SIGMAPLAN - participatief beleid ir. Wim Dauwe, afdelingshoofd Programma Inleiding Aanleiding en situering Goed onderbouwd plan Complex plan Reikwijdte Recente ontwikkelingen m.b.t. beleidskader en politieke context Participatie in het Sigmaplan Overleg- en processtructuur Van communicatie tot participatie Participatiestrategie 1
INLEIDING Het Sigmaplan, een complex besluitvormingsproces Aanleiding en situering 2
Aanleiding en situering Aanleiding en situering 3
Aanleiding en situering Beslissing: Ministerraad van 18 februari 1977 uitvoering van het SIGMAPLAN Doelstelling: beveiligingen van het Zeescheldebekken tegen stormvloeden vanuit de Noordzee met een kans op voorkomen van 1 % per eeuw (= 1 per 10.000 jaar) 8.97 m T.A.W. te Antwerpen Goed onderbouwd plan Oorspronkelijk Sigmaplan (1977) 4
Goed onderbouwd plan Oorspronkelijk Sigmaplan (1977) gehanteerde dijkhoogte 11 10 9 m T.A.W. 8 7 6 Vlissingen Hansweert Antwerpen Dendermonde 5 0 50 100 150 afstand in km Gent Goed onderbouwd plan Oorspronkelijk Sigmaplan (1977) ringdijk GOG overloopdijk Schelde 2 3 1 4 Zeeschelde 5
Goed onderbouwd plan Oorspronkelijk Sigmaplan (1977) Tielrodebroek 93 ha Durme Zeeschelde Goed onderbouwd plan begin 20e eeuw: actualisatie noodzakelijk Realisatie : - 80 % geplande dijkwerken uitgevoerd - 12 van de 13 geplande GOG s in werking - aanleg 13e GOG (Kruibeke) is bezig Waarom actualisatie? - klimaatverandering - integraal waterbeheer - natuurontwikkeling en natuurdoelstellingen Schelde - bevaarbaarheid Schelde - recreatief medegebruik 6
Goed onderbouwd plan begin 20 e eeuw: actualisatie noodzakelijk Goed onderbouwd plan begin 20 e eeuw: actualisatie noodzakelijk 600 500 400 300 200 100 0 Zeeschelde te Antwerpen - Loodsgebouw : (algemeen) langjarige tij-evolutie -100 1880 1890 1900 1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1980 waterstand (in cm TAW) 1990 2000 tijd (in jaren) jaargemiddeld hoogwater jaargemiddeld laagwater jaargemiddelde halftij-waarde jaargemiddelde tij-amplitude Polynoom (jaargemiddeld hoogwater) Polynoom (jaargemiddelde tij-amplitude) Polynoom (jaargemiddelde halftij-waarde) Polynoom (jaargemiddeld laagwater) 7
Goed onderbouwd plan beslissingsproces De Langetermijnvisie Schelde-estuarium vormt de basis voor de uitwerking van de Ontwikkelingsschets 2010 Schelde-estuarium en van de actualisatie van het SIGMAPLAN: 01-1999: start opmaak LTV 01-2001: vastlegging LTV (drie functies V, T en N) 05-2001: standpunt Vlaamse Regering koppeling 3 pijlers, vraag voor gezamenlijk beleid en verder onderzoek en 13,10 m getij-onafhankelijke diepgang 12-2001: standpunt Nederlandse Regering verder onderzoek is noodzakelijk, bereid tot onderzoek van verdieping 03-2002: Tweede Memorandum van Overeenstemming opstellen van gezamenlijke OS 2010 via een grensoverschrijdende samenwerking binnen een periode van twee jaar 12-2004: goedkeuring OS 2010 door de Vlaamse Regering 03-2005: goedkeuring OS 2010 door de Nederlandse Regering 03-2005: Derde Memorandum van Overeenstemming 07-2005: bekrachtiging SIGMAPLAN door de Vlaamse Regering 04-2006: bijkomende beslissingen door de Vlaamse Regering Goed onderbouwd plan wetenschappelijke studies Stap 1 Stap 2 Stap 3 Stap 4 Stap 5 Stap 6 8
Goed onderbouwd plan dijkwerken 2009-2010 Overzicht dijkwerken 2009-2010 Goed onderbouwd plan grote projecten Overzicht grotere projecten 9
Goed onderbouwd plan geplande ingrepen Ontpolderingen Gecontroleerde overstromingsgebieden (GOG) Gecontroleerde overstromingsgebieden met gereduceerd getij (GGG) Complex plan Veiligheid-Natuur Moeilijke keuzes Lange termijn Aanzienlijke kostprijs 10
Complex plan meerdere doelstellingen Meerdere doelstellingen veel stakeholders Veiligheid: waterwegbeheerder, omwonenden, Natuur: natuur- en milieubewegingen, Economie: scheepvaart, landbouw, Recreatie: fietsers, wandelaars, Complex plan doelstelling veiligheid bescherming bieden 11
Complex plan doelstelling natuur natuurlijke omgeving creëren Complex plan doelstelling economie in overeenstemming met scheepvaart en landbouw 12
Complex plan doelstelling recreatie kansen op vlak van recreatief medegebruik Complex plan moeilijke keuzes Ruimte voor water onteigeningen nodig 13
