Netlaw Letschade van 31-10-2016 Letselschade van Drs. M.J. van der Eijk Opzet Plan van aanpak, informatieverzameling Informatieverzameling, hoe een eerste inzicht te verkrijgen in het belang? Welke overwegingen zijn te maken bij verschillende rechtsvormen, rekening houdend met fiscale aspecten? Inhoudelijke beoordeling Welke onderzoeken laat ik uitvoeren? Welke eisen moeten aan een bedrijfseconomisch onderzoek worden gesteld? 2 Presentatie drs. M.J. van der Eijk 1
Netlaw Letschade van 31-10-2016 Verlies aan arbeidsvermogen ondernemers Uitgangspunt: netto schade van het slachtoffer persoonlijk Berekening schade = netto inkomen zonder ongeval -/- netto inkomen na ongeval Netto inkomen is afhankelijk van Bedrijfsresultaten Rechtsvorm onderneming Fiscale positie als ondernemer Uitkeringen en neveninkomsten 3 Oriëntatie Jaarrekeningen onderneming(en) Winst en verliesrekening Balansen Aangiften Inkomstenbelasting (aanslagen) Desgewenst KvK-uittreksel, Verzamelloonstaten (inzicht in personeelsbestand) Vof-akte, Aandeelhoudersregister (bij BV), Info arbeidsongeschiktheidsverzekeringen 4 Presentatie drs. M.J. van der Eijk 2
Netlaw Letschade van 31-10-2016 Inkomen ondernemer Bij eenmanszaken en vennootschappen zonder rechtspersoonlijkheid: Inkomen voor belasting (aangifte I.B.) = Winst voor belasting (resultatenrekening) Echter: fiscale correctieposten: Ondernemersaftrek (Zelfstandigenaftrek Meewerkende partner, MKBwinstvrijstelling) Fiscale bijtellingen (auto, beperkt aftrekbare kosten) Investeringsaftrek 5 Bruto/netto traject (plus) Bruto: +Winst vóór fiscale correcties (zie jaarrekeningen) +Bruto uitkeringen WAZ (afgeschaft in 2004) +Bruto uitkeringen arbeidsongeschiktheidsverzekering (denk aan criteria over verrekening HR 01-10-10) 6 Presentatie drs. M.J. van der Eijk 3
Netlaw Letschade van 31-10-2016 Bruto/netto traject (min) AF: premies en belastingen Premie WAZ (t/m 2003) Premie a.o.v. Premie oudedagsvoorziening (ook inleg FOR) Premie volksverzekeringen/ Inkomstenbelasting (minus heffingskorting) Inkomensafhankelijke zorgpremie 7 Casus mw. Bakker Op 44 jarige leeftijd bij ongeval letsel overkomen Exploiteert samen met echtgenoot een DHZ-winkel (franchise) in grote gemeente in midden van het land (bedrijf 15 jaar geleden overgenomen van schoonouders) Mevrouw werkt in de verkoop, dinsdag tot en met zaterdag, vrijdagavond koopavond Aangifte inkomstenbelasting opgevraagd van laatste jaar voor ongeval 8 Presentatie drs. M.J. van der Eijk 4
Netlaw Letschade van 31-10-2016 Aangifte inkomstenbelasting echtgenoot (voor ongeval) Component Fiscaal Winst 50.000 A.o.v. 0 Totaal 50.000 Bijtelling auto +6.600 Zelfstandigenaftrek -7.280 Investeringsaftrek -1.680 Meewerkaftrek -2.197 MKB-winstvrijstelling -6.362 FOR-dotatie -5.382 Aftrek eigen woning -5.000 Premie a.o.v. -4.000 Belastbaar inkomen 24.699 Premie Zvw 1.198 Inkomstenbelasting/premies v.v. 5.178 Totaal heffingen 6.376 Presentatie Marco van der Eijk bij Netlaw: letselschade van 9 Aangifte inkomstenbelasting echtgenoot (voor ongeval) Component Fiscaal Consumptief Winst 50.000 50.000 A.o.v. Totaal 50.000 50.000 Bijtelling auto +6.600 Zelfstandigenaftrek -7.280 Investeringsaftrek -1.680 Meewerkaftrek -2.197 MKB-winstvrijstelling -6.362 FOR-dotatie -5.382-5.382 Kosten eigen woning -5.000 Premie a.o.v. -4.000-4.000 Belastbaar inkomen 24.699 Premie Zvw 1.198 Inkomstenbelasting/premies v.v. 5.178 Totaal heffingen 6.376-6.376 Netto consumptief Presentatie Marco van der Eijk bij Netlaw: letselschade van 34.242 10 Presentatie drs. M.J. van der Eijk 5
