3 4 5 7 24 88 laag inkomen, +55 helemaal oneens eerder oneens 64 noch eens, noch oneens eerder eens helemaal eens [Voor ik iets koop, overweeg ik zorgvuldig of ik het me kan veroorloven.]

5 25 vrouwen, laag inkomen, lager/secundaire onderwijs, werklozen, arbeidsongeschikten, niet geboren in België, sociale groep: laag of middel laag, Brussel, Wallonië weet niet - geen antwoord niet van toepassing, ik heb geen persoonlijk inkomen 69 nee ja [Indien u onverwacht persoonlijk een grote kost zou tegenkomen - ongeveer de grootte van uw maandelijks inkomen -, zou u dit kunnen betalen zonder te lenen of hulp te vragen aan familie of vrienden?]

1 52 70+, sociale groep: laag, Vlaanderen 47 weet niet - geen antwoord nee ja Correlatie tussen maken van een gezinsbudget en zorgen maken over het kunnen betalen van dagdagelijkse uitgaven = 0,11 (volledige samenhang = 1 of -1; geen samenhang = 0) [Maakt uw gezin of huishouden een budget? Een gezinsbudget dient om te bepalen welk deel van het gezinsinkomen gebruikt wordt voor uitgaven, om te sparen of rekeningen te betalen.]

72 87 helemaal oneens eerder oneens noch eens, noch oneens 15 4 4 5 9 40-49, laag inkomen, lager onderwijs eerder eens helemaal eens [Ik heb momenteel te veel schulden.]

2 3 4 6 laag inkomen, lager onderwijs, werkzoekenden of lozen, niet geboren in België, sociale groep: laag 16 weet niet - geen antwoord minder dan een week 20 ten minste een week, maar geen maand ten minste een maand, maar geen drie maanden ten minste drie maanden, maar geen zes maanden meer dan zes maanden 49 mannen, 50-59, gemiddeld of hoog inkomen, hoger onderwijs, zelfstandigen, sociale groep: hoog, Vlaanderen [Als u uw belangrijkste bron van gezinsinkomsten zou verliezen, hoe lang zou uw gezin de kosten voor levensonderhoud kunnen blijven betalen, zonder geld te lenen of te verhuizen?]

1 12 11 23 16 32 18-39, gemiddeld en hoog inkomen weet niet - geen antwoord helemaal oneens eerder oneens 61 noch eens, noch oneens eerder eens 29 helemaal eens [Ik stel financiële doelstellingen op lange termijn, en streef ernaar ze bereiken.]

cash, of contant geld, op een veilige plaats bewaard 18 18-29, lager en secundair onderwijs, student via de opbouw van een bedrag op uw zichtrekening 38 gem. en hoog inkomen, hoger onderwijs, actief, sociale groep: hoog door het storten van geld op uw spaarrekening 66 18-39, gem. en hoog inkomen, hoger onderwijs, actief, sociale groep: hoog kopen van financiële investeringsproducten, andere dan pensioenfondsen 16 mannen, hoger onderwijs, zelfstandigen, sociale groep: hoog geld opsturen naar familieleden in het land van herkomst 3 niet geboren in België op een andere manier 8 heeft niet actief gespaard 18 vrouwen, 70+, laag inkomen, niet actief, niet geboren in België, sociale groep: laag, 18+

1 2 4 16 0 0 3 13 14 11 8 13 39 39 13 16 21 17 16 26 23 15 16 9 1 Allen 18-25 18-25 & student 18-25 & geen student [Ik heb mijn financiële situatie voor mijn pensioen goed voorbereid.] 49 14 28 12 8 7 7 13 14 44 20 41 24 8 41 30 26-40 41-65 65+ weet niet - geen antwoord helemaal niet eerder niet noch wel, noch niet eerder wel helemaal wel

1 1 1 1 16 14 21 16 8 8 8 13 8 12 13 12 10 6 14 weet niet - geen antwoord helemaal niet 39 34 38 42 44 eerder niet noch wel, noch niet eerder wel 23 24 22 23 25 helemaal wel Allen Laag Middel laag Middel hoog Hoog [Ik heb mijn financiële situatie voor mijn pensioen goed voorbereid.]

