleid. Dat geldt niet alleen voor witte en zmv-vrouwen maar ook voor verschillende regio s. In Friesland ligt het anders dan bijvoorbeeld in de Randstad. Transact is bezig om methodieken die goed werken te verzamelen in een handboek. Het idee van steungroepen is nieuw voor Nederland. Philo Weijenborg geeft aan dat het CDAV drie punten van belang vindt: 1. in een nieuwe grondwet wijziging dat vrouwen en mannen gelijk gehandeld worden (omdat de omstandigheden niet gelijk zijn); 2. gender mainstreaming op alle tereinen; Tiye International Newsletter Violence Alert Special 11

12 3. haast maken met bestrijding van vrouwenhandel. Hans Jansen licht toe dat er rond uitzetting en uithuisplaatsing zoals aangekondigd door Minister Nawijn nog veel (juridische) haken en ogen zitten. Uithuisplaatsing van de dader komt binnenkort aan de orde in de Tweede Kamer in relatie tot de rechtspositie van het slachtoffer. Vanuit de zaal wordt opgemerkt dat deze plannen wel heel sterk beïnvloed zijn door 11 september. Vanuit Den Haag wordt ineens gedaan alsof huiselijk geweld een zmvprobleem is, terwijl het bij alle bevolkingsgroepen in even sterke mate voor komt. Yvonne Saro benadrukt dat politieke partijen ook lokaal best meer initiatief kunnen tonen. Landelijk en plaatselijk moet huiselijk geweld hoog op de agenda. Een gemeente moet daar ook geld voor uittrekken. Van groot belang is dat groepen die iets willen ondernemen daar ondersteuning bij krijgen. Voorlichtingscampagne Moet er een voorlichtingscampagne als vervolg op de campagne tegen zinloos geweld komen?, vraagt Rietje Kok. Volgens Marianne Cense moet zo n campagne zowel voorlichting over huiselijk geweld als over wat mensen kunnen doen inhouden. Als je bij je buren klappen hoort vallen, wat doe je dan? Er moeten ook folders komen voor intermediairen (huisartsen, politie etc). Hans Jansen vraagt zich af wat je oproept met zo n campagne. Niemand kan het alleen oplossen en je weet niet of je de hulpvragen die je losmaakt ook kunt beantwoorden (als de hulpverlening daar niet op toegerust is). Alle panelleden zijn het erover eens dat opvang en hulpverlening op dit moment lang niet toereikend zijn om alle vrouwen en kinderen die slachtoffer zijn van huiselijk geweld te ondersteunen. Aanbevelingen n.a.v de Conferentie 1. Vrouwen die slachtoffer zijn van huiselijk geweld dienen recht te hebben op een zelfstandige verblijfsvergunning; 2. Bij al het onderzoek naar huiselijk geweld en het formuleren van beleid ter bestrijding en voorkoming van huiselijk geweld moeten zmvvrouwen betrokken worden; 3. Er moeten maatregelen worden genomen waardoor in plaats van slachtoffers de daders van huiselijk geweld uit huis geplaatst worden; landelijk als lokaal ondersteund worden. Dit geldt in het bijzonder voor het oprichting van steungroepen (of andere initiatieven) van zwarte, migranten en/of vluchtelingenvrouwen; 5. Alle actoren en instellingen die betrokken zijn bij bestrijding van huiselijk geweld (politie, justitie, hulpverlening) moeten getraind worden ten aanzien van de methodieken die gezien de regionale of etnische achtergrond van slachtoffers effectief blijken. 6. De methodiek Break Through is overdraagbaar naar groepen met zeer diverse achtergrond (witte, zwarte, migranten en vluchtelingenvrouwen) en blijkt een effectief voor bewustwording, bespreekbaarheid, zichtbaarheid en empowerment ten aanzien van huiselijk geweld. Belangrijk is dat de trainsterspool uitgebreid wordt ten gunste van zoveel mogelijk groepen binnen de samenleving. De conferentie Violence Alert werd afgesloten met een indrukwekkend optreden van het Molukse koor onder leiding van Magdalena Pattianakotta. Tiye International is een samenwerkingsverband van 21 landelijke organisaties van zwarte, migranten en vluchtelingen (zmv) vrouwen dat in 1994 werd geformaliseerd bij de Kamer van Koophandel en geregistreerd onder nummer S Tiye heeft sinds 1998 consultatieve status bij de Economische Sociale Raad (ECOSOC) van de Verenigde Naties. Doelstelling van Tiye International is: 1. Bevorderen van gelijke en reële kansen voor de effectieve participatie voor zwarte en migranten vrouwen in alle sferen van het leven met name in de economische-, sociale-, juridische- en politieke besluitvorming. 2. Het bevorderen van solidariteit tussen vrouwen en mannen wereldwijd. 3. Het verbeteren en vergroten van effectieve deelname van zmvvrouwen aan maatschappelijke participatie, zodat vrouwen en mannen samen kunnen werken aan gelijkwaardigheid, ontwikkeling en vrede. 4. Het bestrijden van racisme en alle andere vormen van discriminatie voor het voorzien van toegang tot werkgelegenheid, geschikte arbeidsvoorwaarden en controle over economische hulpmiddelen. Het bestrijden van sociaal economische uitsluiting van zmv- vrouwen. 5. Het bevorderen van gezamenlijke acties op landelijk, Europees en internationaal niveau, zonder de diversiteit tussen vrouwen, gebaseerd op hun economisch en politiek milieu, ras, leeftijd en religie, te ontkennen. 6. Het bevorderen van de interactie tussen vrouwen uit het Zuiden die in het Noorden wonen en vrouwen in het Zuiden. 4. Groepen en netwerken die initiatieven rond bewustwording en preventie van huiselijk geweld ontwikkelen moeten daarbij zowel 12 TIYE INTERNATIONAL Boven Vredenburg GW Utrecht T: E

seksueel geweld De interculturele aanpak van huiselijk en Wat heeft TransAct u te bieden?

