Behandeling van Veneus Ulcus Cruris



Vergelijkbare documenten
NIEUW. Postoperatief wondverband met Safetac en Flex Technologie

Brandwondenzorg. Een gids om de pijn te minimaliseren en de genezing te optimaliseren.

Brandwondenzorg Een gids om de pijn te minimaliseren en de genezing te optimaliseren.

Inspiring Confidence

Avance Solo. Wondbehandeling met Negatieve Druk in een nieuw daglicht. De eerste single patient use oplossing tot 60 dagen

Wondbehandeling met Negatieve Druk in een nieuw daglicht. Avance. Een exclusieve en geoptimaliseerde oplossing

Preventie en behandeling van. Decubitus PRESSURE FRICTION SHEAR MICROCLIMATE MICROKLIMAAT SCHUIFKRACHT DRUKKRACHT WRIJFKRACHT

Eenvoudig te verwijderen

Ulcus cruris venosum. Otto Dankerlui Dermatoloog

Een veelzijdig schuimverband voor betrouwbare absorptie? Cutimed Siltec THERAPIES. HAND IN HAND.

Ulcus Cruris de ins & outs. Corien Dekkers MANP Verpleegkundig Specialist

Patiënteninformatie. Veneus Ulcus

Wondsymposium Mary-Ann el Sharouni AIOS Dermatologie UMCU

DECIFERA. De slimste keuze bij complexe wonden

Toepassingen Wonden die geheel of gedeeltelijk zijn bedekt met zwarte droge necrose.

Ulcus Cruris Therapie aanpak

Compressietherapie been

Richtlijn algemene wondverzorging

Assortiment Wondzorg. België: November 201

HydroTac het hydroactieve wondverband. Houdt droge wonden vochtig en exsuderende wonden voldoende droog.

3M Advanced Wound Care. Huidbescherming Wondgenezing. Comfortabele & Effectieve. Compressie. voor uw Patiënten. 3M Coban 2 Lagen Compressiesysteem

Assortiment Wondzorg. Nederland: September 2015

BIOSORB GELLING FIBRE DRESSING. Belangrijke feiten: In-vitro-bewijs

Innovatie voor meer comfort, langere draagtijd en lagere kosten

Assortiment Wondzorg

Assortiment Wondzorg. Nederland: November 2018

COMPRESSIETHERAPIE: KORT OF LANG JEANNINE SPINNAEL VERPLEEGKUNDIG SPECIALIST WONDZORG UZ BRUSSEL

MODERNE WONDZORG TIME ALGORITME IHOR VITENKO

OVERTUIGEND MAKKELIJK IN GEBRUIK

Regionaal wondzorg formulier

Uw wonde, onze zorg. Communicatieboekje. Wondzorg

Wondzorg en Pijn. Balliu Kristof, Wondzorgspecialist Oprichter Wondzorgcentrum

Datum: 11 maart Onderstaand de volledige uitspraak. Compressiekousen bij ulcus cruris venosum (dubbellaags koussysteem) Samenvatting

Meten is weten: Meetinstrumenten ulcus cruris. Margot Kemmeren Wondconsulent

Doelstelling. Het op een professionele wijze leren kijken, omschrijven/ rapporteren en registreren van een wond volgens het TIME classificatie model.

Open been: vocht eruit, wond dicht

33. Open been (ulcus cruris)

H Wondzorgboek

Ulcus cruris venosum. Inleiding. Epidemiologie, etiologie en symptomatologie. Dr. M.B. Maessen-Visch

Open been Wat is een open been? Hoe werken de bloedvaten in de benen?

1.1 Exsuderende wonden Geïnfecteerde wonden Necrotische wonden Pijnlijke wonden Moeilijke plekken / Diepe wonden 12

Wondbeoordeling, wondbehandeling en verbandmiddelen. Nel de Ruijter & Kirsten Eeuwijk Wondverpleegkundigen Hagaziekenhuis

Transparantie. Een nieuwe generatie wondverbanden. 3M Tegaderm Absorbent Transparant hydro-actief wondverband

3M Tegaderm wordt de merknaam voor veel meer verbandmiddelen.

Ulcus Cruris? Kies Curea

Frans Meuleneire. AZ St Elisabeth Zottegem Woundcare Support bvba

De haarvaten bundelen zich tot aderen en het bloed, nu arm aan zuurstof en voedingsstoffen, wordt teruggevoerd naar het hart.

