DOPERWT VROEGE TEELT 2014

DOPERWT VROEGE TEELT 2014 Proef cultivaronderzoek groen te oogsten erwten voor de verwerkende industrie 1 Doel Geschiktheid van nieuwe erwtencultivars nagaan onder de heersende groei- en klimaatsvoorwaarden bij vroege uitzaai. Onderzoek naar de oogstspreiding voor de groenteverwerkende industrie door het uitzaaien op eenzelfde tijdstip van een aantal cultivars. Waarde bepalen van halfbladloze erwtenrassen t.o.v. bladrijke rassen. 2 Vroege teelt Deze proef werd aangelegd in samenspraak met de Vlaamse Overheid, Departement Landbouw en Visserij (DLV), Afdeling Duurzame Landbouwontwikkeling (ADLO). Proefbedrijf: Johnny Haghedooren (Vlamertinge) 2.1 Bodemkarakteristieken Bouwvoor Voorvrucht zandleem herfstspinazie Scheikundige analyse Inagro ph (KCl) 6,4 koolstof (%) 1,4 fosfor (*) 51 kalium (*) 32 magnesium (*) 20 calcium (*) 263 natrium (*) 2,0 (*) Uitgedrukt in mg per 100 gram luchtdroge grond. hoog normaal zeer hoog hoog hoog normaal laag Tabel 1: Evolutie van de nitraatstikstof in de bodem (kg/ha) Stikstofanalyse Diepte (cm) 0-30 30-60 60-90 0-90 Voor proefaanleg 17/03/14 6 5 5 16 Na de oogst 17/07/14 27 9 8 44 N-advies bij zaai: 30 kg N. 2.2 Proefopzet Volgende 10 cultivars werden vergeleken: Aloha, Artemia, Boston, Capvert, D95387, Fashion, SV0983QC, SV0984QC, Trophee en WAV 882. Geen enkel ras was met Cruiser behandeld, daar dit bij wet niet meer toegelaten is. De oppervlakte per experimentele eenheid bedroeg 12,8 m² (8 m x 1,6 m); er waren 3 parallellen. 1/11

2.3 Teeltverloop Zaaien: datum: 15 april zaaidichtheid: 100 zaden/m² rijafstand: 20 cm toestand grond: bovenste 3 cm uitgedroogd, daaronder voldoende vochtig Bemesting: 10 april: 18 ton/ha mestvarkensdrijfmest Ploegen: ploegloos, enkele dagen voor zaai bodem opengetrokken en kort voor zaai fijnleggen Oogst: van 26 juni tot 8 juli afhankelijk van de cultivar Tabel 2: Gewasbescherming (werkzame stof + handelsproduct) Datum Werkzame stof Handelsproduct per ha pendimethalin 2 l Stomp Aqua Onkruidbestrijding 15/04/2013 clomazon 0,15 l Centium Insectenbestrijding Ziektebestrijding 18/05/2014 MCPB + bentazon 1,5 l Butizyl + 1 kg Basagran geen geen 2.4 Resultaten Zie hiernavolgende tabellen. 2/11

