Gesplitste begroting 2017

Vergelijkbare documenten
Financiële kaders 2017

BEGROTING bij ongewijzigd beleid Werkvoorzieningschap De Sluis

Voorstel aan het Dagelijks Bestuur ISD Noordoost

Onderwerp: Dienstverleningsovereenkomst en begroting Werkplein Fivelingo 2018

Wat gaat het kosten? Baten & lasten totaal. Bedragen * Inkomsten Lasten Bijdrage gemeente

Begroting Gemeenschappelijke Regeling Bedrijf voor Werk en Re-integratie. Versie: Definitief 2.0 ( )

Voorstel aan het Dagelijks Bestuur Fivelingo

advies Jaarrekening 2013 Gemeenschappelijke Regeling Breed

Onderstaande tabel geeft het verloop weer van onze huidige langlopende geldleningen.

Risicoparagraaf Weerstandsvermogen Bedrijfsvoering Cao

Risicoanalyse en scenariostudie als onderbouwing van de Kadernota. Samenvatting

Begroting Intergemeentelijke Afdeling Sociale Zaken

Begroting Bedrijfsresultaat

Begrotingswijziging 2015-I

VERGADERING GEMEENTERAAD 2014

Financiële gevolgen van het beëindigen van tijdelijke contracten in de sociale werkvoorziening

ISWI. Bestuursrapportage. Jaarprognose

Financieel economisch verslag

Financieel verslag 2017

Jaarverslag. Wij staan graag tot uw dienst! Duurzaam ondernemen met hoofd en hart

2. Financieel kader gemeenschappelijke regelingen in de regio van Hollands-Midden

Financiele gegevens Stichting Hospice Hoeksche Waard

Ontwerpbegroting Vixia 2014

Toelichting begroting 2015

Oplegnotitie begroting 2017

B&W Vergadering. Dossiernummer 1637 Vertrouwelijk Vergaderdatum 25 april 2017 Agendapunt Zaaknummer Gemeenteraad

Documenten GR Uitvoeringsorganisatie Jeugdzorg IJsselland

BEGROTING Paragraaf Financiering

FINANCIEEL ECONOMISCH VERSLAG

FINANCIEEL ECONOMISCH VERSLAG

Rapport. 31 augustus 2015

Eerste Kwartaal verslag

Voorstel aan college en raad

Transcriptie:

Gesplitste begroting 2017 - Gemeenschappelijke regeling Fivelingo - Gemeenschappelijke regeling ISD Noordoost Datum : 27 juli 2016 Versie : 4.3 (gesplitste ontwerpbegroting)

G E SPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting Versiebeheer Versie Datum Wijzigingen Afgestemd Vastgesteld 1.0 24-03-2016 Financiële kaders 2017 Werkplein Fivelingo DEFINITIEF (Integrale begroting 2017 + meerjarenraming 2018-2020) 2.0 06-04-2016 Financiële kaders 2017 Werkplein Fivelingo DEFINITIEF Verkorte versie: alleen 2017 (géén meerjarenraming) 2.1 14-04-2016 Financiële kaders 2017 Werkplein Fivelingo DEFINITIEF Verkorte versie - Verwijderd: blz 4; verlaging gemeentelijke bijdrage met 10% (zie argumentering in oplegnotitie). - Gewijzigd: blz 10; inbreng positief resultaat boekjaar 2015 van Fivelingo met 284.000 ter vermindering van het verlies op de Wsw-subsidie. - Gewijzigd: blz 11; Hierdoor stijgt het beschikbare participatiebudget van 1.032.000 naar 1.316.000. 2.1 14-04-2016 Financiële kaders 2017 Werkplein Fivelingo DEFINITIEF Verkorte versie t.b.v. de gemeenteraden 3.0 02-05-16 Begroting 2017 Werkplein Fivelingo (Ontwerpbegroting) - Integrale begroting - Conform BBV-vereisten - Meerjarenraming Dagelijks Bestuur Dagelijks Bestuur Dagelijks Bestuur 14-04-16 Algemeen Bestuur 20-04-16 Dagelijks Bestuur 4.0 23-06-16 Gesplitste ontwerpbegroting 2017 (CONCEPT) - GR Fivelingo + GR ISD Noordoost - Aangepast P-budget (o.b.v. mei-circulaire 2016) 4.2 20-07-16 Gesplitste ontwerpbegroting 2017 (CONCEPT) - GR Fivelingo + GR ISD Noordoost - Correcties en actualisatie (o.b.v. realisatie 2015-2016) - Aangepast BUIG-budget (o.b.v. mei-circulaire 2016) 4.3 27-07-16 Gesplitste ontwerpbegroting 2017 - Verlies van 239k in 2020 opgenomen als besparing op de bemiddelingskosten Dagelijks Bestuur Dagelijks Bestuur + Financieel adviseurs gemeenten Dagelijks Bestuur + Financieel adviseurs gemeenten DB 27-07-16 Bespaar papier. Dit document is geschikt gemaakt voor dubbelzijdig afdrukken Referentie Naam: Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo - in oprichting Opdrachtgever: Algemeen Bestuur GR Fivelingo/ Algemeen Bestuur GR ISD Noordoost Directeur GR Fivelingo: R. Kuipers Directeur GR ISD Noordoost: E. ten Brink Controller Fivelingo: E. Lutjes, Controller ISD Noordoost: E. Hoving Samenstelling: B. Lensink Datum: 20-07-2016 Versie: 4.2 (CONCEPT gesplitste ontwerpbegroting) Naam document : Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx - 2 - Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx

G ESPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting Inhoud 1 Inleiding... 7 1.1 Algemeen... 7 1.2 Status van de gesplitste begroting 2017... 8 2 Organisaties... 9 2.1 Bestuur... 9 2.2 Bedrijf en Management... 9 2.2.1 Bedrijf en aard van de activiteiten... 9 2.2.2 Ontwikkelingen en beleid... 9 2.2.3 Directie en management... 10 2.3 Verbonden partijen... 10 2.3.1 Jobber Arbeidsintegratie BV... 10 2.4 Uitgangspunten en kaders... 11 2.4.1 Kostenneutraal... 11 2.4.2 Personeelsontwikkeling en frictiekosten... 11 2.4.3 Financiering... 12 2.4.4 Onderhoud kapitaalgoederen... 14 2.4.5 Investeringen met een economisch nut... 14 2.4.6 Vaste verplichtingen... 14 3 Begroting Fivelingo... 15 3.1 Lasten en baten Fivelingo 2017... 15 3.2 Toelichting begroting Fivelingo... 16 3.2.1 Personeelskosten... 16 3.2.2 Materiële kosten... 16 3.2.3 Baten... 17 3.2.4 Operationeel resultaat... 17 3.2.5 Verdeling gemeentelijke bijdrage... 17 3.2.6 Lasten en baten Wet Sociale Werkvoorziening... 18 3.3 Meerjarenraming Fivelingo... 19 3.4 Toelichting meerjarenraming Fivelingo... 19 3.4.1 Personeelskosten... 19 3.4.2 Materiële kosten... 20 3.4.3 Opbrengsten... 20 3.4.4 Operationeel resultaat... 20 3.4.5 Verdeling gemeentelijke bijdrage... 21 3.4.6 Lasten en baten Wet Sociale Werkvoorziening... 21 Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx - 3 -

G E SPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 4 Begroting ISD Noordoost... 23 4.1 Lasten en baten ISD Noordoost... 23 4.2 Toelichting begroting ISD Noordoost... 24 4.2.1 Personeelskosten... 24 4.2.2 Materiële kosten... 25 4.2.3 Baten... 25 4.2.4 Operationeel resultaat... 26 4.2.5 Verdeelsleutel operationele kosten... 26 4.3 Baten en lasten Participatiewet... 27 4.3.1 Re-integratiekosten... 27 4.3.2 Uitkeringskosten... 29 4.3.3 Participatie en Armoedebeleid... 31 4.3.4 Kinderopvang... 31 4.4 Meerjarenraming ISD Noordoost... 32 4.5 Toelichting meerjarenraming ISD Noordoost... 33 4.5.1 Personeelskosten... 33 4.5.2 Materiële kosten... 34 4.5.3 Baten... 34 4.5.4 Operationeel resultaat... 34 4.5.5 Verdeelsleutel operationele kosten... 35 4.6 Meerjarenraming Participatiewet... 36 4.6.1 Re-integratiekosten... 36 4.6.2 Meerjarenraming uitkeringskosten... 37 5 Risicoparagraaf... 39 5.1 Inleiding... 39 5.2 Belangrijkste risico s... 39 5.2.1 Ontwikkeling Wsw-subsidie... 39 5.2.2 Relatie Participatiebudget BUIG-budget... 40 5.2.3 Besparingen en frictiekosten... 41 5.2.4 Gemeentelijke herindeling... 41 5.3 Weerstandsvermogen... 43 5.3.1 Benodigde weerstandscapaciteit... 43 6 Bijlagen... 47 6.1 Begroting Jobber Arbeidsintegratie BV... 48 6.1.1 Balans per 31 december 2017... 48 6.1.2 Resultatenrekening 2017... 49 6.2 Specificatie materiele vaste activa... 50 6.3 Overzicht middellang- en langlopende leningen... 51-4 - Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx

G ESPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting Leeswijzer Voor u ligt de ontwerpbegroting 2017 voor de gemeenschappelijke regeling Werkplein Fivelingo in oprichting. Werkplein Fivelingo is de fusieorganisatie van GR Fivelingo en GR ISD Noordnoordoost. Omdat het feitelijk fusiebesluit nog niet is genomen is de begroting gesplitst in een deel Fivelingo (hoofdstuk 3) en een deel ISD Noordoost (hoofdstuk 4). Deze ontwerpbegroting heeft een pro-forma status. Dat wil zeggen dat de uiteindelijke begroting van Werkplein Fivelingo nog kan wijzigen nadat een definitief besluit is genomen over de taken en de middelen voor de fusieorganisatie. De indeling van deze begroting is als volgt: Hoofdstuk 1: Inleiding. Hoofdstuk 2 is van toepassing op Fivelingo en ISD Noordoost samen. Het gaat kort in op de organisaties en taken van Fivelingo en ISD Noordoost, alsmede de uitgangspunten en kaders voor de begroting. Conform de BBV-vereisten komen hier de paragrafen omtrent financiering aan bod, zoals treasurybeheer, kasgeldlimiet, de berekening van de renterisiconorm en schatkistbankieren. In hoofdstuk 3 wordt de begroting 2017 van GR Fivelingo nader toegelicht en wordt tevens een meerjarenraming gegeven op basis van de reeds bekende ontwikkelingen van de toekomstige geldstromen. In de meerjarenraming komt naar voren dat bij ongewijzigd beleid het businessmodel van sociale werkvoorziening Fivelingo verliesgevend is. Omdat in de kaders is gesteld dat de begroting kostenneutraal moet zijn, wordt dit verlies in deze begroting gecompenseerd uit het beschikbare Participatiefonds in de begroting van ISD Noordoost (hoofdstuk 4). In hoofdstuk 4 wordt de begroting 2017 van GR ISD Noordoost nader toegelicht en wordt tevens een meerjarenraming gegeven op basis van de reeds bekende ontwikkelingen van de toekomstige geldstromen bij ongewijzigd beleid. In de paragraaf lasten en baten Participatiewet wordt het effect zichtbaar van de compensatie van het verlies van de sociale werkvoorziening. Vanaf 2018 leidt dat tot een tekort op de noodzakelijke middelen voor de uitvoering van de Participatiewet waardoor keuzes (scenario s) gemaakt moeten worden voor het toekomstige beleid van de gemeenten. Deze keuzes worden momenteel uitgewerkt in scenario s voor de toekomst. Hoofdstuk 5 bevat een risicoanalyse en een berekening van het weerstandsvermogen voor Fivelingo en ISD Noordoost. In de bijlagen in hoofdstuk 6 is de pro-forma begroting van Jobber Arbeidsintegratie BV opgenomen, de specificatie van de materiele vaste activa en het overzicht van de middellang- en langlopende leningen. Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx - 5 -

G E SPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting - 6 - Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx

G ESPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 1 Inleiding 1.1 Algemeen Werkplein Fivelingo is de nieuwe naam voor de toekomstige fusieorganisatie van werkvoorzieningsschap Fivelingo en omstreken, en de intergemeentelijke sociale dienst Noordoost namens de deelnemende gemeenten Delfzijl, Appingedam en Loppersum. De nieuwe organisatie wordt vormgegeven in het najaar van 2016, waarbij de taken en organisaties van beide organisaties worden op 1 januari 2017 opgenomen in de daartoe gewijzigde gemeenschappelijke regeling Fivelingo. De gemeenschappelijke regeling ISD Noordoost wordt op 1 januari 2017 opgeheven en vervolgens geliquideerd. Dit document bevat de pro-forma ontwerpbegroting 2017 en de meerjarenraming van Fivelingo en ISD Noordoost bij ongewijzigd beleid. Nadat meer bekend is over de definitieve opdracht aan Werkplein Fivelingo en de daarvoor beschikbare middelen vanuit de drie gemeenten, wordt een definitieve begroting gemaakt voor de nieuwe fusieorganisatie. Voor het aanleveren van de begroting aan Gedeputeerde Staten is om praktische reden gekozen voor een gesplitste begroting van Werkplein Fivelingo in een deel Fivelingo en een deel ISD Noordoost. Conform artikel 34b van de WGR heeft het Dagelijks Bestuur van ISD Noordoost en Fivelingo op 20 april de financiële kaders en beleidsmatige kaders en het inrichtingsplan van Werkplein Fivelingo aan de colleges en de raden van de deelnemende gemeenten toegezonden. De financiële kaders van de begroting zijn afgestemd met de drie gemeenten en maken onderdeel uit van de gemeentelijke kadernota voor 2017. Conform artikel 35 van de WGR zendt het Dagelijks Bestuur de gesplitste ontwerpbegroting van ISD Noordoost en Fivelingo aan de colleges en de raden toe. Formeel is dat minimaal acht weken voordat zij door het nieuwe Algemeen Bestuur van Werkplein Fivelingo wordt vastgesteld. De raden van de deelnemende gemeenten kunnen bij het Dagelijks Bestuur hun zienswijze over de ontwerpbegroting ISD Noordoost en Fivelingo naar voren brengen. Het Dagelijks Bestuur voegt de eventuele commentaren waarin deze zienswijze is vervat bij de ontwerpbegroting, zoals deze aan het Algemeen Bestuur wordt aangeboden. De begroting ISD Noordoost en Fivelingo voor het jaar 2017 met een meerjarenraming voor de periode 2018-2020 moet uiterlijk 1 augustus worden toegezonden aan de Gedeputeerde Staten van de provincie Groningen. Omdat de aanleverdatum niet haalbaar is uitstel aangevraagd tot 15 november. Dit uitstel is verkregen onder voorwaarde dat deze begroting gelijk wordt aangeleverd met de begrotingen van de drie gemeenten. Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx - 7 -

G E SPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 1.2 Status van de gesplitste begroting 2017 Omdat ISD Noordoost en Fivelingo formeel nog twee organisaties zijn, zijn de begroting samengesteld uit de afzonderlijke (meerjaren-)begrotingen van beide organisaties op basis van going concern. Hierin zijn de uitgangspunten verwerkt zoals vermeld in het ontwerp-jaarplan en de bouwstenen begroting 2016 (versie 1.5, 22 september 2015) zoals behandeld in de gemeenteraden in december 2015 bij het voornemen tot fusie van ISD Noordoost en Fivelingo. Een van de uitgangspunten is dat de begroting kostenneutraal moet zijn. Dat wil zeggen dat, buiten de reguliere bijdragen van de gemeenten, tekorten op de Wsw-subsidie (in de begroting van Fivelingo) worden gefinancierd uit de beschikbare middelen van het Participatiefonds van de drie gemeenten (in de begroting van ISD Noordoost). Los daarvan worden het tekort op het BUIG-budget door de deelnemende gemeenten opgebracht. Omdat het subsidieresultaat in de meerjarenraming van Fivelingo tussen 2017 en 2020 oploopt van 1,4 mln. naar 2,9 mln., neemt daarmee ook het beslag op het Participatiefonds toe. Dat betekent dat er keuzes gemaakt moeten worden tussen 1. minder personeel voor eigen bemiddelingsactiviteiten (inhuur A/B-contracten), 2. minder inkoop van externe bemiddeling, of 3. een combinatie van beiden. Uiteindelijk resulteert dit zodanig dat er in 2020 geen financiële ruimte meer is voor inkoop van externe bemiddelingstrajecten, opleidingen of andere vergoedingen én dat er dan ook bespaard moet worden op de eigen inzet van bemiddelingsactiviteiten. Pro-forma is het verlies van 239.000 in de meerjarenraming 2020 van ISD Noordoost als gevolg van het oplopende tekort bij Fivelingo, verwerkt als besparing op de inhuur van ca. 3 fte (A/B-contracten) op de eigen bemiddelingsactiviteiten van ISD Noordoost. Bewust is ervoor gekozen om in deze begroting deze keuzes nog niet beleidsmatig uit te werken. Dit gebeurt pas nadat de gemeenteraden hun keuze hebben gemaakt voor het definitieve scenario voor het sociaal beleid van de toekomst, en de gevolgen daarvan voor de begroting van Werkplein Fivelingo. De basis voor deze begroting is gelegd in de financiële kaders 2017, zoals die op 20 april 2016 door het Algemeen Bestuur van Fivelingo is vastgesteld en aan het Algemeen Bestuur van ISD Noordoost ter kennisgeving is voorgelegd. Uiteindelijk spreken de raden zich hierover uit, samen het inrichtingsplan en het voornemen tot opheffen en liquidatie van ISD Noordoost. Nieuwe informatie omtrent de budgetsamenstelling Participatiefonds voor 2017 e.v., gepubliceerd door het ministerie van SZW in de mei-circulaire 2016, is verwerkt in de voorliggende begroting. Ook is rekening gehouden met het recent aangepaste BUIG-budget voor 2016 en de van toepassing zijnde tijdelijke vangnetregeling 2015-2016 (50% tussen 5% en 10%). Deze regeling gaat mogelijk voor 2017 wijzigen (50% tussen 7,5% en 12%). Deze wijziging is in deze begroting nog niet verwerkt. Er zijn in deze begroting nog geen keuzes verwerkt ten aanzien van het effect op het beleid en inrichting van de nieuwe organisatie op lange termijn. Gevolgen voor de begroting door wijzigingen van het beleid (wat gaan we wel of niet doen, tegen welke kosten en met welk resultaat?.) worden verwerkt in het najaar van 2016 bij de behandeling van de kaders van Werkplein Fivelingo voor 2018-20121. Wijzigingen in deze begroting worden t.z.t. verwerkt als formele begrotingswijziging. - 8 - Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx

G ESPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 2 Organisaties 2.1 Bestuur Werkplein Fivelingo in oprichting heeft op dit moment (juni 2016) nog geen eigen bestuur. De opdrachtgever is in dezen het gezamenlijk Dagelijks Bestuur van GR Fivelingo en GR ISD Noordoost, het Algemeen Bestuur van GR Fivelingo en het Algemeen Bestuur van GR ISD Noordoost. 2.2 Bedrijf en Management 2.2.1 Bedrijf en aard van de activiteiten GR ISD Noordoost en GR Fivelingo zijn gemeenschappelijke regelingen namens de gemeenten Delfzijl, Appingedam en Loppersum (DAL-gemeenten). ISD Noordoost is belast met de uitvoering van de Participatiewet en de op deze wet gebaseerde uitvoeringsregelingen; Bbz, Ioaw, Ioaz. Daarnaast voert deze organisatie door de gemeenten opgedragen opdrachten uit op het vlak van minimabeleid, de Wet kinderopvang, de Wet inburgering en Educatie. GR Fivelingo is belast met de uitviering van de Wet sociale werkvoorziening en de op deze wet gebaseerde uitvoeringsregelingen, voor de DAL-gemeenten. 2.2.2 Ontwikkelingen en beleid Voor de uitvoering van de Participatiewet hebben we in 2016 nog twee organisaties, ISD Noordoost en Fivelingo, met eigen doelgroepen, personeel en huisvesting. Vanaf 1 januari 2017 gaan deze samen in een nieuwe uitvoeringsorganisatie. In die organisatie worden bestaande en nieuwe doelgroepen ondersteund naar regulier werk of gestimuleerd om op andere manieren maatschappelijk actief te worden. De uitvoering van de Participatiewet moet plaatsvinden binnen de beschikbare financiële kaders. Deze kaders worden in eerste instantie bepaald door de middelen die beschikbaar zijn voor de ondersteuning van werkzoekenden (het Participatiebudget ), voor de bekostiging van uitkeringen (het BUIG -budget) en inkomensondersteuning (deel van het gemeentefonds voor armoede en schulden) en voor de uitvoeringskosten van werk en inkomen (deel van het gemeentefonds voor uitvoering). De financiële situatie zal zonder maatregelen verslechteren. De bezuiniging op de Wsw-subsidie leidt tot een hoger tekort op de uitvoering van de Wsw in de komende jaren. Het Participatiebudget neemt gedeeltelijk af (bezuiniging Wsw) en gedeeltelijk toe (vanwege middelen voor nieuwe doelgroepen). De kosten voor uitvoering nemen toe vanwege de toename van de instroom in de bijstand. Het aanvullende bedrag is naar verwachting echter lager dan we voor de uitvoeringskosten van de Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx - 9 -

G E SPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting bestaande bijstandsgerechtigden krijgen. Daarnaast brengt de participatiewet nog een aantal andere taken met zich mee die van invloed kunnen zijn op de omvang van het werk dat door de uitvoeringsorganisatie moet worden gedaan. Alle reden dus om te komen tot een nieuwe uitvoeringsorganisatie waarin de kennis over verschillende doelgroepen is gebundeld en waarin zo effectief en efficiënt mogelijk uitvoering kan worden gegeven aan de verschillende taken in de Participatiewet. De definitieve opdracht aan de nieuwe organisatie wordt bepaald aan de hand van een nog te bepalen toekomstscenario voor het sociale domein van de drie gemeenten. 2.2.3 Directie en management Het management van de nieuwe organisatie in oprichting bestaat uit de gezamenlijke directies en MT s van ISD Noordoost en Fivelingo, onder aanvoering van de beoogd directeur van Werkplein Fivelingo. 2.3 Verbonden partijen 2.3.1 Jobber Arbeidsintegratie BV In 2002 heeft de GR Fivelingo een honderd procent dochter Jobber Arbeidsintegratie BV opgericht. GR Werkplein Fivelingo heeft in 2017 een 100% belang in Jobber Arbeidsintegratie BV. De kosten en opbrengsten van Jobber maken deel uit van deze financiële kaders. De doelstelling van deze B.V. is in 2016: 1. Het aanbieden, in opdracht van uitvoeringsinstanties, gemeentelijke sociale diensten en andere instellingen en bedrijven, van trajecten gericht op uitstroom naar werk aan werkzoekenden en arbeidsgehandicapten. 2. Het begeleiden en coachen van personen op individuele basis, voor en na plaatsing om baanbehoud te realiseren en kans op uitval te verkleinen. 3. Onder het doel van de vennootschap is, binnen het onder 1 en 2 genoemde, begrepen het oprichten en verwerven van, het deelnemen in, het samenwerken met en het voeren van directie over andere rechtspersonen en ondernemingen, alsmede het financieren of doen financieren, ook door middel van het stellen van zekerheden, van andere rechtspersonen en ondernemingen. 4. Onder het onder 1, 2 en 3 genoemde is begrepen het verrichten van al hetgeen daarmee verband houdt of daartoe bevorderlijk kan zijn, alles in de ruimste zin. Jobber Arbeidsintegratie blijft in 2017 verbonden aan de GR Werkplein Fivelingo als payrollingorganisatie voor gedetacheerden waarmee het openbaar belang gediend wordt. Het BBV verbiedt Werkplein Fivelingo om haar 100% dochter Jobber Re-integratie BV te consolideren met de andere activiteiten van Werkplein Fivelingo. Om toch een goed inzicht te verkrijgen en om eventuele risico s te onderkennen geven we inzage in de (financiële) gegevens van Jobber Re-integratie in bijlage 5.1 Het eigen vermogen van Jobber Arbeidsre-integratie bedroeg aan het einde van het verslagjaar 2015 566.099. - 10 - Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx

G ESPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 2.4 Uitgangspunten en kaders 2.4.1 Kostenneutraal Uitgangspunt is dat de begroting kostenneutraal is. Dat wil zeggen dat de verliezen als gevolg van het tekort op de Wsw-subsidie binnen de begroting worden gecompenseerd. Het grootste risico hierin is de hoogte Wsw-subsidie van het Rijk. De Wsw-subsidie is gebaseerd op de informatie over de beschikbare budgetten per gemeenten in de mei-circulaire van 2016. Figuur 1: verloop WSW-subsidie ten opzichte van de Wsw-loonkosten (in x 1.000.000) Tekort 1,4 mln. Tekort 2,9 mln. Als gevolg van de teruglopende Wsw-subsidie per SE (prijseffect) en de door SEO berekende sterkere daling van de SW-populatie dan werkelijk het geval is bij Fivelingo, neemt het tekort op de subsidie toe van 1,4 mln. in 2017 naar 2,9 mln. in 2020. Het vervelende hierbij is dat het om twee elementen gaat die niet zijn te beïnvloeden: de Wsw-subsidie is rijksbudget en de Wsw-medewerkers hebben baan- en loongarantie. In deze begroting is het tekort, (subsidieresultaat in de begroting Fivelingo) na verrekening van het positieve operationeel resultaat uit de bedrijfsvoering van de sociale werkvoorziening, ten laste te gebracht van het (ontschot-)participatiebudget (in de begroting van ISD Noordoost). Het operationeel resultaat neemt echter de komende jaren steeds verder af als gevolg van de krimp van de SW-populatie. Hierdoor blijft er van het Participatiebudget steeds minder over waardoor uiteindelijk bezuinigen op de bemiddelingskosten onvermijdelijk zijn. En een negatieve spiraal met meer klanten en minder opbrengsten op de loer ligt. 2.4.2 Personeelsontwikkeling en frictiekosten De huidige medewerkers die in vaste dienst zijn bij ISD Noordoost, Fivelingo en Jobber, alsmede de inhuur van de flexkrachten zijn in deze financiële kaders meegenomen. Bij de berekening van de personeelskosten is in deze kaders uitgegaan van een cao-loonstijging van 2% per jaar. Door niet alle vacatures in te vullen krimpt de organisatie van Fivelingo mee met de daling van de SWpopulatie. ISD Noordoost levert met te daling van het personeelsbestand een bijdrage aan de frictiekosten. Ook Jobber draagt bij aan de kosten van het overnemen van het personeel bij Fivelingo. Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx - 11 -

