Life event: Een nieuwe baan
Inhoudsopgave 1 Belangrijke bevindingen 2 Achtergrond en verantwoording 3 Onderzoeksresultaten Arbeidsvoorwaarden en pensioenregeling Pensioeninformatie Pensioenkennis Waardeoverdracht
1 Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen Ruim een derde van de baanwisselaars die bij hun oude werkgever deelnamen aan een pensioenregeling en/of bij hun nieuwe werkgever deelnemen aan een pensioenregeling geeft aan pro-actief helemaal geen informatie te hebben ontvangen van de oude of nieuwe pensioenuitvoerder (dus zonder daarom te vragen). Volgens de Pensioenwet dienen deelnemers zowel bij het beëindigen als bij het starten van deelname aan een pensioenregeling informatie te ontvangen. Het lijkt onwaarschijnlijk dat dit inderdaad bij ruim een derde van de baanwisselaars niet is gebeurd. Aannemelijker is het dat de informatie de baanwisselaar niet is opgevallen of dat er geen aandacht aan is besteed. 4 Bijna tweederde van de baanwisselaars met een pensioen bij de nieuwe werkgever geeft aan dat de consequenties van de baanwissel voor het pensioen duidelijk zijn geworden. Meer dan de helft van de baanwisselaars die informatie hebben ontvangen of hebben aangevraagd vindt dat de verstrekte informatie voldoende was om beslissingen te nemen over het eigen pensioen. Ruim driekwart van de baanwisselaars die informatie hebben ontvangen van de nieuwe pensioenuitvoerder is (zeer) tevreden over de totale informatieverstrekking. Deze relatief positieve beoordeling van de informatieverstrekking staat in schril contrast tot de behoefte van de baanwisselaar aan informatie, de beperkte kennis over verschillende pensioenaspecten en de wijze waarop de keuze om wel of geen waardeoverdracht plaats te laten vinden tot stand komt. De positieve beoordeling van de informatievoorziening wordt waarschijnlijk eerder veroorzaakt door de lage betrokkenheid bij pensioenen (onverschilligheid) en onbekendheid met de informatie dan door een daadwerkelijke hoge waardering voor de ontvangen informatie.
Belangrijke bevindingen Ongeveer eenderde van de baanwisselaars met een pensioen bij de nieuwe en bij de oude werkgever heeft een verzoek tot waardeoverdracht ingediend of is van plan dit nog te gaan doen. De meest belangrijke reden van een werknemer om waardeoverdracht plaats te laten vinden is het overzicht dat de werknemer heeft wanneer alle pensioenaanspraken bij één pensioenuitvoerder zijn ondergebracht. Baanwisselaars maken de keuze tot waardeoverdracht nauwelijks op basis van de kwaliteit van de regeling. Dit is niet vreemd gezien de beperkte informatie die de werknemer tot zich neemt en zijn lage pensioenkennis. 5 Bijna de helft van de baanwisselaars met een pensioen bij de nieuwe en bij de oude werkgever kiest ervoor om geen waardeoverdracht te laten plaatsvinden. Ook deze werknemers maken hun keuze zelden op basis van de kwaliteit van de pensioenregeling. De helft van hen is helemaal niet bezig geweest met waardeoverdracht of kan het zich niet meer herinneren, anderen (11%) gaven aan de aanspraak te laten staan vanwege de vertrouwde naam van de voormalige pensioenuitvoerder. De overige baanwisselaars, zo n 15%, twijfelen nog over de beslissing tot waardeoverdracht
2 Achtergrond en verantwoording
Achtergrond van het onderzoek Op 1 januari 2007 is de nieuwe Pensioenwet in werking getreden en heeft de AFM het toezicht op pensioenuitvoerders onder haar hoede gekregen. Eén van de twee belangrijkste hoofdnormen waar de AFM toezicht op houdt is de informatieverstrekking aan (gewezen) deelnemers en gepensioneerden. 7 Goede informatieverstrekking over pensioenen aan (gewezen) deelnemers en gepensioneerden is van groot belang. Dit is met name het geval op die momenten in het leven dat er veranderingen plaatsvinden in de persoonlijke of professionele sfeer (life events), en er keuzes moet worden gemaakt over het pensioen. Per jaar wisselen meer dan 400.000 mensen van baan*. Met dit onderzoek wil de AFM inzicht krijgen in de wijze waarop werknemers omgaan met hun pensioen bij het wisselen van baan. Welke informatie ontvangen werknemers over waardeoverdracht? Wat doen werknemers met informatie over waardeoverdracht? Op basis waarvan beslissen ze uiteindelijk om wel of geen waardeoverdracht te laten plaatsvinden? * Bron: CBS, 2006. Dit aantal van 406.000 betreft baanvinders die vanuit een substantiële baan - een baan van twaalf uur of meer per week gedurende minimaal één jaar - overgestapt zijn naar een andere baan. De periode tussen beide banen mag maximaal drie maanden beslaan. De definitie van baanwisselaar in dit onderzoek is breder, en omvat alle Nederlanders die het afgelopen jaar van baan zijn gewisseld.
