aan: de raad Vergadering 17 december 2015, punt 9 van: het college datum: 1 december 2015 onderwerp: Vragen Grien Links over de banenafspraak stuknummer: S2015-27259 dossiernummer: Z2015-10237 toezegging.: 2015-21 Aanleiding Tijdens de raadsvergadering van 19 november 2015 heeft de fractie van GrienLinks een aantal vragen gesteld over de banenafspraak. Wethouder Rijpstra heeft toegezegd om deze vragen schriftelijk te beantwoorden. In deze memo gaan we in op de achtergrond van de banenafspraak en beantwoorden wij de gestelde vragen. Achtergrond Met de Participatiewet die op 1 januari 2015 inwerking is getreden, zijn de WWB, de Wsw en een deel van de Wajong samengevoegd. De Participatiewet biedt een breed palet aan instrumenten om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te ondersteunen richting betaald werk. Onlangs is de wet banenafspraak en quotum arbeidsbeperkten, in de volksmond Quotumwet, aangenomen. Deze wet is van grote invloed op de uitvoering van de Participatiewet. Afspraak over extra banen / banenafspraak In het sociaal akkoord van 11 april 2013 hebben het kabinet en werkgevers afgesproken dat ze extra banen creëren voor mensen met een arbeidsbeperking. In totaal gaat het om 125.000 extra banen die in 2026 gerealiseerd moeten zijn; 100.000 in de marktsector en 25.000 bij de overheid. Beoordeling Het UWV beoordeelt op basis van wettelijke beoordelingscriteria of iemand tot de doelgroep van de banenafspraak behoort. Personen die tot de doelgroep behoren, komen in een doelgroepregister te staan, dat door het UWV wordt beheerd. Deze registratie betekent niet dat deze personen ook al daadwerkelijk een BAB-baan hebben. Werkgevers kunnen bij het UWV navragen of een (potentiële) werknemer is opgenomen in het doelgroepregister. Quotumwet De Quotumwet legt de banenafspraak uit het sociaal akkoord wettelijk vast en regelt hoe het aantal gerealiseerde extra banen wordt gemeten. Met deze quotumregeling krijgen werkgevers met 25 medewerkers of meer de verplichting om mensen met een arbeidsbeperking in dienst te nemen. Wanneer werkgevers daar niet aan voldoen, betalen zij een boete per niet vervulde plek. De quotumregeling wordt pas geactiveerd als werkgevers de aantallen banen uit de banenafspraak niet realiseren. Dit gebeurt na overleg met gemeenten en sociale partners. De quotumheffing kan voor het eerst ingaan in 2017. Verschil tussen de banenafspraak en de quotumheffing Bij de banenafspraak wordt op landelijk niveau per sector bekeken of de werkgevers de aantallen extra banen hebben gerealiseerd. Wordt op landelijk niveau de banenafspraak gerealiseerd, dan wordt er geen boete opgelegd op werkgeversniveau.