G E SPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 2.4.3 Financiering 2.4.3.1 Algemeen De financiering van de programma s bijzondere bijstand- en overige regelingen en de beheers- en apparaatskosten loopt via de deelnemende gemeenten. De gemeenten ontvangen ter dekking van deze kosten een vergoeding van het Rijk. De deelnemende gemeenten staan garant voor deze financiering. Voor de programma s inkomen en participatie ontvangen de gemeenten budgetten van het ministerie. De verantwoording van de budgetten ligt officieel bij de gemeenten. De financiële verplichtingen, die voortkomen uit de verantwoording, worden echter door Werkplein Fivelingo opgesteld en doorgegeven aan de gemeenten Delfzijl, Appingedam en Loppersum. 2.4.3.2 Treasurybeheer Op grond van de Wet financiering lagere overheden (Wet Fido) is de GR Werkplein Fivelingo verplicht om zowel in de begroting als in de jaarrekening een treasury paragraaf op te nemen, waarin verantwoording over het treasury beleid wordt afgelegd. De Wet fido kent twee normen, waaraan het treasury beleid wordt getoetst, te weten: de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Treasury is het sturen en beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële vermogenswaarden, de geldstromen, de financiële posities en de daaraan verbonden risico s. De GR Werkplein Fivelingo heeft een gemiddeld risicoprofiel. De rentepercentages van de langlopende leningen liggen voor langere periode vast. Er wordt geen gebruik gemaakt van derivaten. Voor de benodigde liquiditeiten wordt gebruik gemaakt van een rekening courant krediet bij de Bank Nederlandse Gemeenten. Werkplein Fivelingo heeft door de Bank Nederlandse Gemeenten verstrekte langlopende leningen. Voor een specificatie van deze lezingen zie bijlage 5.3. De saldi van de liquide middelen worden gebruikt voor de interne financiering. 2.4.3.3 Kasgeldlimiet Het gaat bij de kasgeldlimiet om het beperken van renterisico's op de korte schuld. Korte schuld is bedoeld voor het financieren van lopende uitgaven. De kasgeldlimiet is gekoppeld aan het begrotingstotaal, dat wil zeggen de totale lasten van de begroting, inclusief tegelijkertijd met de begroting vastgestelde begrotingswijzigingen. Als referentiekader voor de bepaling van de kasgeldlimiet geldt het begrotingstotaal bij het begin van het jaar en een bij ministeriële regeling vastgesteld percentage voor gemeenschappelijke regelingen van 8,2%. Hiermee wordt een bovengrens bepaald waaronder het mogelijk is om cashmanagement vorm te geven. De kasgeldlimiet wordt berekend als een vast percentage van de in de jaarbegroting berekende bedrijfslasten. De totale bedrijfslasten voor de GR Werkplein Fivelingo zijn in 2017 geraamd op 47.571.000. De gemiddelde korte financiering wordt per drie maanden getoetst aan deze kasgeldlimiet, die voor 2017 neerkomt op ca. 2,8 miljoen. In het volgende overzicht wordt de verwachte omvang van de kasgeldlimiet getoetst aan de wettelijke norm overeenkomstig de Wet Fido: - 12 - Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx

G ESPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting Tabel 2.1 berekening kasgeldlimiet (in x 1.000) Kasgeldlimiet 2017 kw 1 kw 2 kw 3 kw 4 Omvang begroting per 1-1-2017 47.571 47.571 47.571 47.571 1. Toegestane kasgeldlimiet - in procenten van de grondslag 8,2 % 8,2 % 8,2 % 8,2 % - in bedrag 3.901 3.901 3.901 3.901 2. Omvang vlottende korte schuld 1.200 1.200 1.200 1.200 3. Vlottende middelen 100 100 100 100 Toets kasgeldlimiet 4. Totaal netto vlottende schuld ( 2-3 ) 1.100 1.100 1.100 1.100 Ruimte (+)/Overschrijding (-) -> ( 1-4 ) 2.801 2.801 2.801 2.801 2.4.3.4 Renterisiconorm De renterisiconorm is een wettelijke norm die betrekking heeft op de vaste schuld van de gemeente. Vaste schuld ontstaat wanneer leningen worden afgesloten met een rentetypische looptijd van 1 jaar of langer. De norm geeft het bedrag aan waarover de gemeente zich per begrotingsjaar maximaal mag blootstellen aan renterisico. Voor gemeenschappelijke regelingen bedraagt de renterisiconorm 20% van het begrotingstotaal. De renterisiconorm als bedoeld in de Wet Fido wordt niet overschreden. De vaste schuld van Fivelingo en ISD Noordoost bedraagt per 1 januari 2017 6.777.000; het risiconormbedrag was derhalve 1.355.000. Jaarlijks wordt door Fivelingo plm. 515.000 afgelost, waarmee de gezamenlijke organisaties ruim binnen de renterisico norm blijven. Tabel 2.2 berekening renterisiconorm (in x 1.000) Renterisiconorm 2017 1a Renteherziening op vaste schuld o/g - 1b renteherziening op vaste schuld u/g - 2 Netto renteherziening op vaste schuld (1a-1b) - 3a Nieuw aangetrokken vaste schuld - 3b Nieuw verstrekte lange leningen - 4 Netto nieuw aangetrokken vaste schuld (3a-3b) - 5 Betaalde aflossingen 515 6 Herfinanciering (laagste van 4 en 5) - 7 Renterisico op vaste schuld (2 + 6) - Renterisiconorm 8 Stand van de vaste schuld per 1 januari 2017 6.777 9 Het bij Min. Regeling vastgesteld % 20% 10 Renterisiconorm 1.355 Toets renterisiconorm 11 Ruimte (+) c.q. overschrijding (-) (10-7) 1.355 Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx - 13 -

G E SPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 2.4.3.5 Schatkistbankieren Vanaf 16 december 2013 is verplicht schatkistbankieren voor decentrale overheden van start gegaan. Dit houdt in dat wij ons geld niet langer bij banken buiten de schatkist mogen aanhouden. Het drempelbedrag is bepaald op 0,75% van de begroting met een minimumbedrag van 250.000. Begroting 2017 is 47.639.000 en 0,75% is 357.000. Voor Werkplein Fivelingo betekent schatkistbankieren dat de onze overtollige middelen (alles > 357.000) worden aanhouden in de schatkist bij het ministerie van Financiën. 2.4.4 Onderhoud kapitaalgoederen 2.4.4.1 Gebouwen, terreinen en andere belangrijke activa. Voor het onderhoud en het in stand houden van de gebouwen wordt gebruik gemaakt van een lange termijn- onderhoudsplan. Dit plan wordt jaarlijks getoetst. Daar waar mogelijk worden onderhoudscontracten afgesloten om zo de continuïteit van de werking van de goederen te garanderen. 2.4.4.2 Vervoermiddelen In onze leasecontracten is het onderhoud in de leaseprijs inbegrepen. 2.4.4.3 Voorzieningen Voorzieningen zijn niet van toepassing. 2.4.5 Investeringen met een economisch nut De investeringen worden gewaardeerd op de verkrijging- of vervaardigingprijs verminderd met lineair berekende afschrijvingen gebaseerd op de verwachte economische levensduur. Een specificatie van de materiële vaste activa is opgenomen in bijlage 9.2. 2.4.5.1 Afschrijvingen Er wordt in 2017 conform de verordening ex art. 212 van de Gemeentewet afgeschreven. 2.4.6 Vaste verplichtingen 2.4.6.1 Leaseverplichting: De maandelijkse operational lease -verplichting bedraagt ultimo 2015 5.573,-exclusief voorschot brandstof. 2.4.6.2 Huurcontracten: Ultimo 2015 wordt er nog een locaties gehuurd. Dit is de Prins Bernhardlaan te Delfzijl: de jaarlijkse huurverplichting bedraagt 20.208,- 2.4.6.3 Vakantiegeld- en dagen Fivelingo De waarde van de verplichtingen inzake restant verlof ultimo 2015 bedraagt circa 388.000,- De waarde van de verplichtingen inzake vakantietoeslag ultimo 2015 bedraagt circa 436.000,-. - 14 - Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx

G ESPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 3 Begroting Fivelingo 3.1 Lasten en baten Fivelingo 2017 Tabel 3.1 totaaloverzicht begroting Fivelingo 2017 (in x 1.000) FIVELINGO realisatie begroting begroting Lasten en baten 2015 2016 2017 Lasten - Personeelskosten 1.819 1.746 1.750 - Materiele kosten 2.142 2.032 1.880 - WSW-loonkosten 13.551 12.452 11.945 Totaal lasten 17.512 16.230 15.575 Baten - Opbrengsten Werkbedrijf 2.728 2.555 2.509 - Opbrengsten detachering 1.283 970 1.120 - Overige opbrengsten 267 285 285 - Bijdragen gemeenten 338 305 278 - Wsw-Subsidie Rijk (mei'16) 13.180 11.859 10.523 - Dekking SW uit het Participatiefonds 256 860 Totaal baten 17.796 16.230 15.575 Resultaat 284 - - Toelichting: In de begroting voor 2017 en de meerjarenraming is met de circulaire van mei 2016 rekening gehouden. De beschikbare Wsw-subsidie van het Rijk is ten opzichte van de mei-circulaire 2015 met 484.000 gedaald (zie paragraaf 3.2.6. blz. 18). Ter compensatie van het tekort op de Wsw-subsidie wordt in 2017 860.000 ingebracht uit het Participatiebudget via de begroting van ISD Noordoost (zie paragraaf 3.4.1). N.B. Ook het beschikbare budget voor 2016 is naar beneden bijgesteld waardoor het tekort in 2016 met 467.000 toeneemt van 256.000 naar 723.000. Deze budgetaanpassing is nog niet in de hier gepresenteerde begroting 2016 verwerkt. Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx - 15 -

G E SPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 3.2 Toelichting begroting Fivelingo 3.2.1 Personeelskosten Tabel 3.2 personeelskosten (in x 1.000) FIVELINGO realisatie begroting begroting Personeelskosten uitvoering 2015 2016 2017 - Salaris en sociale lasten 937 1.027 933 - Dienstverlening JOBBER 882 719 817 totaal personeelskosten 1.819 1.746 1.750 Toelichting: De personeelskosten van Fivelingo betreft 14,88 fte eigen ambtelijk (vast) personeel en 12,65 fte vaste medewerkers van Jobber werkzaam voor de staf van Fivelingo. In deze loonkosten is rekening gehouden met het recente akkoord op de cao voor gemeenteambtenaren 2016-2017, een indexering van 2% voor de loonkosten 2018-2010, en de latere pensioengerechtigde leeftijd (het kostenstijgend effect daarvan is minder zichtbaar vanwege de daling van het aantal medewerkers). 3.2.2 Materiële kosten Tabel 3.3 materiele kosten (in x 1.000) FIVELINGO realisatie begroting begroting Materiële kosten 2015 2016 2017 Materiële kosten - Afschrijvingen 565 566 451 - Rente 282 226 221 - Huren/lease 76 83 80 - Onderhoudskosten 363 353 353 - Energieverbruik 192 195 195 - Belastingen/verzekeringen 159 126 120 - Algemene kosten 505 483 460 Totaal materiele kosten 2.142 2.032 1.880 Toelichting: De materiele kosten van Fivelingo zijn de kosten die samenhangen met de productie-omgeving van de sociale werkvoorziening. Dit betreft de afschrijving en onderhoud van gebouwen en machines, rente van uitstaande leningen (met name voor de bouw van Fivelpoort), de huur van de locatie op de prins Bernhardlaan in Delfzijl, belastingen en verzekeringen en de energiekosten van beide locaties. De materiele kosten dalen geleidelijk aan mee (geen nieuwe investeringen, lagere rentelasten en minder algemene kosten). De opbrengsten dalen evenwel sneller dan dat de materiele kosten en de kosten van staf en begeleiding dalen. De overhead wordt relatief wel duurder als gevolg van de ongewijzigde vaste lasten (o.a. huisvestingskosten Fivelpoort) - 16 - Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx

G ESPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 3.2.3 Baten Tabel 3.4 opbrengsten (in x 1.000) FIVELINGO realisatie begroting begroting Opbrengsten 2015 2016 2017 Opbrengsten - Opbrengsten productie/dienstverlening 2.728 2.555 2.509 - Opbrengsten detachering 1.283 970 1.120 - Overige opbrengsten 267 285 285 - Subsidies gemeenten 338 305 278 Totaal opbrengsten FIVELINGO 4.616 4.115 4.192 Toelichting: - Opbrengsten uit productie (beschut werk) betreffen de afdelingen verpakken, atelier, metaal, montage -stofferen, en elektronica-assemblage. De opbrengsten dalen ook als gevolg van de krimp van het Sw-personeelsbestand. - Opbrengsten uit Dienstverlening betreffen: servicedienst, schoonmaak en wasserij. - Overige opbrengsten zijn afkomstig uit de verhuur, dienstverlening aan derden, magazijn en Kantine. 3.2.4 Operationeel resultaat Tabel 3.5 operationeel resultaat (in x 1.000) FIVELINGO realisatie begroting begroting Operationeel resultaat 2015 2016 2017 Operationeel resultaat - kosten 3.961 3.778 3.630 - opbrengsten 4.616 4.115 4.192 Operationeel resultaat FIVELINGO 655 337 562 (*Dit resultaat komt terug in paragraaf 3.2.3 Lasten en baten Sociale Werkvoorziening) 3.2.5 Verdeling gemeentelijke bijdrage Tabel 3.6 verdeelsleutel bijdrage per gemeente (in x 1.000) FIVELINGO realisatie begroting begroting Verdeling gemeentelijke bijdrage 2015 2016 2017 Bijdrage Aantal pers. gemeente per pers. per 1-1-2017 4.624 4.622 4.652 - Delfzijl 641,- 185 137 136 119 - Appingedam 641,- 201 151 131 129 - Loppersum 641,- 48 37 38 31 - Ten Boer 12 - Totaal 434 338 305 278 Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx - 17 -

G E SPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 3.2.6 Lasten en baten Wet Sociale Werkvoorziening Tabel 3.7 Lasten en baten Sociale Werkvoorziening (in x 1.000) FIVELINGO realisatie begroting begroting WSW-kosten 2015 2016 2017 Formatie - aantal Se's Wsw 464 433 408 - waarvan in begeleid werken 20 20 20 - fte Wsw 264 423 408 te verlonen fte Wsw 444 403 388 WSW-loonkosten - Lonen ca WSW-ers 12.706 11.876 11.311 - Kosten begeleid werken 350 - Overige personeelskosten 495 576 634 totaal WSW-loonkosten 13.551 12.452 11.945 WSW-subsidie - WSW-Subsidie Rijk (mei'16) 13.180 11.859 10.523 Subsidieresultaat (tekort) -371-593 -1.422 Compensatie tekort - Bijdrage uit resultaat ( 3.2.4) 655 337 562 Te dekken verlies uit het P-budget* -256-860 (*Het verlies komt ten laste van het Participatiebudget (zie paragraaf 3.4.1) Toelichting: Ten opzichte van de meerjarenraming gebaseerd op de mei-circulaire uit 2015 zijn is de Wsw-subsidie van het rijk gedaald: WSW-subsidie ten opzichte van mei'15 2016 2017 Verschil WSW-Subsidie Rijk -467-484 N.B. De verlaging op de Wsw-subsidie voor 2016 is nog niet gecorrigeerd op de begroting 2016! Het eindresultaat van Fivelingo (na verrekening van het subsidieresultaat met het bedrijfsresultaat) daalt van 0,3 mln. (positief) in 2015 naar een negatief resultaat in 2017 van 0,9 mln. tot uiteindelijk een verlies van 2.1 mln. in 2020. De Wsw-subsidie maakt onderdeel uit van her Participatiebudget waardoor het mogelijk is om tekorten te financieren uit het beschikbare Participatiebudget van de gemeenten. Opmerking: De loonkosten van de sw-ers van de gemeente Ten Boer zijn verrekend op basis van werkelijke kosten. Het subsidieresultaat hiervan ligt bij de gemeente. De uittredingsvergoeding van Ten Boer is reeds afgerekend in 2016-18 - Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx

G ESPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 3.3 Meerjarenraming Fivelingo Tabel 3.8 totaaloverzicht meerjarenraming Fivelingo (in x 1.000) FIVELINGO begroting raming raming raming Lasten en baten (mei 2016) 2017 2018 2019 2020 Lasten - Personeelskosten 1.750 1.723 1.540 1.519 - Materiele kosten 1.880 1.805 1.742 1.709 - WSW-loonkosten 11.945 11.667 11.523 11.306 Totaal lasten 15.575 15.195 14.806 14.534 Baten - Opbrengsten Werkbedrijf 2.509 2.437 2.351 2.281 - Opbrengsten detachering 1.120 1.120 1.120 1.120 - Overige opbrengsten 285 285 285 285 - Bijdragen gemeenten 278 271 265 260 - WSW-Subsidie Rijk (mei'16) 10.523 9.715 9.078 8.449 - Dekking SW uit het Participatiefonds 860 1.367 1.707 2.140 Totaal baten 15.575 15.195 14.806 14.534 Resultaat - - - - Toelichting: In de begroting voor 2017 en de meerjarenraming is met de circulaire van mei 2016 rekening gehouden. 3.4 Toelichting meerjarenraming Fivelingo 3.4.1 Personeelskosten Tabel 3.9 personeelskosten (in x 1.000) FIVELINGO begroting raming raming raming Personeelskosten 2017 2018 2019 2020 loonindex fte 2017 0,4% 2,0% 2,0% 2,0% - Salaris en sociale lasten 15 933 882 678 634 - Dienstverlening JOBBER 13 817 840 863 885 totaal personeelskosten 28 1.750 1.723 1.540 1.519 Toelichting: Het personeelsbestand van de staf en begeleiding daalt geleidelijk mee door het niet invullen van vacatures die ontstaan als gevolg van ontslag of pensionering (natuurlijk verloop). De personeelskosten van Fivelingo dalen als gevolg van deze afname. In deze loonkosten is rekening gehouden met het recente akkoord op de cao voor gemeenteambtenaren 2016-2017, een indexering van 2% voor de loonkosten 2018-2010, en de latere pensioengerechtigde leeftijd (het kostenstijgend effect daarvan is minder zichtbaar vanwege de daling van het aantal medewerkers). Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx - 19 -

G E SPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 3.4.2 Materiële kosten Tabel 3.10 personeelskosten (in x 1.000) FIVELINGO begroting raming raming raming Materiële kosten 2017 2018 2019 2020 Materiële kosten - Afschrijvingen 451 420 399 387 - Rente 221 202 183 162 - Huren/lease 80 78 78 78 - Onderhoudskosten 353 353 353 353 - Energieverbruik 195 195 195 195 - Belastingen/verzekeringen 120 120 120 120 - Algemene kosten 460 437 414 414 totaal materiele kosten 1.880 1.805 1.742 1.709 3.4.3 Opbrengsten Tabel 3.11 personeelskosten (in x 1.000) FIVELINGO begroting raming raming raming Opbrengsten 2017 2018 2019 2020 Opbrengsten - Opbrengsten productie/dienstverlening 2.509 2.437 2.351 2.281 - Opbrengsten detachering 1.120 1.120 1.120 1.120 - Overige opbrengsten 285 285 285 285 - Subsidies gemeenten 278 271 265 260 Totaal opbrengsten FIVELINGO 4.192 4.113 4.021 3.946 Toelichting: De opbrengsten dalen ook als gevolg van de krimp van het Sw-personeelsbestand. De materiele kosten dalen geleidelijk aan mee (geen nieuwe investeringen, lagere rentelasten en minder algemene kosten). De opbrengsten dalen evenwel sneller dan dat de materiele kosten en de kosten van staf en begeleiding dalen. 3.4.4 Operationeel resultaat Tabel 3.12 personeelskosten (in x 1.000) FIVELINGO begroting raming raming raming Operationeel resultaat 2017 2018 2019 2020 Operationeel resultaat - kosten 3.630 3.528 3.283 3.228 - opbrengsten 4.192 4.113 4.021 3.946 Operationeel resultaat FIVELINGO 562 585 738 717-20 - Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx

G ESPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 3.4.5 Verdeling gemeentelijke bijdrage Tabel 3.13 personeelskosten (in x 1.000) FIVELINGO begroting raming raming raming Verdeelsleutel per gemeente 2017 2018 2019 2020 Bijdrage per pers. 641,00 Aantal personen per 1-1-2017 - Delfzijl 641 185 119 115 113 109 - Appingedam 641 201 129 126 124 124 - Loppersum 641 48 31 29 28 27 totaal 434 278 271 265 260 Toelichting: Door het afnemende aantal sw-ers daalt de gemeentelijke bijdrage ( 641,- per sw-er) van 338.000 in 2015 naar 278.000 in 2017, tot 260.000 in 2020. 3.4.6 Lasten en baten Wet Sociale Werkvoorziening Tabel 3.14 Lasten en baten Sociale Werkvoorziening (in x 1.000) FIVELINGO begroting raming raming raming WSW-kosten 2017 2018 2019 2020 Aantal Sw-ers in fte 394,68 382,22 374,03 363,73 WSW-loonkosten - Lonen ca WSW-ers 11.311 11.033 10.889 10.672 - Overige personeelskosten 634 634 634 634 totaal WSW-loonkosten 11.945 11.667 11.523 11.306 WSW-subsidie - WSW-Subsidie Rijk (mei'16) 10.523 9.715 9.078 8.449 Subsidieresultaat (tekort) -1.422-1.952-2.445-2.857 Compensatie tekort - Bijdrage uit resultaat ( 3.4.4) 562 585 738 717 Te dekken verlies uit het P-budget* -860-1.367-1.707-2.140 Toelichting: Ten opzichte van de meerjarenraming gebaseerd op de mei-circulaire uit 2015 zijn is de Wsw-subsidie van het rijk gedaald: WSW-subsidie ten opzichte van mei'15 2017 2018 2019 2020 Verschil WSW-Subsidie Rijk -484-414 -383-363 Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx - 21 -

G E SPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting - 22 - Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx

G ESPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 4 Begroting ISD Noordoost 4.1 Lasten en baten ISD Noordoost Tabel 4.1 totaaloverzicht begroting ISD Noordoost 2017 (in x 1.000) ISD NOORDOOST realisatie begroting begroting Lasten en baten 2015 2016 2017 Lasten - Personeelskosten 4.011 4.055 4.253 - Materiele kosten 1.198 1.126 1.187 - Uitkeringskosten incl. BBZ 22.702 23.318 23.486 - Kosten SW uit het Participatiefonds - 256 860 - Re-integratiekosten 1.433 1.344 725 - Kinderopvang 64 78 65 - Armoedebeleid 1.566 1.622 1.555 Totaal lasten 30.921 32.177 32.130 Baten - Bijdragen gemeenten 3.997 4.054 4.170 - Overige opbrengsten 122 22 22 - Bijdrage uitkeringen (I-deel) incl. BBZ 22.702 23.318 23.486 - Bijdrage Re-integratie (P-deel) 2.517 2.705 2.832 - Bijdrage gemeenten kinderopvang 64 78 65 - Bijdrage Bijzondere Bijstand 1.566 2.001 1.555 Totaal baten 30.968 32.177 32.130 Resultaat 47 - - Toelichting: Het aantal klanten (WWB, Ioaw/Ioaz, BBZ) van ISD Noordoost is sinds 2011 gestegen van 1.221 naar 1.626 in 2015 (bron: tertaalrapportages ISD Noordoost). We zien dat in 2016 de stijging doorzet en we verwachten in 2017 uit te komen op 1.710 klanten. De werklast is niet alleen 40% groter geworden maar ook complexer als gevolg van wijzigende wetgeving en nieuwe doelgroepen. In de begroting voor 2017 en de meerjarenraming is met de circulaires van mei 2016 rekening gehouden. Het negatief resultaat in de begroting van Fivelingo komt in deze begroting ten laste van het Participatiebudget. Uit dit budget worden ook de bemiddelingskosten van ISD Noordoost bekostigd. De definitieve keuze voor het toekomstscenario is uiteindelijk bepalend voor de kosten en het (maatschappelijke- en financiële-) resultaat. In deze begroting is daar bewust niet op vooruitgelopen. Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx - 23 -

