Wind Werkt ook in 2050

Vergelijkbare documenten
Wind Werkt ook in 2050

Wind Werkt windstroom en werkgelegenheid

Windstroom en werkgelegenheid

Komt CCS op tijd of haalt duurzame energie in? Pieter Boot Vijfde nationaal CCS Symposium 25 juni 2010

Maarten Timmerman. Offshore Windenergie. Staalbouwdag / 2 oktober 2014

Chris Westra (senior consultant ECN)

Visie op Windenergie en solar Update 2014

EnergyNL2050, een serie van 4 bijeenkomsten, Korte uitleg over de bijeenkomsten. KIVI-E/USI energynl2050 UvU 13 /10/16

Net voor de Toekomst. Frans Rooijers

Windenergie goedkoper dan kernenergie!

ALV KIVI NIRIA Afd. Elektrotechniek

Energie voorziening op weg naar duurzaamheid: biomassa? Chris Westra.

Hernieuwbare Energie na Frans Rooijers - directeur CE Delft

Toekomstverwachtingen en onderzoek uitdagingen in windenergie

Power to gas onderdeel van de energietransitie

AYOP IN DE ENERGIETRANSITIE

Windenergie. Peter Eecen R&D Manager Wind Energy Open dag ECN Petten, 12 juni

Offshore windenergie en de kansen voor de maritieme sector. Chris Westra General Manager

Energy2050NL Klimaatneutraal energiesysteem. Frans Rooijers - directeur CE Delft

Kernenergie: Kan België zonder?

De Zon Moeder van alle energie

SET Analysis. Windenergie op land. Jos Beurskens SET Analysis (Voorheen ECN) KIVI Mini Seminar Windenergie Arnhem, 19 October

Factsheet: Dong Energy

NER300 besluit en spelregels. CCS- en RESdemonstratie. projecten. Agenda. Annemarieke Grinwis René Moor Gert van Uitert

Het Energiebeleid van komende jaren. dr.j.a. Vijlbrief DG Energie, Telecom en Markten

De potentie van diepe geothermie voor de transitie naar duurzame energie. Technologische kansen voor de Nederlandse industrie

De energietransitie in internationaal perspectief Dr. Ir. Martien Visser, lector energietransitie, Hanzehogeschool Groningen.

Kleine windturbines. Presentatie Kontich. Donderdag 13 november Van 13u30 tot 17 uur. Filip Arnou Green Energy Consult

Windenergie. 1. Wat is windenergie? 3. Wat zijn voordelen, nadelen en risico s van windenergie?

Uitdagingen van Wind en Zon inpassing 28 november 2014

TKI Wind op Zee Workshop Financiering

Vermogenselektronica in hoogspanningssystemen

Impact energietransitie

Duurzame energie. Een wenked perspectief? G.P.J. Dijkema, TU Delft, TBM, B.Sc Opleiding Technische Bestuurskunde

Wind experience innogy windpark Kattenberg Reedijk. 4 oktober 2018

Overleven met energie

NHL lectoraat Wind Energie

Integratie van grootschalig windvermogen in het Nederlandse elektriciteitssysteem

abb.com/hvdc HVDC als ruggengraat voor grootschalige duurzame energie opwekking Ir. G.W. Bakker Marketing Manager ABB Power Technologies.

De helft van de elektriciteit duurzaam in 2025? En

Een overzicht van de hernieuwbare-energiesector in Roemenië

Windenergie één derde van de elektriciteit in één generatie

De kosten van de energietransitie, en: kansen voor de gasindustrie. Martien Visser Lector Energietransitie & Netwerken. Hanzehogeschool Groningen

Nut en noodzaak van schaliegas vanuit energieperspectief

WELKOM BIJ PORT OF ROTTERDAM! Remco Neumann en Ankie Janssen 19 April 2018

Kosten van windenergie wat zijn gevolgen voor de electriciteitsvoorziening?

Energie. Gebruik, kosten & transitie. Frans Rooijers directeur CE Delft

Windenergie & Windpark Neer. Har Geenen Eric van Eck

DE REKENING VOORBIJ ons energieverbruik voor 85 % onzichtbaar

Klimaatneutraal bouwen in de praktijk. 1. Uitdaging klimaat. klimaatverandering

Betekenis Windsector voor Nederlandse Economie. Hans Timmers, voorzitter Bestuur NWEA

Windenergie. Verdiepende opdracht

Systeemaspecten en Netintegratie. Ralph Hendriks (TU Delft, Siemens AG)

[r]evolutie in het elektriciteitsnet van de Noordzeelanden

Energiezekerheid in onzekere tijden. Waarom blijft het energiebeleid falen?

Mogelijkheden van windenergie op bedrijventerreinen

Stedin in transitie. Dr. Ir. E.J. Coster

3 december Geachte heer Don,

Ten Noorden van de Waddeneilanden. Aanwijzing Windenergiegebieden (partiële herziening Nationaal Waterplan) Hollandse Kust. Henk Merkus/Rob Gerits

Alles in de wind. Over windenergie. Hoe werkt een windturbine? Tandwielkast vroeger en nu. Direct Drive

Duurzame Warmte uit Biomassa

Wat vraagt de energietransitie in Nederland?

