Alles over ijs groep 7/8
Inhoud blz. 1. Hoe ontstaat ijs? 3 2. Waarom is ijs glad? 4 3. Waarom laat zout ijs smelten? 5 4. Waarom bederft bevroren eten niet? 6 5. Wat is een ijsmeester? 7 6. Hoe ontstaan ijsbloemen? 8 7. Wat is droog ijs? 9 8. Wat is een ijshotel? 10 9. Wat is er bijzonder aan een ijsbreker? 11 10. Wat is IJsheiligen? 12 Werkblad Alles over ijs. 13 Schrijf je eigen e-boek 14 Bronnen en foto s 17 Antwoordenblad Alles over ijs 18
1. Hoe ontstaat ijs? Water verandert in ijs bij een temperatuur onder de 0 C. Wat gebeurt er bij die temperatuur precies in het water. Water bestaat uit watermoleculen. Het zijn kleine deeltjes die je niet met het blote oog kunt zien. Watermoleculen trillen hard. De watermoleculen gaan onder het vriespunt minder hard trillen. Doordat ze langzamer bewegen, kunnen de watermoleculen gemakkelijker in elkaar haken. Als ze in elkaar haken ontstaat een patroon. Moleculen in ijs haken vast in een patroon watermoleculen Door dat patroon komen de moleculen vast te zitten. Dat maakt ijs hard en stijf. Door het patroon gaan de moleculen verder uit elkaar staan dan in water. Daarom zet water uit als het bevriest. IJs heeft maar liefst 9 % meer ruimte nodig dan water. Nu snap je waarom waterleidingen kapot vriezen als er bij vorst water in blijft staan.
2. Waarom is ijs glad? Je hebt gelezen dat de moleculen in ijs minder hard bewegen dan in water. De moleculen in de toplaag van het ijs bewegen nog wel snel. Ze bewegen net zo snel als de moleculen in gewoon water. Dus eigenlijk is de toplaag van het ijs te vergelijken met water. Dat dunne laagje water zorgt ervoor dat je er met je schaatsen, schoenen en slee gemakkelijk overheen glijdt. Het ijs onder dat dunne vochtige laagje is stevig en zorgt dat je er niet doorheen zakt. Denk ook maar aan een dun laagje water op douchetegels. Dat laagje maakt de tegels spekglad. Hetzelfde geldt voor een nat wegdek. Op een natwegdek slipt een auto gemakkelijker dan op een droog wegdek. De toplaag van ijs is eigenlijk water
3. Waarom laat zout ijs smelten? In hoofdstuk 1 las je dat water bevriest bij een temperatuur onder 0 C. Dat verandert als je zout bij het water of het ijs doet. Zout zorgt ervoor dat het vriespunt en het smeltpunt van water lager worden. Het zout dat op Nederlandse wegen gestooid wordt, zorgt ervoor dat water pas gaat bevriezen bij 10 C. de strooiwagen Zout zorgt ervoor dat het mooie patroon van ijs, waarover je eerder las, opeens uitelkaar valt. Het ijs verandert weer in water. Bij heel strenge vorst waarbij het meer dan 10 graden vriest, heeft strooien dus geen zin meer. zout doet ijs en sneeuw smelten
4. Waarom bederft bevroren eten niet? Overal om ons heen vind je bacteriën: Op je handen, je boek en in etenswaren. Rauw vlees en rauwe vis bevatten ook bacteriën. Bacteriën kunnen zich razendsnel vermenigvuldigen. Ëén enkele bacterie kan zich na 7 uur vermenigvuldigd hebben tot ruim 2000 bacteriën. diepvrieskip de diepvriezer bacteriën zijn overal Koelkasten zorgen ervoor dat de bacteriën zich veel langzamer vermenigvuldigen. En als je etenswaren in de diepvries doet dan vermenigvuldigen de bacteriën zich helemaal niet meer. Na het ontdooien gaat het vermenigvuldigen wel weer verder, maar dan verdwijnt het eten in een pan en wordt gekookt, gebraden of gebakken. Daar kunnen bacteriën helemaal niet tegen. Ze gaan dood.