Netlaw Letschade van 31-10-2016 Wat is netto verdiencapaciteit van meewerkende partner? Echtgenoot voerde meewerkaftrek op, maximaal 4 % van belaste winst bij 1.750 uren meewerken per jaar, hier 2.197 Belastingvoordeel voor echtgenoot 929 netto (ca. 42 %) Hof Den Bosch, 10 april 2007 (ECLI:NL:GHSHE:2007:BA3250): bijdrage van partner aan winst onderneming bepalen In feite dus als ondernemer behandelen (kom ik op terug) Indien en voor zover meewerkende partner geen organiserende of commerciële ondernemerstaken vervult: wat zou zij in loondienst verdienen als zij dezelfde werkzaamheden zou verrichten in dienst van een derde? Wat zou haar echtgenoot kwijt zijn als niet zijn partner, maar een derde in dienst genomen moet worden? of 11 Stel: echtpaar Bakker in een VOF voor ongeval 50.000 winst Hr. Bakker Mw. Bakker 25.000 25.000 12 Presentatie drs. M.J. van der Eijk 6
Netlaw Letschade van 31-10-2016 Aangifte inkomstenbelasting Mw. Bakker in VOF (voor ongeval) Component Fiscaal Consumptief Winst 25.000 25.000 A.o.v. Totaal 25.000 25.000 Bijtelling auto +3.300 Zelfstandigenaftrek -7.280 Investeringsaftrek -840 Meewerkaftrek 0 MKB-winstvrijstelling -2.825 FOR-dotatie -2.691-2.691 Kosten eigen woning 0 Premie a.o.v. 0 Belastbaar inkomen 14.664 Premie Zvw 711 Inkomstenbelasting/premies v.v. 929 Totaal heffingen 1.640-1.640 Netto consumptief Presentatie Marco van der Eijk bij Netlaw: letselschade van 20.669 13 Echtpaar Bakker in een VOF na ongeval 20.000 winst Hr. Bakker 10.000? Of 20.000? Mw. Bakker 10.000? Of 0? En wat als het resultaat negatief zou zijn? 14 Presentatie drs. M.J. van der Eijk 7
Netlaw Letschade van 31-10-2016 VOF winstdeling Winst is vergoeding voor inbreng Kapitaal Arbeid Risico (overwinst, kan ook negatief zijn) Kapitaal- en arbeidsbeloning eerst toekennen heeft voordeel van objectiveerbaarheid 15 Voorbeeld met arbeidsvergoeding 20.000 winst Hr. Bakker Mw. Bakker 30.000 arbeid -5.000 overwinst 0 arbeid -5.000 overwinst En wat als het resultaat negatief zou zijn? 16 Presentatie drs. M.J. van der Eijk 8
Netlaw Letschade van 31-10-2016 Discussiepunten VOF Kapitaal- en arbeidsbeloning eerst toekennen heeft voordeel van objectiveerbaarheid en maakt winstaandeel vennoot B minder gevoelig voor schommelingen Is er aanleiding om overwinst % te wijzigen na ongeval? In hoeverre zijn gevolgen (plus en min) van gemaakte keuzes tussen firmanten bindend voor aansprakelijke partij? (Hof Amsterdam 26-06-1974 VR 175/83, Hof Arnhem 04-07-2000 TVP 2000 afl. 4 p.98 over mogelijkheid om na ongeval tussen firmanten afspraken te maken indien vennootschapscontract hierin niet voorziet) 17 Inkomen directeur grootaandeelhouder (BV) Bedrijfseconomisch resultaat wordt gesplitst over verschillende fiscale regiems Salaris (+evt. tan ème) Box 1 Pensioen (+evt. stamrecht) Box 1 (uitgesteld) Rente over schulden tussen BV en d.g.a. Baten in box 1, lasten niet aftrekbaar, tenzij het hypotheek betreft Voordelen uit aanmerkelijk belang Box 2 (nadat eerst vennootschapsbelasting is geheven in BV) 18 Presentatie drs. M.J. van der Eijk 9
