Cijfers Elektrisch Vervoer (t/m 28 februari 2015) Dit overzicht geeft een indruk van de ontwikkeling van elektrisch vervoer in Nederland. Het wordt maandelijks samengesteld door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, in opdracht van het ministerie van Economische Zaken. De cijfers mogen met bronvermelding (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland RVO.nl) gebruikt worden. Aantal geregistreerde elektrische voertuigen in Nederland 1 Aantal per 31-12-2012 31-12-2013 31-12-2014 31-01-2015 28-02-2015 Type voertuig Personenauto (BEV) 1.910 4.161 6.825 7.152 7.246 Personenauto (E-REV, PHEV) 4.348 24.512 36.937 38.978 40.255 # Bedrijfsauto < 3500 494 669 1.258 1.267 1.273 Bedrijfsauto > 3500 23 39 46 46 50 Bus * 67 73 80 80 80 Quadricycles (vh driewielig) 469 632 769 774 786 Motorfiets 99 125 196 203 232 Totaal op de weg 7.410 30.211 46.111 48.500 49.922 Bromfietsen 2.853 3.130 3.441 3.485 3.477 Snorfietsen 17.748 19.772 23.850 24.116 24.429 Brommobielen 107 141 172 177 177 Totaal inclusief brom/ snorfiets/brommobiel 28.118 53.254 73.574 76.278 78.005 * Inclusief trolleybussen en een aantal hybride bussen; # Exclusief volledig hybride voertuigen Ontwikkeling aantal geregistreerde elektrische voertuigen in Nederland 2 (excl. brom- en snorfietsen) 1 RDW, m.i.v. 31-08-2013 op basis van gegevensmodel op basis van aandrijflijn- en brandstofconcept 2 RDW, m.i.v. 31-08-2013 op basis van gegevensmodel op basis van aandrijflijn- en brandstofconcept
Top 5 geregistreerde modellen plug-in hybride elektrische auto (28-02-2015) 3 Model Voertuigtype Aantal Verschil t.o.v. vorige maand Mitsubishi Outlander Personenauto (PHEV) 16.600 +298 Volvo V60 Pug-in hybrid Personenauto (PHEV) 10.389 +315 Opel Ampera Personenauto (E-REV) 4.973-4 Toyota Prius Plug-in Personenauto (PHEV) 4.043 +12 Volkswagen Golf Personenauto (PHEV) 1.696 +396 Top 6 geregistreerde modellen volledig elektrische auto (28-02-2015) 4 Model Voertuigtype Aantal Verschil t.o.v. vorige maand Tesla Model S Personenauto (BEV) 2.797 +41 Nissan Leaf Personenauto (BEV) 1.100 +9 Renault Zoe Personenauto (BEV) 908 +17 Smart ForTwo / Electric Drive Personenauto (BEV) 766 +16 BMW I3 Personenauto (BEV) 409 +11 Renault Twizy Quadricycle (BEV) 381 +2 Streefwaarden Plan van Aanpak Elektrisch Rijden 5 Doelstelling Feitelijk Elektrische voertuigen op de weg (3 of meer wielen) 2015 15.000 tot 20.000 2020 200.000 2025 1.000.000 2011-12 1.579 2012-12 7.311 2013-12 30.086 2014-12 45.915 2015-02 49.690 3 RDW, m.i.v. 31-08-2013 op basis van gegevensmodel op basis van aandrijflijn- en brandstofconcept 4 RDW, m.i.v. 31-08-2013 op basis van gegevensmodel op basis van aandrijflijn- en brandstofconcept 5 Plan van aanpak 2011-2015 Elektrisch rijden in de Versnelling
Aantallen laadpunten 6 Aantal geïnstalleerd per 31-12-2012 31-12-2013 31-12-2014 31-01-2015 28-02-2015 Standaard laadpunten Publiek (24/7 openbaar 2.782 3.521 5.421 5.640 5.792 toegankelijk) Semi-publiek (beperkt 829 2.249 6.439 6.469 7.209 openbaar toegankelijk) Snellaadpunten Publiek en semi-publiek 63 106 254 256 295 Private laadpunten Inschatting op basis van onderzoek in 2012 en extrapolatie op basis van geregistreerde EVs 4.500 5.500 18.000 28.000 6 Gebaseerd op cijfers van stichting e-laad, EV-Box B.V, NUON en Essent, The New Motion (cijfers t/m 31-10-2012) en Oplaadpalen.nl (vanaf cijfers tm 30-11-2012). Voor cijfers t/m 28-02-2014 is de aanname gemaakt dat laadpalen van e- laad, Nuon en Essent publiek zijn en de overige laadpalen in het bestand semi-publiek. Vanaf 31-03-2014 is in de data van Oplaadpalen.nl aangegeven of laadpunten (semi-)publiek zijn.