Onderzoeksverantwoording 8 Veldwerkperiode: 29 april t/m 12 mei 2008 Doelgroep: het 18- tot 64-jarige deel van de Nederlandse bevolking, dat afgelopen jaar van baan gewisseld is ( baanwisselaars ). Methode: online onderzoek, voorafgegaan door een online screening om de juiste doelgroepen te kunnen ondervragen Steekproef: de steekproef is representatief naar de achtergrondkenmerken geslacht, leeftijd en inkomen. Steekproefomvang: de bruto steekproef bestaat uit 799 baanwisselaars. De netto steekproef bevat 643 baanwisselaars. Representativiteit: de gepresenteerde uitkomsten over baanwissel zijn representatief voor het deel van de Nederlandse bevolking dat het afgelopen jaar van baan is gewisseld. Let op! De basis (selectie respondenten die de vraag hebben ingevuld) kan per vraag verschillen. Houd hier rekening mee bij de interpretatie van de onderzoeksuitkomsten. De basis staat vermeld onder iedere grafiek.
3 Onderzoeksresultaten
Arbeidsvoorwaarden en pensioenregeling Wat was voor u de belangrijkste arbeidsvoorwaarde waar u bij uw wisseling van werkgever op heeft gelet? Op welke arbeidsvoorwaarden heeft u nog meer gelet? 10 Salaris 24 41 Werktijden 17 22 Inhoud van het werk 11 21 Secundaire arbeidsvoorwaarden 6 22 Werksfeer 6 14 Woon-werkafstand 3 16 Opleiding/ontwikkeling 4 9 Vrije dagen/verlof 0 13 Doorgroeimogelijkheden Collega's 3 12 9 Pensioenvoorziening 1 9 Reis/onkostenvergoeding 1 7 Uitdaging 3 3 Werkplezier 3 2 Anders 14 9 0 10 20 30 40 50 60 70 % Genoemd als belangrijkste arbeidsvoorwaarde Genoemd als andere arbeidsvoorwaarde Basis: alle baanwisselaars (n=643)
Arbeidsvoorwaarden en pensioenregeling In hoeverre heeft u bij het wisselen van werkgever aandacht besteed aan de gevolgen voor uw pensioensituatie? 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 4 12 2 5 9 10 14 16 21 20 45 16 67 26 29 34 26 15 14 21 39 9 19 36 Uitgebreid Vrij veel Een beetje Nauwelijks Geen 11 0% Totaal 18-25 jaar 26-35 jaar 36-45 jaar 46-64 jaar Basis: alle baanwisselaars (n=643) De respondenten die van baan gewisseld zijn, hebben in bijna de helft van de gevallen geen aandacht besteed aan hun pensioen bij deze overstap. 18-25 jarigen spannen hier de kroon; tweederde van hen geeft aan geen aandacht te hebben besteed aan de gevolgen van hun baanwissel voor de pensioensituatie. Naarmate men ouder wordt, besteedt men vaker vrij veel of uitgebreid aandacht hieraan, hoewel er nog steeds een minderheid is die de zaken goed bekijkt.
Arbeidsvoorwaarden en pensioenregeling Nam u deel aan een pensioenregeling bij uw vorige werkgever en neemt u deel aan een pensioenregeling bij uw nieuwe werkgever? 12 18% 10% 54% Ruim de helft van de baanwisselaars (54%) geeft aan bij de oude werkgever deel te nemen aan een pensioenregeling en geeft aan bij de nieuwe werkgever eveneens deel te nemen aan een pensioenregeling. 10% 8% Basis: alle baanwisselaars (n=643) Vorige en nieuwe werkgever Vorige werkgever wel, nieuwe werkgever niet Vorige werkgever niet, nieuwe werkgever wel Geen van beide werkgevers Weet niet Gevraagd is ook in hoeverre het pensioen als arbeidsvoorwaarde meespeelde in de beslissing om de nieuwe baan te accepteren. 82% geeft aan dat dit helemaal niet of nauwelijks meespeelde. Slechts 6% zegt dat deze arbeidsvoorwaarde vrij sterk of heel sterk meespeelde.