seksueel geweld De interculturele aanpak van huiselijk en Wat heeft TransAct u te bieden? De interculturele aanpak van huiselijk en seksueel geweld Wat heeft TransAct u te bieden? Huiselijk en seksueel geweld komt in alle lagen van de Nederlandse samenleving voor, onder autochtonen en allochtonen.

Nadere informatie

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Arosa biedt veiligheid en bescherming bij geweld in relaties. Vrouwen, mannen en hun kinderen kunnen bij Arosa terecht voor opvang en begeleiding. Arosa

Nadere informatie

De positie van zwarte, migranten en vluchtelingenvrouwen in het licht van het VN-Vrouwenverdrag: een inventarisatie.

De positie van zwarte, migranten en vluchtelingenvrouwen in het licht van het VN-Vrouwenverdrag: een inventarisatie. De positie van zwarte, migranten en vluchtelingenvrouwen in het licht van het VN-Vrouwenverdrag: een inventarisatie. Margreet de Boer Het VN-Vrouwenverdrag biedt een kader dat kan worden gebruikt om discriminatie

Nadere informatie

Convenant Huiselijk Geweld Integrale Aanpak Geweld in Huis Zuid-Holland Noord Leiden, 25 november 2004. Inleiding

Convenant Huiselijk Geweld Integrale Aanpak Geweld in Huis Zuid-Holland Noord Leiden, 25 november 2004. Inleiding Convenant Huiselijk Geweld Integrale Aanpak Geweld in Huis Zuid-Holland Noord Leiden, 25 november 2004 Versie 24 november 2005 Convenant Huiselijk Geweld Integrale Aanpak Geweld in Huis Zuid-Holland Noord

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1997 1998 25 606 Emancipatiebeleid 1998 Nr. 2 BRIEF VAN DE MINISTERS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELE- GENHEID EN VAN JUSTITIE Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

Hoe voorkomen we eergerelateerd geweld?

Hoe voorkomen we eergerelateerd geweld? Hoe voorkomen we eergerelateerd geweld? ARTIKEL - 30 OKTOBER 2015 Het Platform Eer en Vrijheid organiseerde op 8 oktober een landelijke bijeenkomst over eergerelateerd geweld. Hilde Bakker (Kennisplatform

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Landelijk Implementatieteam Wet Tijdelijk Huisverbod. Inhoud

Nieuwsbrief. Landelijk Implementatieteam Wet Tijdelijk Huisverbod. Inhoud Nieuwsbrief Landelijk Implementatieteam Wet Tijdelijk Huisverbod Inhoud Waarom een landelijk implementatieteam 3 Samenstelling en rol implementatieteam 4 Voorlichting, opleiding en training 4 Instrumenten

Nadere informatie

De rol van ervaringsdeskundigen in cliëntondersteuning

De rol van ervaringsdeskundigen in cliëntondersteuning Kennisdossier: De rol van ervaringsdeskundigen in cliëntondersteuning Deel 2 - Praktijkvoorbeelden en literatuur 1 Inhoudsopgave Uit de praktijk... 3 Interessante publicaties op een rij... 4 Online meer

Nadere informatie

2010D02442. Lijst van vragen totaal

2010D02442. Lijst van vragen totaal 2010D02442 Lijst van vragen totaal 1 In hoeverre heeft de staatssecretaris jongerenorganisaties betrokken bij de totstandkoming en uitvoering van haar beleid? 2 Welke verband ligt er tussen de brief over

Nadere informatie

Families onder druk. Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen. Drs. Ibrahim Yerden. Probleemstelling

Families onder druk. Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen. Drs. Ibrahim Yerden. Probleemstelling Families onder druk Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen Drs. Ibrahim Yerden Probleemstelling Hoe gaan Marokkaanse en Turkse gezinsleden, zowel slachtoffers als plegers om met huiselijk

Nadere informatie

llochtone meiden en vrouwen in-zicht

llochtone meiden en vrouwen in-zicht 2010 PROJECTEN Nieuwsbrief INHOUD Allochtone meiden & vrouwen in-zicht (Vervolg project) Kinderen aan zet (Onderzoek naar de gevolgen voor kinderen van het hebben van een moeder die seksueel misbruikt

Nadere informatie

Datum 6 januari 2016 Onderwerp Gespreksnotitie Nationaal Rapporteur rondetafelgesprek kindermisbruik. Geachte voorzitter,

Datum 6 januari 2016 Onderwerp Gespreksnotitie Nationaal Rapporteur rondetafelgesprek kindermisbruik. Geachte voorzitter, 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Tweede Kamer der Staten-Generaal t.a.v. de voorzitter van de vaste commissie voor Veiligheid en Justitie mevrouw L. Ypma Postbus 20018 2500 EA Den Haag Turfmarkt

