INHOUD Afkortingen / XIII HOOFDSTUK 1 Inleiding / 1 1.1 De zin van het jeugdstrafrecht / 1 1.1.1 Strafrechtelijke minderjarigheid / 1 1.1.2 Beperkte en geleidelijk toenemende strafrechtelijke verantwoordelijkheid / 1 1.1.3 Het belang van de minderjarige in het jeugdstrafrecht / 3 1.1.4 De historische achtergrond / 4 1.2 Het pedagogische karakter van het jeugdstrafrecht / 5 1.2.1 De beschermingsgedachte of het welzijnsmodel / 5 1.2.2 De juridiseringsgedachte of de rechtspositionele optiek / 7 1.2.3 Het pedagogisch karakter in de praktijk / 9 1.2.4 Herziening jeugdstrafrecht 1995 / 11 1.2.5 Ernstige geweldsdelicten en recidive vermogensdelicten - schorsingsmodel / 14 1.2.6 Wet Gedragsbeinvloeding ingevoerd 1 februari 2008 / 17 1.3 Effectieve afdoening anno 2011 'Jeugd terecht' / 18 1.3.1 De stelselmatige dader, de harde kern, de veelpleger, effectiviteit en veiligheidsstrategie / 18 1.3.2 Coördinatie, onderlinge afstemming tussen ketenpartners, casusoverleg / 20 1.4 Recente ontwikkelingen / 21 1.4.1 Etnische en culturele aspecten / 21 1.4.2 Verschuiving richting bestuur / 22 1.4.3 Psychiatrisering / 23 1.4.4 Adolescentenstrafrecht / 25 VII
HOOFDSTUK 2 Materieel jeugdstrafrecht / 27 2.1 Algemene regels / 27 2.1.1 Het materiele strafrecht / 27 2.1.2 De leeftijdsgrenzen van het jeugdstrafrecht / 28 2.1.2.1 Jonger dan twaalf jaar / 28 2.1.2.2 Twaalf tot achttien jaar / 29 2.1.2.3 Achttien tot eenentwintig jaar / 31 2.1.2.4 Leeftijd onbekend / 32 2.1.2.5 Berechting na het bereiken van de leeftijd van achttien jaar / 33 2.1.2.6 Combi-dagvaarding voor feiten rondom de 18e verjaardag van de verdachte / 33 2.1.2.7 Strafbaarheid en minimumleeftijdsgrens in het buitenland / 36 2.2 Straf of maatregel / 36 2.2.1 Welke straf of maatregel? / 36 2.2.2 Straf en/of maatregel / 40 2.2.3 Alle combinaties toegelaten / 41 2.2.4 Voorwaardelijke veroordeling (art. 77x t/m 77dd Sr) / 42 2.2.4.1 Geheel of gedeeltelijk / 42 2.2.4.2 De proeftijd / 43 2.2.4.3 Algemene en bijzondere voorwaarden / 44 2.2.4.4 Maatregel 'hulp en steun', ITB harde kern, ITB-CRIEM / 44 2.2.4.5 Vordering tenuitvoerlegging (TUL-vordering) / 45 2.3 Voorkoming van (verdere) strafvervolging / 46 2.3.1 'Politie-'sepot (registratie/waarschuwing) / 46 2.3.2 Politietransactie / 46 2.3.3 HALT (art.77e Sr)43 / 46 2.3.4 Transactie en voorwaardelijk sepot / 49 2.3.5 OM-afdoening, strafbeschikking / 50 2.4 Straffen / 52 2.4.1 De straffen / 52 2.4.2 Geldboete / 52 2.4.2.1 Geldboete (art. 771 Sr) / 52 2.4.2.2 Vervangende jeugddetentie/hechtenis (art.771 lid 2 en 3 Sr) / 54 2.4.2.3 De inning / 55 2.4.2.4 De omzetting in een vervangende taakstraf / 55 2.4.3 De taakstraf / 56 2.4.3.1 Taakstraffen / 56 2.4.3.2 Het rechtskarakter van de taakstraffen voor jeugdigen / 57 VIII