Pensioeninformatie 13 Heeft u informatie ontvangen over uw pensioen bij uw baanwissel, zonder hierom te vragen? Zo ja, van wie heeft u informatie ontvangen? Ja, van oude werkgever 10 Ja, van nieuwe werkgever 41 Ja, van oude pensioenuitvoerder 12 Ja van nieuwe pensioenuitvoerder 16 Ja, van iemand anders 6 Nee, geen informatie ontvangen 37 0 10 20 30 40 50 60 % Basis: alle baanwisselaars met pensioenregeling bij oude en/of nieuwe werkgever (n=467) 41% van de baanwisselaars met een pensioenregeling bij de oude en/of nieuwe werkgever geeft aan informatie over het pensioen ontvangen te hebben van de nieuwe wekgever. De oude werkgever, oude pensioenuitvoerder en nieuwe pensioenuitvoerder worden veel minder vaak genoemd. Ruim een derde geeft aan dat zij pro-actief geen informatie hebben ontvangen over het pensioen bij de baanwissel (37%).
Pensioeninformatie Heeft u zelf informatie aangevraagd over de gevolgen van uw wisseling van werkgever voor uw pensioensituatie? 14 Ja, bij oude werkgever 6 Ja, bij nieuwe werkgever 15 Ja, bij oude pensioenuitvoerder Ja, bij nieuwe pensioenuitvoerder Ja, bij iemand anders Nee, zelf geen informatie opgevraagd 6 8 5 69 0 10 20 30 40 50 60 70 80 Basis: alle baanwisselaars die aandacht hebben besteed aan gevolgen voor pensioen (n=356) % Ruim tweederde van de baanwisselaars (69%) die in enige mate aandacht hebben besteed aan de gevolgen voor het pensioen, geeft aan zelf geen informatie te hebben opgevraagd over de gevolgen van de wisseling van werkgever voor de pensioensituatie.
Pensioeninformatie 15 Op welke manieren heeft u informatie van de pensioenuitvoerder van uw nieuwe werkgever ontvangen? Welk kanaal heeft uw voorkeur om informatie te ontvangen? Schriftelijk 75 91 Via e-mail 4 14 Telefonisch Persoonlijk gesprek 2 5 7 10 Werkelijk Voorkeur Anders 2 1 Weet niet (meer) 1 1 0 20 40 60 80 100 Basis: alle baanwisselaars die informatie van nieuwe pensioenuitvoerder hebben ontvangen (n=92) % Als informatie van de nieuwe pensioenuitvoerder wordt ontvangen, is dit vrijwel altijd in schriftelijke vorm (brief, brochure,...). Alle overige wijzen van communiceren zijn beduidend minder vaak genoemd. Als gevraagd wordt naar de gewenste wijze waarop men informatie van de nieuwe pensioenuitvoerder wil ontvangen, gaat de voorkeur ook uit naar schriftelijke communicatie. Via e-mail wordt nu weinig informatie verspreid. Een deel van de baanwisselaars verkiest dit medium echter wel als favoriet om informatie van de nieuwe pensioenuitvoerder te ontvangen.
Pensioeninformatie Heeft u bij uw overstap naar uw nieuwe werkgever een persoonlijk gesprek gehad over uw pensioen? Ja, met nieuwe werkgever Ja, met intermediair Ja, met nieuwe pensioenuitvoerder Ja, met iemand anders Ja, met oude pensioenuitvoerder Ja, met oude werkgever Nee Weet niet meer 65% van de baanwisselaars met een pensioenregeling bij de nieuwe werkgever ontving binnen 3 maanden na indiensttreding informatie over de nieuwe pensioenregeling. 29% zegt geen informatie te hebben ontvangen over de nieuwe pensioenregeling 1 1 3 2 4 4 13 76 0 10 20 30 40 50 60 70 80 % Bij arbeidsvoorwaardengesprek Bij indiensttreding Binnen 3 mnd na indiensttreding Langer dan 3 mnd na indiensttreding Geen informatie ontvangen Weet niet meer 3 7 20 22 23 29 16 Driekwart van de baanwisselaars met een pensioenregeling bij de nieuwe werkgever heeft geen persoonlijk gesprek gehad over het pensioen bij de baanwissel. Als wel een gesprek plaatsvond, was dit vaak met iemand van de nieuwe werkgever. Basis: alle baanwisselaars die niet aangeven geen pensioenregeling bij nieuwe werkgever te hebben (n=476) Wanneer heeft u de informatie over de nieuwe pensioenregeling ontvangen? 0 5 10 15 20 25 30 35 40 %