Tabel 3: Rassenproef doperwt vroege teelt - 2014 - Gewaskenmerken Cultivar Zaadhuis Zaai- data Stand- Groeikracht % bodem- Gemiddelde Datum bloei Bloeiduur dicht- opkomst dichtheid bedekking plantlengte begin einde (dagen) heid (aantal pl/m²) 22/5 22/5 30/5 (kg/ha) D95387 Syngenta 99 29/4 82,8 abc 7,7 b 71,7 ab 33,0 c 4/6 23/6 19 Artemia Vilmorin 86 29/4 87,8 a 4,3 c 40,0 c 21,7 f 4/6 24/6 20 SV0984QC Seminis - 29/4 76,6 bc 4,3 c 30,0 c 23,0 ef 10/6 1/7 21 Capvert Syngenta 98 26/4 84,7 ab 4,0 c 38,3 c 23,3 ef 7/6 29/6 22 SV0983QC Seminis - 30/4 87,8 a 5,0 c 38,3 c 26,3 de 8/6 26/6 18 Trophee Syngenta 131 29/4 74,1 c 4,0 c 41,7 c 24,3 ef 9/6 28/6 19 Aloha Van Waveren 227 29/4 79,1 abc 9,0 a 85,0 a 49,0 a 30/5 19/6 20 Boston StormSeeds 175 28/4 80,6 abc 9,0 a 78,3 ab 38,7 b 31/5 22/6 22 WAV 882 Van Waveren 220 30/4 75,9 bc 7,3 b 70,0 b 29,3 cd 7/6 28/6 21 Fashion StormSeeds 245 28/4 73,8 c 7,3 b 81,7 ab 29,3 cd 5/6 25/6 20 Gemiddelde 80,3 6,2 57,5 29,8 20 K.W.V. P0,05 8,7 1,2 (1) 4,0 V.C. (%) 4,8 10,8 10,8 7,8 P-waarde 0,028 S. 0,000 Z.S. 0,000 Z.S. 0,000 Z.S. Quotering 1 = zwak 9 = sterk (1) Duncantoets na transformatie arscin x. 3/11

Tabel 4: Rassenproef doperwt vroege teelt - 2014 Ziektegevoeligheid Cultivar Gevoeligheid voor Peronospora viciae Erysiphe Botrytis Sclerotinia legeren aantasting blad aantasting peul pisi cinerea bij oogst 30/5 bij 28/6 bij oogst (1) (2) bij oogst bij oogst oogst D95387 7,0 4,7 cd 5,0 c 25,4 9,0 9,0 8,0 ab 7,0 d 3,3 bc Artemia 8,0 6,0 bc 20,3 b 43,5 9,0 9,0 9,0 a 9,0 a 3,7 b SV0984QC 7,0 6,0 bc 22,3 b 31,6 8,0 9,0 8,3 ab 9,0 a 2,7 bcd Capvert 8,0 6,3 ab 2,7 c 8,3 8,0 9,0 7,3 b 7,7 c 2,3 cde SV0983QC 5,0 4,3 d 22,0 b 31,1 8,7 8,7 8,0 ab 8,0 bc 3,0 bcd Trophee 4,0 2,7 e 5,3 c 31,1 9,0 9,0 7,3 b 8,3 b 1,7 e Aloha 7,0 7,0 ab 8,0 c 46,2 9,0 9,0 9,0 a 5,3 f 3,3 bc Boston 6,0 6,0 bc 8,3 c 32,0 9,0 9,0 7,7 b 6,0 e 3,7 b WAV 882 6,0 6,3 ab 38,0 a 56,9 9,0 9,0 9,0 a 9,0 a 5,0 a Fashion 8,0 8,0 a 19,0 b 71,1 9,0 8,0 2,3 c 9,0 a 3,3 bc Gemiddelde 6,6 5,7 15,1 37,7 8,8 8,9 7,6 7,8 3,2 K.W.V. P0,05 1,8 (3) 1,0 0,6 0,9 V.C. (%) 7,8 17,7 8,1 4,2 16,7 P-waarde 0,000 Z.S. 0,000 Z.S. 0,000 Z.S. 0,000 Z.S. 0,000 Z.S. Quotering veel veel veel geen geen geen (1) % peulen die van buitenaf zichtbaar aangetast zijn (gele doorzichtige vlek). (2) % van uitwendig aangetaste peulen die inwendig zwaar aangetast zijn (= verlies van erwten) (3) Duncantoets na transformatie arscin x. 4/11