ECN Lunchcolloquium. EnTranCe: the Energy Transition Centre. November 3, 2014 Wim van Gemert

Energie en geopolitiek

Welkom. Smart Grids Slimme netten? of Netten voor slimme mensen? 20 oktober 2010

Zonne-energie natuurlijk De visie van Holland Solar op. Duits Nederlands zonne-energie forum KvK Midden Nederland, Utrecht

Stand van zaken offshore windenergie in Nederland

Wind op zee en India. 11 December, Ir. Leon Wijshoff

Hernieuwbare energie in Nederland

Energieopslag en flexibiliteit - kansen en onzekerheden

Bedrijfsprofiel E.ON Benelux. Februari 2015

Energietransitie in de gebouwde omgeving: duur of duurzaam? David Smeulders, Technische Universiteit Eindhoven

Biomassa: brood of brandstof?

Hernieuwbare brandstoffen in transport. en de bredere betekenis van bioraffinage

Transcriptie:

Wind Werkt ook in 2050 Prof.dr. Gerard van Bussel TU Delft, leerstoel windenergie Delft University of Technology Challenge the future

Wind Werkt 10 GW Sinds 1990: groei van 30%/jr Europa leidend vanaf 1995 Bron EWEA 2 2

Wind Werkt Geïnstalleerd Vermogen begin 2009: Europa 66 GW Asia Pacific 26 GW Noord Amerika 28 GW Rest vd wereld 1 GW Totaal 121 GW 3 3

Wind Werkt Geïnstalleerd Vermogen begin 2011: Europa 86 GW Asia Pacific 60 GW Noord Amerika 44 GW Rest vd wereld 3 GW Totaal 193 GW (+59% t.o.v. 2009) 4 4

Wind Werkt Geïnstalleerd Vermogen begin 2013: Europa 109 GW Asia Pacific 83 GW N+Z Amerika 71 GW Rest vd wereld 1 GW Totaal 264 GW (+118% t.o.v. 2009) 5 5

Wind Werkt Geïnstalleerd Vermogen begin 2015: Europa 134 GW Asia Pacific 129 GW N+Z Amerika 85 GW Rest vd wereld 3 GW Totaal 351 GW (+218% t.o.v. 2009) Dus nog steeds 30% groei per jaar!! In Europa ~11% groei per jaar!! 6 6

Kosten van nieuwe productie capaciteit Wind: 5-8,5 Euroct/kWh 50-85 Euro/MWh Source: Airtricity 7 7

Externe kosten van elektriciteit Gegevens op basis van opgesteld vermogen in 2005 Bron: EU ExternE project 8 8

Perspectieven voor windenergie Delft University of Technology 9 Wind Energy Chair

Perspectieven voor windenergie in NLin 1981 2500 MW in theorie mogelijk op lange termijn < reëel 650 MW ivm inpassing in NL grid Sterke overheidsstimulans nodig Delft University of Technology Wind Energy Chair 10

Alternatief energiebeleid (1977) Polarisatie energie-discussie (wel of geen kernenergie) Referentiejaar 1975 Reductie naar 69% in 2000 en 62% in 2025 Fossiel: 40% Duurzaam: 20% Geen kernenergie Delft University of Technology 11 Wind Energy Chair

EU electriciteitsvraag (ECF 2010) Delft University of Technology 12 Wind Energy Chair

Elektriciteitsgebruik groeit tot ~ 4.900 TWh in 2050 Source: EU roadmap 2050 13 13

Europa s offshore WE potentieel Acht 100x100 km offshore windparken produceren 3,000-3.500 TWh per jaar = Gelijk aan het gehele gebruik van elektriciin de EU in 2005 Bron: Siemens 14 14

Europa s offshore WE potentieel Bron: Siemens 15 15

Europa s offshore WE potentieel 12 100x100 km offshore windparken. Totaal vermogen 2000 GW dekt de gehele elektriciteits vraag in 2050 Bottom mounted en floating 16 16

Elektriciteits productiemix in 2050 in EU % van productie Coal Conventional 100 100 100 100 0 0 0 0 0 0 5 Coal CCS (incl. retrofits) 10 15 5 Gas CCS 19 10 10 Nuclear 15 Gas and oil conventional 29 20 16 Wind Onshore 0 0 30 10 16 Wind Offshore SOURCE: Imperial College; KEMA, McKinsey 1 18 9 8 0 2 1 9 2 4 3 8 2 12 12 12 12 10 12 5 8 2 18 5 12 2 Solar PV Solar CSP Biomass dedicated Geothermal Large Hydro Baseline 40% RES / 30% nuclear / 30% CCS 60% RES / 20% nuclear / 20% CCS 80% RES / 10% nuclear / 10% CCS 17