G E SPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 4.2 Toelichting begroting ISD Noordoost 4.2.1 Personeelskosten 4.2.1.1 Uitvoeringskosten Tabel 4.2 personeelskosten uitvoering (in x 1.000) ISD NOORDOOST realisatie begroting begroting Personeelskosten uitvoering 2015 2016 2017 fte 2017 - Salariskosten ISD vast personeel 40 2.280 2.423 2.525 - Salariskosten ISD tijdelijk personeel 8 518 448 450 - Inhuur personeel 168 123 123 - Overige personeelskosten 69 61 68 totaal personeelskosten 48 3.035 3.055 3.166 Toelichting: De personeelskosten van ISD Noordoost betreft 40,27 fte ambtelijk (vast) en 7,58 fte tijdelijk personeel dat wordt bekostigd uit het uitvoeringsbudget gefinancierd door de gemeenten op basis van de vastgestelde verdeelsleutel (zie paragraaf 4.2.5). De begroting is gebaseerd op de werkelijke bezetting op 1 januari 2016. Er is gerekend met de reeds bekende cao-afspraken voor 2016 en 2017 en met een stijging van de salariskosten met 2% in opvolgende jaren bij gelijkblijvende formatie. Opmerking: De diensten personeels- en loonadministratie, archiefbeheer en huisvesting en facilitaire diensten worden ingekocht bij de gemeente Delfzijl. Systeembeheer wordt ingekocht bij GEMCC. 4.2.1.2 Bemiddelingskosten Tabel 4.3 personeelskosten bemiddeling (in x 1.000) ISD NOORDOOST realisatie begroting begroting Personeelskosten bemiddeling 2015 2016 2017 fte 2017 Bemiddelingskosten - Inhuur flex-personeel C-contract 5 287 400 402 - Inhuur flex-personeel ISD 9 689 600 685 totaal personeelskosten 14 976 1.000 1.087 (*Deze kosten komen terug in paragraaf 3.4.2.1 Lasten en baten Participatiebudget) Totale personeelskosten 62 4.011 4.055 4.253 Toelichting: De personeelskosten bemiddeling betreft de medewerkers van Jobber en detacheringsbureaus (Abiant, Flex, Zeker, etc.) die werkzaam zijn op het gebied van re-integratie, gefinancierd uit het Participatiebudget. Een deel hiervan heeft de C-status en is in vaste dienst bij het detacheringsbureau - 24 - Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx

G ESPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting (waaronder Jobber). De inhuur flex-personeel ISD is de flexibele schil voor de uitvoering van bemiddelingsactiviteiten. 4.2.2 Materiële kosten Tabel 4.4 materiële kosten (in x 1.000) ISD NOORDOOST realisatie begroting begroting Materiële kosten 2015 2016 2017 Materiële kosten - Kosten personeelsbeleid (DVO-Delfzijl) 72 67 74 - Werkplekinrichting (GEM-CC) 298 250 260 - Huisvesting personeel (DVO-Delfzijl) 156 125 158 - Kosten archiefbeheer (DVO-Delfzijl) 224 221 224 - Facilitaire Diensten (DVO-Delfzijl) 298 276 302 - Invordering- gerechtelijke kosten + BB 24 32 - Algemene kosten 126 155 169 Totaal materiele kosten 1.198 1.126 1.187 - Verrekening kosten participatiebudget (161) (105) (161) totaal materiele kosten 1.037 1.021 1.026 Toelichting: De kosten voor 2017 zijn gebaseerd op de nieuwe overeenkomst met de gemeente Delfzijl in 2016. De kosten zijn daarmee met 64.000 gestegen. Deze stijging komt terug in de gemeentelijke bijdrage in paragraaf 4.2.3. Een deel van de materiele kosten ( 161.000) wordt doorbelast aan het Participatiefonds vanwege de relatie met de bemiddelingsactiviteiten. Deze post komt terug bij de lasten en baten Participatiebudget paragraaf 4.3.1. 4.2.3 Baten Tabel 4.5 opbrengsten (in x 1.000) ISD NOORDOOST realisatie begroting begroting Opbrengsten 2015 2016 2017 Opbrengsten - Dekking uit Participatiefonds 1.137 1.105 1.248 - Overige ontvangsten 122 22 22 - Bijdragen gemeenten 3.997 4.054 4.170 Totaal opbrengsten ISD Noordoost 5.256 5.181 5.440 Toelichting: - De dekking uit het Participatiebudget is ter dekking van de uitvoeringskosten van bemiddelingsactiviteiten (zie tabel 4.3). Deze kosten komen terug bij de verantwoording van het Participatiefonds in paragraaf 3.4.2. Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx - 25 -

G E SPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 4.2.4 Operationeel resultaat Tabel 4.6 operationeel resultaat (in x 1.000) ISD NOORDOOST realisatie begroting begroting Operationeel resultaat 2015 2016 2017 Operationeel resultaat - kosten 5.209 5.181 5.440 - opbrengsten 5.256 5.181 5.440 Operationeel resultaat ISD Noordoost 47 - - 4.2.5 Verdeelsleutel operationele kosten Tabel 4.7 verdeelsleutel en kosten per gemeente (in x 1.000) ISD NOORDOOST realisatie begroting begroting Verdeelsleutel per gemeente 2015 2016 2017 sleutel te verdelen -> 3.997 4.054 4.170 gemeente inwonertal 25,0% 1.156 1.155 1.156 - Delfzijl 25.074 53,2% 534 542 555 - Appingedam 12.001 25,5% 252 256 266 - Loppersum 10.042 21,3% 213 216 222 totaal 47.117 100,0% 999 1.013 1.043 gemeente klanten 75,0% 3.237 3.235 3.237 - Delfzijl 948 58,3% 1.795 1.820 1.823 - Appingedam 439 27,0% 778 789 844 - Loppersum 239 14,7% 425 431 460 totaal 1.626 100,0% 2.998 3.040 3.128 gemeente Totaal 4.624 4.622 4.624 - Delfzijl --> 57,0% 2.341 2.362 2.378 - Appingedam --> 26,6% 1.017 1.044 1.110 - Loppersum --> 16,4% 639 648 682 totaal 100,0% 3.997 4.054 4.170 Toelichting: De verdeelsleutel van ISD Noordoost is gebaseerd op het inwonertal (25%) en het aantal klanten (75%). De toename van de gemeentelijke bijdrage is gebaseerd op de formatie en de daarbij behorende loonkosten, gegeven het aantal uitkeringsgerechtigden per 1 januari 2016. Dee personeelskosten stijgen als gevolg van het recente cao-akkoord voor gemeenteambtenaren 2016-2017. Daarnaast zijn de materiële kosten gestegen door een verhoging van de tarieven in de dienstverleningsovereenkomst met de gemeente Delfzijl. - 26 - Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx

G ESPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 4.3 Baten en lasten Participatiewet 4.3.1 Re-integratiekosten 4.3.1.1 Lasten en baten Participatiebudget Tabel 4.8 kosten Participatiebudget (in x 1.000) ISD NOORDOOST realisatie begroting begroting Participatiebudget 2015 2016 2017 Aantal cliënten: 1.626 1.650 1.710 Lasten Participatiebudget 1. Uitvoeringskosten - Materiele kostenkosten 161 105 161 - Personeelskosten 976 1.000 1.087 Totaal te dekken uitvoeringskosten 1.137 1.105 1.248 2. Financiering loonkosten Wsw - Te dekken tekort WSW - 256 860 3. Deelnemerskosten - Bemiddelingskosten inkoop (rest) 1.380 1.344 725 Totale lasten Participatiebudget 2.517 2.705 2.832 Baten Participatiebudget 2.517 2.705 2.832 Resultaat - - - Toelichting: 1. Uitvoeringskosten - Het deel van de materiële kosten dat ten laste mag worden gebracht van het participatiebudget komt hier terug. (zie paragraaf 4.2.2). - De personeelskosten van de medewerkers die belast zijn met de uitvoering van bemiddelingsactiviteiten komen hier terug (zie paragraaf 4.2.1.2). 2. Financiering loonkosten Wsw - Omdat het participatiebudget is ontschot, wordt het tekort op de Wsw-subsidie, na verrekening met het operationeel resultaat uit bedrijfsvoering van Fivelingo, ten laste gebracht van het participatiebudget (zie paragraaf 4.3.1.2). 3. Deelnemerskosten - Het overblijvend budget voor deelnemerskosten daalt van 1,4 mln. naar 0,7 mln. Compensatie van het tekort op de Wsw-subsidie uit het Participatiebudget gaat uiteindelijk ten koste van het doel waartoe deze middelen beschikbaar zijn gesteld. Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx - 27 -

G E SPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 4.3.1.2 Participatiebudget per gemeente Tabel 4.9 Participatiebudget per gemeente (in x 1.000) ISD NOORDOOST realisatie begroting begroting Participatiebudget per gemeente 2015 2016 2017 Delfzijl - Wwb klassiek 1.505 1.538 1.531 - Nieuw Wajong 35 55 - Nieuwe begeleiding 65 119 - Wsw-subsidie* 5.909 5.465 4.648 Totaal Delfzijl 7.414 7.103 6.352 Appingedam - Wwb klassiek 624 651 647 - Nieuw Wajong 11 18 - Nieuwe begeleiding 31 56 - Wsw-subsidie* 5.173 4.769 4.266 Totaal Appingedam 5.797 5.462 4.987 Loppersum - Wwb klassiek 338 331 329 - Nieuw Wajong 16 25 - Nieuwe begeleiding 28 52 - Wsw-subsidie* 1.610 1.501 1.393 Totaal Loppersum 1.948 1.876 1.799 Totaal - Wwb klassiek 2.517 2.519 2.508 - Nieuw Wajong - 62 97 - Nieuwe begeleiding - 124 227 - Wsw-subsidie* 12.692 11.736 10.306 Totaal 15.159 14.441 13.138 * = Wsw-subsidie nog niet gecorrigeerd voor verrekening met buitengemeenten Toelichting: Het tekort op de Wsw in de begroting van Fivelingo komt ten laste van het overige deel van het Participatiebudget. Uit dit budget worden ook de bemiddelingskosten van ISD Noordoost bekostigd. Naarmate de verliezen van Fivelingo toenemen (in 4 jaar tijd met een dan 1 mln.) neemt het beschikbare overige budget voor de participatiedoelgroepen af. Beleidsmatige keuzes hieromtrent worden momenteel nog onderzocht in de toekomstscenario s. De definitieve keuze voor het toekomstscenario is uiteindelijk bepalend voor de kosten en het (maatschappelijke- en financiële-) resultaat. In deze begroting is daar bewust niet op vooruitgelopen. - 28 - Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx

G ESPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 4.3.2 Uitkeringskosten 4.3.2.1 Lasten en baten inkomensdeel Tabel 4.10 Inkomensdeel (in x 1.000) ISD NOORDOOST realisatie begroting begroting Uitkeringskosten 2015 2016 2017 Totaal lasten uitkeringen 22.573 23.013 23.336 Baten Uitkeringen - Gebundelde Uitkering (bijdragen SZW) 20.647 20.507 21.564 - Ontvangsten Gebundelde Uitkering 778 430 658 - Bijdragen gemeenten tekort geb. uitkering 842 1.807 982 - Vangnetregeling 306 269 132 Totaal baten uitkeringen 22.573 23.013 23.336 Uitkeringsresultaat - - - Toelichting: In de begroting 2017 worden de laatste ontwikkelingen van het BUIG-budget voor de meerjarenraming meegenomen. De lasten voor de uitkeringen in de meerjarenraming zijn in deze financiële kaders nog niet gebaseerd op de verwachting van de ontwikkeling van het klantenbestand. Uitgangspunt voor de ontvangen bijdragen van de gemeenten ten behoeve van de inkomensvoorzieningen is het nader voorlopig budget 2016 voor Wwb Inkomensdeel, Bbz, Ioaw en Ioaz (gebundelde uitkering). Het feitelijke tekort op het budget bedraagt 1.085.000, gebaseerd op de realisatie tot met juni 2016. 4.3.2.2 Inkomensdeel per gemeente Tabel 4.11 Inkomensdeel per gemeente (in x 1.000) ISD NOORDOOST realisatie begroting begroting Uitkeringskosten per gemeente 2015 2016 2017 Budget gebundelde uitkering - Appingedam 5.156 5.121 5.564 - Delfzijl 12.651 12.566 12.921 - Loppersum 2.839 2.820 3.079 20.646 20.507 21.564 Saldo ontvangst debiteuren 778 430 658 Vangnetregeling 306 269 132 Bijdragen gemeenten tekort geb. uitkering - Appingedam (25,81%) 211 452 254 - Delfzijl (59,91%) 516 1.102 588 - Loppersum (14,28%) 116 253 140 843 1.807 982 Totaal 22.573 23.013 23.336 Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx - 29 -

