TKI Wind op Zee Workshop Financiering

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "TKI Wind op Zee Workshop Financiering"

Transcriptie

1 TKI Wind op Zee Workshop Financiering Met welk support regime worden ambities offshore wind NL bereikt? 7 mei 2013 Amersfoort Marco Karremans

2 Wind op Zee cruciaal voor 16% duurzame energie in 2020 Doelstelling: 16% van energievoorziening in NL duurzaam opgewekt in 2020 Energievraag in 2020 = 2181 PJ 16% duurzame energie in 2020 = 349 PJ Windenergie op Zee: 1 van de cruciale 3 voor behalen doelstelling Bijdrage aan 16% mix * Bijstook Biobrandstoffen (transport) Meestoken biomassa kolencentrales Wind op land Wind op zee Gemiddeld 7,5% bijmenging Gemiddeld 40% meestook 7 GW opgesteld vermogen 5 GW opgesteld vermogen 3,2% van de 16% = 69 PJ = MWh (19 TWh) Met vollasturen per turbine is 5 GW opgesteld vermogen nodig Aankondiging Rijksstructuurvisie Wind op Zee: rijksambitie 6 GW in 2020 * Bron: ECN, januari 2013

3 Nog geen 1 GW gerealiseerd Ronde 1 Ronde 2

4 Nog geen 1 GW gerealiseerd Ronde 1 windparken, operationeel Offshore Windpark Egmond aan Zee (OWEZ) 108 MW Prinses Amalia 120 MW Ronde 2 windparken, vergunning private partijen konden zelf plek op Noordzee uitkiezen voor vergunningaanvraag (niet binnen 12 mijl) 12 vergunningen verleend, waarvan 3 met subsidie Luchterduinen (Q10) 129 MW Buitengaats (Gemini) 300 MW Zee-energie (Gemini) 300 MW Totaal 957 MW

5 Wind op Zee in NL tot stilstand gekomen! Ronde 2 windparken nog lang niet gerealiseerd 1 vergunning voor project Leeghwater (Proeftuin WoZ), 300 MW Overige 8 vergunningen: tot 2020 de tijd om te realiseren, nog geen subsidie Nog enkele procedures: Aanvraag wijzigingsvergunning Q10 en Gemini (andere turbines) Vergunning Scheveningen Buiten vervalt i.v.m. scheepvaart (compenserende ruimte Q4 West aangevraagd in voorjaar 2013) Oorspronkelijke vergunning Helmveld in 2009 afgewezen. Mogelijk nieuwe vergunning verleend. Nu actie nodig om rijksambitie 6 GW in 2020 te behalen

6 Zoeken naar nieuwe gebieden voor ~ 4 GW Nationaal Waterplan (2010) Al 2 gebieden aangewezen: Borssele, op min. 12 mijl (23 km) voor kust Zeeland IJmuiden, op ~ 59 km voor kust IJmuiden Ook 2 zoekgebieden vastgelegd voor aanvullende ruimte: Voor de Hollandse Kust op min. 12 mijl (23 km), 3 GW Ten Noorden van Waddeneilanden op circa 34 mijl (ong. 60 km), min. 1 GW Rijksstructuurvisie Wind op Zee ( ) Herziening Nationaal Waterplan: concreet aanwijzen genoemde gebieden Nog niet: precieze locatie en opstelling van parken Geschikte gebieden niet eenvoudig te vinden: PlanMer , gebruik scheepvaart, visserij, defensie, zand - olie- en gaswinning Ronde 3 (20??) Andere aanpak dan Ronde 2: gebieden aangewezen, daarbuiten geen toestemming Moratorium: nog geen nieuwe tender gepland

7 Tijdspad realiseren extra 4 GW,

8 Hoe 4 GW MW tijdig te realiseren? Projectdoorlooptijd Projectstart Opening subsidie- of tenderregeling Toekenningsbesluit In productie I. Planning en Engineering II. Vergunning en subsidietraject III. Projectfinanciering, constructie en aansluiting Kritische succesfactoren op basis van projectdoorlooptijd 1. Aanbesteden ruimte vóór Planning & Engineering: Doorlooptijd en ingroeiperiode 2. Financiering Voorwaarden projectfinanciering: vergunning, kostprijsreductie, subsidie 3. Netwerkaanpassing

9 Doorlooptijd en ingroeiperiode Wind op Zee Doorlooptijd per project: minimaal 2 tot 5 jaar, maximaal 5 tot 11 jaar Al SDE Al vergunning Planning en Engineering Vergunning en subsidietraject Projectfinanciering, constructie en aansluiting Vanaf start Ingroeiperiode sector Wind op Zee Al SDE Al vergunning Vanaf start