Bij de quotumheffing gaat het om individuele werkgevers met 25 werknemers of meer. Wordt op landelijk niveau de banenafspraak niet gerealiseerd, dan wordt per individuele werkgever gekeken of hij aan zijn verplichting heeft voldaan. Is dit niet het geval dan kan een boete worden opgelegd. De verschillen in overzicht: Banenafspraak (macro niveau) Vrijwillige afspraak (sociaal akkoord). Alle werkgevers kunnen banen realiseren Alleen onderscheid tussen sector overheid en sector markt van belang. Inleenverbanden toegerekend aan inlenende sector (markt/overheid). Voor detacheringen vanuit de sw-sector geldt de eis van herbezetting door de nieuwe voorziening beschut werk 2 1. Mensen die onder de Participatiewet vallen en die geen wettelijk minimumloon (WML) kunnen verdienen. 2. Mensen met een Wsw-indicatie op de wachtlijst. 3. Wajongers met arbeidsvermogen. 4. Mensen met een Wiw-baan of IDbaan. Mensen met een Wsw-indicatie op de Wsw-wachtlijst en Wajong ers hebben in 2015 en 2016 voorrang bij plaatsing op de banen. Voor deze categorie geldt dat er geen beoordeling van het UWV nodig is. Deze personen worden automatisch opgenomen in het doelgroepregister. Quotumheffing (micro niveau) Wettelijke stok achter de deur Alleen van toepassing op werkgevers met 25 of meer medewerkers 1. Heffing op individueel werkgeversniveau. Inleenverbanden toegerekend aan individuele inlenende werkgever met 25 werknemers of meer Dezelfde doelgroep als bij de Banenafspraak. Toegevoegd is de groep: Mensen met een medische beperking die is ontstaan voor hun 18e verjaardag of tijdens studie die zonder voorziening geen WML kunnen verdienen, maar met voorziening wel. 1 Het gaat om werkgevers die per jaar meer dan 40.575 verloonde uren via de loonaangifte verantwoord hebben. Dit hoeft dus niet per definitie hetzelfde te zijn als 25 werknemers 2 Extra mensen die ten opzichte van het aantal Wsw-detacheringen tijdens de nulmeting via een Wsw-detachering aan de slag zijn gegaan die eerst al binnen de muren van het sw-bedrijf werkten tellen alleen mee als er ook een persoon met een nieuwe voorziening beschut werk volgens artikel 10b van uit de Participatiewet aan de slag is gegaan. Tijdens de quotumheffing geldt deze voorwaarde voor het meetellen van extra Wsw-detacheringen niet.
Vragen Grien Links Vraag 1 Hoe zit het met het realiseren van BAB-banen bij onze gemeente? - Om welke aantallen gaat het? - Realiseren wij deze aantallen? Antwoord 1 Wanneer blijkt dat werkgevers onvoldoende banen hebben gerealiseerd, kan de quotumheffing in werking treden. Individuele werkgevers moeten dan de heffing gaan betalen voor niet vervulde banen. Welk percentage gaat gelden en hoeveel werknemers een werkgever dus in dienst moet hebben, of om precies te zijn, hoeveel verloonde uren (zie voetnoot 1) er moeten komen voor mensen uit de doelgroep, is nu nog niet aan te geven. Dit percentage wordt jaarlijks achteraf vastgesteld 3. In het oorspronkelijk wetsvoorstel was aangegeven dat 5% van de totale formatie uit BAB-banen moet bestaan. Bij de behandeling van het wetsvoorstel is dit aangepast en is de keuze gemaakt om de hierboven beschreven systematiek te hanteren. Helaas moeten wij dus concluderen dat we niet kunnen aangeven hoeveel BAB-banen wij bij de gemeentelijke organisatie moeten realiseren. Per 1 december 2015 hebben wij bij onze gemeente een BAB-baan 4 gerealiseerd. Het gaat om een persoon die een bijstandsuitkering ontving en per 31 december 2014 op de Wsw wachtlijst stond, maar niet meer kan instromen in de Wsw omdat instroom in de Wsw per 1 januari 2015 niet meer mogelijk is. Deze persoon hoort tot de zogenaamde prioritaire doelgroep (zie het overzicht hierboven) en staat geregistreerd in het doelgroepregister van het UWV. Het is de bedoeling om in 2016 nog een BAB-baan te realiseren. Vraag 2 Voor welke mensen worden op dit moment de BAB-banen gerealiseerd? Antwoord 2 De BAB-banen zijn bedoeld voor: 1. Mensen die onder de Participatiewet vallen en die geen wettelijk minimumloon (WML) kunnen verdienen. 2. Mensen met een Wsw-indicatie (op de wachtlijst). 3. Wajongers met arbeidsvermogen. 4. Mensen met een Wiw-baan of ID-baan. Vraag 3 Hoeveel mensen met een bijstandsuitkering komen in aanmerking voor een BAB-baan? Antwoord 3 Gemeenten lopen in de uitvoeringspraktijk tegen een aantal knelpunten aan. Een van deze knelpunten is dat de criteria die het UWV hanteert bij de beoordeling te streng uitpakken. Uit de landelijke cijfers blijkt dat 8 van de 10 aanvragen voor een BAB-indicatie worden afgewezen door het UWV. 3 Op basis van een bepaalde formule. 4 Er is sprake van een BAB-baan bij een dienstverband van 25,5 uur of meer.