Complex plan Lange termijn aanzienlijke kostprijs Reikwijdte weerstand Te verwachten weerstand: Subsidiariteitsprincipe zorgt soms voor onbegrip bij lokale besturen Belangrijke rol voor communicatie en participatie Landbouwsector wordt zwaar getroffen Belangrijke rol voor flankerend beleid 14
Recente ontwikkelingen in politiek en bestuur Groeiende belangstelling: Commissies versnelling grote infrastructuurprojecten Visienota Vlaamse regering Sigmaplan bouwt hierop verder Een voortraject met tussentijdse besluitvorming Integratie en samenvallen van noodzakelijke processtappen Maatwerk gericht op de deelprojecten Draagvlakopbouw door communicatie en participatie PARTICIPATIE EN HET SIGMAPLAN Overleg- en processtructuur Van communicatie tot participatie Participatiestrategie 15
Overleg- en processtructuur participatie op verschillende niveaus Samenwerking ANB en W&Z Veiligheid én natuur Uitgebreide overlegstructuur: Projectmatige werkgroepen en subwerkgroepen Thematische werkgroepen Klankbordgroep Stuurgroep Overleg- en processtructuur participatie op verschillende niveaus 16
Van communicatie naar participatie Diverse brochures en nieuwsbrieven Van communicatie naar participatie Infodagen Gericht op doelpubliek Landbouwersvergadering Infodag omwonenden 17
Van communicatie naar participatie Boomplantacties De Open Werfdagen Excursie onthaalplan Schetsschuit Hedwigepolder Van communicatie naar participatie Op zoek naar lokale surplus Hengelcluster Vlassenbroek (Zeeschelde) omgeving Groot & Klein Broek (Durme) omgeving de Bunt (Durme) 18
Van communicatie naar participatie testcases: Gidsenopleiding estuariene natuur Lespakket 5e en 6e leerjaar Participatietraject Scheldekaaien 19
Participatietraject Scheldekaaien Kaaimuur Gebouwd in de periode 1875-1911 (6 type-snedes) Lengte: 5.5 km Hoogte: 15-18m Stabiliteitsproblemen (o.a. aanwezigheid boomse klei, grondwaterdruk) Participatietraject Scheldekaaien Kaaimuur Gebouwd in de periode 1875-1911 (6 type-snedes) Lengte: 5.5 km Hoogte: 15-18m Stabiliteitsproblemen (o.a. aanwezigheid boomse klei, grondwaterdruk) 20
Participatietraject Scheldekaaien 600 500 400 300 200 100 0 Zeeschelde te Antwerpen - Loodsgebouw : bouwfase (algemeen) langjarige tij-evolutie -100 1880 1890 1900 1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1980 1990 2000 waterstand (in cm TAW) tijd (in jaren) jaargemiddeld hoogwater jaargemiddeld laagwater jaargemiddelde halftij-waarde jaargemiddelde tij-amplitude Polynoom (jaargemiddeld hoogwater) Polynoom (jaargemiddelde tij-amplitude) Polynoom (jaargemiddelde halftij-waarde) Polynoom (jaargemiddeld laagwater) Participatietraject Scheldekaaien Noord Zuid 21
Participatietraject Scheldekaaien 7m TAW 8,35 m TAW waterkeringsmuur Blauwe steen 60 à 80m Participatietraject Scheldekaaien H = 2.25 m H = 1.35 m Waterkeringsmuur Gebouwd in 1977 Lengte: 5.5 km Hoogte: 1.35 m Geactualiseerde Sigmaplan: Waterkering Antwerpen tot 9.25 m TAW (+0.90m aan de Scheldekaaien) 22
Participatietraject Scheldekaaien H = 2.25 m H = 1.35 m Waterkeringsmuur Gebouwd in 1977 Lengte: 5.5 km Hoogte: 1.35 m Geactualiseerde Sigmaplan: Waterkering Antwerpen tot 9.25 m TAW (+0.90m aan de Scheldekaaien) Participatietraject Scheldekaaien Waterkering : 90 cm hoger Volledige herinrichting Scheldekaaien Versterking band Stad-Schelde: Stad aan de Stroom Masterplan klaar in najaar 2010 23
Participatietraject Scheldekaaien In samenwerking met stad Antwerpen Doorlopen traject 2007: communicatieplan m.i.v. participatie Eind 2008: participatiecharter tussen verschillende stakeholders Voorjaar 2009: de kaaien op tafel participatie op maat van een breed publiek Maart 2010: Infomoment Scheldekaaien in Arenbergschouwburg. Terugkoppeling naar brede publiek van de verwerking van de wensen voortvloeiend uit de participatieve momenten in de afgelopen periode. Diverse evenementen, symposia, studiedagen Participatietraject Scheldekaaien Ervaringen: Positieve reacties pers en publiek Constructieve reacties Participatie als meerwaarde voor infrastructuurprojecten 24
Participatiestrategie ambities Inspelen op verschillende stadia van het project: Planfase Uitvoeringsfase Gebruiksfase Focus op participatie in planfase en visievorming Bedankt! 25