Netlaw Letschade van 31-10-2016 Directeur grootaandeelhouder (BV) Slachtoffer heeft recht op vergoeding netto tekort Salaris directeur versus dividend aandeelhouder? BV als werkgever kan netto doorbetaald loon vorderen (BW6:107a) 19 Voorbeeld d.g.a. Bedrijfseconomisch resultaat onderneming zonder ongeval 70.000 Salaris -45.000 geclaimd netto salaris 0 resultaat voor vennootschapsbelasting 25.000 vennootschapsbelasting -5.000 Ter beschikking aandeelhouder 20.000 heffing box 2 (25 %) -5.000 Netto dividend 15.000 Netto salaris 28.850 totaal netto consumptief 43.850 totale schade Presentatie drs. M.J. van der Eijk 10
Netlaw Letschade van 31-10-2016 Bedrijfseconomisch resultaat zonder ongeval Na ongeval geen salaris 70.000 40.000 Salaris -45.000 0 geclaimd netto salaris 0 0 resultaat voor vennootschapsbelasting 25.000 40.000 vennootschapsbelasting -5.000-8.000 Ter beschikking aandeelhouder 20.000 32.000 heffing box 2 (25 %) -5.000-8.000 Netto dividend 15.000 24.000 Netto salaris 28.850 0 totaal netto consumptief 43.850 24.000 totale schade -19.850 21 Bedrijfseconomisch resultaat zonder ongeval Na ongeval geen salaris Na ongeval 70 % salaris 70.000 40.000 40.000 Salaris -45.000 0-31.500 geclaimd netto salaris 0 0 0 resultaat voor vennootschapsbelasting 25.000 40.000 8.500 vennootschapsbelasting -5.000-8.000-1.700 Ter beschikking aandeelhouder 20.000 32.000 6.800 heffing box 2 (25 %) -5.000-8.000-1.700 Netto dividend 15.000 24.000 5.100 Netto salaris 28.850 0 21.986 totaal netto consumptief 43.850 24.000 27.086 totale schade -19.850-16.764 22 Presentatie drs. M.J. van der Eijk 11
Netlaw Letschade van 31-10-2016 Bedrijfseconomisch resultaat zonder ongeval Na ongeval geen salaris Na ongeval 70 % salaris Na ongeval claim 107a 70.000 40.000 40.000 40.000 Salaris -45.000 0-31.500-31.500 geclaimd netto salaris 0 0 0 21.986 resultaat voor vennootschapsbelasting 25.000 40.000 8.500 30.486 vennootschapsbelasting -5.000-8.000-1.700-6.097 Ter beschikking aandeelhouder 20.000 32.000 6.800 24.389 heffing box 2 (25 %) -5.000-8.000-1.700-6.097 Netto dividend 15.000 24.000 5.100 18.292 Netto salaris 28.850 0 21.986 21.986 totaal netto consumptief 43.850 24.000 27.086 40.278 totale schade -19.850-16.764-25.558 23 Fiscale keuzes betrokkene (BV) Bij gebruik art. 6:107a BW valt de uitkering aan de BV onder het fiscale tarief van de Vennootschapsbelasting. Netto blijft voor betrokkene als directeur grootaandeelhouder (na a.b. heffing in box 2) slechts 60 % van uitgekeerde bedrag over. Kan beter dus volledig netto verlies aan arbeidsvermogen aan betrokkene uitkeren, netto salaris en/of netto dividend 24 Presentatie drs. M.J. van der Eijk 12