Tabel 5: Rassenproef doperwt vroege teelt - 2014 - Plantkenmerken Cultivar Lengte plant Hoogte eerste Aantal Aantal knopen Aantal Aantal vrucht- Aantal (cm) peulaanzetting vertakkingen/ tot eerste peul internodiën bare knoppen peulen (cm) plant /stengel /stengel D95387 86,8 b 46,1 bc 1,1 cd 10,2 cd 16,5 bc 6,4 bc 13,3 a Artemia 63,9 f 29,1 e 1,3 bcd 8,6 ef 14,4 de 6,7 ab 14,1 a SV0984QC 95,2 a 51,1 ab 1,1 cd 11,7 b 18,2 b 6,1 bc 14,3 a Capvert 85,3 bc 44,9 bc 1,2 cd 10,7 c 17,5 b 6,7 ab 12,7 ab SV0983QC 76,3 de 43,9 bcd 1,2 cd 9,4 de 15,1 cd 5,6 bc 12,6 ab Trophee 86,3 bc 48,3 abc 1,9 a 13,3 a 20,9 a 7,7 a 15,0 a Aloha 88,6 ab 40,9 cd 1,0 d 8,0 fg 13,7 de 5,4 c 9,7 c Boston 77,9 cde 36,0 de 1,1 cd 7,5 g 13,1 e 5,5 c 10,7 bc WAV 882 (1) 80,1 bcd 55,5 a 1,5 b 11,8 b 15,3 cd 3,7 d 6,5 d Fashion (1) 71,0 ef 42,7 bcd 1,4 bc 9,7 cd 14,7 de 5,2 c 9,0 c Gemiddelde 81,1 43,9 1,3 10,1 15,9 5,9 11,8 K.W.V. P0,05 7,9 8,0 0,3 0,9 1,6 1,1 2,2 V.C. (%) 5,7 10,6 13,5 5,3 5,8 10,7 10,7 P-waarde 0,000 Z.S. 0,000 Z.S. 0,000 Z.S. 0,000 Z.S. 0,000 Z.S. 0,000 Z.S. 0,000 Z.S. (1) Halfbladloos (overige bladrijk). 5/11

Tabel 6: Rassenproef doperwt vroege teelt - 2014 Opbrengst Cultivar Oogst- Warmte- Texturometer- Opbrengst Financieel Dorsdatum eenheden getal erwten rendement rendement ( C) (kg/m²) ton/ha relatief /ton /ha (%) (1) % D95387 4/7 782 99 cd 8,8 abc 100,0 358 3.142 44,2 a Artemia 4/7 793 115 ab 8,6 abc 98,4 321 2.772 44,7 a SV0984QC 8/7 831 118 ab 9,2 ab 104,3 321 2.939 41,3 ab Capvert 6/7 808 112 bc 6,9 c 79,1 328 2.278 34,6 bc SV0983QC 6/7 808 122 ab 9,4 a 106,9 314 2.946 41,1 ab Trophee 6/7 808 111 bc 9,7 a 110,6 328 3.186 42,6 a Aloha 26/6 683 88 d 4,9 d 56,3 352 1.741 27,3 de Boston 29/6 719 91 d 4,3 d 48,7 336 1.435 22,0 e WAV 882 2/7 752 93 d 4,8 d 55,2 336 1.629 29,1 cd Fashion 6/7 808 128 a 7,4 bc 84,6 273 2.026 35,3 bc Gemiddelde 779 108 7,4-327 2.409 36,2 K.W.V. P0,05 14 1,7 6,7 V.C. (%) 7,7 13,5 10,7 P-waarde 0,000 Z.S. 0,000 Z.S. 0,000 Z.S. (1) Metingen in het laboratorium met Shear-press. 6/11