10 Ruimte voor benodigde 4 GW aanbesteden in Bron: ECN, januari 2013

11 Kostprijsreductie wind op zee TKI Wind op Zee: Kostprijs -/- 40% t.o.v door innovatie, schaalvergroting, efficiëntie en risicoverlaging Innovatie testen in Proeftuin (Leeghwater project) Onderzoek Royal HaskoningDHV TU Delft Verstrekken informatie aan besluitvormers over robuustheid investeringen in duurzame energieprojecten onder grote onzekerheden (bijv. regelgevingskader, elektriciteitsprijs, vollasturen)

12 Subsidie: voorwaarde projectfinanciering Zonder toekenning subsidie: risicoprofiel wind op zee te hoog voor financiering door banken of andere verschaffers van vreemd vermogen 15 vergunningen Wind op Zee: geen enkele met SDE, wel MEP of projectspecifieke subsidie

13 Subsidie voor Wind op Zee? Beperkingen huidige SDE + systeem Grootte SDE budget: te klein Geen substantieel deel van SDE budget voor Wind op Zee Basisprijs Wind op Zee in SDE (kostprijs cent / kwh) Fase 1 Fase 2 Fase 3 Fase 4 Fase 5 Fase 6 8,75 10,0 11,25 13,75 16,25 18,75 Stand van zaken SDE per 18 april

14 Overige maatregelen naast kostprijsreductie en subsidie Verzachtende maatregelen: Kosten netaanpassing Wind op Zee betaald door TSO Verlaagd kostprijs: alleen dan 15 cent/ kwh haalbaar Financieringsconstructie met garantiefonds overheid Garantiefonds zorgt voor (meer) deelname pensioenfondsen; Van 70% naar 80% vreemd vermogen; verlaagde financieringslasten

15 Europese offshore wind markt Cumulatieve en jaarlijkse installatie in MW, tot en met 2012 Bron: EWEA, jan. 2013

16 Het succes in andere Europese landen? Lessen voor NL? ~ 3 GW geïnstalleerd vermogen 58.9% van Europese installaties ~ 0,9 GW geïnstalleerd vermogen 18.4% van Europese installaties ~ 0,4 GW geïnstalleerd vermogen 7.6% van Europese installaties Succesfactoren van land? Tenders? Certificates? Grote developer, voldoende on balance finance? Langste offshore historie en offshore turbine industrie? Grote developer, voldoende on balance finance? Planning uitgifte kavels? ~ 0,3 GW geïnstalleerd vermogen 5.6% van Europese installaties ~ 0,25 GW geïnstalleerd vermogen 4.9% van Europese installaties Feed in tariff? Netkosten door TSO? Turbine industrie?

17 2013: jaar van de waarheid? Overheid moet dit jaar besluiten over wijze van steun: z.s.m. tenders voor ruimte en SDE budget vergroten Vragen voor werksessie Zonder duidelijkheid over steun: geen financiering en realisatie 1. Kan 4 GW WoZ worden gefinancierd met het huidige risico-rendement profiel? Techology/construction risk (te hoge kostprijs) Regulatory risk (geen subsidie, geen vergunning) 2. Moet de rijksoverheid in 2013 en 2014 voor 4 GW WoZ aanbesteden? Benodigde doorlooptijd en ingroeiperiode 3. Komt WoZ pas in 2018 aan de beurt voor SDE? Op basis van pad naar kostprijsreductie naar 15 cent/kwh, socialisatie netkosten

18 Contact Royal HaskoningDHV Adviesgroep Investment Services Marco Karremans Mobile: [email protected]

Stand van zaken offshore windenergie in Nederland

Stand van zaken offshore windenergie in Nederland Stand van zaken offshore windenergie in Nederland Chris Westra (We@Sea) met dank aan Sander de Jong (Rijkswaterstaat Noordzee) Offshore windturbineparken in NL Ronde 1 2 windturbineparken operationeel

Nadere informatie

Windenergie op zee. Anita Nijboer

Windenergie op zee. Anita Nijboer Windenergie op zee Anita Nijboer Windenergie op zee Ronde 1 (2000-2007) Realisatie van twee windturbineparken binnen de 12-mijlszone Offshore windpark Egmond aan Zee (10-18 km uit kust) vergunning 2005,