Netlaw Letschade van 31-10-2016 Bedrijfseconomische analyse Doel analyse: 1. Hypothese zonder ongeval onderbouwen 2. Relatie arbeidsinbreng inkomen in kaart brengen Niet: kengetallen als solvabiliteit, liquiditeit, rendabiliteit Niet: trends rekenkundig doortrekken Wel: onderzoek effect inbreng ondernemer op resultaat versus overige factoren, zoals Marktontwikkelingen (vraag en aanbod) Arbeidsproductiviteit en interne organisatie Kostenstructuur (vaste en variabele kosten) Financiële structuur (levensvatbaarheid zonder en met ongeval) 25 Daarbij: arbeidsdeskundige analyse In hoeverre is de ondernemer door het ongeval verminderd in staat om de belasting van het werk in de onderneming op te brengen? Taken en functies (alle ondernemers en meewerkende gezinsleden) Urenbezetting is relevant voor zover taken één op één kunnen worden overgedragen aan (betaald) personeel. 26 Presentatie drs. M.J. van der Eijk 13
Netlaw Letschade van 31-10-2016 Suggesties vraagstelling Bedrijfseconomische analyse, beginnend vijf jaar voor ongeval tot heden. Hoe ontwikkelde zich de economische waarde van de ondernemersarbeid voor en na het ongeval (feitelijke situatie)? Wat is een redelijke verwachting over de ontwikkeling van deze economische waarde in de situatie dat het ongeval niet zou hebben plaatsgevonden, rekening houdend met van invloed zijnde feiten en omstandigheden (hypothetische situatie)? Wat betekent het verschil tussen de hypothetische en feitelijke situatie voor het netto inkomen van betrokkene? 27 Inhoud bedrijfseconomisch onderzoek Centraal staat bruto opbrengst uit ondernemersarbeid Omzet 645.000 Inkoopwaarde goederen/materialen -432.800 Bruto winst 212.200 Werk derden -17.850 Toegevoegde waarde 194.350 Personeelskosten -29.110 Bruto opbrengst uit ondernemersarbeid 165.240 28 Presentatie drs. M.J. van der Eijk 14
Netlaw Letschade van 31-10-2016 Inhoud bedrijfseconomisch onderzoek Centraal staat bruto opbrengst uit ondernemersarbeid Omzet 645.000 Inkoopwaarde goederen/materialen -432.800 Bruto winst 212.200 Werk derden -17.850 Toegevoegde waarde 194.350 Personeelskosten -29.110 Bruto opbrengst uit ondernemersarbeid 165.240 Ontwikkeling bruto winst commerciële arbeid ondernemer) Arbeidskosten (werk derden en personeel) organiserende en uitvoerende arbeid ondernemer 29 Meerjarenoverzicht fa. Bakker 2010 2011 2012 2013 2014 2015 Omzet 593.812 742.653 687.580 625.551 645.000 585.913 Inkoopwaarde goederen 379.007 475.444 446.316 418.491 432.800 385.380 Bruto winst 214.805 267.210 241.264 207.060 212.200 200.533 Werk derden 23.800 24.990 22.610 19.040 17.850 20.825 Toegevoegde waarde 191.005 242.220 218.654 188.020 194.350 179.708 Personeelskosten 22.742 47.589 36.255 27.239 29.110 42.635 Bruto opbrengst uit ondernemersarbeid 168.263 194.631 182.398 160.781 165.240 137.073 Afschrijvingen 7.280 7.280 7.540 6.800 6.500 10.036 Variabele kosten 37.410 46.787 43.318 39.410 40.635 36.913 Vaste kosten 59.800 61.200 62.702 64.277 64.904 65.325 Rentelasten 2.873 6.263 4.839 3.394 3.200 4.800 Resultaat 60.900 73.100 64.000 46.900 50.000 20.000 30 Presentatie drs. M.J. van der Eijk 15
Netlaw Letschade van 31-10-2016 Commerciële ondernemersarbeid Bruto winst is product van afzet (kwantiteit) en marge (kwaliteit) Voor afzet is relevant: Bestedingen van de afnemers Marktaandeel (concurrentie) Beschikbare productiecapaciteit Onderzoek: literatuur, statistiek, lokaal, regionaal 31 Gebruik omzetindexen 2010 2011 2012 2013 2014 2015 Omzetindex DHZ-winkels (CBS, 2010=100) 100,0 100,3 93,8 86,2 88,0 85,9 Omzet fa. Bakker 593.812 742.653 687.580 625.551 645.000 585.913 32 Presentatie drs. M.J. van der Eijk 16