2. Open been (ulcus cruris venosum)

Open been. Ulcus cruris venosum

Wondzorg symposium Wat is schoon genoeg?! Sandy Uchtmann Wondconsulent St. Medisch Centrum Haaglanden en Bronovo-Nebo

CUTIMED SILTEC VARIANTEN. Categorie: Schuimverband Leverancier: BSN medical

5 minuten om alles over Vacutex te weten

Product Catalogus. Januari 2017

Leefstijlbegeleiding. Chronische veneuze insufficiëntie Informatie & preventie Patiëntenboekje

Basiskennis wonden en wondgenezing

De nieuwe PLUS voor kwaliteit: TenderWet plus Het innovatieve kompres van HARTMANN. 3 dagen. Wondbehandeling

Voor succesvolle wondgenezing

TenderWet plus Therapeutische werkzaamheid, compatibiliteit en gebruik in de dagelijkse praktijk van ziekenhuizen en artsenpraktijken

Dermatologie. Open been. Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep

TenderWet plus Therapeutische werkzaamheid, compatibiliteit en gebruik in de dagelijkse praktijk van ziekenhuizen en artsenpraktijken

Ulcus cruris. (open been)

Een ulcus is geen diagnose

De 3M Tegaderm merknaam breidt uit.

Open been. Ulcus cruris

Ulcus van de onderste extremiteit. V.N.Chigharoe aios chirurgie

Dermatologie. Vaatziekten en compressietherapie. Afdeling: Onderwerp:

Innovatie in de wondzorg. Wound management in een nieuw daglicht

Patiënteninformatie. Druktherapie met korte rekwindels

Wondbehandelingsproducten

Pathogenese en behandeling van het ulcus cruris venosum

Cuticell Epigraft OPGELET! SNELLE EPITHELIALISATIE. Huidhersteller aan het werk!

Inhoud. Wondbehandelingsproducten. Historiek. Historiek

Een duidelijke oplossing!

Wondbehandelingsproducten

Martins Geriatric and Wound Consultancy. Diagnose en behandeling van acute en chronische wonden Martin van Leen Specialist ouderengeneeskunde

Wondzorgcentrum. Woundmanagement: Basics and fundamentals

Enkel- druk Decubitus aan de onderste extremiteiten

31/03/2010. Voorarm. Bovenarm. Onderbeen. Andere plaatsen buiten de ledematen

Wondzorg doe je samen. Kiezen tussen veilige of effectieve behandeling van infecties? Nooit! THERAPIES. HAND IN HAND.

3M Coban 2 Lagen Compressie Systeem Veelgestelde vragen

Inleiding. Hoe het begon. Honing in wondzorg. Eigenschappen van honing

Casus honingverband. Is na het zilver, honing het goud in wondbehandeling?

12. Siliconenverbanden

Actico UlcerSys NIEUW Eenvoud in compressie.

Deze kaart bevat beknopte informatie over de werking en het gebruik van PROMOGRAN*. * trademark Systagenix Wound Management

26/02/2018. Therapietrouw is het gewillig en blijvend volgen van de door een arts voorgeschreven behandeling door een patiënt.

De toekomst van stomazorg... is begonnen

Klinische scholing wondverband materialen. Bosman

Ulcus Cruris & Ambulante Compressie Therapie Janine Huesken Wondverpleegkundige Florence

KALTOSTAT. Voor de behandeling van bloedende wonden. Beschikbaar onder de vorm van wieken en platen, aanpasbaar aan verschillende soorten wonden

Oedeem en wonden. Oedeem en wond(heling) 2de Tweedaags Vlaams Wondzorg Congres Kortrijk, 17-18/02/2011 M. Flour, UZ Leuven

Open been (Ulcus cruris)

INCONTINENCE - ASSOCIATED DERMATITIS ( I A D) Edwige Strippe Wondconsulente Q Care woundservices B.V.

Ongeveer een half procent van de volwassen bevolking krijgt op enig moment in zijn of haar leven een open been of ulcus cruris.