een wettelijk pensioen 78 via individueel pensioensparen 57 een aanvullend pensioen of groepsverzekering via de werkgever het inkomen van mijn echtgeno(o)t(e) of partner 29 36 door huurgelden, intresten,... 16 door financiële producten te verkopen 12 door de gezinswoning te verkopen 12 door andere niet- financiële bezittingen te verkopen 8 het inkomen van mijn kinderen of andere familieleden 3 iets anders [En waaruit zal uw inkomen als gepensioneerde bestaan of bestaat het?] 4

Ik heb verschillende opties van verschillende aanbieders overwogen, voor ik mijn keuze maakte. 36 Sociale groep : laag - 25 % +65-22 % Sociale groep:hoog - 42 % Ik heb verschillende opties van één aanbieder overwogen. 26 Ik heb niet rondgekeken en geen andere opties overwogen. 30 Sociale groep: laag - 38 % +65-37 % Sociale groep: hoog - 24 % Ik heb rondgekeken, maar geen andere opties overwogen. 7 % OP BASIS: VOORBIJE 2 JAAR FINANCIEEL PRODUCT GEKOZEN OF AANGEKOCHT (n = 1 222)

40 65 helemaal oneens 24 eerder oneens 10 16 25 man, 18-29, hoog inkomen noch eens, noch oneens eerder eens helemaal eens 10 [Ik ben bereid risico te nemen bij het sparen of investeren van een deel van mijn eigen geld.]

% correct Een investering met een hoge opbrengst houdt waarschijnlijk meer risico in. 82 mannen, 60-69, hoog inkomen, hoger onderwijs, sociale groep: hoog % correct Door een brede waaier aan aandelen te kopen is het meestal mogelijk om beleggingsrisico's te beperken. 56 mannen, hoog inkomen, hoger onderwijs, actief, sociale groep: laag, Vlaanderen

59 42 51 59 Man (n=1007) GESLACHT Vrouw (n=1065) Man (n=1007) GESLACHT Vrouw (n=1065) 42 59 72 50 59 67 Laag (n=1048) Gemiddeld (n=617) Hoog (n=226) Laag (n=1048) Gemiddeld (n=617) Hoog (n=226) OPLEIDING OPLEIDING

4 13 Correlatie tussen perceptie financiële kennis en score financiële kennis = 0,20 (volledige samenhang = 1 of -1; geen samenhang = 0) weet niet - geen antwoord Vaak foute inschatting eigen kennis 63 heel laag redelijk laag gemiddeld redelijk hoog heel hoog 16 2 mannen, hoog inkomen, hoger onderwijs, zelfstandigen, sociale groep: hoog [Hoe schat u uw financiële kennis in ten opzichte van andere volwassenen in België?]

14 15 18 16 12 14 6 16 31 35 35 32 34 30 43 37 32 34 38 40 38 35 18 18 14 15 14 19 TOTAAL (n=2072) 18-29 (n=301) 30-39 (n=408) 40-49 (n=397) LEEFTIJD 50-59 (n=322) 0 hoge scores 1 hoge scores 2 hoge scores 3 hoge scores 60-69 (n=367) 70+ (n=277)