Netlaw Letschade van 31-10-2016 Gebruik omzetindexen 2010 2011 2012 2013 2014 2015 Omzetindex DHZ-winkels (CBS, 2010=100) 100,0 100,3 93,8 86,2 88,0 85,9 Omzet fa. Bakker 593.812 742.653 687.580 625.551 645.000 585.913 Omzetindex fa. Bakker 100,0 125,1 115,8 105,3 108,6 98,7 33 Gebruik omzetindexen (wijziging basisjaar) 2010 2011 2012 2013 2014 2015 Omzetindex DHZ-winkels (CBS, 2012=100) 106,6 106,9 100,0 91,9 93,8 91,6 Omzet fa. Bakker 593.812 742.653 687.580 625.551 645.000 585.913 Omzetindex fa. Bakker 86,4 108,0 100,0 91,0 93,8 85,2 Uit onderzoek bleek dat in 2010 de straat twee maanden werd gerenoveerd 34 Presentatie drs. M.J. van der Eijk 17
Netlaw Letschade van 31-10-2016 Omzetindexen De omzetindexen in een branche geven weer in welke mate de bestedingen aan goederen en diensten uit deze branche zijn toe- of afgenomen t.o.v. een ander jaar. Beschrijven gehele branche, dus niet de marktaandelen (toe- of afname concurrentie) Omzetindexen van een bedrijf ook, maar dan de bestedingen binnen dit bedrijf Geven dus vooral een beeld van het gedrag van afnemers van de branche en het bedrijf Welke arbeid moest/kon ondernemer verrichten om deze factoren in zijn/haar voordeel te beïnvloeden en wat is invloed beperkingen daarop? 35 Bruto winstmarge Concurrentiepositie Onderscheidend vermogen product/dienst Assortimentssamenstelling deel met hoge, deel met lage marge, vooral als handel wordt gecombineerd met productiewerk Boekhoudkundige verwerking voorraad Let op bij inkoopkosten: materiaalkosten/werk derden onderscheiden 36 Presentatie drs. M.J. van der Eijk 18
Netlaw Letschade van 31-10-2016 Bruto winstmarge Concurrentiepositie Onderscheidend vermogen product/dienst Assortimentssamenstelling deel met hoge, deel met lage marge, vooral als handel wordt gecombineerd met productiewerk Boekhoudkundige verwerking voorraad Let op bij inkoopkosten: materiaalkosten/werk derden onderscheiden Ook bij deze factoren moet de vraag gesteld worden: hoe beïnvloedt de ondernemer deze met zijn arbeidsvermogen? 37 Bruto marge firma Bakker Uit onderzoek blijkt dat deel van de omzet (variërend van 30.000 tot 42.000 per jaar) werd gerealiseerd door klusjes voor klanten te verrichten. Dit deel van de opbrengst brengt slechts 15 % materiaalkosten met zich mee, de rest is arbeid. Materiaalkosten op handel in de winkel zijn marktconform, circa 65-70 % van de omzet. 2010 2011 2012 2013 2014 2015 Bruto winst winkel 180.805 231.510 208.964 179.860 186.699 170.783 Bruto winst klussen 34.000 35.700 32.300 27.200 25.500 29.750 Totaal bruto winst 214.805 267.210 241.264 207.060 212.199 200.533 Relevante vraag bij beoordeling bruto winstmarge: is uitval van mw. Bakker van invloed op verhouding tussen omzet klussen en winkelverkoop? 38 Presentatie drs. M.J. van der Eijk 19
Netlaw Letschade van 31-10-2016 Arbeidskosten (personeel en werk derden) Arbeidsproductiviteit aangetrokken arbeidskrachten wordt bepaald door organiserende arbeid van de ondernemer Bruto winst per werkzame persoon Personeelskosten per werknemer Onderzoek: literatuur, statistiek, cao Hoe veel arbeidskosten zijn gemiddeld nodig om de toegevoegde waarde te realiseren? In hoeverre wijkt de onderneming daar positief of negatief van af? 39 Analyse arbeidsproductiviteit 2010 2011 2012 2013 2014 2015 Bruto winst 214.805 267.210 241.264 207.060 212.200 200.533 Totale arbeidskosten (personeel + werk derden) 46.542 72.579 58.865 46.279 46.960 63.460 40 Presentatie drs. M.J. van der Eijk 20