G E SPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting Toelichting: De tekorten komen volledig voor rekening van de drie deelnemende gemeenten. Op grond van artikel 37a, lid 3 van de gemeenschappelijke regeling ISD Noordoost wordt het tekort over de gemeenten verdeeld naar de onderlinge verhouding in het van het ministerie SZW ontvangen budget. In deze begroting is rekening gehouden met het recent aangepaste BUIG-budget voor 2016 en de van toepassing zijnde tijdelijke vangnetregeling 2015-2016 (50% tussen 5% en 10%). Deze regeling gaat mogelijk voor 2017 wijzigen (50% tussen 7,5% en 12%). Deze wijziging is in deze begroting nog niet verwerkt. De directe kosten, zoals uitkeringen Wwb, Bbz, Ioaw en Ioaz, bijzondere bijstand, minimabeleid, kosten van educatie en kinderopvang worden rechtstreeks toegerekend aan de gemeente waarvoor de kosten zijn gemaakt. Voor de uitvoeringskosten wordt per kwartaal een bijdrage ontvangen van de drie deelnemende gemeenten. De bijdrage wordt vooraf vastgesteld op basis van de ingediende begroting van ISD Noordoost. De bijdrage per gemeente wordt bepaald aan de hand van een vastgestelde verdeelsleutel. Daarnaast worden door de drie deelnemende gemeenten de programmakosten van het onderdeel inkomen, zorg en kinderopvang volledig vergoed. Afrekening hiervan vindt plaats per kwartaal op basis van de werkelijk betaalde kosten per gemeente. Hierbij is de woonplaats van de klant per einde kwartaal, bepalend. Voor deze kosten wordt dus geen verdeelsleutel gehanteerd. Op basis van de laatste informatie (realisatie 2016) verwachten we dat voor de gemeenten Appingedam en Loppersum een Incidentele Aanvullende Uitkering (IAU) moet worden aangevraagd. 4.3.2.3 BBZ Tabel 4.12 Inkomensdeel per gemeente (in x 1.000) ISD NOORDOOST realisatie begroting begroting BBZ 2015 2016 2017 Totaal lasten uitkeringen 129 305 150 Baten BBZ - BBZ 2004 (bijdragen SZW) 18 219 30 - Ontvangsten BBZ 2004 (debiteuren) 111 86 120 Totaal baten uitkeringen 129 305 150 Uitkeringsresultaat - - - Toelichting: Per 1 juli 2016 wordt er minimaal gebruik gemaakt van deze regeling. - 30 - Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx

G ESPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 4.3.3 Participatie en Armoedebeleid 4.3.3.1 Lasten en baten Participatie en Armoedebeleid Tabel 4.13 kosten Participatie en armoedebeleid (in x 1.000) ISD NOORDOOST realisatie begroting begroting Kosten Participatie en Armoedebeleid 2015 2016 2017 Lasten Participatie en Armoedebeleid - Participatie en Armoedebeleid 1.566 2.001 1.555 Baten Participatie en Armoedebeleid - Bijdrage Bijzondere Bijstand 1.566 2.001 1.555 - Debiteuren Bijzondere Bijstand - - - 1.566 2.001 1.555 Resultaat - - - Toelichting: Het budget 2016 is (nog) gebaseerd inclusief de compensatieregeling (eigen-risico zorgverzekering) zoals deze gold in 2015. Er zal medio september 2016 een begrotingswijziging worden gemaakt om dit te corrigeren. De realisatie tot en met juni 2016 is de basis voor de raming 2017. 4.3.3.2 Kosten Participatie en Armoedebeleid per gemeente Tabel 4.14 kosten Participatie en armoedebeleid per gemeente (in x 1.000) ISD NOORDOOST realisatie begroting begroting Kosten Participatie en Armoedebeleid 2015 2016 2017 Kosten per gemeente - Minimabeleid Appingedam 436 571 436 - Minimabeleid Delfzijl 922 1.125 887 - Minimabeleid Loppersum 208 305 232 Totaal 1.566 2.001 1.555 4.3.4 Kinderopvang 4.3.4.1 Kosten kinderopvang Tabel 4.15 kosten Werkdeel per gemeente (in x 1.000) ISD NOORDOOST realisatie begroting begroting Kosten kinderopvang per gemeente 2015 2016 2017 Kosten per gemeente - Appingedam 30 37 20 - Delfzijl 33 39 43 - Loppersum 1 2 2 Totaal 64 78 65 Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx - 31 -

G E SPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 4.4 Meerjarenraming ISD Noordoost Tabel 4.16 totaaloverzicht meerjarenraming ISD Noordoost (in x 1.000) ISD NOORDOOST begroting raming raming raming Lasten en baten (mei 2016) 2017 2018 2019 2020 Lasten - Personeelskosten 4.253 4.334 4.417 4.262 - Materiele kosten 1.187 1.187 1.187 1.187 - Uitkeringskosten 23.486 23.486 23.486 23.486 - Kosten SW uit het Participatiefonds 860 1.367 1.707 2.140 - Re-integratiekosten 725 417 148 - - Kinderopvang 65 65 65 65 - Armoedebeleid 1.555 1.555 1.555 1.555 Totaal lasten 32.130 32.411 32.566 32.695 Baten - Bijdragen gemeenten 4.170 4.233 4.298 4.364 - Overige opbrengsten 22 22 22 22 - Bijdrage uitkeringen (I-deel) 23.486 23.486 23.486 23.486 - Bijdrage Re-integratie (P-deel) 2.832 3.050 3.140 3.203 - Bijdrage gemeenten kinderopvang 65 65 65 65 - Bijdrage Bijzondere Bijstand 1.555 1.555 1.555 1.555 Totaal baten 32.130 32.411 32.566 32.695 Resultaat (nog te realiseren besparing) - - - - Toelichting: - In de begroting voor 2017 en de meerjarenraming is met de circulaire van mei 2016 rekening gehouden. Ten opzichte van de mei-circulaire 2015 zijn de budgetten voor de komende jaren met ruim 4 ton per jaar verlaagd. - De Wsw-subsidie maakt onderdeel uit van her Participatiebudget waardoor het mogelijk is om tekorten te financieren uit het beschikbare Participatiebudget van de gemeenten. In deze begroting van ISD Noordoost wordt vooralsnog het verlies van Fivelingo opgenomen als kosten SW te dekken uit het Participatiefonds. De begrotingen van Fivelingo en ISD Noordoost zijn daarmee kostenneutraal. Dat betekent dat er keuzes gemaakt moeten worden tussen 1. minder personeel voor eigen bemiddelingsactiviteiten (inhuur A/B-contracten), 2. minder inkoop van externe bemiddeling, of 3. een combinatie van beiden. Dit gaat echter ten koste van de oorspronkelijke doelstellingen voor dat deel van het Participatiefonds. - Pro-forma is het verlies van 239.000 in 2020 verwerkt als besparing op de inhuur van ca. 3 fte (A/B-contracten) op de eigen bemiddelingsactiviteiten van ISD Noordoost. In nader uit te werken scenario s wordt bezien welke keuzes de gemeenten kunnen maken om hun sociale doelstellingen te realiseren. De effecten van het door de gemeenten gezamenlijk gekozen scenario worden verwerkt in de definitieve begroting van Werkplein Fivelingo. - 32 - Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx

G ESPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 4.5 Toelichting meerjarenraming ISD Noordoost 4.5.1 Personeelskosten 4.5.1.1 Uitvoeringskosten Tabel 4.17 personeelskosten uitvoering (in x 1.000) ISD NOORDOOST begroting raming raming raming Personeelskosten uitvoering 2017 2018 2019 2020 loonindex fte 2017 0,4% 2,0% 2,0% 2,0% - Salariskosten ISD vast personeel 40 2.525 2.579 2.635 2.691 - Salariskosten ISD tijdelijk personeel 8 450 459 468 478 - Inhuur personeel 123 123 123 123 - Overige personeelskosten 68 68 68 68 totaal personeelskosten 48 3.166 3.229 3.294 3.360 Toelichting: De toename van de kosten is het gevolg van de loonindex van 2% per jaar bij gelijkblijvende formatie ten opzichte van de feitelijke formatie in 2016. 4.5.1.2 Bemiddelingskosten Tabel 4.18 personeelskosten bemiddeling (in x 1.000) ISD NOORDOOST begroting raming raming raming Personeelskosten bemiddeling 2017 2018 2019 2020 loonindex fte 2017 0,4% 2,0% 2,0% 2,0% Bemiddelingskosten - Inhuur flex-personeel C-contract 5 402 408 414 420 - Inhuur flex-personeel A/B-contract 10 685 697 709 482 totaal personeelskosten 15 1.087 1.105 1.123 902 (*Deze kosten komen terug in paragraaf 3.4.2.1 Lasten en baten Participatiebudget) Totale personeelskosten 63 4.253 4.334 4.417 4.262 Omdat het subsidieresultaat oploopt neemt daarmee ook het beslag op het Participatiefonds toe. Dat betekent dat er keuzes gemaakt moeten worden tussen 1. minder personeel voor eigen bemiddelingsactiviteiten (inhuur A/B-contracten), 2. minder inkoop van externe bemiddeling, of 3. een combinatie van beiden. Uiteindelijk resulteert dit zodanig dat er in 2020 geen financiële ruimte meer is voor inkoop van externe bemiddelingstrajecten, opleidingen of andere vergoedingen én dat er dan ook bespaard moet worden op de eigen inzet van bemiddelingsactiviteiten. Pro-forma is het verlies van 239.000 in 2020 verwerkt als besparing op de inhuur van ca. 3 fte (A/B-contracten) op de eigen bemiddelingsactiviteiten van ISD Noordoost. Bewust is ervoor gekozen om in deze begroting deze keuzes nog niet beleidsmatig uit te werken. Dit gebeurt pas nadat de gemeenteraden hun keuze hebben gemaakt voor het definitieve scenario voor het sociaal beleid van de toekomst, en de gevolgen daarvan voor de begroting van Werkplein Fivelingo. Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx - 33 -

G E SPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 4.5.2 Materiële kosten Tabel 4.19 materiele kosten (in x 1.000) ISD NOORDOOST begroting raming raming raming Materiële kosten 2017 2018 2019 2020 Materiële kosten - Kosten personeelsbeleid (DVO-Delfzijl) 74 74 74 74 - Werkplekinrichting (GEM-CC) 260 260 260 260 - Huisvesting personeel (DVO-Delfzijl) 158 158 158 158 - Kosten archiefbeheer (DVO-Delfzijl) 224 224 224 224 - Facilitaire Diensten (DVO-Delfzijl) 302 302 302 302 - Algemene kosten 169 169 169 169 Totaal materiele kosten 1.187 1.187 1.187 1.187 - Verrekening kosten participatiebudget (161) (161) (161) (161) Totaal materiële kosten 1.026 1.026 1.026 1.026 4.5.3 Baten Tabel 4.20 opbrengsten (in x 1.000) ISD NOORDOOST begroting raming raming raming Opbrengsten 2017 2018 2019 2020 Opbrengsten - Dekking uit Participatiefonds 846 858 870 882 - Overige ontvangsten 22 22 22 22 - Bijdragen gemeenten 4.400 4.463 4.528 4.594 Totaal opbrengsten ISD Noordoost 5.168 5.243 5.320 5.398 4.5.4 Operationeel resultaat Tabel 4.21 operationeel resultaat (in x 1.000) ISD NOORDOOST begroting raming raming raming Operationeel resultaat 2017 2018 2019 2020 Operationeel resultaat - kosten 5.038 5.113 5.190 5.268 - opbrengsten 5.038 5.113 5.190 5.268 Operationeel resultaat ISD Noordoost - - - - - 34 - Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx

G ESPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 4.5.5 Verdeelsleutel operationele kosten Tabel 4.22 verdeelsleutel en kosten per gemeente (in x 1.000) ISD NOORDOOST begroting raming raming raming Verdeelsleutel per gemeente 2017 2018 2019 2020 sleutel te verdelen -> 4.170 4.233 4.298 4.364 gemeente inwonertal 25,0% 1.156 1.155 1.163 1.168 - Delfzijl 25.074 53,2% 555 563 572 581 - Appingedam 12.001 25,5% 266 270 274 278 - Loppersum 10.042 21,3% 222 226 229 233 totaal 47.117 100,0% 1.043 1.058 1.075 1.091 gemeente klanten 75,0% 3.237 3.235 3.257 3.271 - Delfzijl 948 58,3% 1.823 1.851 1.879 1.908 - Appingedam 439 27,0% 844 857 870 884 - Loppersum 239 14,7% 460 467 474 481 totaal 1.626 100,0% 3.128 3.175 3.224 3.273 gemeente Totaal 4.624 4.622 4.652 4.673 - Delfzijl --> 57,0% 2.378 2.414 2.451 2.489 - Appingedam --> 26,6% 1.110 1.127 1.144 1.162 - Loppersum --> 16,4% 682 692 703 714 totaal 100% 4.170 4.233 4.298 4.364 Toelichting: - De personeelskosten van ISD Noordoost stijgen als gevolg van het recente cao-akkoord voor gemeenteambtenaren 2016-2017, een indexering van 2% voor de loonkosten 2018-2010, en de latere pensioengerechtigde leeftijd. De formatie is daarbij gelijk gebleven op het niveau 2017. - De materiële kosten stijgen als gevolg van de verhoging van de huisvestings- en facilitaire kosten. Het grootste deel van de materiële kosten (ca. 1.mln.) heeft betrekking op de inkoop van dienstverlening van de gemeente Delfzijl en GemCC. - Er zijn vooralsnog geen effecten bezuinigingsmaatregelen opgenomen in de begroting van ISD Noordoost, in afwachting van besluitvorming omtrent toekomstscenario s en de fusie met Fivelingo. - De gemeentelijke bijdrage stijgt als gevolg van bovengenoemde toename van de personele en materiele kosten. Deze kosten worden verdeeld over de gemeenten op basis van een verdeelsleutel o.b.v. inwonertal en klanten. Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx - 35 -

