1. Doel van de tekst Het M decreet voorziet het type basisaanbod voor leerlingen die, al dan niet tijdelijk, kampen met moeilijkheden die het leren hinderen. De wetgeving geeft geen invulling aan de organisatie van het basisaanbod noch aan de manier waarop de evaluatie concreet dient te gebeuren. Met deze tekst lichten we de visie van het GO! op het basisaanbod toe en bieden we enkele handvatten om het basisaanbod concreet invulling te geven. 2. Wettelijk kader (Bron: M decreet) 2.1. Buitengewoon basisonderwijs Doelgroep Het type basisaanbod is er voor kinderen voor wie de onderwijsbehoeften dermate zijn en voor wie al tijdens het gewoon kleuteronderwijs of tijdens het gewoon lager onderwijs aantoonbaar blijkt dat de aanpassingen, waaronder remediërende, differentiërende, compenserende en/of dispenserende maatregelen ofwel disproportioneel, ofwel onvoldoende zijn om de leerling binnen het gemeenschappelijk curriculum te kunnen blijven meenemen in een school voor gewoon onderwijs. Evaluatie basisaanbod Een inschrijving in het type basisaanbod is maximaal twee schooljaren geldig. Aan het einde van deze periode volgt een evaluatie door de klassenraad en het CLB. Wanneer de klassenraad en het CLB op basis van deze evaluatie beslissen dat de aanpassingen, waaronder remediërende, differentiërende, compenserende of dispenserende maatregelen, disproportioneel of onvoldoende zullen zijn om de leerling het gemeenschappelijk curriculum te laten volgen in een school voor gewoon onderwijs en een verder verblijf in het basisaanbod nodig is, bevestigt het CLB dit door de opmaak van een nieuw verslag, dat de inschrijving verlengt met maximaal twee schooljaren. Ten laatste na twee schooljaren volgt opnieuw een evaluatie. Wanneer de klassenraad en het CLB op basis van de evaluatie beslissen dat de aanpassingen, waaronder remediërende, differentiërende, compenserende of dispenserende maatregelen wel proportioneel zullen zijn om de leerling het gemeenschappelijk curriculum te laten volgen in een school voor gewoon onderwijs dan: 1 ondersteunen de school voor buitengewoon onderwijs en het CLB de ouders bij het vinden van een school voor gewoon onderwijs waar de leerling kan ingeschreven worden; 2 maken de betrokken scholen, de CLB s en de ouders afspraken in functie van een vlotte overgang van de leerling van de school voor buitengewoon onderwijs naar de school voor gewoon onderwijs. 2.2. Buitengewoon secundair onderwijs Doelgroep Kies een afdeling/entiteit. bewaard op 01-07-2016 1
Het type basisaanbod is er voor jongeren voor wie de onderwijsbehoeften dermate zijn en aantoonbaar blijkt dat de aanpassingen, waaronder remediërende, differentiërende, compenserende of dispenserende maatregelen, ofwel disproportioneel, ofwel onvoldoende zijn om de leerling te kunnen blijven meenemen binnen een gemeenschappelijk curriculum in een school voor gewoon onderwijs; Jongeren met een verslag voor type basisaanbod kunnen enkel inschrijven in opleidingsvorm 3, gericht op maatschappelijk functioneren en participeren en op tewerkstelling in het gewone arbeidsmilieu. Evaluatie Wanneer de klassenraad en het CLB op basis van de evaluatie beslissen dat de aanpassingen, waaronder het inzetten van remediërende, differentiërende, compenserende of dispenserende maatregelen ofwel disproportioneel, ofwel onvoldoende zullen zijn om de leerling een gemeenschappelijk curriculum te laten volgen in een school voor gewoon onderwijs en een verder verblijf in het basisaanbod nodig is, bevestigt het CLB dit door de opmaak van een nieuw verslag dat de inschrijving verlengt tot het einde van de kwalificatiefase en ook de inschrijving mogelijk maakt in de facultatieve integratiefase. Een inschrijving in het type basisaanbod buitengewoon onderwijs is maximaal geldig tot het einde van de opleidingsfase. Op dit moment volgt een evaluatie door de klassenraad en het centrum voor leerlingenbegeleiding. Wanneer de klassenraad en het CLB op basis van de evaluatie beslissen dat de aanpassingen, waaronder het inzetten van remediërende, differentiërende, compenserende of dispenserende maatregelen wel proportioneel of voldoende zullen zijn om de leerling een gemeenschappelijk curriculum te laten volgen in een school voor gewoon onderwijs dan: 1 ondersteunen de school voor buitengewoon onderwijs en het CLB de ouders bij het vinden van een school voor gewoon onderwijs waar de leerling kan ingeschreven worden; 2 maken de betrokken scholen, de CLB s en de ouders afspraken in functie van een vlotte overgang van de leerling van de school voor buitengewoon onderwijs naar de school voor gewoon onderwijs; 3 ontvangt de leerling een studiebekrachtiging van de opleidingsfase van de klassenraad van de school voor buitengewoon secundair onderwijs. 