Netlaw Letschade van 31-10-2016 Analyse arbeidsproductiviteit 2010 2011 2012 2013 2014 2015 Bruto winst 214.805 267.210 241.264 207.060 212.200 200.533 Gemiddelde BW/werkende (CBS) 78.900 76.600 78.900 73.700 75.000 76.700 Theoretische arbeidsbehoefte 2,7 3,5 3,1 2,8 2,8 2,6 Totale arbeidskosten 46.542 72.579 58.865 46.279 46.960 63.460 41 Analyse arbeidsproductiviteit 2010 2011 2012 2013 2014 2015 Bruto winst 214.805 267.210 241.264 207.060 212.200 200.533 Gemiddelde BW/werkende (CBS) 78.900 76.600 78.900 73.700 75.000 76.700 Theoretische arbeidsbehoefte 2,7 3,5 3,1 2,8 2,8 2,6 Totale arbeidskosten 46.542 72.579 58.865 46.279 46.960 63.460 Personeelskosten/werknemer branche (CBS) 33.900 33.700 35.500 34.000 34.600 34.300 Theoretische bezetting 1,4 2,2 1,7 1,4 1,4 1,9 42 Presentatie drs. M.J. van der Eijk 21
Netlaw Letschade van 31-10-2016 Analyse arbeidsproductiviteit 2010 2011 2012 2013 2014 2015 Bruto winst 214.805 267.210 241.264 207.060 212.199 200.533 Gemiddelde BW/werkende (CBS) 78.900 76.600 78.900 73.700 75.000 76.700 Theoretische arbeidsbehoefte 2,7 3,5 3,1 2,8 2,8 2,6 Totale arbeidskosten 46.542 72.579 58.865 46.279 46.960 63.460 Personeelskosten/werknemer branche (CBS) 33.900 33.700 35.500 34.000 34.600 34.300 Theoretische bezetting 1,4 2,2 1,7 1,4 1,4 1,9 Aan ondernemers toe te rekenen 1,3 1,3 1,4 1,4 1,5 0,8 43 Analyse arbeidsproductiviteit Deze analyse is gericht op de OUTPUT van de organiserende en uitvoerende ondernemersarbeid, niet op de INPUT (aantal gewerkte uren) Met effectieve organiserende arbeid kan bijdrage ondernemers aanzienlijk groter worden dan men o.b.v. input verwacht (en omgekeerd) Relevante vraag bij beoordeling arbeidsproductiviteit: is uitval van mw. Bakker van invloed op de arbeidsproductiviteit van de betaalde krachten? (gaf ze leiding, regelde ze personeelszaken, hield ze toezicht, motiveerde ze medewerkers, deed ze planning kluswerk?) 44 Presentatie drs. M.J. van der Eijk 22
Netlaw Letschade van 31-10-2016 Uitvoerende arbeid Werkzaamheden die geen specifieke commerciële en/of organiserende ondernemerskwaliteiten vereisen Kunnen dus worden vervangen door betaalde arbeidskracht Economische waarde = bespaarde arbeidskosten Alleen van deze werkzaamheden zijn de uren van belang in AD-onderzoek (vanwege vervanging) 45 Lessen van vandaag Alle partijen (slachtoffer, aansprakelijke en medevennoten) hebben belang bij heldere afspraken over verdeling winst en beoordeling schade bij verschillende rechtsvormen Voorkom dat voorschotten en uitkeringen in belaste winst terecht komen (Houd in de gaten hoe accountant met voorschotten omgaat in jaarrekening!) Een bedrijfseconomische analyse is niet zo maar cijfers naast en onder elkaar zetten en trends bekijken, maar beoordelen wat ondernemer deed om bruto winst en arbeidskosten te beïnvloeden en welke invloed zijn beperkingen daar op hebben Arbeidsdeskundig onderzoek van belang om te beoordelen in hoeverre voor deze werkzaamheden beperkingen aan de orde zijn. 46 Presentatie drs. M.J. van der Eijk 23