Vingerbeknelling door deur Ongevalscijfers Coby Draisma Uitgegeven door VeiligheidNL Postbus 75169 1070 AD Amsterdam September 2015 Bij de samenstelling van deze publicatie is de grootst mogelijke zorgvuldigheid in acht genomen. VeiligheidNL aanvaardt echter geen verantwoordelijkheid voor eventuele, in deze uitgave voorkomende, onjuistheden of onvolkomenheden. Overname van tekst of gedeelten van tekst is toegestaan, mits met de juiste bronvermelding. Indien de tekst gebruikt wordt voor commerciële doelstellingen dient altijd vooraf schriftelijke toestemming verkregen te zijn.
1 Inleiding 1.1 Aanleiding Naar aanleiding van een vraag van Arte Viva heeft VeiligheidNL een analyse gedaan naar SEHbehandelingen als gevolg van letsel aan vinger of hand door een beknelling tussen een deur. 1.2 Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt een beschrijving gegeven van het gebruikte registratiesysteem, de gehanteerde selectie en de analyse. In hoofdstuk 3 staan de resultaten van de analyse. 2 Methode selectie van ziekenhuizen in Nederland. Deze ziekenhuizen vormen een representatieve steekproef van ziekenhuizen in Nederland met een continu bezette SEH-afdeling. Dit maakt een schatting van cijfers op nationaal niveau mogelijk. 2.1 Registratiesystemen Voor de analyse is gebruikgemaakt van het Letsel Informatie Systeem van VeiligheidNL. 2.1.1 Letsel Informatie Systeem In het Letsel Informatie Systeem (LIS) van VeiligheidNL staan slachtoffers geregistreerd die na een ongeval, geweld of automutilatie zijn behandeld op een Spoedeisende Hulp (SEH) afdeling van een 2.2 Selectie en analyse In LIS zijn alle SEH-behandelingen geselecteerd waarbij er sprake was van letsel aan vingers en hand als gevolg van beknelling door deuren. De gemaakte volumeschatting heeft betrekking op het meest recente jaar in onze dataverzameling, 2014. Door afronding kan het voorkomen dat het totaal in een tabel afwijkt van de som van de afzonderlijke aantallen. 3 Resultaten 3.1 Omvang problematiek Het aantal vingerbeknellingen is, na een daling vanaf 2011 van 7.300 tot 4.600 SEHbehandelingen in 2013, in 2014 weer licht gestegen. In 2014 ging het in 89% van de gevallen om een privé-ongeval. Bij 9% van de slachtoffers gebeurde de beknelling tijdens het werk. In 2014 hebben 5.100 1 SEH-behandelingen plaatsgevonden in verband met letsel aan vinger of hand door een beknelling tussen een deur, hierna genoemd vingerbeknelling. De afgelopen tien jaar lag het aantal SEH-behandelingen na een vingerbeknelling tussen de deur tussen de 4.600 en 9.000 SEH-behandelingen per jaar (figuur 1). 1 De landelijke schatting is gebaseerd op 563 in het Letsel Informatie Systeem geregistreerde cases
0-4 jaar 5-9 jaar 10-14 jaar 15-19 jaar 20-24 jaar 25-29 jaar 30-34 jaar 35-39 jaar 40-44 jaar 45-49 jaar 50-54 jaar 55-59 jaar 60-64 jaar 65-69 jaar 70-74 jaar 75+ jaar 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 Figuur 1 Jaarlijks aantal SEH-behandelingen na een vingerbeknelling tussen een deur 10.000 8.000 6.000 4.000 2.000 0 Bron: Letsel Informatie Systeem 2005-2014, VeiligheidNL De meeste deurbeknellingen vonden in huis plaats (47%, 2.400). In een kwart van de gevallen is de locatie niet bekend, hiermee dient rekening te worden gehouden wanneer de cijfers worden geïnterpreteerd. Andere locaties waar deze ongevallen plaatsvonden zijn op scholen of kinderdagverblijven (8%, 390), om het huis heen zoals in de garage of schuur (5%, 240), in horecagelegenheden (4%, 200) en bijvoorbeeld in handel of dienstverlening (3%, 170). 3.2 Leeftijd en geslacht Vooral kinderen liepen letsel op door een vingerbeknelling tussen een deur (figuur 2). Meer dan de helft van de SEH-behandelingen (57%, 2.900) was bij kinderen in de leeftijd tot en met 14 jaar. Jonge kinderen tot en met 4 jaar waren het vaakst slachtoffer van vingerbeknelling tussen de deur. In 2014 zijn hiervoor 1.400 kinderen van 0 tot en met 4 jaar behandeld op de SEH (tabel 1). Van deze jonge kinderen was bijna twee derde een jongen (63%). Tabel 1 Aantal SEH-behandelingen als gevolg van een vingerbeknelling tussen een deur bij kinderen tot en met 14 jaar Jongen Meisje Totaal 0-4 jaar 900 540 1.400 5-9 jaar 430 530 950 10-14 jaar 250 260 520 Totaal 0-14 jaar 1.600 1.300 2.900 Figuur 2 1.600 1.400 1.200 1.000 800 600 400 200 0 Aantal SEH-behandelingen als gevolg van een vingerbeknelling tussen een deur, naar leeftijd
3.3 Letsel bij kinderen Van de slachtoffers in de leeftijd tot en met 14 jaar liep 37% een open wond op aan hand of vinger (1.100), zie tabel 2. Dit kwam vooral voor bij kinderen onder de 10 jaar. Drie op de tien kinderen (30%, 870) hadden oppervlakkig letsel aan hand of vinger. Bijna een kwart van de kinderen tot en met 14 jaar (22%, 630) brak een hand of vinger, dit kwam relatief vaker voor 10-14 jarigen (39%) dan bij 0-4 jarigen(16%) en 5-9 jarigen (20%). Vijf procent van de slachtoffers tot en met 14 jaar is na SEH-behandeling opgenomen in het ziekenhuis. Tabel 2 Aantal SEH-behandelingen als gevolg van een vingerbeknelling tussen een deur bij kinderen tot en met 14 jaar naar type letsel 0-4 jaar 5-9 jaar 10-14 jaar Totaal Aantal % Aantal % Aantal % Aantal % Open wond 610 42 400 42 * 11 1.100 37 Oppervlakkig letsel 430 30 240 25 210 40 870 30 Fractuur 240 16 190 20 200 39 630 22 Overig 160 11 130 13 * 11 340 12 Totaal 1.400 100 950 100 520 100 2.900 100 * aantal te klein voor betrouwbare schatting 4 Meer cijfers VeiligheidNL beschikt over veel meer cijfers over letsels en ongevallen. Per onderwerp of doelgroep staan de belangrijkste ongevalscijfers beschreven in factsheets zoals deze. U kunt de factsheets gratis downloaden op www.veiligheid.nl. Heeft u interesse in bepaalde cijfers of een specifieke analyse? VeiligheidNL levert u deze graag. Ga hiervoor naar www.veiligheid.nl/onderzoek/cijfersaanvragen.