Askina Calgitrol Ag. Zilveralginaat wondverband

Observatieonderzoek Ideale wondomgeving tijdens granulatie & epithelisatie dankzij HydroTac

Ik voel Nattigheid.. Christine Rogge-Slieker. VS wondzorg en dermatologie bij Allerzorg VS Verpleegkundige Topzorg Noord Nederland

Transcriptie:

Behandeling van Veneus Ulcus Cruris

Prevalentie van veneus ulcus cruris Ulcus cruris vormt wereldwijd een grote uitdaging. Men onderscheidt twee belangrijke types: namelijk een arterieel en veneus ulcus cruris. 60-80% van alle ulcus cruris is veneus ulcus cruris 1 : è ze komen voor bij 1 tot 2 % van de bevolking 1 è 30 % van de patiënten ontwikkelt het ulcus voor de leeftijd van 50 jaar 1 è 10 tot 30 % zijn arteriële ulcera 2 è ongeveer 10% zijn necrotische angiodermatitis 2 Prevalentie in Europa 3 Alle types ulcus cruris: tussen 490.000 en 1.300.000 Veneus ulcus cruris: 980.000 ±70% van alle been ulcera 1 zijn veneuze ulcera Behandelduur Gemiddeld 50% van de veneuze ulcera geneest binnen de 12 weken, maar ongeveer 8% zijn nog steeds niet genezen na 5 jaar. 4,5,6 Behandelkosten Veneuze ulcera creëren een enorme financiële last op het gezondheidszorgbudget. è Gemiddelde Europese jaarlijkse kosten (alleen veneus ulcus cruris): 6,5 miljard 3

Oorzaken van ulcus cruris Een ulcus cruris is een chronische wond die ontstaat ten gevolge van interne oorzaken en niet spontaan geneest, gelegen tussen de knie en de voet. Het vergt een langdurige genezing en de kans op recidief is hoog. Voor een adequate behandeling is het belangrijk om vast te stellen of het om een arterieel of een veneus ulcus gaat. Een arterieel ulcus wordt veroorzaakt door een vernauwing van het lumen van de slagaders (arteriën) waardoor de perifere circulatie wordt belemmerd. Het gevolg is een verstoorde toevoer van zuurstof en voedingstoffen naar de organen en de weefsels en dit resulteert in: è Ischemie è Afsterven van weefsel Een veneus ulcus wordt veroorzaakt door een verstoorde terugvoer van het bloed met afvalstoffen van de onderste extremiteiten naar het hart. Veneuze insufficiëntie veroorzaakt door: è slechtwerkende kleppen of è een trombose of è een verminderde spierwerking en leidt tot een ambulante hypertensie in de aders. Door een verspreiding van vloeistoffen ontstaat er oedeem. De cellen worden necrotisch in de diepte en een wond ontstaat aan de oppervlakte. Normale en verstoorde bloedcirculatie Werking kleppen Bloedstroom Spierpomp Normaal Slechtwerkende kleppen Normaal Trombose Normaal Terugvloei van bloed Holistische benadering Anamnese Het is essentieel dat de onderliggende oorzaak wordt vastgesteld alvorens het veneus ulcus cruris te behandelen en een arteriële aandoening uit te sluiten. Dit kan gebeuren door een combinatie van holistische beoordeling en eenvoudige onderzoeken: Anamnese patiënt Beoordeling van symptomen zoeken Compressie Beoordeling zoek - Enkel/Arm Index (EAI) - Duplexonderzoek 7 - Volledig bloedonderzoek Herbeoordeling Voorbereiden en behandelen

Behandeling van veneus ulcus cruris Daar veneuze insufficiëntie de oorzaak is van het veneus ulcus, is de belangrijkste factor van genezing het herstellen van de bloedstroom en het terugdringen van oedeem door middel van compressietherapie. Compressie (alleen op voorschrift van arts) BEHANDELING Een juiste keuze van compressietherapie is essentieel voor de behandeling van het veneus ulcus en is afhankelijk van verschillende factoren zoals o.a. de mobiliteit van de patiënt. Om drukletsels op beenderige uitsteeksels te voorkomen kan er extra opvulling gebruikt worden alvorens compressieverbanden aan te brengen. PREVENTIE VAN RECIDIEF Na heling van het veneus ulcus is het verder toepassen van preventieve compressietherapie door middel van steunkousen een blijvende noodzaak. Omliggende huid 1. Men ziet vaak dat er huidirritaties zijn. Een manier om dit te kunnen verhelpen, is het gebruik van een verzachtende en vochtinbrengende crème (bv. Epaderm Crème). Een bezoek aan de dermatoloog is zeker aan te raden. 2. LET OP: bij het opstarten van compressietherapie zal het ulcus veel vocht produceren waardoor het risico op kleine letsels t.g.v. een verweekte wondomgeving zeer groot is. WAARSCHUWING Compressietherapie is een risicovolle handeling. Een incorrecte compressiebehandeling kan ernstige gevolgen hebben. In het ergste geval kan dit leiden tot amputatie veroorzaakt door het verkeerd zwachtelen. Bij enig vermoeden van arteriële of gemengde etiologie is het beter de compressie uit te stellen tot de arteriële insufficiëntie werd vastgesteld. Zwachtel altijd van teen naar knie! 3. Het is belangrijk om huidirritaties en letsels te voorkomen zodat de huid niet beschadigd wordt en infectie wordt voorkomen. Het is belangrijk om: de wondranden te beschermen om maceratie te voorkomen de droge huid te hydrateren om irritatieverschijnselen te voorkomen Levensstijl Om het risico op recidief te minimaliseren, is het belangrijk om de levensstijl van de patiënt aan te passen door middel van: stoppen met roken het hoger leggen van de ledematen in rust meer beweging het dragen van steunkousen enz... evenwichtige voeding Wondverband Naast al deze maatregelen is ook een juiste verbandkeuze belangrijk. Verbanden met Safetac technologie hebben het grote voordeel dat zij: trauma en pijn minimaliseren tijdens de wondzorg voor een optimaal wondmilieu zorgen lekkage en maceratie voorkomen

