Rapport 681. Ongevallen met hoverboards

Transcriptie

1 Ongevallen met hoverboards

2 Disclaimer Bij de samenstelling van deze publicatie is de grootst mogelijke zorgvuldigheid in acht genomen. VeiligheidNL aanvaardt echter geen verantwoordelijkheid voor eventuele, in deze uitgave voorkomende, onjuistheden of onvolkomenheden. Overname van tekst of gedeelten van tekst is toegestaan, mits met de juiste bronvermelding. Indien tekst gebruikt wordt voor commerciële doelstellingen dient altijd vooraf schriftelijke toestemming verkregen te zijn.

3 Ongevallen met hoverboards Projectnummer Susanne Nijman Birgitte Blatter Uitgegeven door VeiligheidNL Postbus AD Amsterdam juni 2017

4 Ongevallen met hoverboards 4 Inhoudsopgave Hoofdstuk Pagina 1 Inleiding 5 2 Resultaten 6 3 Aanbevelingen 9

5 Ongevallen met hoverboards 5 1 Inleiding In mei 2017 werd in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (NTvG) melding gemaakt van een artikel over letsel bij kinderen door hoverboards 1. Hoverboards zijn onder kinderen en jongeren populaire, zelfrijdende tweewielers zonder stuur en zitting waar niet mee op de openbare weg mag worden gereden. Het artikel in het NTvG stelt dat de stijgende populariteit van hoverboards in de Verenigde Staten samengaat met een groeiend aantal letsels, voornamelijk armbreuken. Naar aanleiding van dit artikel heeft VeiligheidNL onderzocht hoeveel en welk type letsels met hoverboards in Nederland de afgelopen jaren zijn opgetreden, bij welke leeftijdsgroepen en op welke locatie. Ook zijn letsels met hoverboards vergeleken met letsels die door andere, vergelijkbare producten zijn veroorzaakt. VeiligheidNL heeft een analyse gedaan naar ongevallen met hoverboards op basis van het Letsel Informatie Systeem (LIS). In LIS staan slachtoffers geregistreerd die na een ongeval, geweld of in verband met zelf toegebracht letsel zijn behandeld op een Spoedeisende Hulp (SEH) afdeling van een selectie van ziekenhuizen in Nederland. Deze ziekenhuizen vormen een representatieve steekproef van ziekenhuizen in Nederland met een continu bezette SEH-afdeling. Dit maakt een schatting van cijfers op nationaal niveau mogelijk. 1 Siracuse et al, Hoverboards: a new cause of pediatric morbidity. Injury 2017

6 Ongevallen met hoverboards 6 2 Resultaten Als we kijken naar de aantallen opgelopen letsels met hoverboards in Nederland de afgelopen jaren, zien we in 2015 slechts enkele tientallen gevallen van letsel door een Hoverboard 2, te lage aantallen om een betrouwbare landelijke schatting op te baseren. In 2016 was dit beeld drastisch veranderd; er vonden naar schatting SEH-behandelingen in Nederland plaats naar aanleiding van letsel opgelopen tijdens gebruik van een hoverboard. Het maandelijks aantal letsels liep in de eerste helft van 2016 gestaag op (figuur 1), tot ruim 200 in september. Figuur SEH-behandelingen Hoverboards 2016, naar maand SEH-behandelingen Hoverboards jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec Bron: Letsel Informatie Systeem 2016, VeiligheidNL Letsels door hoverboards worden in de overgrote meerderheid opgelopen door kinderen. Ruim de helft (54%, figuur 2) van de SEH-bezoekers met letsel door het gebruik van een hoverboard is in de leeftijd jaar, ruim één op de tien 5-9 jaar. Deze bevinding komt overeen met het onderzoek uit de VS. Figuur 2 60% 50% SEH-behandelingen Hoverboards, naar leeftijd en geslacht man vrouw 40% 30% 20% 10% 0% 5-9 jaar jaar jaar 20 jaar of ouder Bron: Letsel Informatie Systeem 2016, VeiligheidNL In vrijwel alle gevallen (97%) ontstond het letsel door een val, soms door een botsing. Twee derde deel (65%) van de slachtoffers liep een fractuur op, vaak aan de pols (35%, tabel 1). Het grote aantal fracturen is opvallend; in het algemeen is het percentage fracturen bij ongevallen rond de 40 procent. 2 Inclusief Airboard en Oxboard