5. Wat is een ijsmeester? Een ijsmeester zorgt op schaatsbanen voor een goede kwaliteit van het ijs. In een gesloten ijshal regelt hij ook het binnenklimaat. Ook zorgt een ijsmeester elk jaar opnieuw voor een vloer van kunstijs. Door de betonnen vloer van de ijsbaan lopen leidingen waardoor een gekoelde vloeistof loopt van ongeveer 14 C. Over de betonnen vloer komt een dun laagje water. Dat water bevriest op het koude beton. Denk maar aan ijzel. leidingen met gekoelde vloeistof de kunstijsbaan Dat laagje wordt wit geverfd. Zo wordt het licht van de lampen boven de baan teruggekaatst en ook ziet het ijs er mooier uit. Over deze eerste laag komt een nieuw laagje water. Dat ook weer bevriest. De dikte van het ijs bedraagt ongeveer 5 cm. De ijsmeester werkt met ongeveer 7 man twee weken lang aan het maken van een nieuwe ijsbaan.
6. Hoe ontstaan ijsbloemen? Als het buiten heel hard vriest, worden de ramen heel erg koud. De lucht binnen in de kamer komt in aanraking met het koude glas. Daardoor gaat die lucht afkoelen en er ontstaat waterdamp die op de koude ruit terechtkomt. Waterdamp bestaat uit piepkleine druppeltje die onmiddellijk op het koude glas bevriezen. IJsbloemen IJsbloemen: bevroren waterdamp Eigenlijk is het hetzelfde als het beslaan van de ruiten. Alleen nu bevriezen de druppeltjes. De druppeltjes veranderen in ijskristallen die aan elkaar vastgroeien en zich vast zetten aan veegstrepen en krassen. IJsbloemen komen niet zoveel meer voor op ramen, doordat de meeste mensen dubbelglas hebben. Daardoor koelt de binnenruit niet meer voldoende af.
7. Wat is droog ijs? Droog ijs wordt ook wel koolzuursneeuw genoemd. Het is eigenlijk bevroren koolzuur. Koolzuur is een gas en wordt onder andere in frisdranken gedaan. Door de koolzuur ontstaan de kleine belletjes die een fris en prikkelend gevoel geven, terwijl je drinkt. Het bevroren koolzuurgas heeft een temperatuur van 78 C als het droogijs geworden is. droog ijs Droog ijs geeft een rookeffect Het droogijs smelt niet, maar verdampt (sublimeert) langzaam. Daarom zie je dat er rook vanaf komt. Droogijs wordt gebruikt in theaters en muziekshows. De rook van het droogijs blijft boven de vloer hangen en geeft daardoor een speciaal effect. Het wordt ook gebruikt bij desserts. Zo komt er rook van je toetje. Op schepen waar geen koelinstallatie is gebruikt men droogijs om goederen te koelen.
8. Wat is een ijshotel? IJshotels zijn tijdelijke hotels. Ze zijn opgebouwd uit ijs en sneeuw. Ze worden jaarlijks vanaf de maand oktober gebouwd in koude streken in Scandinavië en Canada. In de zomermaanden smelten de hotels. Je kunt er gewoon logeren en eten in een temperatuur van ongeveer min 5 graden Celsius. de ijsbar in het hotel de gang in een Zweeds ijshotel Ook meubels en tafels zijn gemaakt van ijs. Op de tafels liggen planken, zodat het ijs niet smelt door warme borden. Op de bedden liggen rendiervellen en alleen het toilet en de badkamer worden verwarmd. De hallen en gangen in de ijshotels worden meestal versierd met ijsbeelden. De gasten in ijshotels zijn mensen die iets anders willen dan normaal. Ze zoeken een bijzondere ervaring.