volledige samenhang = 1 of -1; geen samenhang = 0

Ongewogen Gewogen GESLACHT man 48 49 vrouw 52 51 LEEFTIJD 18-20 3 3 21-24 6 7 25-34 16 18 35-44 18 17 45-54 19 18 55-64 16 16 65+ 22 22 OPLEIDING lager onderwijs 8 10 algemeen secundair, niet afgewerkt 3 4 technisch of beroeps secundair, niet afgewerkt 6 6 algemeen secundair, afgewerkt 14 14 technisch of beroeps secundair, afgewerkt 24 25 hoger niet-universitair onderwijs 30 28 universitair onderwijs 12 12 weet niet 2 2 Totaal (n =) 2 003 2 072 Ongewogen Gewogen BEROEP zelfstandig 5 5 in dienst bij een werkgever of de overheid 44 43 leercontract 1 1 huisvrouw \ -man 4 4 werkzoekende, werkloos 6 6 gepensioneerd 28 27 arbeidsongeschikt 4 4 student 5 6 andere 4 3 HABITAT een dorp of kleine gemeente 1 1 een kleine gemeente of stad 30 29 een middelgrote stad 54 55 een grote stad 16 16 GEZINSSAMENSTELLING helemaal alleen 28 28 met een partner 47 47 met kinderen < 18 jaar 24 24 met kinderen > 18 jaar 11 11 met een ouder of schoonouder 15 16 met andere verwanten 4 4 met vrienden, collega's of studenten 1 1 in een ander soort huishouden of in groep 1 1 Totaal (n =) 2 003 2 072

3 3 6 6 28 88 60-69 helemaal oneens eerder oneens 59 noch eens, noch oneens eerder eens helemaal eens [Ik hou mijn financiële zaken nauw in het oog.]

23 49 26 helemaal oneens 14 19 19 37 60+, laag inkomen, lager onderwijs eerder oneens noch eens, noch oneens eerder eens helemaal eens [Mijn financiële situatie laat het niet toe de dingen te doen die ik belangrijk vind.]

ja 24% nee 76% % ja 40-49, laag inkomen, lager of secundair onderwijs, werklozen of arbeidsongeschikten, niet geboren in België, sociale groep: laag of middel laag, Brussel, Wallonië [Soms ervaren mensen dat hun inkomen onvoldoende is om de kosten voor levensonderhoud te dekken. Hebt u dit persoonlijk ervaren in de voorbije 12 maanden?]

minder geld uitgeven 26 geld afhalen van een spaarrekening geld lenen van familie of vrienden 13 17 overuren maken, extra geld verdienen rekeningen te laat of niet betalen een persoonlijke lening afsluiten bij een financiële dienstverlener een kredietkaart of winkelkredietkaart gebruiken in het rood gaan een of meerdere bezittingen verkopen lenen van werkgever, een voorschot op uw loon vragen 5 5 3 2 2 1 1 een lening afsluiten bij een niet officieel erkende dienstverlener of geldschieter een woekerlening afsluiten andere 37 % OP BASIS: LAATSTE 12 MAANDEN INKOMEN ONVOLDOENDE OM KOSTEN TE DEKKEN (n = 493)

35 59 24 helemaal oneens eerder oneens 9 noch eens, noch oneens 15 32 70+, laag inkomen, lager of secundair onderwijs eerder eens helemaal eens 16 [Ik maak me zorgen over het kunnen betalen van mijn dagdagelijkse uitgaven.]

4 18 75 94 60+ helemaal oneens eerder oneens noch eens, noch oneens eerder eens helemaal eens [Ik betaal mijn rekeningen op tijd.]

34 58 24 helemaal oneens eerder oneens 9 noch eens, noch oneens 15 33 70+, laag inkomen, lager of secundair onderwijs eerder eens helemaal eens 18 [Ik leef van dag tot dag, en zie wel wat morgen brengt.]

10 12 22 11 35 67 60+, gemiddeld en hoog inkomen helemaal oneens eerder oneens noch eens, noch oneens eerder eens 32 helemaal eens [Ik ben tevreden over mijn huidige financiële situatie.]

8 15 24 23 34 mannen, 60+, lager onderwijs helemaal oneens eerder oneens noch eens, noch oneens 53 eerder eens 19 helemaal eens [Geld dient om uit te geven.]

28 56 28 helemaal oneens eerder oneens 20 noch eens, noch oneens 14 24 man, 70+, laag inkomen, lager onderwijs eerder eens helemaal eens 10 [Het geeft me meer voldoening om geld uit te geven dan het te sparen voor later.]