7 Ongevallen met hoverboards 7 Tabel 1 SEH-behandelingen hoverboards, naar getroffen lichaamsdeel en type letsel Aantal % hoofd/hals/nek * 5 romp/wervelkolom * 5 schouder/arm/hand w.o. polsfractuur heup/been/voet overig * 5 totaal Bron: Letsel Informatie Systeem 2016, VeiligheidNL * lege cel: aantal geregistreerde cases te klein voor een schatting In Nederland mag met een hoverboard niet op de openbare weg of stoep gereden worden, maar alleen op eigen terrein 3. Toch blijkt uit LIS dat in ieder geval een derde van de ongevallen met hoverboards op de straat, rijweg of trottoir gebeurde (36%, 500). Een achtste van de ongevallen gebeurde in huis (12%, 200). In ruim vier van de tien gevallen is de locatie van het ongeval niet bekend; gegevens over de locatie van het ongeval moeten dus met voorzichtigheid worden geïnterpreteerd. In de loop der jaren hebben diverse vergelijkbare rageproducten, ook speelgoed op wielen, zoals waveboards en spacescooters, tot bezoeken aan de SEH-afdeling geleid. In onderstaande tabel zijn hoverboards vergeleken met deze producten en de gewone skateboards, om de omvang en de ernst van de problematiek met hoverboards beter in perspectief te kunnen plaatsen. Tabel 2 Jaarlijks aantal SEH-bezoeken n.a.v. een ongeval met diverse soorten speelgoed op wielen hoverboard spacescooter waveboard longboard skateboard totaal Bron: Letsel Informatie Systeem , VeiligheidNL Uit bovenstaande tabel blijkt dat het aantal SEH-behandelingen als gevolg van een ongeval met een hoverboard in 2016 lager lag dan het aantal SEH-behandelingen als gevolg van ongevallen met skateboard, maar aanzienlijk hoger dan het aantal SEHbehandelingen als gevolg van ongevallen met waveboards en spacescooters. Qua het type letsel (aandeel fracturen en aandeel hoofdletsel) en de ernst van het letsel (aandeel ziekenhuisopnamen na SEH-behandeling) komen de diverse soorten speelgoed op wielen met elkaar overeen. Ongevallen met hoverboards die leiden tot een bezoek aan de SEH-afdeling zijn dus niet ernstiger dan ongevallen met skateboards, longboards, waveboards en spacescooters. Op basis van de beschikbare resultaten kan geen harde uitspraak gedaan worden over of het risico op SEH-behandelingen als gevolg van ongevallen met hoverboards groter is dan het risico op SEH-behandelingen als gevolg ongevallen met skateboards 3

8 Ongevallen met hoverboards 8 en waveboards. Cijfers over de verkoop en het gebruik van deze producten ontbreken namelijk. VeiligheidNL beschikt niet over gegevens over incidenten met hoverboards die niet leiden tot letsels, zoals bijvoorbeeld branden die ontstaan zijn door hoverboards. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) heeft sinds maart 2017 vier meldingen gekregen van branden die veroorzaakt zijn door hoverboards. Het lijkt erop dat deze branden zijn ontstaan tijdens het opladen. De NVWA heeft op basis hiervan besloten onderzoek te doen. Hierbij wordt eerst onderzocht hoe branden kunnen ontstaan en aan welke technische eisen hoverboards moeten voldoen om te voorkomen dat ze in brand vliegen. Vervolgens gaat de NVWA marktonderzoek doen om te controleren of hoverboards op de Nederlandse markt aan deze veiligheidseisen voldoen. De NVWA verwacht dit onderzoek eind 2017 afgerond te hebben. De NVWA heeft voor dit onderzoek ook contact met de Amerikaanse toezichthouder CPSC die ook onderzoek naar deze producten heeft gedaan.

9 Ongevallen met hoverboards 9 3 Aanbevelingen Of een hoverboard nu een vervoersmiddel of speelgoed op wielen is, het is een populair product. Sommige media hebben er al voor gepleit om steden rollerskate- en skateboard-vriendelijker te maken. De kunst bij het rijden op een hoverboard is om net zoals bij een skateboard of waveboard de juiste balans te vinden. We weten uit onderzoek dat de meeste ongevallen gebeuren met kinderen die voor het eerst op de skates, het waveboard of de rolsneakers staan. Onze aanbevelingen voor hoverboards zijn dat het dragen van pols- en elleboogbeschermers zeker geen overbodige luxe is. Ook het dragen van een helm is aan te raden. Deze aanbevelingen worden overigens ook door verkopers van hoverboards gedaan. Wie voor de eerste keer gaat rijden op een hoverboard kan het beste oefenen op een rustige plek met gladde ondergrond.

10 Over VeiligheidNL VeiligheidNL is een onafhankelijk expertisecentrum met de missie om ongevallen te voorkomen door veilig gedrag te stimuleren. We helpen mensen hun veiligheid te vergroten in en om het huis, maar ook op straat, op school en op het werk. We monitoren en signaleren ongevallen en letsel en onderzoeken welke vorm van preventie effectief is. Voor de monitoring is het Letsel Informatie Systeem (LIS) de basis, een registratiesysteem bij een representatieve steekproef van Spoedeisende Hulpafdelingen (SEH's) in Nederland, maar we rapporteren ook dodelijke ongevallen en ziekenhuisopnamen door letsels. We ontwikkelen effectieve gedragsinterventies die praktisch, oplossingsgericht en op maat zijn en voeren deze ook deels uit. Ten slotte delen wij onze kennis en kunde direct met onze doelgroepen of via professionals, samenwerkingspartners en ambassadeurs. We werken voor en met overheden, bedrijven, zorgverleners en particulieren.