Onze oplossingen voor veneus ulcus cruris EVALUATIE: 1. Evalueer en diagnosticeer het type ulcus; evalueer de conditie van de huid 2. Bepaal de behandeldoelen 3. Bereid het het wondbed en de omgevende huid voor. Overweeg eventueel een debridement van niet-levensvatbaar weefsel 4. Reinig wond en volledig been. Indien geen infectie: reinigen en droogdeppen. In geval van infectie: reinigen en ontsmetten VEEL EXSUDAAT MATIG EXSUDAAT VERBETER DE HUIDCONDITIE: Hydrateren en verzachten van de huid EXSUDAATMANAGEMENT: verbandkeuze Indien cavitaire of diepe wonde * compressieverbanden compressiekousen In geval van INFECTIE Indien cavitaire of diepe wonde compressieverbanden BELANGRIJK: Het verband elke dag wisselen compressiekousen FIXATIE Gebruik een dubbele lengte Tubifast - 1ste lengte: om het verband ter plaatse te houden en de huid te beschermen - 2de lengte: na compressietherapie 2de lengte terugvouwen om verbanden ter plaatse te houden (niet knippen in de dubbele lengte) COMPRESSIETHERAPIE Compressietherapie moet geïnitieerd en aangebracht worden door een professionele zorgverlener voor een optimale behandeling van het veneus ulcus cruris.

WEINIG EXSUDAAT Huidverzorging Verzachtende crème voor eczeem, psoriasis en droge huidaandoeningen Verbanden met Safetac technologie Absorberend schuimverband Fixatiemiddel Bewegingsvrijheid voor patiënt. Radiale - en lengtestretch voor veilige fixatie overal op het lichaam. Zelfklevend absorberend schuimverband Dun absorberend schuimverband Epaderm Crème Dun zelfklevend absorberend schuimverband compressieverbanden Zilververbanden met Safetac technologie compressiekousen Mepilex Idem Mepilex. Met antimicrobiële werking compressieverbanden Idem Mepilex Border. Met antimicrobiële werking, hemostatisch compressiekousen Mepilex Ag Alginaatverbanden Zeer absorberend alginaatverband Tubifast 2Way Stretch Antimicrobieel, hemostatisch alginaatverband met zilver Compressie mag enkel toegepast worden bij veneuze been ulcera. Bij enig vermoeden van arteriële of gemengde etiologie is het beter de compressie uit te stellen tot de arteriële insufficiëntie werd vastgesteld. Compressietherapie Absorberende verbanden Een superabsorberend, niet verklevend, steriel, meerlaags wondverband

Preventie van recidief Veneuze insuffi ciëntie wordt een chronisch probleem indien de onderliggende oorzaak niet behandeld kan worden. De recidiefkans na genezing is hoog. Daarom is het belangrijk voor patiënten om altijd hun compressietherapie te onderhouden (o.a. door het dragen van therapeutische steunkousen). staande informatie is van toepassing bij patiënten waar de onderliggende oorzaak niet kan behandeld worden OF bij patiënten die tijdens hun compressietherapie op lange termijn onvoldoende therapietrouw zijn. 1 2 op 3 ulcera recidiveert 8 2 3 1 op 5 patiënten hervalt meer dan 6 keer 8 70% hervalt binnen de eerste 6 maanden indien men geen steunkousen draagt 8 4 De recidiefkans wordt verminderd tot minder dan 26% bij gebruik van steunkousen 8