Tabel 7: Rassenproef doperwt vroege teelt - 2014 Sortering Cultivar Sortering (%) - 7,5 mm 7,5-8,2 mm 8,2-9,3 mm 9,3-10,2 mm +10,2 mm D95387 52,0 a 30,8 a 15,2 c 0,9 e 0,0 c Artemia 41,1 abc 36,5 a 20,0 c 1,3 e 0,0 c SV0984QC 42,3 ab 34,9 a 20,3 c 1,2 e 0,3 c Capvert 41,4 abc 35,6 a 20,3 c 1,4 e 0,1 c SV0983QC 42,3 ab 30,9 a 24,1 bc 2,0 de 0,0 c Trophee 29,0 bcd 32,0 a 33,3 ab 3,7 d 1,0 c Aloha 19,4 de 19,6 bc 35,3 a 15,1 bc 9,2 b Boston 14,9 e 23,3 b 42,6 a 12,6 c 5,9 b WAV 882 14,9 e 18,1 c 38,5 a 17,9 b 9,7 b Fashion 3,5 f 5,0 d 15,5 c 23,5 a 51,7 a Gemiddelde 30,1 26,7 26,5 8,0 7,8 K.W.V. P0,05 (1) (1) (1) (1) (1) V.C. (%) 13,0 6,0 11,2 11,0 17,3 P-waarde 0,000 Z.S. 0,000 Z.S. 0,000 Z.S. 0,000 Z.S. 0,000 Z.S. (1) Duncantoets na transformatie arscin x. 7/11

Tabel 8: Rassenproef doperwt vroege teelt - 2014 - Peul- + plantkenmerken specifiek voor proefomstandigheden Cultivar Lengte Dikte Aantal % onvolgroeide Kleur van het zaad Verloop hardheidsbepaling op het veld peul peul volwassen peulen % t.o.v. Aloha Datum (2) (cm) (mm) zaden/peul helderfractie groenfractie geelfractie 26/6 29/6 30/6 2/7 4/7 6/7 8/7 (L-factor) (a-factor) (b-factor) D95387 6,6 cd 8,5 cd 8,7 a 8,9 de 105,5 92,4 93,4 70 95 125 Artemia 7,6 ab 7,6 d 7,7 ab 12,3 de 107,4 99,7 101,3 85 110 135 SV0984QC 6,2 de 8,4 cd 8,7 a 16,5 cd 103,9 91,7 90,8 120 130 Capvert 6,2 de 8,1 cd 7,0 bc 23,3 bc 102,0 98,6 100,3 115 135 SV0983QC 7,0 bc 8,9 c 7,7 ab 7,0 e 100,4 95,7 98,1 115 140 Trophee 5,8 e 8,8 c 6,3 c 22,8 bc 106,1 99,1 100,4 125 Aloha 7,7 a 8,9 c 6,0 c 21,9 bc 100,0 100,0 100,0 130 Boston 7,5 ab 9,8 b 6,7 bc 29,6 ab 103,7 103,3 104,2 85 130 WAV 882 7,7 a 10,0 b 7,0 bc 13,3 cde 102,8 93,6 96,7 110 130 Fashion 6,7 cd 11,0 a 4,3 d 37,2 a 98,5 96,4 96,9 85 100 120 140 Gemiddelde 6,9 9,0 7,0 19,3 K.W.V. P0,05 0,6 0,9 1,0 (1) V.C. (%) 4,9 5,7 8,6 15,5 P-waarde 0,000 Z.S. 0,000 Z.S. 0,000 Z.S. 0,000 Z.S. (1) Duncantoets na transformatie arscin x. (2) Deze waarden zijn een schatting d.m.v. vingertest, waarden in het vet zijn bepaald op de effectieve oogstdata 8/11