Nadere informatie

Geweld tegen vrouwen vanuit internationaal perspectief. Ineke Boerefijn College voor de Rechten van de Mens

Geweld tegen vrouwen vanuit internationaal perspectief. Ineke Boerefijn College voor de Rechten van de Mens Geweld tegen vrouwen vanuit internationaal perspectief Ineke Boerefijn College voor de Rechten van de Mens Belangrijkste ontwikkelingen sinds1993: Mensenrechten breed VN Comités Algemene aanbevelingen

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 22 juni 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 22 juni 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Aanpak huiselijk geweld centrumgemeentegebied Amersfoort

Aanpak huiselijk geweld centrumgemeentegebied Amersfoort Aanpak huiselijk geweld centrumgemeentegebied Amersfoort De bestrijding van huiselijk geweld is een van de taken van gemeenten op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO, nu nog prestatieveld

Nadere informatie

Samenvatting Inleiding Onderzoeksaanpak

Samenvatting Inleiding Onderzoeksaanpak 1 2 1. Samenvatting Inleiding Kinderen hebben recht op bescherming tegen kindermishandeling, zo staat in het VN- Kinderrechtenverdrag (IVRK). Toch komt kindermishandeling in Nederland nog steeds op grote

Nadere informatie

Middels deze brief informeren wij u over de publiciteitscampagne(s) rondom het Advies-en Steunpunt Huiselijk Geweld (ASHG) Gelderland-Zuid.

Middels deze brief informeren wij u over de publiciteitscampagne(s) rondom het Advies-en Steunpunt Huiselijk Geweld (ASHG) Gelderland-Zuid. Directie Inwoners Beleid & Realisatie Beleidsrealisatie & verantwoording Ingekomen stuk D12 Aan de gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon (024) 329 90 00 Telefax (024)

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 31 015 Kindermishandeling Nr. 82 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den

Nadere informatie

Verslag project. Ouderenmishandeling in de Kop van Noord-Holland. Agendasetting afstemming overdracht - positionering

Verslag project. Ouderenmishandeling in de Kop van Noord-Holland. Agendasetting afstemming overdracht - positionering Verslag project Ouderenmishandeling in de Kop van Noord-Holland Agendasetting afstemming overdracht - positionering Projectperiode: 1 juni 2005 t/m 31 december 2005 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Doel en

Nadere informatie

Bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit

Bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit Bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit Informatie over het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) -1- Bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit 3 Bestuurlijke aanpak

Nadere informatie

Nieuwsbrief Huiselijk Geweld Kop van Noord-Holland Nummer 6 April 2007

Nieuwsbrief Huiselijk Geweld Kop van Noord-Holland Nummer 6 April 2007 Nieuwsbrief Huiselijk Geweld Kop van Noord-Holland Nummer 6 April 2007 Landelijke publiekscampagne op 16 april van start! Op maandag 16 april start de landelijke publiekscampagne over huiselijk geweld.

Nadere informatie

Ouderen in veilige handen. voor Lize. 17 maart 2013 Yvonne Heygele

Ouderen in veilige handen. voor Lize. 17 maart 2013 Yvonne Heygele Ouderen in veilige handen voor Lize 17 maart 2013 Yvonne Heygele Wat komt bij u op bij het begrip: ouderenmishandeling? Wat is ouderenmishandeling? Ouderenmishandeling is het handelen of het nalaten van

Nadere informatie

DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK

DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK Een onmisbare handleiding voor eerstelijnspraktijken die de Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling gaan implementeren. 4 INTRODUCTIE DE MELDCODE IN UW PRAKTIJK 6 8 12

Nadere informatie

Ambulant Arrangement Hulpverlening

Ambulant Arrangement Hulpverlening Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Ambulant Arrangement Hulpverlening Cursus Krachtige Vrouwen/Mannen Over het Ambulant Arrangement Hulpverlening Cursus "Krachtige Vrouwen/Mannen" Voordat

Nadere informatie

Het verdrag van Istanbul

Het verdrag van Istanbul Het verdrag van Istanbul De gevolgen van het verdrag voor de aanpak van geweld tegen vrouwen 3 november 2014 Inhoud workshop uitleg verdrag het genderperspectief van het verdrag internationaal verdrag

Nadere informatie

Scharlaken Koord: 65.000,00 ( = een gedeeltelijke bijdrage aan het totale programma, zie bijlage offerte Gebaseerd op de werkelijke uren 2011 )

Scharlaken Koord: 65.000,00 ( = een gedeeltelijke bijdrage aan het totale programma, zie bijlage offerte Gebaseerd op de werkelijke uren 2011 ) Aanvraag subsidie Scharlaken Koord 2012 Scharlaken Koord Scharlaken Koord is een christelijke organisatie die sinds 1987 werkzaam is onder prostituees op de Wallen in Amsterdam. Daamaast heeft Scharlaken

Nadere informatie

Dierenmishandeling in gezinnen

Dierenmishandeling in gezinnen Dierenmishandeling in gezinnen Prof.dr. Marie-Jose Enders-Slegers, Leerstoel Antrozoologie, Faculteit Psychologie Stichting Cirkel van Geweld, Werkgroep Dierenpleegzorg marie-jose.enders@ou.nl Link - letter