Betere levenskwaliteit De sociale, psychologische en fi nanciële kosten van een veneus ulcus cruris voor de patiënt mag nooit onderschat worden. Het heeft zijn weerslag op de levenskwaliteit van de patiënt. In tegenstelling tot wat vele mensen denken, zijn ook veneuze ulcera vaak pijnlijk en is het een onderschat probleem. Een studie van Hofman et al (1997) 9 bevestigt dat patiënten met veneus ulcus cruris ernstige pijn ervaren. Pijnmanagement is van uiterst belang voor het welzijn van uw patiënt Deze pijnbeleving heeft invloed op o.a. - werk - mobiliteit - sociale omgeving - slaap Bovendien zorgt dit vaak voor gevoelens als: - angst - depressie - boosheid Safetac Technologie: minder pijn, trauma en stress

Waarom kiezen voor verbanden met Safetac technologie bij de behandeling van veneuze ulcera? Safetac technologie is de enige adhesietechnologie waarvan overtuigend is aangetoond dat het pijn, die tot stress kan leiden en het genezingsproces verhindert of vertraagt, minimaliseert. 1 Minder weefseltrauma bij verwijdering 10 Hecht zich zacht aan de droge omliggende huid Beschermt het nieuw gevormde weefsel in het wondbed Geen stripping van huidcellen Traditionele kleeflagen Safetac kleeflaag 2 Minder pijn bij verwijdering 11-12 Een soepele Safetac adhesielaag op basis van zachte siliconen Vormt zich naar de huidporiën Zachte en selectieve adhesie Traditionele kleeflagen Safetac kleeflaag 3 Voorkomt maceratie 13-14 Optimaal exsudaatmanagement door verticale vochtopname Geen maceratie door goede aansluiting aan de wondranden Behoudt een vochtig wondmilieu Traditionele kleeflagen Safetac kleeflaag Pijn veroorzaakt stress 15,16,17. Stress vertraagt de genezing 11,12,15-21. Chronische stress kan leiden tot constant verhoogde cortisolwaarden in het bloed en onderdrukt bijgevolg langdurig het immuunsysteem. Dit vertraagt de snelheid en doeltreffendheid van wondgenezing. 4-7 OORZAAK EFFECT Chronische wondpijn Wondpijn bij verbandwissel Angst S T R E S S Vertraagde genezing Verminderde levenskwaliteit

Assortiment 287110 10x10 15259714 5 70 287210 10x20 15259722 5 45 287310 15x15 15259730 5 25 287410 20x20 15259749 5 20 287510 20x50 15471551 2 12 Art. nr Inhoud Z-indexnr. 99400823 50g 15640698 12 12 99400824 500g 15640701 6 6 395200 7,5x7,5 15603539 5 70 395300 10x10 15603547 5 50 395400 15x15 15603555 5 50 395600 15x20 15603636 5 45 395800 10x20 15603563 5 35 395700 10x25 15641228 5 35 395900 10x30 15603571 5 25 294015 5x5 15811336 5 40 294150 10x12 15739848 5 50 294250 12x20 15739856 5 50 294350 15x17 15739864 5 25 294450 20x22 15739872 5 20 294500 20x50 15739880 2 12 256050 5x5 15740016 10 100 256100 10x10 15740024 10 100 256150 15x15 15740032 10 100 256600 3x44 (streng) 15470008 10 100 295200 7,5x7,5 15744027 5 70 295300 10x10 15744035 5 50 295000 12,5x12,5 15785866 5 50 295410 17,5x17,5 15785874 5 25 295800 10x20 15744043 5 25 295850 10x25 15744051 5 35 295900 10x30 15744078 5 25 295400 15x15 15744086 5 50 295600 15x20 15744094 5 50 252000 5x5 15928888 10 100 252200 10x10 15929183 10 100 252500 10x20 15929191 10 100 253500 3x45 (streng) 15929205 5 50 284000 6 x 8,5 15743985 5 70 284100 10 x 10 15743993 5 50 284300 15 x 15 15744000 5 50 284500 20 x 50 15903990 4 24 + 610000 10 x 10 15774929 10 50 610100 10 x 15 15774937 10 40 610200 10 x 20 15774945 10 90 610300 15 x 20 15774953 10 40 610400 20 x 25 15774961 10 40 610500 20 x 30 15774988 10 50 281000 4 x 5 15085953 10 70 281100 5 x 12,5 15085961 5 65 281200 7,5 x 7,5 15085988 5 70 281300 10 x 10 15085996 5 50 281500 15 x 15 15086003 5 50 ROOD GAMMA GROEN GAMMA BLAUW GAMMA GEEL GAMMA PAARS GAMMA Art. nr B x L (cm x m) Z-indexnr. 2480 3,5x1 15414507 12 36 2434 3,5x10 15383393 1 20 2481 5x1 15414485 12 36 2436 5x10 15383407 1 24 2482 7,5x1 15414469 12 36 2438 7,5x10 15383423 1 30 2483 10,75x1 15414477 12 36 2440 10,75x10 15383431 1 12 2479 20x1 15414493 12 48 2444 20x10 15383458 1 15 Exsudaatniveau Knippen kan Douchebestendig Antimicrobiële barrière Antimicrobieel verband Fixatie nodig Secundair verband nodig