4 6 36 weet niet - geen antwoord irrelevant antwoord dat hangt er van af wat ze willen kopen 37 minder dan ze aan het begin van het jaar konden kopen dezelfde hoeveelheid 6 meer dan ze aan het begin van het jaar konden kopen 10 [Vijf broers krijgen in het begin van het jaar een gift van 1.000, die ze gelijk onder elkaar verdelen. De inflatie in dat jaar bedraagt 1,5 %. Wat kunnen ze aan het eind van het jaar kopen van dat geld?]

9 28 3,4 3,4 14 7 weet niet - geen antwoord irrelevant antwoord weet niet - geen antwoord fout antwoord 21,8 onmogelijk te zeggen op basis van de gegeven informatie minder dan 110 62 correct antwoord 49 precies 110 meer dan 110 [Stel dat u 100 in een gratis, onbelaste spaarrekening stort met een gegarandeerde interestvoet van 2 % per jaar. U doet geen verdere stortingen op deze rekening, en u haalt er ook geen geld af. Hoeveel zou op deze rekening staan op het einde van het eerste jaar, eens de interest werd uitbetaald?] [En hoeveel zou er op de rekening staan aan het einde van het vijfde jaar, er rekening mee houdend dat er geen kosten of taksen zijn? Zou dat...?]

GESLACHT LEEFTIJD 50 59 42 48 54 57 53 49 35 TOTAAL (n=2072) Man (n=1007) Vrouw (n=1065) 18-29 (n=301) 30-39 (n=408) 40-49 (n=397) 50-59 (n=322) 60-69 (n=367) 70+ (n=277) 50 42 INKOMEN 59 72 35 OPLEIDING 44 65 TOTAAL (n=2072) Laag (n=1048) Gemiddeld (n=617) Hoog (n=226) Lager (sec) (n=403) Hoger sec (n=807) Hoger onderwijs (n=827) Hoger dan totaal Lager dan totaal

GESLACHT LEEFTIJD 48 49 48 54 59 50 49 46 26 TOTAAL (n=2072) Man (n=1007) Vrouw (n=1065) 18-29 (n=301) 30-39 (n=408) 40-49 (n=397) 50-59 (n=322) 60-69 (n=367) 70+ (n=277) INKOMEN OPLEIDING 48 44 54 58 36 48 55 TOTAAL (n=2072) Laag (n=1048) Gemiddeld (n=617) Hoog (n=226) Lager (sec) (n=403) Hoger sec (n=807) Hoger onderwijs (n=827) Hoger dan totaal Lager dan totaal

GESLACHT LEEFTIJD 55 51 59 59 61 54 55 55 44 TOTAAL (n=2072) Man (n=1007) Vrouw (n=1065) 18-29 (n=301) 30-39 (n=408) 40-49 (n=397) 50-59 (n=322) 60-69 (n=367) 70+ (n=277) 55 50 INKOMEN 59 67 44 OPLEIDING 52 64 TOTAAL (n=2072) Laag (n=1048) Gemiddeld (n=617) Hoog (n=226) Lager (sec) (n=403) Hoger sec (n=807) Hoger onderwijs (n=827) Hoger dan totaal Lager dan totaal

14 15 13 15 18 16 12 14 6 16 31 34 28 35 35 32 34 30 37 35 18 17 20 18 14 15 14 19 TOTAAL (n=2072) Man (n=1007) GESLACHT 39 Vrouw (n=1065) 32 34 38 40 38 18-29 (n=301) 30-39 (n=408) 40-49 (n=397) LEEFTIJD 50-59 (n=322) 60-69 (n=367) 43 35 70+ (n=277) 14 9 31 37 28 40 18 23 TOTAAL (n=2072) Laag (n=1048) INKOMEN 18 27 36 33 34 28 13 10 Gemiddeld (n=617) Hoog (n=226) 6 10 22 31 44 38 29 21 Lager (sec) (n=403) OPLEIDING Hoger sec (n=807) 22 35 32 11 Hoger onderwijs (n=827) 3 hoge scores 2 hoge scores 1 hoge scores 0 hoge scores