Nadere informatie

Trainingen, workshops en coaching

Trainingen, workshops en coaching Trainingen, workshops en coaching Aanbod 2015-2016 professionals en gemeenten Beschermen & Versterken Trainingen, workshops en coaching De Jeugd- & Gezinsbeschermers zet zich in voor de bescherming van

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Advies 7 april 2010 1 2 Inhoudsopgave Samenvatting 5 Aanbevelingen 7 Aanleiding en context voor dit advies 9 Algemeen 11 Opmerkingen bij tekst en opzet van

Nadere informatie

Invoering van de meldcode in de jeugdzorg

Invoering van de meldcode in de jeugdzorg Invoering van de meldcode in de jeugdzorg Inspectie Jeugdzorg Utrecht, april 2013 Samenvatting Eind december 2012 heeft de Inspectie Jeugdzorg via een digitale vragenlijst een inventariserend onderzoek

Nadere informatie

Trainingsaanbod. Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken

Trainingsaanbod. Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken Trainingsaanbod Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken 1 Trainingsaanbod Als beroepskracht hoort en ziet u veel en bent u vaak de eerste die mogelijke

Nadere informatie

Uit Passende Zorg Voor een bijzonder doelgroep. GGZ nederland. Innovatie van de Geestelijke gezondheidszorg Voor asielzoekers

Uit Passende Zorg Voor een bijzonder doelgroep. GGZ nederland. Innovatie van de Geestelijke gezondheidszorg Voor asielzoekers Uit Passende Zorg Voor een bijzonder doelgroep GGZ nederland Innovatie van de Geestelijke gezondheidszorg Voor asielzoekers 41 Mind-Spring Psycho-educatie en psychosociale ondersteuning voor en door asielzoekers

Nadere informatie

Praten met kinderen!!

Praten met kinderen!! Praten met kinderen!! over (intiem) geweld www.seksueelmisbruikbijkinderenvoorkomen.nl Kindermishandeling moet stoppen Wie ben ik? Petra van der Pool Oprichter COB Laat je horen! Maatschappelijk werkster

Nadere informatie

Datum 28 augustus 2015 Onderwerp Antwoorden Kamervragen over seksueel misbruik bij boeddhisten in Nederland

Datum 28 augustus 2015 Onderwerp Antwoorden Kamervragen over seksueel misbruik bij boeddhisten in Nederland 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bestuurlijke en Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500

Nadere informatie

Opvoeden na partner geweld Trees Pels Katinka Lunneman Jodi Mak Susanne Tan Meta Flikweert Marjolijn Distelbrin Majone Steketee

Opvoeden na partner geweld Trees Pels Katinka Lunneman Jodi Mak Susanne Tan Meta Flikweert Marjolijn Distelbrin Majone Steketee Opvoeden na partner geweld Trees Pels Katinka Lunneman Jodi Mak Susanne Tan Meta Flikweert Marjolijn Distelbrin Majone Steketee Financiers: Gemeente Rotterdam Gemeente Amsterdam Gemeente Utrecht Gemeente

Nadere informatie

Programma van Emcemo/ Meldpunt Islamofobie en Discriminatie e

Programma van Emcemo/ Meldpunt Islamofobie en Discriminatie e EMCEMO Programma van Emcemo/ Meldpunt Islamofobie en Discriminatie e van oktober tot en met eind december 2014 Racisme en Islamofobie Islamofobie Uit recent onderzoek van TNS/NIPO (september 2014) blijkt

Nadere informatie

Familiebeleid Zorgen voor een ander, zorg voor uzelf

Familiebeleid Zorgen voor een ander, zorg voor uzelf Familiebeleid Zorgen voor een ander, zorg voor uzelf Vincent van Gogh voor geestelijke gezondheidszorg Contactgegevens voor familieleden / naasten Uw familielid of naaste is in behandeling op locatie Afdeling

Nadere informatie

Methodiekbeschrijving Juridische Begeleiding

Methodiekbeschrijving Juridische Begeleiding Methodiekbeschrijving Juridische Begeleiding Inleiding Slachtoffers van mensenhandel vormen een specifieke doelgroep met complexe problemen. Veel van hen hebben steun nodig om te herstellen van traumatische

Nadere informatie

ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN

ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN gemeente Den Haag September 2015 Conceptversie 2.0 1 Inleiding In november jl. is door de Haagse gemeenteraad Motie 86 Geïsoleerde Vrouwen aangenomen. Om uitvoering te geven

Nadere informatie

Scholen herdenken vermoorde leraar

Scholen herdenken vermoorde leraar ANALYSE MAATSCHAPPELIJK VRAAGSTUK: ZINLOOS GEWELD tekst 26 NOS-nieuws van 16 januari 2004: Scholen herdenken vermoorde leraar Scholen in het hele land hebben om 11.00 uur één minuut stilte in acht genomen

Nadere informatie

Crisisopvang en Integrale Arrangementen

Crisisopvang en Integrale Arrangementen Crisisopvang en Integrale Arrangementen Geweld in afhankelijkheidsrelaties Stichting Arosa Brede aanpak huiselijk geweld Vrouwenopvang & mannenopvang Advies, informatie & hulpverlening in de eigen omgeving

Nadere informatie

CATEGORALE OPVANG VOOR SLACHTOFFERS MENSENHANDEL

CATEGORALE OPVANG VOOR SLACHTOFFERS MENSENHANDEL CATEGORALE OPVANG VOOR SLACHTOFFERS MENSENHANDEL categorale opvang voor slachtoffers mensenhandel De categorale opvang voor slachtoffers van mensenhandel (COSM) omvat 70 veilige opvangplekken en is in