Special: Ontwikkeling milieuprestaties OV-bussen en stand van zaken e-bussen In Nederland rijden 4.962 OV-bussen (peiljaar 2014). Dat zijn er 66 minder dan het voorafgaande jaar. De daling is met name te wijten aan het efficiënter inzetten van bussen en wijzigingen in de lijndienstregelingen. Het merendeel van de OV-bussen (82%) behoorde in het voorjaar van 2014 tot de categorieën EEV 7, EEV hybride, Euro-VI, of Elektrisch 8 (bron: CROW-KpVV). Het voorafgaande jaar was dit nog 78%. Zie ook onderstaande tabel. In deze special gaan we dieper in op de verschoning van het OVbussen wagenpark, de stand van zaken elektrische bussen en het pilotproject in Noord-Brabant. Milieuklasse 2010 2011 2012 2013 2014 Aandeel in totaal (%) Elektrisch 1 1 1 1 1 Euro VI - - - - 5 EEV hybride 1 1 1 1 1 EEV 50 57 64 76 75 Euro V 9 10 9 8 10 Euro IV 6 5 4 2 2 Euro III 29 22 19 11 5 Euro 0-II 4 4 1 - - Overig 1 1 1 1 0 Tabel 1: Milieukwaliteit Nederlandse OV-bussen, aandeel in totaal in procenten (bron: CROW-KpVV) Euronormering In 1992 voerde de Europese Gemeenschap de Euro I-norm in. Euronormen hebben betrekking op vervuilende emissies, zoals stikstofoxides en fijnstof, maar niet op broeikasgassen zoals CO 2 en CH 4. De EU scherpt deze Euronormering geregeld aan. Vanaf 1 januari 2014 geldt de Euro VI-norm en moeten alle nieuw verkochte bussen voldoen aan de nieuwe emissie-eisen zoals omschreven in de EU-verordening nr. 582/2011 van 25 mei 2011. Als de Euro VI-norm wordt vergeleken met Euro V, dan liggen de grenswaarden voor fijnstof op een derde daarvan en voor stikstofoxides op een kwart. Nieuw is dat de verordening voorschrijft dat de uitlaatgassen permanent gemonitord worden met een analysesysteem waarmee vervolgens de finetuning in de motor wordt aangepast om te garanderen dat de emissienorm gedurende ten minste 700.000 kilometer niet wordt overschreden. Zo wordt bereikt dat Euro VI-bussen gedurende de levensduur beter aan de norm blijven voldoen dan bussen van oudere categorieën, door bijv. slijtage (bron: CROW-KpVV). De EEV-norm (Enhanced Environmentally friendly Vehicles) is een vrijwillige norm van de voertuigindustrie. In figuur 1 op de volgende pagina zijn de emissiestandaarden uitgesplitst per normering. 7 Enhanced Environmentally friendly Vehicles, maakt deel uit van de Euronormering. Een vrijwillige norm die tegelijk met de Euro-III norm van kracht werd, om recht te doen aan de milieuvoordelen van bussen op gasvormige brandstoffen (Bron: KPVV). 8 Elektrisch aangedreven bus: een bus waarbij de aandrijving van de wielen uitsluiten door een elektromotor gebeurt. De aangehouden definitie betekent dat een seriehybride bus wordt aangemerkt als een elektrisch aangedreven bus en een parallelhybride bus niet. Dit komt doordat bij een seriehybride bus de verbrandingsmotor uitsluitend werkt als aandrijving voor een generator, die stroom opwerkt voor de elektromotor die dan de wielen aandrijft. Bij een parallelhybride bus daarentegen kunnen zowel de elektro- als de verbrandingsmotor de wielen aandrijven. Dit betekent dat de verbrandingsmotor deels bijspringt en soms zelf volledig de aandrijving van het voertuig voor zijn rekening neemt. Trolleybussen zijn ook elektrisch aangedreven bussen.