Pensioeninformatie 17 Kunt u van elk van deze aspecten aangeven of u informatie van uw nieuwe pensioenuitvoerder heeft ontvangen waarin deze term wordt behandeld met betrekking tot uw persoonlijke pensioen? 17 39 Pensioenreglement 43 Eigen bijdrage premie werknemer 42 19 39 Waardeoverdracht 45 18 37 Type pensioen bij nieuwe werkgever 45 19 36 Te bereiken aanspraken 44 23 33 Opbouwpercentage 46 22 32 Vrijwillige aanvullende pensioenregeling 51 18 30 Gevolgen deeltijdwerken/arbeidsong. 49 21 30 Indexatie 50 23 27 Risico's voor werknemer 52 22 26 Partnerpensioen obv risico of opbouw 57 18 25 Voorwaarden partnerpensioen 57 18 25 Bestemming premie 49 27 24 Basis: alle baanwisselaars die niet aangeven geen pensioenregeling bij nieuwe werkgever te hebben (n=476) Franchise 66 17 17 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Nee, ook geen behoefte aan Nee, wel behoefte aan Ja De baanwisselaars aan over veel aspecten geen informatie te hebben ontvangen, maar hier heeft men doorgaans naar eigen zeggen ook geen behoefte aan
Pensioeninformatie In hoeverre is het duidelijk geworden wat de consequenties van uw baanwissel voor uw pensioen zijn? Was de verstrekte informatie voldoende om beslissingen te nemen over uw pensioen? 18 25% 22% 15% Helemaal niet duidelijk geworden Niet helemaal duidelijk geworden In grote lijnen duidelijk geworden Helemaal duidelijk geworden 5% 22% 18% 55% Ja, de informatie was voldoende Nee, graag meer informatie ontvangen Nee, graag andere informatie ontvangen Weet niet (meer) 38% Basis: alle baanwisselaars die niet aangeven geen pensioenregeling bij nieuwe werkgever te hebben (n=476) Voor een kwart van de baanwisselaars met een pensioenregeling bij de nieuwe werkgever is het helemaal duidelijk geworden wat de gevolgen van de baanwissel voor de pensioensituatie zijn. 22% geeft aan dat dit voor hen helemaal niet duidelijk is geworden. Basis: alle baanwisselaars die informatie ontvangen of aangevraagd hebben (n=314) Ruim de helft van de baanwisselaars die informatie ontvangen en/of aangevraagd hebben over hun pensioensituatie bij de baanwissel geeft aan voldoende informatie te hebben ontvangen. 18% had graag meer informatie ontvangen, 5% andere informatie.
Pensioeninformatie Hoe tevreden bent u over de totale informatieverstrekking vanuit de pensioenuitvoerder van uw nieuwe / vorige werkgever rondom uw wisseling van werkgever? 19 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 2 7 14 8 65 40 26 Als men informatie ontvangt is men in het algemeen meer tevreden over de informatieverstrekking vanuit de nieuwe pensioenuitvoerder dan vanuit de vorige pensioenuitvoerder. 79% is (zeer) tevreden over de nieuwe pensioenuitvoerder, 48% is (zeer) tevreden over de vorige pensioenuitvoerder. 20% 10% 0% 13 5 Nieuwe pensioenuitvoerder 13 7 Vorige pensioenuitvoerder Helemaal niet tevreden Niet tevreden Niet tevreden, niet ontevreden Tevreden Zeer tevreden Weet niet/geen mening Basis: alle baanwisselaars die informatie hebben ontvangen van de nieuwe pensioenuitvoerder (n=92) en vorige pensioenuitvoerder (n=65)
Pensioenkennis Kunt u van elk van deze aspecten aangeven of u weet wat deze term inhoudt? 20 Eigen bijdrage premie werknemer 34 48 18 Vrijwillige aanvullende pensioenregeling 33 43 24 Risico's voor werknemer 28 40 32 Waardeoverdracht 27 41 33 Pensioenreglement 26 46 28 Te bereiken aanspraken 26 44 31 Gevolgen deeltijdwerken/arbeidsong. 25 45 29 Type pensioen bij nieuwe werkgever 24 42 34 Indexatie 24 37 40 Partnerpensioen obv risico of opbouw 23 39 38 Opbouwpercentage 23 45 32 Voorwaarden partnerpensioen 22 41 37 Franchise 21 31 48 Bestemming premie 21 42 37 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Ik weet precies wat dit inhoudt Ik weet ongeveer wat dit inhoudt Ik weet niet wat dit inhoudt Basis: alle baanwisselaars die niet aangeven geen pensioenregeling bij nieuwe werkgever te hebben (n=476)
Waardeoverdracht Heeft u bij uw wisseling van baan waardeoverdracht laten plaatsvinden of een verzoek tot waardeoverdracht gedaan? 21 45% 14% 17% 9% 14% 1% Ja, waardeoverdracht heeft inmiddels plaatsgevonden Ja, verzoek gedaan, verzoek nog niet uitgevoerd Ja, verzoek gedaan, verzoek afgewezen Nee, maar wil nog wel verzoek doen Nee, pensioen bij oude pensioenuitvoerder laten staan Weet niet Basis: alle baanwisselaars met pensioenregeling bij de oude en nieuwe werkgever (n=353) Bijna de helft (45%) van alle baanwisselaars met een pensioenregeling bij de oude en nieuwe werkgever laat hun pensioen bij de oude pensioenuitvoerder staan. Slechts 17% geeft aan de waarde van het pensioen al te hebben overgedragen. In totaal geeft 31% aan dat er al een verzoek is gedaan of dat men dit van plan is te gaan doen.