9. Wat is er bijzonder aan een ijsbreker? IJsbrekers zijn speciaal ontworpen schepen die door bevroren water kunnen varen. Ze kunnen op die manier vaarroutes voor schepen open houden. Daarvoor zijn deze schepen uitgerust met een extra stevige boeg, een achterkant en een waterlijn die dubbel zo dik is als de bij normale schepen. IJsbrekers kunnen het ijs op drie verschillende manieren breken. 50 Let Probedy, de grootste ijsbreker ijsbreker in actie Ze kunnen het ijs wegduwen, ze laten zich door het ijs zakken of ze drukken het ijs kapot. IJsbrekers hebben schroeven aan de voor en achterkant. Deze schroeven zijn afgeschermd, zodat ze niet kunnen beschadigen. Verder kunnen sommige ijsbrekers lucht onder het ijs pompen. Dat is een middel om ijs te breken mocht het schip toch vast komen te zitten in de ijsmassa.
10. Wat is IJsheiligen? IJsheiligen is een woord dat gebruikt wordt in de volksweerkunde. Het gaat om vier katholieke heiligen die hun sterfdag hadden tussen 11 en 15 mei. Volgens de volksweerkunde zijn tussen 11 en 15 mei de laatste dagen dat er nachtvorst kan voor komen. De heiligen zijn Mamertus, Pancratius, Servatius van Maas-tricht en Bonifatius van Tarsus. Sommige landen noemen maar drie heiligen. Zij tellen de heilige Mamertus niet mee. Als er in mei nog nachtvorst is, heeft dat grote gevolgen voor de natuur. Nachtvorst kan schade aanrichten aan jonge planten. bevroren bloemen bevroren kersentak met knoppen in het voorjaar
Werkblad Alles over ijs Kruis het juiste antwoord aan. 1. IJs ontstaat onder een temperatuur van 0 C.,doordat: 0 de moleculen in water hard worden. 0 de moleculen in water hard gaan bewegen. 0 de moleculen in water langzaam gaan bewegen. 0 de moleculen in water dicht op elkaar gaan zitten. 3. Maak het schema af over de kenmerken van ijs. Kijk ook naar de plaatjes als extra hulpmiddel. Zet de volgende woorden in de pijlen: hard, smelt, conserveert, glad, boven 0 C, watertoplaag, moleculen, bacteriën, haken vast, traag, zout. 2. Als water in ijs verandert, zet het water uit. Dat komt, doordat: 0 de moleculen verder uit elkaar komen te staan. 0 ijs gewoon meer ruimte nodig heeft. 0 de moleculen niet meer bewegen. 0 de moleculen sneller gaan bewegen. 3. Zout laat ijs en sneeuw smelten. Dat komt, doordat: 0 zout een scherpe en brandende stof is. 0 zout het vries en smeltpunt van water verlaagt. 0 zout het vries en smeltpunt van water verhoogt. 0 zout bij 10 C. de watermoleculen doodt. 4. Zijn de volgende uitspraken goed of fout? A. IJs is glad, omdat de toplaag eigenlijk water is. goed/fout B. Als eten ingevroren wordt, gaan alle bacteriën dood. goed/fout C. Bij ijzel bevriest water op een bevroren ondergrond. Dat wordt nagebootst bij kunstijs. goed/fout D. Om ijsbloemen op een ruit te krijgen heb je het volgende nodig: waterdamp en koud glas onder 0 C. goed/fout E. Droogijs is bevroren gas. goed/fout F. Rookeffecten met droogijs ontstaan door het kouder worden van het droogijs. goed/fout kenmerken van IJs
Vind je het schrijven van verhaaltjes leuk? Doe je dat het liefst op de computer? Maak dan nu je eigen e-boek. Een spannend of grappig verhaal, een e-boek over je hobby, een dier, een beroep, een land, je vakantie Misschien heb je nog een ander leuk idee! Als je de webwinkel van Eduboek bezoekt op www. Eduboek.nl kun je er meer over lezen. Je juf of meester kunnen je er misschien ook mee op weg helpen. Je kunt het e-boek als het klaar is opsturen naar de webwinkel van Eduboek. Daar kunnen mensen je e-boek downloaden en lezen. Zo gaan lezers misschien jouw boek lezen. Wil je meer weten? Klik dan op het blauwe boek.