Figuur 1: Emissies NOx en fijnstof van verschillende Euro-normen (bron: CROW-KpVV) Verschoning De belangrijkste verschoning van het wagenpark vond plaats in de concessie Tram en Bus Regio Utrecht. Onderdeel hiervan is het stadsvervoer Utrecht; het oude GVU-wagenpark is vervangen door 155 Euro VIbussen en 3 elektrische bussen. Ook in Groningen (37 voor de Qlink-lijnen), IJsselmond (47), Amsterdam (23) en Limburg (1) kwamen Euro VI-bussen op de weg. De snelle vergroening van de wagenparken blijkt vooral in de grote steden. Zo reden er in 2009 in het stadsvervoer van Amsterdam onder meer 182 Euro II-bussen en 6 Euro 0-bussen. Vijf jaar later bestaat het wagenpark uitsluitend uit schoon materieel: EEV, Euro VI en twee waterstof-bussen. Euro II-bussen zijn inmiddels uit het reguliere openbaar vervoer verdwenen. Het aantal Euro III-bussen daalt in een jaar tijd van 572 (11%) naar 250 (5%). Euro IV blijft nagenoeg gelijk: van 98 (2%) naar 104 (2%). De categorie Euro V is met een aantal van 503 (10%) iets groter geworden; het ging in 2013 om een aantal van 399 (8%). De EEV-norm is in het openbaar vervoer leidend. Driekwart van de bussen voldoet hieraan (3787 bussen). Van deze EEV-bussen rijden er 666 op aardgas of op groengas. 264 bussen voldoen aan de Euro VI-norm en er zijn 54 elektrische bussen, waaronder de 39 trolleybussen in Arnhem (bron: CROW-KpVV). In de kaart op de volgende pagina (figuur 2) staan per concessie in de gekleurde cirkels de aantallen bussen vermeld. De kleur daarvan geeft een emissienorm weer. In aanvulling is op deze kaart ook een categorie elektrisch opgenomen (bron: CROW-KpVV). De kaart geeft de situatie weer van voorjaar 2014.
Figuur 2: Milieuprestatie OV-bussen (bron: CROW-KpVV) Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
Elektrische bussen De belangrijkste ontwikkelingen in batterij-elektrische OV-bussen in 2014 in Nederland (bron: John Veerkamp, Autobus Documentatie Vereniging): De 6 BYD bussen op Schiermonnikoog rijden nog in de dienstregeling. Op de Utrechtse binnenstadlijn zijn 3 Optare bussen (Engelse makelij), type Solo EV met inductieoplading van PROOV ingezet. Elders wordt dit type al succesvol ingezet, zo rijden er in Nottingham al enkele jaren 8 Solo EV's mee in de dienstregeling; De Hymove waterstofbus (initiatief van de provincie Gelderland en de regio Arnhem-Nijmegen) is in gebruik genomen, maar rijdt niet in de normale dienstregeling. Er zijn wel nieuwe experimenten aangekondigd; De 23 elektrische bussen van BYD voor platformvervoer op Schiphol zouden in de zomer van 2014 komen, echter zijn de eerste 10 bussen pas in november 2014 geleverd in Nederland. Ze zijn nog niet in dienst genomen; Eind 2014 is een BYD bus op Texel op proef in dienst gesteld bij Connexxion; Verschillende experimenten zijn afgelopen zoals de Whisperbussen in Apeldoorn. Pilot elektrische bussen in Brabant Figuur 3: VDL Citea Electric (bron: http://www.vdlbuscoach.com) VDL Bus & Coach, de provincie Noord- Brabant en BOM (Brabantse Ontwikkelings Maatschappij) starten een pilotproject waarbij 15 elektrische openbaarvervoer bussen worden ingezet. De pilot maakt onderdeel uit van de landelijke aanpak door stichting Zero Emissie Busvervoer om versnelde transitie naar betaalbaar, schoon, en stil Openbaar Vervoer te realiseren. In het project VIBe-Bus (Vehicle for Innovation Bus) wordt vanaf begin 2015 de eerste bus in Helmond getest. Het doel is om in alle gebieden van Noord-Brabant ervaring op te doen met de inzet van zero emissie openbaar vervoer. De pilot past in de groeistrategie van de provincie om vervoerders en industrie de ruimte te geven elektrisch vervoer mogelijk te maken (bron: www.vdlgroep.com). Volgens de Provincie Noord-Brabant liggen de gesprekken met Arriva en Hermes op schema over pilots in s- Hertogenbosch, Eindhoven en Helmond. De pilot in Eindhoven betreft twee waterstofbussen waarvoor ook subsidie is verkregen van het Ministerie van Infrastructuur & Milieu, samen met de gemeente Rotterdam, provincie Zuid-Holland, provincie Groningen en provincie Gelderland. De pilot in s-hertogenbosch betreft de inzet van 3 elektrische bussen voor het binnenstadvervoer in en door de gemeente s-hertogenbosch (gratis), voor een periode van 2 jaar. Hiermee wil s-hertogenbosch nagaan of er voldoende vervoersvraag is in de binnenstad.