rapport89-8 ontwerpprogramma voor oeververdedigingen in vaarwegen (DIPRO)
Postbus 420 2800 AK Gouda 89-8 ONTWERPPROGRAMMA OEVERVERDEDIGINGEN
-2- De CUR en degenen die aan deze pub1icatie hebben meegewerkt, hebben een zo groot moge1ijke zorgvu1digheid betracht bij het verwerken van de in deze pub!icatie vervatte gegevens; deze gegevens geven de stand van de techniek op het moment van uitgifte weer. Nochtans moet niet worden uitges10ten de moge 1ijkheid dat zich toch onjuistheden in deze publicatie kunnen bevinden. Degene die van deze pub1icatie gebruik maakt, aanvaardt daarvoor het risico. De CUR s1uit, mede ten behoeve van a1 degenen die aan deze pub1icatie hebben meegewerkt, iedere aansprakelijkheid uit voor schade die mocht voortvloeien uit het gebruik van deze gegevens. Overnemen (van delen) van deze uitgave is s1echts bronvermelding "Rapport 89-8, Ontwerppregramma voer vaarwegen (DIPRO). CUR Gouda". toegestaan met als oeververdedigingen in
-3- VOORWOORD Oeververdedigingen zijn in het verleden ontworpen met behulp van traditionele vuistregels en niet met op onderzoek gebaseerde ontwerpmethodieken. Dit vond zijn oorzaak in het feit dat er nagenoeg geen kennis beschikbaar was op het gebied van de scheepgeinduceerde waterbeweging en de daarmee samenhangende oever- en bodemerosie. Teneinde in deze lacunes in de kennis te voorzien, is in opdracht van Rijkswaterstaat door het Waterloopkundig Laboratorium een onderzoek verricht naar de aantasting van dwarsprofielen in vaarwegen door de scheepgeinduceerde waterbeweging. De verschille~de onderzoeken hebben geresulteerd in formules en rekenmethodieken. Om de toegankelijkheid van de ontwikkelde kennis te vergroten is door de Dienst Verkeerskunde en de Dienst Weg- en Waterbouwkunde van Rijkswaterstaat, het initiatief genomen de resultaten van bovengenoemde onderzoeken door middel 'van een rekenprogramma op diskettes en een bijbehorende handleiding over te dragen aan adviesdiensten binnen rijk en provincies, beheerders van en ontwerpers bij ingenieursbureaus en aannemers. De Rijkswaterstaat heeft de CUR benaderd voor begeleiding van de vaarwegen ontwikkeling van het rekenprogramma en het opstellen van de handleiding in het kader van 'het "EXPIDEMO-project". Daarbij stelt de overheid, het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM) geld beschikbaar voor initiatieven op het gebied van innovaties. De uit te voeren projecten richten zich primair op de kennisoverdracht naar bepaalde doelgroepen in de bouw. De projectaanvraag is goedgekeurd in september 1987 waarbij subsidie is verleend voor de realisatie van het project "Modulair rekenmodel oeververdedigingen in vaarwegen ". In december 1987 is de onderzoekcommissie C66 "Modulair rekenmodel oeververdedigingen in vaarwegen" ingesteld. De taakomschrijving van deze commissie bevat de volgende onderdelen: a Het begeleiden van en zonodig bijsturen tijdens de ontwikkeling van het modulaire rekenmodel, waarbij de nodige aandacht dient te worden besteed aan met name de afstemming op de praktijk en de gebruikersvriendelijkheid van het model. b Het vastleggen van de opgedane kennis in een eindrapport waarin een programmapakket op diskettes en bijbehorende handleiding zijn opgenomen.
-4- De commissie was als volgt samengesteld: ire F.C.M van der Knaap, voorzitter ir. M. Vries, secretaris ire R.E.A.M. Boeters ir. J.P. Noppen ir. H. Postma ire F.J.Y. van Slooten ing. P.M. Wilderom ir. P. Winsemius ir. J.H. Laboyrie, rapporteur ir. G.J.H. Vergeer, co8rdinator prof.dr.ir. J.Blaauwendraad, mentor Het rapport is geschreven door ire J.H. Laboyrie, tot 1 oktober 1989 bij het Waterloopkundig Laboratorium. werkzaam Tot slot spreekt de CUR haar dank uit aan de Dienst Verkeerskunde en de Dienst Weg- en Waterbouwkunde van de Rijkswaterstaat evenals het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer voor de financiele bijdragen die dit rapport mede mogelijk hebben gemaakt. oktober 1989 Het bestuur van de CUR
-5- rhhoud Lijst met symbolen HOOFDSTUK 1 INLEIDING 15 1.1 Introductie 15 1.2 Doelgroep 15 1.3 Beschrijving van de documentatie 16 HOOFDSTUK 2 BESCHRIJVING VAN HET PROGRAMMA 17 2.1 Inleiding 17 2.2 Modulaire opbouw 18 HOOFDSTUK 3 INSTALLATIE PROCEDURE 20 3.1 Inle iding 20 3.2 Hardware installatie 20 3.3 Software installatie 21 HOOFDSTUK 4 TUTORIAL 23 4.1 Inleiding 23 4.2 Bediening van het programma 23 4.3 Achtergrondgegevens van de verschillende modulen initialisatie 25 4.4 Invoeren van standaarden in databestand met MAKESTD 28 HOOFDSTUK 5 BESCHRIJVING VAN DE ACHTERGRONDEN 29 5.1 Inleiding 29 5.2 Typen oeververdedigingen 30 5.3 Waterbeweging 31 5.3.1 Randvoorwaarden 31 5.3.2 Schematisatie van dwarsprofiel 34 5.3.3 Scheepsgeinduceerde waterbeweging 35 5.3.4 Afwijkende profielen 54 5.4 Dimensionering van breuksteen toplaag 57 5.4.1 Algemeen 57 5.4.2 Dimensionering breuksteen toplaag 59 5.5 Dimensionering van steenzetting 68
-6-5.6 Prebabilistische berekeningen 69 5.6.1 Inleiding 69 5.6.2 Kenmerken van deterministische entwerpprocedure 69 5.6.3 Karakteristieken van prebabilistische methoden 70 5.6.4 Toepassing van prebabilistiek in het algemeen 73 HOOFDSTUK 6 VOORBEELDEN 76 6.1 Inleiding 76 6.2 Casestudies 76 6.2.1 Berekening veor bakprefiel met damwand 76 6.2.2 Berekening veor trapeziumvormig prefiel met plasberm 86 6.2.3 Berekening voer geb~oken prefiel met damwand en onderwatertalud 95 LITERATUUR 101 BIJLAGEN 102 Bijlage A Bijlage B Bijlage C Overzicht gehanteerde meldingen Omschrijvingen gebruikte symbelen in DIPRO Laagdikte en steenmassa veor gangbare steenserteringen 103 105 107