Nadere informatie

Rotterdamse Meldcode. huiselijk geweld en kindermishandeling

Rotterdamse Meldcode. huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdamse Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 2 Waarom een meldcode? De Rotterdamse Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling is een stappenplan voor professionals en instellingen bij

Nadere informatie

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT Training en ondersteuning in mentaal fit werken 2 Gezond Werken Gezonde werknemers gaan met plezier naar het werk. Ze zijn geestelijk fit en blijven fit. Gezonde werkdruk biedt

Nadere informatie

Praktische informatie voor mensen van wie de partner of huisgenoot een huisverbod heeft gekregen. Achterblijven na een huisverbod...

Praktische informatie voor mensen van wie de partner of huisgenoot een huisverbod heeft gekregen. Achterblijven na een huisverbod... Praktische informatie voor mensen van wie de partner of huisgenoot een huisverbod heeft gekregen Achterblijven na een huisverbod... Over deze folder De politie geeft u deze folder omdat uw partner of huisgenoot

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Meldcode huiselijk Datum: 14 april 2011 Status: Definitief Versie: 1.0 Meldcode huiselijk Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Meldcode... 4 2. Stappenplan bij signalen van huiselijk... 6 Stap 1: In kaart

Nadere informatie

Nieuwsbrief. ALLOCHTONEN project. Allochtone meiden & vrouwen in-zicht. Stichting VSK hulp na seksueel misbruik Nijmegen, december 2009

Nieuwsbrief. ALLOCHTONEN project. Allochtone meiden & vrouwen in-zicht. Stichting VSK hulp na seksueel misbruik Nijmegen, december 2009 ALLOCHTONEN project 2009 Nieuwsbrief Allochtone meiden & vrouwen in-zicht Stichting VSK hulp na seksueel misbruik Nijmegen, december 2009 Allochtonen project Sinds 1,5 jaar is het project Allochtone meiden

Nadere informatie

Bijzonder procesdoel 3: ontdekken van mensenrechten

Bijzonder procesdoel 3: ontdekken van mensenrechten Bijzonder procesdoel 3: ontdekken van mensenrechten Eerste leerjaar B 3.1. Mijn rechten Beroepsvoorbereidend leerjaar 3.1. Mijn rechten Wie ben ik? * De leerlingen ontdekken wie ze zelf zijn - de mogelijkheden

Nadere informatie

Post-hbo opleiding seksuologie

Post-hbo opleiding seksuologie Post-hbo opleiding seksuologie mensenkennis Plezierige overdracht, de docent spreekt uit ervaring en brengt veiligheid en openheid in de groep door haar respectvolle wijze van benaderen. Top! Post-hbo

Nadere informatie

Opbrengsten van het programma Stop Kindermishandeling van Kinderpostzegels

Opbrengsten van het programma Stop Kindermishandeling van Kinderpostzegels Opbrengsten van het programma Stop Kindermishandeling van Kinderpostzegels Jodi Mak Rianne Verwijs Opbrengsten van het programma Stop Kindermishandeling van Kinderpostzegels Jodi Mak Rianne Verwijs Met

Nadere informatie

SAMENVATTING. Inleiding. Gendersensitiviteit

SAMENVATTING. Inleiding. Gendersensitiviteit SAMENVATTING Inleiding Gendergerelateerde factoren vormen een belangrijke oorzaak voor het ontstaan en voortduren van huiselijk geweld. Een effectieve aanpak van huiselijk geweld vereist daarom dat deze

Nadere informatie

Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling.

Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling. Rapport Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling. Auteurs: F.J.M. van Leerdam 1 K. Kooijman 2 F. Öry 1 M. Landweer 3 1: TNO Preventie en Gezondheid Postbus

Nadere informatie

N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen.

N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen. ADHD Wachtkamerspecial Onderbehandeling van ADHD bij allochtonen: kinderen en volwassenen N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen. Inleiding

Nadere informatie

Universiteit Opleiding Cursus Beschrijving Link. Vaardigheidsonderwijs 2e jaar

Universiteit Opleiding Cursus Beschrijving Link. Vaardigheidsonderwijs 2e jaar Overzicht bachelorcursussen Dit overzicht geeft een groot aantal bachelorcursussen weer die aandacht besteden cultuur en/of gender op het gebied van gezondheidszorg. Het overzicht betreft cursussen uit

Nadere informatie

Convenant Ketenaanpak Eergerelateerd Geweld Twente

Convenant Ketenaanpak Eergerelateerd Geweld Twente Convenant Ketenaanpak Eergerelateerd Geweld Twente Samenwerkingsafspraken ten behoeve van de preventieve - en de veiligheidsaanpak van (potentiële) slachtoffers van eergerelateerd geweld in Twente. Vanuit

Nadere informatie

HELLAS-GLANA beleidsnotitie klachten

HELLAS-GLANA beleidsnotitie klachten HELLAS-GLANA beleidsnotitie klachten 1. Inhoud 2. Inleiding 1. Inhoud 2. Inleiding 3. Intentie van het beleid op het gebied van klachten 4. Uitvoering beleid 5. Implementatie 6. Bijlage 1 Gemeenschappelijke

Nadere informatie

Doorbreken cirkel van geweld! Hoe kunnen we een duurzame veilige situatie thuis creëren?