boeken voor de toekomst E-boeken lenen in Flash Jaarabonnementen nu 30 euro voor 37 e-boeken per niveau 3 niveaus: groep 3-4, groep 5-6 en groep 7-8 Gratis werkbladen Geen licenties E-boeken kopen in PDF Aantrekkelijk prijzen tussen 4 en 7 euro per ex. 3 niveaus: groep 3-4, groep 5-6 en groep 7-8 Geschikt voor voorleessoftware Vrij kopiëren en afdrukken voor eigen gebruik (zie voowaarden) Gratis werkbladen Een greep uit de collectie van 75 digitale boeken Hier registreren voor toegang tot de webwinkel. Neem een gratis abonnement op de nieuwsbrief!
Dit is een uitgave van Eduboek Bezoek nu: www.eduboek.nl en download twee gratis e-boeken over de winter voor de groepen 3 en 4 en de groepen 5-6 Dit boek mag vrij gekopieerd en rondgestuurd worden.
Bronnen en foto s http://nl.wikipedia.org/wiki/ijs http://en.wikipedia.org/wiki/ice http://www.tekstcentrale.nl/ijsentechniek.html http://en.wikipedia.org/wiki/icebreaker http://en.wikipedia.org/wiki/icehotel http://en.wikipedia.org/wiki/dry_ice http://nl.wikipedia.org/wiki/ijsbreker http://nl.wikipedia.org/wiki/ijsheiligen Dit e-boek mag gekopieerd en verspreid worden.
Antwoordenblad Alles over ijs Kruis het juiste antwoord aan. 1. IJs ontstaat onder een temperatuur van 0 C.,doordat: 0 de moleculen in water hard worden. 0 de moleculen in water hard gaan bewegen. 0 de moleculen in water langzaam gaan bewegen. 0 de moleculen in water dicht op elkaar gaan zitten. 2. Als water in ijs verandert, zet het water uit. Dat komt, doordat: 0 de moleculen verder uit elkaar komen te staan. 0 ijs gewoon meer ruimte nodig heeft. 0 de moleculen niet meer bewegen. 0 de moleculen sneller gaan bewegen. 3. Maak het schema af over de kenmerken van ijs. Kijk ook naar de plaatjes als extra hulpmiddel. Vul de volgende woorden in: hard, smelt, conserveert, glad, boven 0 C, watertoplaag, moleculen, bacteriën, haken vast, traag, zout. watertoplaag boven 0 C zout 3. Zout laat ijs en sneeuw smelten. Dat komt, doordat: 0 zout een scherpe en brandende stof is. 0 zout het vries en smeltpunt van water verlaagt. 0 zout het vries en smeltpunt van water verhoogt. 0 zout bij 10 C. de watermoleculen doodt. 4. Zijn de volgende uitspraken goed of fout? Zet een streep door het foute antwoord. glad kenmerken van IJs smelt A. IJs is glad, omdat de toplaag eigenlijk water is. goed/fout B. Als eten ingevroren wordt, gaan alle bacteriën dood. goed/fout C. Bij ijzel bevriest water op een bevroren ondergrond. Dat wordt nagebootst bij kunstijs. goed/fout D. Om ijsbloemen op een ruit te krijgen heb je het volgende nodig: waterdamp en koud glas onder 0 C. goed/fout E. Droogijs is een bevroren gas. goed/fout F. Rookeffecten met droogijs ontstaan door het kouder worden van droogijs. goed/fout haken vast moleculen traag hard conserveert bacteriën groei stopt