G E SPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 4.6 Meerjarenraming Participatiewet 4.6.1 Re-integratiekosten 4.6.1.1 Lasten en baten Participatiebudget Tabel 4.23 kosten Participatiebudget (in x 1.000) ISD NOORDOOST begroting raming raming raming Participatiebudget 2017 2018 2019 2020 Lasten Participatiebudget 1. Uitvoeringskosten - Materiele kostenkosten 161 161 161 161 - Personeelskosten 1.087 1.105 1.123 902 Totaal te dekken uitvoeringskosten 1.248 1.266 1.284 1.063 2. Financiering loonkosten Wsw - Te dekken tekort WSW 860 1.367 1.707 2.140 3. Deelnemerskosten - Bemiddelingskosten inkoop (rest) 725 417 148 - Totale lasten Participatiebudget 2.832 3.050 3.140 3.203 Baten Participatiebudget - Wwb klassiek 2.508 2.600 2.614 2.614 - Nieuw Wajong 98 135 170 179 - Nieuw begeleiding 227 315 356 410 Totaal Baten Participatiebudget 2.832 3.050 3.140 3.203 Resultaat - - - - Toelichting: 4. Uitvoeringskosten - Het deel van de materiële kosten dat ten laste mag worden gebracht van het participatiebudget komt hier terug. - De personeelskosten van de medewerkers die belast zijn met de uitvoering van bemiddelingsactiviteiten komen hier terug. In 2020 vindt hierop een besparing plaats van ca. 3 fte. 5. Financiering loonkosten Wsw - Omdat het participatiebudget is ontschot, wordt het tekort op de Wsw-subsidie gedenkt uit het overige deel van het participatiebudget. 6. Deelnemerskosten - Het budget voor deelnemerskosten groeit van 3,2 mln. naar 3,6 mln. (voor 2017 was aanvankelijk een budget van 2,8 mln. beschikbaar). Dit heeft te maken met de extra middelen - 36 - Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx

G ESPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting voor Wajong en nieuwe instroom, zoals afspraakbanen. Deze middelen hebben een bestemming maar lijken (nog) niet wettelijk gelabeld (risico). - Compensatie van het tekort op de Wsw-subsidie uit het Participatiebudget gaat uiteindelijk ten koste van het doel waartoe deze middelen beschikbaar zijn gesteld: minder eigen reintegratieactiviteiten en geen inkoop van re-integratiemiddelen. 4.6.1.2 Participatiebudget per gemeente Tabel 4.24 Participatiebudget per gemeente (in x 1.000) ISD NOORDOOST begroting raming raming raming Participatiebudget per gemeente 2017 2018 2019 2020 Participatiebudget per gemeente (mei-circulaire 2016) Gemeente Delfzijl - Wwb klassiek 1.531 1.591 1.599 1.599 - Nieuw Wajong 55 76 96 100 - Nieuw begeleiding 119 165 186 215 - Wsw-subsidie* 4.648 4.344 4.094 3.844 Totaal Delfzijl 6.352 6.176 5.975 5.758 Gemeente Appingedam - Wwb klassiek 647 677 680 680 - Nieuw Wajong 18 25 31 33 - Nieuw begeleiding 56 78 88 102 - Wsw-subsidie* 4.266 3.884 3.599 3.328 Totaal Appingedam 4.987 4.664 4.399 4.143 Gemeente Loppersum - Wwb klassiek 329 332 334 334 - Nieuw Wajong 25 34 43 46 - Nieuw begeleiding 52 72 82 93 - Wsw-subsidie* 1.393 1.271 1.189 1.080 Totaal Loppersum 1.799 1.709 1.648 1.553 Totaal - Wwb klassiek 2.508 2.600 2.614 2.614 - Nieuw Wajong 97 135 170 179 - Nieuw begeleiding 227 315 356 410 - Wsw-subsidie* 10.306 9.499 8.882 8.251 Totaal 13.138 12.549 12.022 11.454 * = Wsw subsidie nog niet gecorrigeerd voor verrekening met buitengemeenten 4.6.2 Meerjarenraming uitkeringskosten Noor de uitkeringslasten kan geen meerjarenraming worden afgegeven. Het BUIG-budget is voor de komende jaren niet bekend en het gemeentebudget voor armoedebeleid en kinderopvang wordt jaarlijks vastgesteld. Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx - 37 -

G E SPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting - 38 - Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx

G ESPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 5 Risicoparagraaf 5.1 Inleiding Een risico is de kans dat een gebeurtenis optreedt met een negatief gevolg voor de organisatie. Risicomanagement is het proces van systematische analyse van de risico s waaraan de organisatie bloot staat. Daarbij hoort dat voorgenomen of gerealiseerde beheersmaatregelen in beeld worden gebracht. Dit geeft anderen inzicht in de mate waarin de organisatie aandacht geeft en in staat is om risico s te beheersen. De weerstandscapaciteit bestaat uit middelen en mogelijkheden waarover de gemeenschappelijke regeling beschikt, om de niet begrote kosten te dekken. Hierbij kan onderscheid worden gemaakt naar een incidentele en een structurele weerstandscapaciteit. Met de incidentele weerstandscapaciteit wordt het vermogen bedoeld om calamiteiten en eenmalige tegenvallers op te kunnen vangen zonder dat dit invloed heeft op het bestaande voorzieningenniveau. Met de structurele weerstandscapaciteit worden middelen bedoeld die permanent ingezet kunnen worden om tegenvallers in de lopende exploitatie op te vangen, zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van de programma s. In dit hoofdstuk brengen we de risico s en het weerstandsvermogen in beeld. Waar mogelijk worden de risico s gekwantificeerd en de wijze beheersing opgenomen. Omdat Werkplein Fivelingo een nog niet bestaande organisatie is, gaan we uit van het weerstandsvermogen van ISD Noordoost en Fivelingo. 5.2 Belangrijkste risico s 5.2.1 Ontwikkeling Wsw-subsidie Subsidie gaat per 2017 van woongemeente naar werkgemeente De zogenaamde woongemeenten ontvangen momenteel de Wsw-subsidie van de in hun gemeente woonachtige SW-medewerkers. Fivelingo rekende af d.m.v. een verrekenprijs, tussen Appingedam en leverende gemeenten in Nederland als SW-medewerkers verhuisden. Mogelijke tekorten op de subsidie kunnen door de gemeenten worden vereffend met het beschikbare Participatiefonds. Per 2017 gaat de subsidie over naar de werk-gemeente, in dit geval Appingedam. Indien van Werkplein Fivelingo verwacht wordt dat de begroting kostenneutraal wordt opgeleverd, zal daarvoor door de gemeenten het Participatiefonds beschikbaar moeten worden gesteld. Anders zou het risico voor het subsidieresultaat onevenredig zwaar bij de gemeente Appingedam komen te liggen. Daling subsidie als gevolg van volume-effect en prijseffect is groter dan de werkelijke daling van de kosten. Een van de risico s is dat de Wsw-subsidie harder daalt doordat het Rijk uitgaat van snellere dalen van het aantal SW-medewerkers bij Fivelingo (volume-effect) en daarenboven de subsidie jaarlijks met Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx - 39 -

G E SPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 500 per SE daalt (prijseffect). In de meerjaren-prognose is rekening gehouden met een volume effect en een prijseffect van het Rijk. Door de snelle daling in 2015 heeft Fivelingo in 2015 en 2016 een tijdelijk voordeel gehad dat de subsidie hoger was dan op basis van de werkelijke bezetting gerechtvaardigd was. Door de nieuwe systematiek gebaseerd op basis van SEO-prognoses hoeft het teveel ontvangen bedrag niet te worden terugbetaald (in tegenstelling tot voorgaande jaren). Het surplus over 2015 en 2016 wordt daarom toegevoegd aan de algemene reserve van Werkplein Fivelingo, ter vereffening van tegenvallers in de toekomst. De verwachting is dat het Rijk op enig moment de sleutel van het landelijk beschikbare budget voor Wsw-subsidie zal aanpassen aan de werkelijke SW-bezetting. 5.2.2 Relatie Participatiebudget BUIG-budget Het Participatiebudget is bestemd om mensen die afhankelijk zijn geworden van een uitkering, zo snel mogelijk te ondersteunen op weg naar een betaalde baan. Bezuinigingen op dat budget als gevolg van tekorten bij de uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening, maken dat er minder overblijft voor bemiddelingsactiviteiten. Hoe minder bemiddelingsactiviteiten, met name voor de klanten met de hoogste kansen, hoe groter de schadelast zal zijn als gevolg van de langere duur van de uitkeringsafhankelijkheid. Onderstaande grafiek maakt de relatie zichtbaar tussen de inzet van bemiddelingsactiviteiten en de uitkeringslasten. De x-as de inzet van het Participatiebudget voor de kosten van de bemiddelingsactiviteiten. De y-as zijn de uitkeringslasten (BUIG-budget). Toelichting: Naarmate er minder bemiddelingsactiviteiten zijn zullen de uitkeringskosten (dus het tekort op het BUIG-budget) stijgen. Een tekort op het BUIG-budget zullen gemeenten (deels) uit eigen middelen moeten aanvullen. - 40 - Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx

G ESPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting Omgekeerd nemen de meeropbrengsten af als er meer bemiddelingsactiviteiten worden ingezet. Zeker bij de Noord en Oost Groningse arbeidsmarkt waar de werkloosheid het grootst van Nederland is bij gebrek aan voldoende passende banen. De balans tussen bemiddelingskosten en uitkeringskosten zit ergens tussen A en B. 5.2.3 Besparingen en frictiekosten Tijdens ingrijpende reorganisaties zijn de verwachtingen hoog voor wat betreft de te realiseren kostenbesparingen op de overhead. De Besparingen op overhead zijn echter gering omdat een deel van de overhead bij Fivelingo door SW-medewerkers wordt uitgevoerd. De grootste besparing is mogelijk door de dienstverlening van de gemeente Delfzijl af te bouwen. Door eerst de huisvesting, facilitaire diensten en archiefbeheer af te bouwen is al een besparing mogelijk van 627.000 per jaar Daar staat tegenover dat de verhuizing naar één locatie, de verbouwing, en de aanpassing van de ICTinfrastructuur ook geld kost. Deze initiële kosten kunnen worden terugverdiend voor besparingen op lange termijn. Het is verstandig om ter overbrugging van de liquidatie- en frictiekosten een reserve op te bouwen uit het positieve bedrijfsresultaat van 2015 en 2016. Aanvullende financiering vanuit de gemeenten zal echter noodzakelijk zijn. 5.2.4 Gemeentelijke herindeling De rechtsvoorganger van gemeenschappelijk regeling Werkplein Fivelingo, werkvoorzieningsschap Fivelingo e.o, is opgesteld door en voor de gemeenten Delfzijl, Appingedam Loppersum en Ten Boer. De gemeente Ten Boer is per 1 januari 2016 uitgetreden en heeft daarvoor een uittredingsvergoeding betaald van 60.915 (5 x de gemeentelijke vergoeding). Bij een gemeentelijke herindeling tussen de overblijvende gemeenten Delfzijl, Appingedam en Loppersum zal de gemeenschappelijk regeling Werkplein Fivelingo worden ontbonden. Daarbij wordt de onderneming financieel geliquideerd. Een mogelijk verschil tussen boekwaarde en marktwaarde van de vaste activa is niet in deze financiële kaders meegenomen. Dit verschil bedraagt momenteel ca. 3 mln. Deze kosten zullen t.z.t. als liquidatiekosten aan de gemeenten worden gepresenteerd bij herindeling. Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx - 41 -

G E SPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 5.2.4.1 Inventarisatie van de risico s Fivelingo 1. Subsidie per SE Omschrijving Werkplein Fivelingo is sterk afhankelijk van de rijksbijdrage per SE. Een verlaging op de subsidie per SE heeft veel invloed op het resultaat. Werkplein Fivelingo heeft de verlaging van de Wsw-subsidie verwerkt in de begrotingscijfers door het tekort te compenseren uit het Participatiebudget Daarmee is naar verwachting dit risico in de begroting voor de komende jaren afgedekt. Risico (in ) Het beslag op het Participatiebudget neemt toe van ca. 1 mln. in 2017 tot 2 mln. in 2020 Kans Jaar van signalering Beheersing 2016 2. Kwetsbaarheid personeelsformatie Omschrijving Risico (in ) Kans 25% Jaar van signalering Beheersing Op basis van eventuele nieuwe informatie zal de begroting, indien nodig, bijgesteld worden. De overhead (kantoororganisatie) is klein en wordt voor een deel ingevuld met SWmedewerkers. Er is niet altijd achtervang en bij ziekte of vertrek kunnen werkzaamheden stagneren. Inhuur van externe capaciteit leidt tot hogere kosten. 150.000,- structureel 2016 3. Afhankelijkheid van grote klanten Omschrijving Risico (in ) Kans 50% Jaar van signalering Beheersing Voortdurend in gesprek blijven met medewerkers, kan uitval of vertrek voorkomen. Daarnaast kan (toekomstige) samenwerking met gemeenten of werkvoorzieningsschappen dit risico verminderen. Bij de sociale werkvoorziening is sprake van een bepaalde mate van afhankelijkheid van grote klanten. Wanneer één of meer van deze klanten wegvallen heeft dat grote impact op deze sectoren/afdelingen en op het operationeel resultaat van Werkplein Fivelingo. Wegvallen van productiecapaciteit leidt bovendien tot leegstand. 200.000,- incidenteel 2016 Goed relatiebeheer toepassen, tijdig proberen te signaleren wanneer het risico reëler wordt en dit risico dan daadwerkelijk verwerken in de cijfers. 4. Renterisico rekening courant Omschrijving Risico (in ) Kans 50% Jaar van signalering Beheersing De leningen zijn met lange looptijden afgesloten, zodat fluctuaties in de rente alleen effect hebben op de rekening-courant. Bij een gemiddeld saldo van 1.000.000,- negatief heeft een fluctuatie in de rente van 1% een effect van 10.000,- op jaarbasis. 5.000 incidenteel 2016 Liquiditeitspositie bewaken en plannen. - 42 - Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx

G ESPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 5.3 Weerstandsvermogen Bij het weerstandsvermogen is van belang de mate waarin Werkplein Fivelingo in staat is middelen vrij te maken om substantiële tegenvallers (niet begrote kosten en risico s) op te vangen, zonder dat dit betekent dat het beleid veranderd moet worden. In het Besluit begroting en verantwoording (BBV) wordt aangegeven dat het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen: 1. de weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover Werkplein Fivelingo beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken, en 2. alle risico s waarvoor geen voorzieningen zijn gevormd die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot het balanstotaal of de financiële positie. De hoogte van het weerstandsvermogen is voor het bestuur van belang voor inzicht in de financiële positie van de gemeenschappelijke regeling. Hoe groot de buffer moet zijn, hangt mede af van de risico s die de gemeenschappelijke regeling loopt. Deze moeten van jaar tot jaar in beeld worden gebracht. Aansprakelijkheid van gemeenten voor eventuele tekorten Volgens de (nog vast te stellen) gemeenschappelijke regeling worden nadelige saldi van de verlies- en winstrekening gedekt uit de algemene reserve. Indien de algemene reserve is uitgeput, zijn de gemeenten Delfzijl, Appingedam en Loppersum verplicht om nadelige saldi van de verlies- en winstrekening aan Werkplein Fivelingo te vergoeden. Dat ontslaat Werkplein Fivelingo er echter niet van om zich bewust te zijn van mogelijke risico s. Deze moeten worden benoemd, evenals kansen om te komen tot verbetering van de (weerstands)positie. Daarnaast dienen de risico s te worden ingeperkt en maatregelen getroffen, zodat voor de deelnemende gemeenten het risico van onverwachte tegenvallers zo klein mogelijk blijkt. 5.3.1 Benodigde weerstandscapaciteit De benodigde weerstandscapaciteit wordt bepaald door: - De verwachte impact van de aanwezige risico s. - De gewenste mate van zekerheid dat de risico s kunnen worden opgevangen. - De mate waarin de risico s al op andere wijze zijn afgedekt. Een risico is een onzekere toekomstige gebeurtenis die het realiseren van de doelstellingen (negatief) beïnvloedt. De risico s worden geïnventariseerd en vervolgens wordt een schatting gemaakt van de omvang en de kans van optreden. De weging van het risico met de kans van optreden leidt tot het geschatte risicobedrag. Risico s met structurele effecten worden dubbel geteld. Dat betekent dat bij voldoende middelen de structurele risico s gedurende twee jaar kunnen worden opgevangen. Niet alle risico s zullen zich gelijktijdig voordoen. Daarom wordt het totaal verlaagd met een waarschijnlijkheidsfactor naar 80%. Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx - 43 -

G E SPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 5.3.1.1 Weerstandscapaciteit Fivelingo De algemene reserve van Fivelingo ultimo boekjaar 2015 heeft een omvang van 1.406.182,-. In de bestuursvergadering waarin het jaarverslag 2015 werd vastgesteld, heeft het Algemeen Bestuur van Fivelingo besloten het positieve resultaat van 2015 van 284.000 2015 toe te voegen aan het P-budget van 2017, te bestemmen ter compensatie van het tegenvallende resultaat in 2017. In het beleidsplan 2012-2015 is het streven uitgesproken om het percentage algemene reserve 15% van de jaarlijkse lasten te laten bedragen. Hierbij moet rekening gehouden worden met de niet in de balans opgenomen verplichtingen. Ultimo 2015 bedraagt dit percentage 6,9 %. Tabel 5.1 Inventarisatie van de weerstandscapaciteit (bedragen x 1.000): Benodigde weerstandscapaciteit Incidenteel Structureel 1. Subsidie SE 2. Kwetsbaarheid personeelsformatie 38 3. Afhankelijkheid van grote klanten 150 4. Bedrijfsvoering 100 5. Renterisico rekening courant 5 Totaal 255 38 Structureel x factor 2 76 Waarschijnlijkheidsfactor 80% 204 61 Benodigde weerstandscapaciteit 265 5.3.1.2 Weerstandscapaciteit ISD Noordoost ISD Noordoost heeft een bestemmingsreserve die zal worden aangewend voor uitvoeringskosten. ISD Noordoost kent geen stille reserves. Bij de stille reserves gaat het om het bestaan van verschillen (van substantiële betekenis) tussen de actuele waarde en de boekwaarde van activa. De reserves van de GR ISD Noordoost bedroegen per 31-12-2015 1.032.242. ISD Noordoost beschikt als organisatie over een beperkt over een eigen weerstandsvermogen. Eventuele nadelige saldi worden op basis van de gemeenschappelijke regeling volledig doorberekend aan de deelnemende gemeenten. In het weerstandsvermogen wordt daarom voorzien door de deelnemende gemeenten zelf. Als gevolg van de huidige economische situatie en het beleid van de rijksoverheid bevat de voorliggende programmarekening een aantal risico s en onzekerheden: - 44 - Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx

G ESPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 5.3.1.3 Inventarisatie van de risico s van ISD Noordoost Tabel 5.2 Risico s ISDS Noordoost (in x 1.000) Onderwerp Rijksbijdrage gebundelde uitkering Het risico is formeel op 7,5% gesteld van het budget inkomen 21.435.000. Dit risico wordt gedekt vanuit de gemeenten. Verdeelsleutels Dit betreft de verdeeleffecten van de toegerekende kosten aan de programma s als gevolg van de verdeelsleutel. Risico Participatiebudget Risico participatie voor re-integratie is aanwezig, maar tot bepaalde mate beïnvloedbaar. Het risico is aanwezig dat het rijk ieder jaar het reintegratiebudget substantieel lager vaststelt dan bij voorlopige budgetten, terwijl verplichtingen al zijn aangegaan. (Het betreft geoormerkt geld.) 1% van 2.596.000. Risico uitvoeringskosten Er wordt op reële basis begroot, waarbij weinig ruimte is voor onvoorziene uitgaven. Risico s liggen voornamelijk in de personele sfeer, onverwachte uitval. (5% van de totale begrote salariskosten ad 2,9 miljoen. Risico Zorg en Armoedebeleid Door de toename van het klantenaantal nemen ook de kosten van deze regeling(en) toe. Het risico, op basis van deze begroting, kan op 5% worden gesteld Risico SXC Begin 2015 is besloten dat SXC alle activiteiten heeft beëindigd per 31 januari 2015. Het risico per 1 januari 2016 bedraagt 93.000 Geschatte financiële omvang in 1000 Mogelijk jaar waarin het risico manifest wordt 1.608 jaarlijks Pm jaarlijks 26 jaarlijks 145 jaarlijks 55 jaarlijks 2017 t/m april 1018 Naast de directe financiële risico s bestaan er risico s van niet-financiële aard. Dit is bijvoorbeeld het risico dat er niet conform geldende wetgeving op het gebied van privacy, arbeidsomstandigheden, archivering of milieu wordt gewerkt. ISD Noordoost beheert veel persoonsgebonden en privacygevoelige gegevens die veelvuldig worden uitgewisseld met ketenpartners. Gezien de ontwikkelingen in het werkveld waarbij in toenemende mate gebruik zal worden gemaakt van elektronische gegevensuitwisseling, is sprake van blijvende alertheid voor dit aspect. Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx - 45 -

G E SPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting - 46 - Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx

G ESPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 6 Bijlagen 6.1 Begroting Jobber Arbeidsintegratie BV... 48 6.1.1 Balans per 31 december 2017... 48 6.1.2 Resultatenrekening 2017... 49 6.2 Specificatie materiele vaste activa... 50 6.3 Overzicht middellang- en langlopende leningen... 51 Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx - 47 -

G E SPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 6.1 Begroting Jobber Arbeidsintegratie BV 6.1.1 Balans per 31 december 2017 Tabel 6.1 Balans Jobber Arbeidsintegratie BV (in x 1.000) Activa 2017 Vaste activa - Materiele vaste activa 225 - Financiële vaste activa - Totaal vaste activa 225 Vlottende activa - Vorderingen - - Rekening Courant Fivelingo - - Liquide middelen 341 Totaal vlottende activa 341 Totaal activa 566 Passiva 2017 Eigen vermogen - Aandelenkapitaal 18 - Algemene reserve 548 - Resultaat boekjaar - Totaal 566 Kortlopende schulden - Crediteuren - - Te betalen omzetbelasting - - Rekening Courant Fivelingo - - Overige schulden - Totaal Passiva - Totaalpassiva 566 Toelichting: De balans is pro-forma opgesteld om een indicatie te krijgen van de omvang van het eigen vermogen. Omdat Jobber in 2017 geen nog eigen activiteiten verricht zijn de vorderingen en de schulden op nul gezet. - 48 - Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx

G ESPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 6.1.2 Resultatenrekening 2017 Tabel 6.2 Resultatenrekening Jobber Arbeidsintegratie BV (in x 1.000) Resultatenrekening 2017 Opbrengsten - Netto omzet - - Kostprijs van de omzet - Bruto omzetresultaat - Kosten - Personeelskosten - - Kosten derden - - Afschrijvingen - - Algemene kosten - Totaal kosten - Netto resultaat - Financiële baten en lasten - Bijzondere baten en lasten - Resultaat uit gewone berdrijfsvoering - Onttrekking aan de reserve - Resultaat boekjaar - Toelichting: De activiteiten van Jobber Arbeidsintegratie BV zijn in de begroting 2017 stil gelegd in afwachting van nadere besluitvorming. De re-integratieactiviteiten van Jobber worden uitgevoerd door Werkplein en het personeel van Jobber is begroot bij Werkplein Fivelingo. Om die reden zijn er geen omzet en kosten begroot en blijft het vermogen gelijk aan het geschatte eigen vermogen voor 2016. Voor de komende jaren krijgt Jobber een rol bij de payrolling van gedetacheerden maar hierover is nog te weinig bekend om een meerjarenbegroting voor Jobber te kunnen maken. Een deel van het vermogen van Jobber gaat in 2018 en 2019 over naar Werkplein Fivelingo te compensatie van de personeelskosten van de medewerkers die van Jobber over gaan naar Werkplein Fivelingo. Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx - 49 -

G E SPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 6.2 Specificatie materiele vaste activa Tabel 6.3 Staat van bezittingen en afschrijvingen in 2017 (in x 1.000) Aanschaf- Investe- Desinves- Aanschaf- Afschrij- Totale af- Afschrijving Totale af- Boek- Boek- Omschrijving waarde per ringen teringen waarde per vingsper schrijving per investeringen schrijving t/m waarde per waarde per 01-01-17 2017 2017 31-12-17 centage 01-01-17 2017 31-12-17 01-01-17 31-12-17 Bedrijfsgebouwen 8.677 - - 8.677 2,5 2.284 180 2.464 6.393 6.213 Bedrijfsterreinen en voorz. 1.288 - - 1.288 5,0 74 5 79 1.214 1.209 Machines 1.827 - - 1.827 10,0 1.319 158 1.477 508 350 Installaties 1.938 25-1.963 5,0 1.156 87 1.243 807 720 Inventaris 2.755 25-2.780 10,0 2.537 115 2.652 243 128 Vervoermiddelen 158 - - 158 20,0 145 10 155 13 3 Totaal 16.643 50-16.693 7.515 555 8.070 9.177 8.623-50 - Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx

G ESPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting 6.3 Overzicht middellang- en langlopende leningen Tabel 6.4 Overzicht middellang- en langlopende leningen (in x 1000) Verstrekker Omschrijving Oorspronkelijk bedrag leningen Jaar van de laatste aflossing Rente percentage Restant van de leningen per 1-1-2017 In het jaar opgenomen leningen Rente 2017 Aflossing Restant bedrag van de leningen B.N.G. 4083677 1.361 2020 7,080 % 217-15 55 162 B.N.G 40.98987.01 5.000 2030 1,210 % 2.800-34 200 2.600 B.N.G. 40.100607 5.000 2030 3,735 % 2.800-105 200 2.600 B.N.G. 40.103189 1.500 2032 4,690 % 960-45 55 162 Totaal 12.861 6.777-199 515 6.262 Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx - 51 -

G E SPLITSTE ONTWERPBEGROTING 2017 Gemeenschappelijke Regeling Werkplein Fivelingo in oprichting - 52 - Gesplitste ontwerpbegroting 2017 Fivelingo + ISD Noordoost versie 4.3 (DB 27-07-16).docx