2.5 Voornaamste bevindingen De zaai was voorzien op 12 april maar wegens mechanische pech aan de zaaimachine is er uiteindelijk pas gezaaid op 15 april (behalve Capvert die op 12 april gezaaid werd, wat zichtbaar is aan de vroegere opkomst maar wellicht niet veel effect heeft op de totale groeiduur). Dit had tot gevolg dat de bovenste 3 cm van bodem uitgedroogd was, maar de ondergrond was nog net voldoende vochtig om een uniforme opkomst te bekomen. Vanaf 2 helft mei was er wat meer heterogene groei, vooral in de rechterzijde van het proefveld en meest bij de kortere rassen, met gevolg meer knaagschade door wild en meer vertakkingen. Nabij de oogst groeide dit grotendeels uit. 2.5.1 Teeltveiligheid In het proefperceel werd niet behandeld met fungiciden en insecticiden tijdens de teelt, om de rasverschillen tot uiting te laten komen. Er werd pas laat in de teelt valse meeldauw aangetroffen, welke globaal nog tamelijk veel aantasting op de peul veroorzaakte. Echte meeldauw echter werd niet aangetroffen. Enkele regenbuien in de oogstperiode zorgde bij sommige rassen voor behoorlijke aantasting van Sclerotinia; de latere rassen werden daarbij benadeeld. Bladrandkever werd maar in lichte mate aangetroffen. Vanaf begin bloei was er sporadisch een bladluis aanwezig, niet in die mate dat behandeling noodzakelijk was, maar bij oogst was er algemeen toch veel mineervliegschade en onvoldoende peulvorming aan de groeitop. Nabij de oogst van de vroegste rassen werden de peulen van 2 rassen (Aloha en iets minder bij Boston) sterk aangevreten door wild (zie foto s). Opvallend was de zeer duidelijke aflijning naar 2 rassen toe. Bij keuze van het oogstveld werd getracht om deze invloed te beperken, maar helemaal uitsluiten was onmogelijk. 2.6 Besluit De weersomstandigheden waren in 2014 eerder gunstig (niet te warm bij peulvorming en regelmatig voldoende neerslag) wat leidde tot behoorlijke opbrengsten. Bij de zeer fijne rassen behalen alle rassen, behalve Capvert, een hoge tot heel hoge opbrengst. Daartegenover staat wel dat Capvert het best scoorde naar valse meeldauw toe. D95387 en Trophee kunnen als de beste naar voor geschoven worden met een heel hoge opbrengst gecombineerd met een behoorlijke resistentie tegen valse meeldauw. De grove rassen scoren allen minder goed tot slecht naar opbrengst toe; Fashion behaalde nog een behoorlijke opbrengst maar scoorde slecht tegen valse meeldauw en Sclerotinia. Individuele rasbespreking Alfabetisch per sorteringklasse. 9/11