Elektriciteits capaciteitsmix in 2050 in EU SOURCE: Imperial College; KEMA McKinsey In GW, inclusief back-up capaciteit 1,110 120 290 1,260 0 0 170 100 140 185 1,700 0 0 240 65 90 125 165 130 2,020 0 0 35 60 270 245 190 815 45 Coal Conventional Gas and oil conventional Additional back-up Coal CCS (incl. retrofits) Gas CCS Nuclear Wind Onshore Wind Offshore Solar PV 110 120 0 0 140 25 555 25 55 140 35 5 5 35 10 195 55 205 205 205 205 10 60 55 10 60 85 Solar CSP Biomass dedicated Geothermal Large Hydro Baseline 40% RES / 30% nuclear / 30% CCS 60% RES / 20% nuclear / 20% CCS 80% RES / 10% nuclear / 10% CCS 18

Groei van capaciteit in EU bij 80% RES in 2050 SOURCE: Imperial College; KEMA analysis; team analysis, McKinsey +164% GW, inclusief back-up capaciteit 1,393 32 126 1,741 10 11 203 29 25 82 216 2,022 0 0 270 33 47 61 247 192 Coal Conventional Gas and oil convention Additional back-up Coal CCS (incl. retrofit Gas CCS Nuclear Wind Onshore Wind Offshore 1,027 88 14 135 94 18 184 767 150 0 184 115 68 0 190 143 652 816 Solar PV 222 152 341 0 0 0 56 130 0 119 38 59 20 5 69 77 66 0 10 2 42 4 7 9 13 176 1 197 207 206 203 84 Solar CSP Biomass dedicated Geothermal Large Hydro 2010 2020 2030 2040 2050 19 19

Groei van wind power capaciteit in EU bij 80% RES in 2050 Tussen 2010 en 2030: meeste groei in onshore wind Vanaf 2025: groei offshore wind In 2050: 440 GW Goed voor 32% van el. productie in EU GW 500 400 300 200 100 0 Wind power capacity in EU Offshore On shore 192 184 143 56 247 216 190 2 152 66 2010 2020 2030 2040 2050 Delft University of Technology 20 Wind Energy Chair

Wat betekent dit voor stroom uit wind? (bij 80% RES in 2050) Wind op land groeit naar 247 GW (nu ~140 GW) Wind op zee groeit naar 192 GW (nu ~10 GW) Met historische groei (30%/jr wereld; EU 11%/jr) gaat Wind op land lukken (NB: gemiddeld 5%/jr groei is al genoeg) Groei van wind op zee is een stuk onzekerder: - enorm potentieel - hoge investeringen - (nu nog) hoge kwh kosten 21 21

Investeringen in windenergie per jaar in de EU Bron: 2010 Nu zo n 10 miljard Euro per jaar Stijgt naar 15 miljard Euro per jaar in 2020 en 20 miljard Euro in 2025 22 22

De technologie ontwikkeling Brochure uit 1988 Afmetingen ~ oud hollandse windmolen Vermogen: 50-200 kw 12 NL fabrikanten USA en DK enige concurrenten 23 23

Techniek in de jaren 80 Bouma 20 m diameter (1985) Generator power 160kW Vast toerental Asynchrone generator 1985 24 24

Techniek 20 jaar later (2005) Vestas V90 90 m diameter Generator power 3 MW Variabel toerental DFIG generator 2005 Factor 20 in vermogen Factor 30 in productie 25 25

Techniek nu (2012) Alstom Haliade Diameter 150 m Generator power 6 MW DDPM generator Full power converter 2012 Factor 40 in vermogen Factor 80 in productie (offshore) in 30 jaar 26 26

Ontwikkeling Luchtvaart techniek Lockheed Constellation 1946 KLM Amsterdam New-York Drukkabine 30-40 passagiers 550 km/h Neuswiel 4 motoren Wing span 38 m 27 27

Ontwikkeling Luchtvaart techniek Airbus A380 2008 intercontinentaal operationeel - Emerates: Dubay-New York - Singapore Airlines: Singapore-Sydney ~500-700 passagiers 850 km/h 4 motoren Wing span 80 m Factor 15 passagiers Factor 2 in snelheid in 60 jaar!! 28 28

Massa en dus kosten stijgen meer dan proportioneel met MW Er zit een grens aan de huidige windturbine technologie Source: Courtesy of ChapDrive A/S World Market update BTM consult 29 29

De technologie van toekomstige offshore wind turbines Nog niet duidelijk MAAR: concepten dienen lean en robust te zijn om te overleven 30 30

Kennis en technologie-ontwikkeling in EU cruciaal voor 80% RES scenario in 2050 Kruiscorrelatie windaanbod in EU Kruiscorrelatie: Tussen paren van stations Neemt af met afstand ongecorreleerd na ~1500-2000 km Bron: Gregor Giebel Riso 31 31

Mogelijke showstoppers/bottlenecks Transportnet (supergrid) te laat Internationale governance EU + nationaal/regionaal onvoldoende geregeld Publieke acceptatie (onshore) (participatie helpt) Onvoldoende kapitaal beschikbaar (Offshore) kostenreductie te laat tgv te weinig R&D/implementatie 32 32

Hartelijk dank voor uw aandacht Vragen? Delft University of Technology 33 Wind Energy Chair