Doorbreken cirkel van geweld! Hoe kunnen we een duurzame veilige situatie thuis creëren? Doorbreken cirkel van geweld! Hoe kunnen we een duurzame veilige situatie thuis creëren? Effectonderzoek naar de aanpak huiselijk geweld in de G4 Majone Steketee Katinka Lünnemann Bas Tierolf Belangrijkste

Nadere informatie

Directe Hulp bij Huiselijk. U staat er niet alleen voor!

Directe Hulp bij Huiselijk. U staat er niet alleen voor! Directe Hulp bij Huiselijk Geweld U staat er niet alleen voor! U krijgt hulp Wat nu? U bent in contact geweest met de politie of u heeft zelf om hulp gevraagd. Daarom krijgt u nu Directe Hulp bij Huiselijk

Nadere informatie

Achterblijven na een huisverbod...

Achterblijven na een huisverbod... Achterblijven na een huisverbod... Praktische informatie voor mensen van wie de partner of huisgenoot een huisverbod heeft gekregen Over deze folder De politie geeft u deze folder omdat uw partner of huisgenoot

Nadere informatie

Samen werken aan het verminderen van overbelasting

Samen werken aan het verminderen van overbelasting Samen werken aan het verminderen van overbelasting Doelgroep Wij zijn begonnen met 3 bij ons bekende Marokkaanse mantelzorgers, die alledrie balanceerde op het randje van afknappen. Zij hadden dezelfde

Nadere informatie

AMK: Bij een vermoeden van kindermishandeling

AMK: Bij een vermoeden van kindermishandeling AMK: Bij een vermoeden van kindermishandeling 2 AMK: Bij een vermoeden van kindermishandeling Een kind kan niet altijd voor zichzelf opkomen. Het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling (AMK) is er om kinderen

Nadere informatie

Discriminatie? Niet in onze school!

Discriminatie? Niet in onze school! Discriminatie? Niet in onze school! voorlichting, training, lesmateriaal en advies voortgezet onderwijs Hé homo, doe s normaal! Uitsluiten, uitschelden en pesten horen niet bij een school waar leerlingen

Nadere informatie

Jeugd gezond heids zorg. 0-19 jaar

Jeugd gezond heids zorg. 0-19 jaar Jeugd gezond heids zorg 0-19 jaar Ongewenst gedrag binnen het onderwijs Meldingsregeling Vertrouwenspersoon Inleiding Meldingen van machtsmisbruik Soms is er sprake van meldingen over een vorm van machtsmisbruik

Nadere informatie

U heeft een huisverbod... Wat nu?

U heeft een huisverbod... Wat nu? U heeft een huisverbod... Wat nu? Praktische informatie voor personen aan wie een huisverbod is opgelegd Over deze folder U heeft zojuist een huisverbod gekregen. De politie heeft u daarbij deze folder

Nadere informatie

Trainershandboek Man actief. Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie

Trainershandboek Man actief. Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie Trainershandboek Man actief Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie Trainershandboek Man Actief Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie Perihan Utlu en Wil Verschoor

Nadere informatie

Praktische informatie voor personen aan wie een huisverbod is opgelegd. U heeft een huisverbod... Wat nu?

Praktische informatie voor personen aan wie een huisverbod is opgelegd. U heeft een huisverbod... Wat nu? Praktische informatie voor personen aan wie een huisverbod is opgelegd U heeft een huisverbod... Wat nu? Wat is huiselijk geweld? Geweld is verboden, ook geweld in huis. De politie heeft de taak om slachtoffers

Nadere informatie

Opvoeding & Ontwikkeling

Opvoeding & Ontwikkeling MEE Utrecht, Gooi & Vecht Ondersteuning bij leven met een beperking Opvoeding & Ontwikkeling Opvoeding & Ontwikkeling MEE is een organisatie voor iedereen met een beperking of chronische ziekte. MEE biedt

Nadere informatie

Participatieverslag Nieuw & Anders

Participatieverslag Nieuw & Anders Participatieverslag Nieuw & Anders Op 26 en 31 maart vonden twee bijeenkomsten plaats met de titel Nieuw & Anders plaats. Twee bijeenkomsten die druk bezocht werden door vrijwilligers, verenigingen en

Nadere informatie

Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit

Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit Datum 23-07- 2012 Versie: 1.0 Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit Inleiding: De personal coach wordt ingezet om deelnemers van WelSlagen Diversiteit met een relatief grote afstand tot de arbeidsmarkt

Nadere informatie

Functiebeschrijving netwerk dementie regio Haaglanden

Functiebeschrijving netwerk dementie regio Haaglanden Functiebeschrijving netwerk dementie regio Haaglanden Inleiding De voor de cliënt en zijn omgeving zeer ingrijpende diagnose dementie roept veel vragen op over de ziekte en het verloop hiervan maar ook

Nadere informatie

Verslag regionale werkconferenties kiezen voor gezond leven

Verslag regionale werkconferenties kiezen voor gezond leven Verslag regionale werkconferenties kiezen voor gezond leven Aanleiding voor de werkconferenties Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) brengt in het najaar van 2006 een tweede Preventienota

Nadere informatie

Ik sta er niet meer alleen voor!