3. Visie Gevoed door het PPGO! streeft elke school naar onderwijs en opvoedingssituaties waarbij de eigenheid van iedere leerling maximaal tot zijn recht komt. We kijken samen met leerlingen naar hun eigen interesses, talenten, leerstijlen en mogelijkheden en stimuleren hen om te groeien en hun intrinsieke motivatie aan te spreken. We krijgen zicht op de bronnen van motivatie om te leren en streven naar persoonlijke groei, ontwikkeling en succes. Voor elke leerling streven we naar gelijke ontwikkelingskansen waarbij beperkingen gemilderd of weggewerkt worden door de Elke school komt maximaal tegemoet aan opvoedings en onderwijsbehoeften vanuit haar zorgbeleid van de leerling. We streven naar onderwijs en opvoedingssituaties waarbij de eigenheid van iedere leerling maximaal tot zijn recht komt. aangepaste zorg en hulpverlening. Concreet houdt dit in dat elke school van het GO! vanuit haar zorgbeleid maximaal tegemoetkomt aan de opvoedings en onderwijsbehoeften van de leerling. Soms zullen de aangepaste zorg en hulpverlening binnen de gewone school niet volstaan om voldoende tegemoet te bewaard op 01-07-2016 2
kunnen komen aan de onderwijs en opvoedingsbehoeften van een leerling. Voor leerlingen die, al dan niet tijdelijk, kampen met moeilijkheden die het leren hinderen, is er het type basisaanbod. Het betreft leerlingen die nood hebben aan een specifieke ondersteuning bij het verwerven van leerstrategieën en/of verregaande differentiatie in tempo. Binnen het basisaanbod is er expliciet aandacht voor het leren leren en omgaan met leerhindernissen, de sociaal emotionele ontwikkeling, taalontwikkeling en onderwijsgerichte opvoedingsondersteuning. Leerlingen worden georiënteerd naar het basisaanbod op basis van specifieke onderwijs en opvoedingsbehoeften, los van specifieke typologieën en/of diagnoses. Wat niet impliceert dat leerlingen die voldoen aan de voorwaarden van een specifieke typologie automatisch uitgesloten worden van toegang tot het basisaanbod. Wanneer een leerling ingeschreven wordt in het basisaanbod gaat de school actief aan de slag met handelingsplannen en het proces van handelingsplanning. We spelen in op verschillen; lerenden krijgen pedagogische, didactische en sociaal emotionele ondersteuning afgestemd op de eigen talenten, mogelijkheden en behoeften. Wanneer een leerling ingeschreven wordt in het basisaanbod gaat de school actief aan de slag met handelingsplannen en het proces van handelingsplanning. Dit is dan ook de basis om de ontwikkeling van de leerling op verschillende domeinen (sociaal emotioneel, cognitief, lichamelijk, ea) op te volgen en te stimuleren. Handelingsplanning situeert zich op drie niveaus: het schoolniveau (schoolwerkplan), het klasniveau (groepswerkplan) en het niveau van de individuele leerling (individueel handelingsplan). De interactie, afstemming en samenhang tussen de verschillende niveaus bepaalt de mate van participatie aan het onderwijs. Handelingsplanning is een cyclisch proces waarbij de vijf verschillende stappen steeds opnieuw en regelmatig doorlopen worden. Afhankelijk van de evaluatie zal een IAC richting, vorm en bijsturing krijgen. De evaluatie kan immers tot verschillende uitkomsten leiden die later in deze tekst belicht worden. Het proces van handelingsplanning wordt doorlopen in overleg en afstemming met het schoolteam, CLB, ouders, leerling en relevante betrokkenen en wordt besproken op het teamoverleg. Op basis van een adequate beeldvorming brengt de school het functioneren van de leerling met zijn sterktes en beperkingen in kaart en wordt rekening gehouden met de beschermende en risicofactoren in de omgeving. Een kwalitatief individueel handelingsplan houdt rekening met het onderwijsloopbaanperspectief van een leerling. Het fundament van het basisaanbod is dat we de terugkeer naar het gewoon onderwijs actief bewerkstelligen. Dat betekent dat bij het selecteren van doelen in functie van de onderwijs en opvoedingsbehoeften het gemeenschappelijk curriculum als Het fundament van het basisaanbod is dat we de terugkeer naar het gewoon onderwijs actief bewerkstelligen. #Samenlerensamenleven instrument gehanteerd wordt. Dit gebeurt onafhankelijk van het onderwijsniveau én in functie van onderwijs en opvoedingsbehoeften en het bereikte niveau van de leerling. Het basisaanbod beperkt zich dus niet tot ontwikkelingsdoelen maar selecteert eveneens leerplandoelen. Hierbij mag niet uit het oog verloren worden dat de persoonlijke ontwikkeling van de leerling én zijn maatschappelijke integratie voorop staan en heeft men voldoende aandacht voor de sociaal emotionele ontwikkeling en welbevinden van de leerling. Ook op dit vlak kan de school doelen formuleren. Dit betekent niet dat er geen aandacht moet zijn voor het academisch succes. De school blijft de lat hoog genoeg leggen voor de leerling en werkt steeds vanuit de zone van de naaste ontwikkeling om de leerling maximaal te stimuleren. bewaard op 01-07-2016 3