2.4.3.3 Verschiliende taakstraffen (art. 77m t/m 77q Sr) / 59 2.4.3.4 Werkstraf, onbetaalde arbeid / 65 2.4.3.5 Leerprojecten / 66 2.4.4 Jeugddetentie (art. 77i t/m 77k Sr) / 66 2.4.4.1 Het doel en het effect van de jeugddetentie / 66 2.4.4.2 De duur / 68 2.4.4.3 Nachtdetentie / 70 2.4.4.4 Tenuitvoerlegging jeugddetentie / 70 2.4.4.5 Voorwaardelijke invrijheidstelling (VI) / 73 2.4.4.6 Scholings- en trainingsprogramma (STP) / 75 2.4.4.7 Omzetting bij achttien jaar (art. 77k Sr) / 76 2.4.4.8 Voorwaardelijke jeugddetentie / 77 2.4.5 Bijkomende straffen / 77 2.5 Maatregelen / 78 2.5.1 De maatregelen / 78 2.5.2 De plaatsing in een indenting voor jeugdigen / 78 2.5.2.1 De plaatsing in een inrichting voor jeugdigen (PIJ) / 78 2.5.2.2 Criteria voor de oplegging van de PlJ-maatregel / 80 2.5.2.3 De duur van de PlJ-maatregel (art. 77s en 77t Sr) / 83 2.5.2.4 Verlenging / 86 2.5.2.5 Deskundigenrapportage / 88 2.5.2.6 Tenuitvoerlegging (art. 77s lid 5 en art. 2 Btj) / 90 2.5.2.7 (Voorwaardelijk) ontslag of (voorwaardelijke) beeindiging en STP / 91 2.5.2.8 Voorwaardelijke plaatsing in een inrichting voor jeugdigen (vw PIJ) / 94 2.5.3 De maatregel betreffende het gedrag / 95 2.5.3.1 Gedragsbeinvloedende maatregel (GBM) of Gedragsmaatregel (GM) / 95 2.5.3.2 Na advies van de Raad voor de Kinderbescherming en een gedragsdeskundige / 96 2.5.3.3 De inhoud van de maatregel / 97 2.5.3.4 De duur en uitvoering van de GBM, tenuitvoerlegging vervangende jeugddetentie / 100 2.5.3.5 Geen tenuitvoerlegging vervangende jeugddetentie bij recidive / 102 2.5.3.6 Verlenging van de GBM / 103 2.5.4 Overige (bijkomende) maatregelen / 104 2.6 Overige bijzondere bepalingen voor jeugdigen / 105 IX
2.6.1 Toepassing van meerderjarigenstrafrecht ex art. 77b Sr / 105 2.6.2 Een straf bij overtredingen / 105 2.6.3 Verjaring / 109 2.6.4 Gratie/110 2.6.5 Justitiele documentatie en persoonsdossiers / 113 2.6.5.1 Justitiele documentatie / 113 2.6.5.2 Verklaring Omtrent het Gedrag (artt. 28 t/m 39 WJSG) / 115 2.6.5.3 Persoonsdossiers art. 40 en volgende WJSG / 116 HOOFDSTUK 3 Formed jeugdstrafrecht / 119 3.1 Algemeen / 119 3.1.1 Bijzondere bepalingen / 119 3.1.2 Competence/ 119 3.2 Leeftijdsgrenzen in het (jeugd)strafprocesrecht / 121 3.2.1 Jeugdigen jonger dan twaalf jaar / 121 3.2.2 De leeftijd van achttien jaar en het daadcriterium van art. 488 Sv / 123 3.2.3 Leeftijdsgrenzen, slot / 123 3.3 De opsporings- en vervolgingsfase / 124 3.3.1 Verbaliseringsbeleid / 124 3.3.2 Het vervolgingsbeleid / 126 3.3.3 Justitieel casusoverleg (JCO) Justitie in de Buurt (JIB) de Ketenunit (KU) / 129 3.3.4 Salduz/131 3.3.5 Dwangmiddelen / 134 3.3.5.1 Aanhouding en verhoor / 134 3.3.5.2 Gedragsaanwijzing ter beeindiging van ernstige overlast, officiersaanwijzing / 135 3.3.5.3 Inverzekeringstelling / 136 3.3.5.4 Inbewaringstelling en rechtmatigheidstoetsing van de (verlenging) inverzekeringstelling / 139 3.3.5.5 De gevangenhouding / 149 3.3.6 Het gerechtelijk vooronderzoek / 151 3.3.7 Observatie / 152 3.4 De terechtzitting / 152 3.4.1 De dagvaarding en oproeping voor de zitting / 152 3.4.1.1 De dagvaarding / 152 X