Ik sta er niet meer alleen voor! Ik sta er niet meer alleen voor! Zelfredzaamheid en eigen kracht zijn centrale begrippen in onze participatiesamenleving. Eén gezin, één plan, één hulpverlener is al uitgangspunt van beleid. Daaraan wordt

Nadere informatie

Annet Kramer Inzet van het strafrecht bij kindermishandeling

Annet Kramer Inzet van het strafrecht bij kindermishandeling Annet Kramer Inzet van het strafrecht bij kindermishandeling Debat Kiezen voor kinderen 26 september 2013 De Balie wie ben ik en waarom sta ik hier? Annet Kramer Landelijk parket, cluster kinderporno en

Nadere informatie

Projectplan Monitor bevordering arbeidsparticipatie (2009-2012)

Projectplan Monitor bevordering arbeidsparticipatie (2009-2012) -1- Projectplan Monitor bevordering arbeidsparticipatie (2009-2012) 1 Aanleiding voor het project Arbeidsparticipatie is een belangrijk onderwerp voor mensen met een chronische ziekte of functiebeperking

Nadere informatie

Basistraining Huiselijk Geweld en Kindermishandeling / Meldcode

Basistraining Huiselijk Geweld en Kindermishandeling / Meldcode Basistraining Huiselijk Geweld en Kindermishandeling / Meldcode Inleiding Dit document beschrijft de basistraining Huiselijk Geweld en Kindermishandeling / Meldcode van trainingsbureau Moetd. Doelgroep

Nadere informatie

Werkplan project Eergerelateerd Geweld Eervol Arnhem

Werkplan project Eergerelateerd Geweld Eervol Arnhem Werkplan project Eergerelateerd Geweld Eervol Arnhem Datum: November 2009 Project periode Mei 2009 - mei 2011 Van Nuray Kanik, Projectleider Eergerelateerd geweld Hera. Opdrachtgever Gemeente Arnhem Inhoudsopgave

Nadere informatie

bij ons thuis ging het eerst heel anders...

bij ons thuis ging het eerst heel anders... bij ons thuis ging het eerst heel anders... stop huiselijk geweld, kindermishandeling en overlast bel 0800 2000 (gratis) een veilig thuis, dat doen we samen! www.veiligthuiszuidhollandzuid.nl 1 Een veilig

Nadere informatie

DE GGZ IN DE 9 PRESTATIEVELDEN

DE GGZ IN DE 9 PRESTATIEVELDEN WMO W A A I E R Obstakels - Voorwaarden en Aanbevelingen DE GGZ IN DE 9 PRESTATIEVELDEN 1 Het bevorderen van sociale samenhang en leefbaarheid van dorpen wijken en buurten Obstakels Isolement Vooroordelen

Nadere informatie

SEKSUEEL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG in en om de school. Oka Storms Ben Serkei

SEKSUEEL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG in en om de school. Oka Storms Ben Serkei SEKSUEEL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG in en om de school Oka Storms Ben Serkei Wat gaan we doen? * Achtergronden seksualiteit * Invloed beeldcultuur en gevolgen * Oefening Wat is grensoverschrijdend? * Seksueel

Nadere informatie

Directoraat-Generaal Preventie, Jeugd en Sancties

Directoraat-Generaal Preventie, Jeugd en Sancties Ministerie van Justitie j1 Directoraat-Generaal Preventie, Jeugd en Sancties Directie Sanctie- en Preventiebeleid Postadres: Postbus 20301, 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Hulp en informatie om huiselijk geweld te stoppen. Help jezelf. Help de ander. 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut. www.huiselijkgeweldhollandsmidden.

Hulp en informatie om huiselijk geweld te stoppen. Help jezelf. Help de ander. 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut. www.huiselijkgeweldhollandsmidden. Hulp en informatie om huiselijk geweld te stoppen Help jezelf. Help de ander. 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut www.huiselijkgeweldhollandsmidden.nl Huiselijk geweld stopt nooit vanzelf Misschien wil je

Nadere informatie

Feiten & Achtergronden. Huiselijk geweld. April 2007/F&A 7697

Feiten & Achtergronden. Huiselijk geweld. April 2007/F&A 7697 Huiselijk geweld April 2007/F&A 7697 Ministerie van Justitie Directie Voorlichting Schedeldoekshaven 100 Postbus 20301 2500 EH Den Haag T 070 370 68 50 F 070 370 75 94 E voorlichting@minjus.nl http://www.justitie.nl

Nadere informatie

Hulp bij het herstel. Als slachtoffer kunt u bij. Slachtofferhulp Nederland terecht. voor kosteloze ondersteuning op

Hulp bij het herstel. Als slachtoffer kunt u bij. Slachtofferhulp Nederland terecht. voor kosteloze ondersteuning op Hulp bij het herstel Als slachtoffer kunt u bij Slachtofferhulp Nederland terecht 0900-0101 (lokaal tarief) voor kosteloze ondersteuning op emotioneel, praktisch en juridisch gebied. Bent u slachtoffer

Nadere informatie

Welkom / Swagatam. Stichting Vrouwen organisatie Sarita

Welkom / Swagatam. Stichting Vrouwen organisatie Sarita Welkom / Swagatam Stichting Vrouwen organisatie Sarita Stichting Sarita Vrouwenorganisatie Sarita opgericht 4 juni 1994 Nieuwe logo Betekenis De naam Sarita betekent letterlijk: een snel stromende rivier.