Bij de vermelding van het aantal blaadjes/knop zijn de twee schutbladeren, die altijd aanwezig zijn, meegeteld, bij de halfbladloze rassen zijn er dus twee blaadjes aanwezig. e rassen Artemia (Vilmorin): Halfvroeg ras. Korte plant met normaal dikke en tamelijk stevige stengel en licht donkergroen, eerder klein, scherp en fijn blad met zes bladeren/knop. Trage jeugdgroei, meer gevoelig voor valse meeldauw (vooral op peul). Veel peulen verspreid over bovenste derde van plant, soms 3 of 4-peulig. Iets langere, heel fijne, licht tot sterk gebogen, heel goed gevulde peul met scherp uiteinde en hogere helderfractie van het zaad. Hoge opbrengst. Capvert (Syngenta): Halfvroeg ras. Langere plant (ondanks tragere jeugdgroei) met normaal dikke en tamelijk stevige stengel en licht donkergroen, normaal groot, langer, scherper blad met acht bladeren/knop. Weinig gevoelig voor valse meeldauw op peul. Peulen verspreid, meestal 2- peulig maar regelmatig een niet volgroeide (kromme, vervormde) peul. e, matig tot sterk gebogen, goed gevulde peul met scherp uiteinde. Iets lagere opbrengst. D95387 (Syngenta): Halfvroeg ras. Langere plant met tamelijk dikke en tamelijk stevige stengel en groen, iets groter, scherp, fijn blad met zes tot acht bladeren/knop. Gevoelig voor valse meeldauw op blad, weinig op peul. Veel peulen verspreid, soms 3-peulig, weinig onvolgroeide peulen. Normaal lange, matig tot sterk gebogen, heel goed gevulde peul met scherper uiteinde en mindere groen- en geelfractie van het zaad. Heel hoge opbrengst. SV0983QC (Seminis): Halfvroeg ras. Normaal lange plant met normaal dikke en tamelijk stevige stengel en groen, iets kleiner, fijn, scherp blad met zes tot acht bladeren/knop. Meer gevoelig voor valse meeldauw. Peulen verspreid, regelmatig 3-peulig, bovenaan 1 of 2-peulig, weinig onvolgroeide peulen. Normaal lange sterk gebogen, goed gevulde peul met scherp uiteinde. Hoge tot heel hoge opbrengst. SV0984QC (Seminis): Halflaat ras. Heel lange plant met tamelijk dikke en tamelijk stevige stengel en groen, eerder klein tot normaal groot, fijn, heel scherp blad met acht bladeren/knop. Meer gevoelig voor valse meeldauw. Veel peulen verspreid, regelmatig 3-peulig, bovenste knop niet volgroeid. Matig tot sterk gebogen, goed gevulde peul met scherper uiteinde en mindere groen- en geelfractie van het zaad. Hoge tot heel hoge opbrengst. e rassen Trophee (Syngenta): halfvroeg ras. Langere plant (ondanks tragere jeugdgroei) met tamelijk dikke en tamelijk stevige stengel en groen, normaal groot, meer rondachtig blad met acht bladeren/knop. Heel gevoelig voor valse meeldauw op blad, maar minder aantasting op peulen. Veel peulen verspreid, meestal 2-peulig maar bovenste vruchtbare knoppen niet volgroeid. Meerdere stengels/plant. Korte tot heel korte, rechte, stompe, goed gevulde peulen. Heel hoge opbrengst. Middelgrove rassen Aloha (Van Waveren): Heel vroeg ras. Langere plant met tamelijk dikke en matig stevige stengel en groen, eerder groot, rondachtig blad met zes bladeren/knop. Vlugge groeikracht, standaard 1 stengel per plant. Minder gevoelig voor valse meeldauw. Peulen sterk verspreid, meestal 1 of 2- peulig, regelmatig een te korte minder goed gevulde peul. Brede, dikke, licht gebogen, normaal lang tot kortere peul met iets scherper uiteinde. Lage opbrengst met een laag dorsrendement, wel geoogst bij een lage hardheid. Boston (Stormseeds): Heel vroeg ras. Normaal lange plant met dikke en tamelijk stevige stengel en groen, groot tot heel groot, grover, ronder blad met zes bladeren/knop. Vlugge groeikracht. Minder gevoelig voor valse meeldauw. Peulen verspreid (een enkele heel laag), meestal 2-peulig maar bovenaan nog meer plattere, soms vertakkingen vertrekkende uit een knoop van halfweg de plant. Bredere, plattere peulvorm die iets langer, recht tot licht gebogen en tamelijk stomp is. Lage opbrengst met een laag dorsrendement, wel geoogst bij een lage hardheid. WAV 882 (Van Waveren): Vroeg ras. Halfbladloos, minder legergevoelig gewas met dikke en tamelijk stevige stengel en donkergroen, eerder groot blad. Peulen heel gevoelig voor valse meeldauw. Hogere 1 peulaanzetting met weinig vruchtbare knoppen en peulen per stengel, 10/11

meestal 1- of 2-peulig. Dikke, iets langere, rechte, stompe, goed gevulde peul. Lage opbrengst met een laag dorsrendement, wel geoogst bij een lagere hardheid. Zeer grove rassen Fashion (Stormseeds): Halfvroeg ras. Iets korter en halfbladloos gewas met normaal dikke en matig stevige stengel en lichtgroen groot blad. Weinig valse meeldauw zichtbaar op blad maar sterkere aantasting op peul, ook hoog percentage inwendige aantasting. Heel gevoelig voor Sclerotinia. Meestal 1 of 2-peulig maar veel afval wegens rotte en niet volgroeide peulen, opvallend meer planten met wit-geelverkleurde groeitop zonder oogstbare peulen, met daarnaast ook doorgroeiers (langere planten) met nog veel platte peulen, dus heterogeen. Dikke, brede, kortere, licht gebogen, stompe, minder goed gevulde peul met blekere kleur. Algemeen ook mindere kleurfracties, vooral minder helder. Matige opbrengst. 11/11