We selecteren doelen onafhankelijk van het onderwijsniveau in functie van de onderwijs en opvoedingsbehoeften en het bereikte niveau van de leerling. In iedere onderwijs en opvoedingssituatie moeten de individuele mogelijkheden van elke lerende tot hun recht komen. Vervolgens denkt de school na over de aanpak en methodieken om de vooropgestelde doelen te realiseren en gaat hiermee aan de slag. Om het handelingsplan van een individuele leerling te evalueren, wordt er enerzijds rekening gehouden met het al dan niet behalen van de vooropgestelde doelen. Anderzijds dient er aandacht geschonken te worden aan het sociaal-emotioneel welzijn van de leerling én de mate van participatie aan het schoolgebeuren. Dit impliceert dat scholen actief moeten peilen naar het welbevinden van de leerling en een overzicht bewaren over de mate van participatie aan het schoolgebeuren 1. Het M decreet stelt dat een inschrijving in het type basisaanbod maximaal twee schooljaren geldig is. Aan het einde van deze periode volgt een evaluatie door de klassenraad en het CLB. De evaluatie waarvan sprake maakt deel uit van het continue evaluatieproces waarbij voortdurend aandacht is voor de mogelijke terugkeer naar het gewoon onderwijs. Concreet betekent dit dat scholen doorheen twee schooljaren verscheidene evaluatiemomenten inplannen (3 à 4 per jaar) en steeds de afweging maken of een terugkeer al dan niet mogelijk is. Indien een terugkeer niet mogelijk is, blijft de school het proces van handelingsplanning doorlopen. Als na twee schooljaren blijkt dat een verlengd verblijf in het basisaanbod noodzakelijk blijft, wordt de inschrijving verlengd met opnieuw twee schooljaren. 4. Randvoorwaarden We doorlopen steeds opnieuw het proces van handelingsplanning. We evalueren een handelingsplan op basis van de vooropgestelde doelen, het sociaal emotioneel welzijn van de leerling én de mate van participatie aan het schoolgebeuren én dit meermaals per jaar. Het PPGO! staat voor een dynamisch mens en maatschappijbeeld. Scholen moeten een klimaat creëren waarbinnen leerlingen het gevoel krijgen deel uit te maken van een leer- en leefgemeenschap. Er wordt actief gewerkt aan de versterking van het zelfbeeld en het zelfvertrouwen door positieve leerling - leerkrachtrelaties op te bouwen vanuit een gedeelde focus op mogelijkheden. Naast traditionele algemene en vakspecifieke vaardigheden worden ook sociale vaardigheden centraal gesteld; dat veronderstelt dat leerkrachten over brede pedagogische vaardigheden en deskundigheid beschikken en de ruimte krijgen om deze door middel van professionalisering continu te versterken. In dynamische interactie creëren schoolteams en leerlingen een omgeving waar persoonlijke betrokkenheid en verbinding centraal staan. Net zoals dit geldt voor het volledig inclusief verhaal, geldt ook voor basisaanbod dat verbinding tussen alle onderwijs en externe partners cruciaal is om het basisaanbod en de bovenvernoemde doelstellingen te realiseren. Het M decreet reikt kaders en instrumenten aan voor alle onderwijspartners, waaronder het 1 Visietekst GO! participatie bewaard op 01-07-2016 4
zorgcontinuüm, handelingsgericht werken, handelingsgerichte diagnostiek en redelijke aanpassingen en genereert op deze manier een opportuniteit om gelijkgericht een sterke visie te ontwikkelen op de samenwerking tussen het huidige gewoon en buitengewoon onderwijs. Scholen gewoon en buitengewoon onderwijs en hun teams doen hierbij gezamenlijk aan visieontwikkeling om expertise maximaal te kunnen inzetten vanuit een transparante, open en constructieve dialoog en afstemming. Daarnaast gaat onderwijs in verbinding met externe Positief biedt perspectief! partners om het zorgaanbod te verbreden en de context van leerlingen #Samenlerensamenleven te versterken wanneer nodig. Het schoolteam wordt aangestuurd door de directeur die een sterk pedagogisch leiderschap en een duidelijke, op inclusie geïnspireerde visie uitdraagt. De directeur wordt voor de operationalisering bijgestaan door zijn beleidsteam. Het basisaanbod veronderstelt aansturing van verscheidene processen op leerling-, leerkracht- en schoolniveau Management van deze waaier aan processen is een kernopdracht binnen sterk schoolleiderschap. Tot slot benadrukken we de kracht van positief denken en doen dat perspectief creëert. Het fundament van het basisaanbod is dat we de terugkeer naar het gewoon onderwijs actief bewerkstelligen vanuit de interesses, talenten en mogelijkheden van kinderen. We are less when we don t include everyone. #MARJORIE-EN-MARIANNE bewaard op 01-07-2016 5