Referenties: 1. Baker SR, Stacey MC, Singh G, Hoskin SE, Thompson PJ. Aetiology of chronic leg ulcers. Eur J Vasc Surg 1992;6(3):245-51.3. Callam MJ, Ruckley CV, Harper DR, Dale JJ. Chronic ulceration 2. Senet P. Ulcères de jambe. EMC 2002 3. Posnett J, Gottrup F, Lundgren H, Saal G. The resource impact of wounds on health-care providers in Europe. JWC, 2009; 18(4): 154-161 4. Nicolaides AN, Cardiovascular Disease E, Research T, European Society of Vascular, Organization TIASAC, International Union of A, et al. Investigation of chronic venous insufficiency: A consensus statement (France, March 5-9, 1997). Circulation 2000;102(20):E126-63. 5. Moffatt CJ, Doherty DC, Smithdale R, Franks PJ. Clinical predictors of leg ulcer healing. Br J Dermatol 2010;162(1):51-8. 6. Callam MJ, Harper DR, Dale JJ, Ruckley CV. Chronic ulcer of the leg: clinical history. Br Med J (Clin Res Ed) 1987;294(6584):1389-91. 7. Richtlijn Veneuze pathologie, Varices, Diep veneuze ziekte,ulcus cruris, compressietherapie, 2014, Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie (NVDV) 8. E Dinn & M Henry 1995 Compression Hosiery - The leg ulcer forum 9. Hofman D et al (1997) Pain in venous leg ulcers, Journal of Wound C are 6; 5, 222-224. 10. White R. Evidence for atraumatic soft silicone wound dressing use. wounds UK 2005. 11. White R. A Multinational survey of the assessment of pain when removing dressings. Wounds UK 2008; Vol 4, No 1. 12. Upton D et al. Pain and stress as contributors to delayed wound healing. Wound Practice and Research, 2010. 13. Wiberg AB et al. Preventing maceration with a soft silicone dressing: in-vitro evaluations. Poster gepresenteerd tijdens het 3econgres van de WUWHS, Toronto, Canada, 2008. 14. Meaume S et al. A study to compare a new self adherent soft silicone dressing with a self adherent polymer dressing in stage II pressure ulcers. Ostomy Wound Management, 2003. 15. Price P et al. Dressing-related pain in patients with chronic wounds: an international patient perspective. International Wound Journal, 2008. 16. Soon K et al. Pain-induced stress: a barrier to wound healing. Wounds UK, 2006. 17. Upton D. et al. The Impact of Atraumatic vs Conventional Dressings on Pain and Stress in Patients with Chronic Wounds. Journal of Wound Care, 2012. 18. Marucha P.T et al. Mucosal wound healing is impaired by examination stress. Psychosomatic Medicine, 1998. 19. Ebrecht M et al. Perceived stress and cortisol levels predict speed of wound healing in healthy male adults. Psychoneuroendocrinology 20. Solowiej K et al. Review of the relationship between stress and wound healing:part 1. Journal of Wound Care, 2009. 21. Broadbent E et al. The psychology of wound healing. Current Opinion in Psychiatry, 2012. 181972 Meer informatie op www.molnlycke.nl Mölnlycke Health Care BV, Postbus 3196, 4800 DD - Breda, Nederland. Tel +31 (0)76 521 96 63 - Fax +31 (0)76 522 17 82 Mölnlycke Health Care, Epaderm Crème, Mepilex, Mepilex Border, Mepilex Lite, Mepilex Border Lite, Mepilex Ag, Mepilex Border Ag, Melgisorb Ag, Melgisorb Plus, Mextra Superabsorbent en Tubifast zijn wereldwijd geregistreerde handelsmerken en logo s van Mölnlycke Health Care. 2014 Mölnlycke Health Care AB. Alle rechten voorbehouden.