lnhoud 3.4.1.2 Tenlastelegging met feiten van vöör en nä de achttiende verjaardag / 154 3.4.1.3 Bezwaarschrift tegen de dagvaarding / 155 3.4.1.4 Oproeping ouders of voogd en verschijningsplicht (artt. 496 4n 496a Sv) / 156 3.4.1.5 De oproeping van de raadsman / 159 3.4.1.6 De oproeping van de verdachte / 160 3.4.2 Verplichte verschijning van de verdachte jonger dan 18 jaar / 160 3.4.3 Gesloten deuren, openbaarheid, positie slachtoffer / 162 3.4.3.1 Gesloten deuren / 162 3.4.3.2 De benadeelde partij/het slachtoffer / 165 3.4.4 Verloop van de verhören ter terechtzitting / 167 3.4.4.1 Positie van ouder of voogd / 167 3.4.4.2 De ouders of de verdachte naar buiten / 169 3.4.4.3 De ouder of voogd als aansprakelijke partij voor schade door de 14-minner / 171 3.4.4.4 De Raad voor de Kinderbescherming / 173 3.4.4.5 Voorlezing van feiten die de kinderrechter ambtshalve bekend zijn / 173 3.4.4.6 Persoonsdossier / 174 3.4.5 Het vonnis / 175 3.4.6 De rechter / 175 3.4.6.1 Rechter-commissaris, kinderrechter / 175 3.4.6.2 Voorlopige-hechtenis-rechter, rechter ter zitting / 176 3.4.6.3 Meervoudige raadkamer / 179 3.4.6.4 Kantonrechter / 180 3.4.6.5 Kinderrechter/181 3.4.6.6 Meervoudige kamer/ 182 3.5 Appel / 183 3.5.1 Het instellen van appel / 183 3.5.2 Van het meerderjarigen strafprocesrecht afwijkende regels / 183 3.5.3 Verlofstelsel / 184 3.5.4 Termijn voor geldigheid van rapportage bij PIJ- en GBMzaken / 184 3.6 Bijzondere procedures / 185 3.6.1 Omzetting ex art. 77k Sr / 185 3.6.2 TUL-procedure / 186 3.6.3 De vordering verlenging termijn van de PIJ ex art. 77t Sr / 187 XI
3.7 De raadsman en het insteilen van rechtsmiddelen / 189 3.7.1 Algemeen / 189 3.7.2 Toevoeging / 189 3.7.3 Bevoegdheden van de raadsman en het aanwenden van rechtsmiddelen / 191 3.8 De gewezen jeugdige verdachte / 194 HOOFDSTUK 4 Penitentiair jeugdrecht / 195 4.1 De regelgeving / 195 4.2 Centralisatie / 197 4.3 Plaatsingsbeslissing / 199 4.3.1 Plaatsing/overplaatsing/verlof/proefverlof/strafonderbreking/ deelnamestp/ 199 4.3.2 Beroep tegen beslissingen van de selectiefunctionaris / 200 4.3.3 Schorsing van de beslissing hangende het beroep (art. 71 BJJ)/202 4.3.4 Verlof / 202 4.4 Klachtrecht (art. 65 t/m 73 BJJ) / 203 4.4.1 De maandcommissaris / 203 4.4.2 Commissie van Toezicht (CvT) (art. 7 BJJ) / 204 4.4.3 Beroep tegen uitspraak van Commissie van Toezicht / 205 4.4.4 Klachten over medische zaken / 205 4.5 Ordemaatregelen en disciplinaire straffen / 205 4.5.1 Algemeen/205 4.5.2 Ordemaatregelen / 206 4.5.3 Disciplinaire straffen / 207 4.5.4 Controle en geweldgebruik / 209 4.6 Post, bezoek en telefoneren / 210 4.7 Penitentiair jeugdrecht, slot / 210 Literatuur / 213 Trefwoordenregister / 219 XII