Het UWV beoordeelt op basis van wettelijke beoordelingscriteria of iemand tot de doelgroep van de banenafspraak behoort 5. Personen die tot de doelgroep behoren, komen in een doelgroepregister te staan, dat door het UWV wordt beheerd. Het UWV bepaalt of iemand in staat is het WML te verdienen. Daarbij kijkt het UWV of iemand in staat is een drempelfunctie uit te voeren. Een drempelfunctie is een functie die voorkomt op de Nederlandse arbeidsmarkt en die een lichte belasting van iemand vraagt, en die iemand met (forse) beperkingen uit kan voeren. Als iemand niet in staat is een drempelfunctie uit te voeren, dan is hij niet in staat het WML te verdienen. Daarnaast speelt het probleem dat de doelgroep loonkostensubsidie niet gelijk is aan de doelgroep van de banenafspraak. Loonkostensubsidie is alleen bedoeld voor mensen die wegens een beperking verminderd productief zijn en niet het WML kunnen verdienen. Dit geldt in principe ook voor de doelgroep van de banenafspraak. Voor de doelgroep van de banenafspraak geldt daarnaast nog dat iemand niet in staat is om een drempelfunctie uit te voeren. Concreet betekent het bovenstaande dat we dus niet weten hoeveel mensen met een bijstandsuitkering in aanmerking komen voor een BAB-baan. Ondertussen staan de ontwikkelingen niet stil. Zo probeert het UWV de gemeenten te stimuleren/faciliteren om meer personen aan te melden voor een indicatiestelling BAB. Het UWV heeft gemeenten handvatten aangereikt om te komen tot een soort voorselectie zodat de kans groter wordt dat het UWV een BAB-indicatie afgeeft en de betreffende persoon in het doelgroepregister wordt opgenomen. Daarnaast heeft staatssecretaris Klijnsma, op basis van de landelijke kritiek op de BABindicatiestellingen en het vullen van het doelgroepregister, inmiddels diverse maatregelen genomen. Een voorbeeld hiervan is dat leerlingen van het Voortgezet speciaal onderwijs automatisch in het doelgroepregister worden opgenomen. Ook is het de bedoeling dat werknemers met een arbeidsbeperking, van wie een loonwaarde onder WML is vastgesteld op de werkplek, maar die nog niet beoordeeld zijn voor het doelgroepregister, automatisch worden opgenomen in het doelgroepregister. In dat geval geldt de loonwaardebepaling dan als doelgroepbeoordeling. Hiermee wordt (voorzichtig) een beweging in gang gezet richting het uitgangspunt waarvoor gemeenten van meet af aan hebben gepleit, namelijk laat de doelgroep loonkostensubsidie gelijk zijn aan de doelgroep BAB. Vraag 4 Hoeveel BAB-banen zijn er gerealiseerd voor personen met een bijstandsuitkering uit T-diel? Antwoord 4 Op dit moment hebben 9 personen met een BAB-indicatie een baan (inclusief de baan bij onze eigen gemeente). Hierdoor hebben zij geen bijstandsuitkering (meer nodig). Eén van deze 9 personen heeft twee banen. Het gaat voornamelijk om jongeren uit het Voortgezet speciaal onderwijs en praktijkonderwijs. Zeven personen hebben een parttime dienstverband voor een jaar. Twee personen hebben een vast contract (ook een parttime dienstverband). Er liggen nog 5 aanvragen voor een indicatiestelling bij het UWV. Voor 2 van deze aanvragen geldt, dat wanneer het UWV een indicatie afgeeft, er een BAB-baan voor deze personen is. 5 Behoudens de personen genoemd onder 2 en 3. Deze personen vallen automatisch onder de doelgroep van de banenafspraak en zijn al opgenomen in het doelgroepregister.
Vermeldenswaardig is dat twee personen zijn geplaatst bij werkgevers die geen loonkostensubsidie ontvangen omdat zij dit niet nodig vinden. Voor meer informatie verwijzen wij u naar: http://www.samenvoordeklant.nl/actueel/nieuws/kennisdocument-wet-banenafspraak-enquotumheffing