Nadere informatie

Onafhankelijke cliëntondersteuning vanuit cliëntenperspectief. De stand van zaken medio 2015

Onafhankelijke cliëntondersteuning vanuit cliëntenperspectief. De stand van zaken medio 2015 Onafhankelijke cliëntondersteuning vanuit cliëntenperspectief De stand van zaken medio 2015 AVI-toolkit 22 April 2015 Inhoudsopgave Onafhankelijke cliëntondersteuning... 3 1. Het belang van onafhankelijke

Nadere informatie

Crisisopvang en Integrale Arrangementen

Crisisopvang en Integrale Arrangementen Crisisopvang en Integrale Arrangementen Geweld in afhankelijkheidsrelaties Stichting Arosa Brede aanpak huiselijk geweld Vrouwenopvang & mannenopvang Advies, informatie & hulpverlening in de eigen omgeving

Nadere informatie

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN PRAKTISCHE INFORMATIE Wat voor cursus? Het is een cursus voor mensen die, om wat voor reden dan ook, geen stevige vriendenkring (meer) hebben en die actief willen onderzoeken

Nadere informatie

Werken aan sociale veiligheid

Werken aan sociale veiligheid Toolkit Workshop: 17 juni 2013 Train-de-trainer: najaar 2013 Werken aan sociale veiligheid voor organisaties die zorg bieden aan mensen met een (verstandelijke) beperking U werkt met mensen met een verstandelijke

Nadere informatie

Eenzaamheid onder ouderen

Eenzaamheid onder ouderen Eenzaamheid onder ouderen Een inventarisatie van de stand van zaken en van een mogelijke aanpak in Ede (versie 31 oktober 2011) Op 3 februari 2011 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen over eenzaamheid

Nadere informatie

Dounia praat en overwint

Dounia praat en overwint Dounia praat en overwint Deze informatiefolder is een uitgave van Pharos, Expertisecentrum gezondheidsverschillen, in samenwerking met: Stichting Hindustani, Samenwerkingsverband Marokkaanse Nederlanders,

Nadere informatie

Kinderen, ouderen en het huisverbod

Kinderen, ouderen en het huisverbod Een korte introductie Bureau voor beleidsonderzoek, advies en detachering Kinderen, ouderen en het huisverbod Alle relevante beleidsthema s, van arbeid, onderwijs en zorg tot criminaliteit & veiligheid

Nadere informatie

Preventie en vroegsignalering

Preventie en vroegsignalering Lezing Mevrouw M.H.V.C. Christophe M.P.A. Commissaris van politie Landelijk programmaleider Huiselijk Geweld en de Politietaak Conferentie 8 oktober 2008 Leren signaleren. Preventie en vroegsignalering

Nadere informatie

KLACHTENREGELING BERG EN BOSCHSCHOOL

KLACHTENREGELING BERG EN BOSCHSCHOOL KLACHTENREGELING BERG EN BOSCHSCHOOL Klachtenregeling Berg en Boschschool - april 2015 1 1 Inleiding In artikel 3 van de Arbowet is opgenomen dat het bevoegd gezag beleid betreffende preventie en bestrijding

Nadere informatie

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Inhoud 1. Inleiding 2 De Wmo-werkplaats 2 Schets van de context 2 Ontwikkelde producten 3 2. Doel onderzoek

Nadere informatie

Ouderenmishandeling De rol van de gemeente

Ouderenmishandeling De rol van de gemeente Ouderenmishandeling De rol van de gemeente 11/21/2013 Congres huiselijk geweld 18 november 2013 Programma: Opening Inleiding landelijke aanpak ouderenmishandeling; de meldcode De rol van de gemeente: s-hertogenbosch

Nadere informatie

Verslag Deeltraject campagne Ouderen in veilige handen. - Een veilig thuis, daar maak je je toch sterk voor? -

Verslag Deeltraject campagne Ouderen in veilige handen. - Een veilig thuis, daar maak je je toch sterk voor? - Verslag Deeltraject campagne Ouderen in veilige handen - Een veilig thuis, daar maak je je toch sterk voor? - Stichting Lize Maart 2014 Naar schatting zijn er elk jaar 200.000 ouderen slachtoffer van mishandeling.

Nadere informatie

Vluchtelingenjeugd Centraal

Vluchtelingenjeugd Centraal pilot cursus Vluchtelingenjeugd Centraal Trainerspool VWMN april 2012 Programma Introductie Uitleg project en cursus Informatie over vluchtelingenjeugd ~ korte pauze ~ Rol VluchtelingenWerk Houding, tips

Nadere informatie

Stichting In de Ruimte Suriname

Stichting In de Ruimte Suriname Stichting INFORMATIE MATERIAAL Een stichting met hart voor mensen met een lichamelijke beperking Colofon De Stichting Stichting In de Ruimte is een onafhankelijke Christelijke organisatie die het welzijnsniveau

Nadere informatie

Conferentie Bouwstenen voor sociale stabiliteit

Conferentie Bouwstenen voor sociale stabiliteit Conferentie Bouwstenen voor sociale stabiliteit Presentatie van FORUM handleiding omgaan met lokale maatschappelijke spanningen dinsdag 11 oktober 2011 13:00 18:00 Utrecht In aanwezigheid van: Annemarie

Nadere informatie