Waardeoverdracht Waarom heeft u waardeoverdracht laten plaatsvinden, een verzoek tot waardeoverdracht gedaan of bent u van plan een verzoek tot waardeoverdracht te doen? 22 Zo houd ik één partij waarvan ik pensioen moet krijgen 78 Vond oude pensioenregeling geen goede pensioenregeling 13 Verwacht betere service als ik actief klant ben bij nieuwe pensioenuitvoerder 11 Vertrouwde naam van nieuwe pensioenuitvoerder 9 Anders 9 Weet niet (meer) 7 0 10 20 30 40 50 60 70 80 % Basis: Alle baanwisselaars waardeoverdracht laten plaatsvinden, verzoek hiertoe gedaan of van plan te doen (n=144) De belangrijkste reden om waardeoverdracht te laten plaatsvinden is het behoud van één partij waarvan men pensioen moet krijgen. Dit is vooral een praktische reden. Deze reden is door 78% van de respondenten genoemd die waardeoverdracht hebben laten plaatsvinden of een verzoek hiertoe hebben gedaan of willen doen. De overige redenen zijn beduidend minder vaak genoemd. 7% zegt niet meer te weten waarom men waardeoverdracht wil(de) laten plaatsvinden.
Waardeoverdracht Waarom heeft u geen waardeoverdracht laten plaatsvinden of geen verzoek tot waardeoverdracht gedaan? (geherpercenteerd met uitsluiting van personen die bij dezelfde pensioenuitvoerder zijn gebleven) 23 Ik vond nieuwe pensioenregeling geen goede pensioenregeling 9 Door komst van middelloon maakt het niet veel verschil meer uit 6 Vertrouwde naam van de pensioenuitvoerder van oude werkgever 11 Bij oude werkgever heb ik zekerheid over het eindbedrag 5 Anders 18 Ik ben er eigenlijk niet mee bezig geweest 35 Ik wist niet dat dit kon 5 Wist niet dat ik via vorige werkgever pensioen had opgebouwd 1 Weet niet (meer) 13 0 5 10 15 20 25 30 35 40 Basis: Alle baanwisselaars geen (verzoek tot) waardeoverdracht laten plaatsvinden (n=160) % De belangrijkste reden om geen waardeoverdracht te laten plaatsvinden is ben er eigenlijk niet mee bezig geweest (door 35% genoemd). Het percentage respondenten dat weet niet (meer) heeft geantwoord op deze vraag ligt hoger dan het percentage dat weet niet (meer) antwoordde op de vraag waarom men wel waardeoverdracht wil laten plaatsvinden (13% vs. 7%).
Waardeoverdracht Kunt u aangeven welke van de onderstaande pensioenaspecten invloed hebben gehad op uw beslissing om (geen) waardeoverdracht te laten plaatsvinden? 24 Geherpercenteerd met uitsluiting van weet niet/geen mening Te bereiken aanspraken Type pensioen bij nieuwe werkgever Eigen bijdrage premie werknemer Gevolgen deeltijdwerken/arbeidsong. Opbouwpercentage Indexatie Risico's werknemer Bestemming premie Voorwaarden partnerpensioen Partnerpensioen obv risico of opbouw Vrijwillige aanvullende pensioenregeling Franchise 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Helemaal niet van invloed Niet van invloed Van invloed Sterk van invloed Basis: alle baanwisselaars met pensioenregeling bij de oude en nieuwe werkgever (n=353)