Nadere informatie

AYOP IN DE ENERGIETRANSITIE

AYOP IN DE ENERGIETRANSITIE AYOP IN DE ENERGIETRANSITIE OP WEG NAAR MEER WIND OP ZEE & NIEUWE BUSINESS KANSEN AYOP.COM URGENTIE - ENERGIETRANSITIE Monday 8 th of October 2018, the UN Climate Scientists have alarming news for the

Nadere informatie

Ten Noorden van de Waddeneilanden. Aanwijzing Windenergiegebieden (partiële herziening Nationaal Waterplan) Hollandse Kust. Henk Merkus/Rob Gerits

Ten Noorden van de Waddeneilanden. Aanwijzing Windenergiegebieden (partiële herziening Nationaal Waterplan) Hollandse Kust. Henk Merkus/Rob Gerits Ten Noorden van de Waddeneilanden Aanwijzing Windenergiegebieden (partiële herziening Nationaal Waterplan) MCN Den Helder Henk Merkus/Rob Gerits Hollandse Kust Inhoud Ronde 1 2-3 Nationaal Waterplan (NWP)

Nadere informatie

Offshore windenergie en de kansen voor de maritieme sector. Chris Westra General Manager

Offshore windenergie en de kansen voor de maritieme sector. Chris Westra General Manager Offshore windenergie en de kansen voor de maritieme sector. Chris Westra General Manager We@Sea 1973 2012 Energie potentieel van de Noordzee Offshore windturbineparken in NL Ronde 1 2 windturbineparken

Nadere informatie

Windmolens aan de kust

Windmolens aan de kust Windmolens aan de kust Landelijke Kustdagen 2013 Ministerie van Infrastructuur en Milieu Ministerie van Economische Zaken Rijkswaterstaat Lisette Groot Kormelink Projectleider Haalbaarheidsstudie Windenergie

Nadere informatie

Impact windenergie op Noordzeemilieu: kansen & bedreigingen

Impact windenergie op Noordzeemilieu: kansen & bedreigingen Impact windenergie op Noordzeemilieu: kansen & bedreigingen IRO/CEDA lezing Bert Wilbrink (ministerie EZK) Suzanne Lubbe (RWS) 12 maart 2019 Inhoud presentatie Visie overheid op ecologische impact bouw

Nadere informatie

Voortgangsrapport windenergie op zee. Programma windenergie op zee

Voortgangsrapport windenergie op zee. Programma windenergie op zee Voortgangsrapport windenergie op zee Programma windenergie op zee 11 december 2014 Inhoud Wat moeten we doen? Waar staan we nu? Randvoorwaarden Waar staan we nu? Voorbereiding tender Borssele SDE+ tendersysteem

Nadere informatie

Maarten Timmerman. Offshore Windenergie. Staalbouwdag / 2 oktober 2014

Maarten Timmerman. Offshore Windenergie. Staalbouwdag / 2 oktober 2014 Maarten Timmerman Offshore Windenergie Staalbouwdag / 2 oktober 2014 Wat doet TKI Wind op Zee? SEmuleert en faciliteert de ontwikkeling en implementaee van offshore windtechnologie voor de industrie (MKB)

Nadere informatie

Introductie windenergiesector

Introductie windenergiesector Introductie windenergiesector Blok 2 Sander Lagerveld Dag 10 Windenergie 1 Duurzaam werken op Zee Toepassing van windenergie in Nederland Duurzaam werken op zee 2 Windmolens verschijnen vanaf 12e eeuw

Nadere informatie

Nederlands beleid Wind op Zee. Marjan Botman, [email protected]

Nederlands beleid Wind op Zee. Marjan Botman, m.j.p.botman@mineleni.nl Nederlands beleid Wind op Zee Marjan Botman, [email protected] Inhoud Beleid op Hernieuwbare energie in Europa en in Nederland Ruimtelijke planning toekomstige ontwikkelingen Green deal met de offshore

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

2.1 Global Wind Support Offshore NL1. Wind Support Offshore NL 1. BARD -Group ZEE ENERGIE. "The Offshore Wind Specialist" IN COOPERATION WITH THE

2.1 Global Wind Support Offshore NL1. Wind Support Offshore NL 1. BARD -Group ZEE ENERGIE. The Offshore Wind Specialist IN COOPERATION WITH THE .. ft Global ZEE ENERGIE Wind Support Offshore NL 1 Documentation for SOE Tender Submission 2.1 ~. IN COOPERATION WITH THE BARD -Group "The Offshore Wind Specialist" ZEE ENERGIE Oocumentation for soe Tender

Nadere informatie

Wind Werkt windstroom en werkgelegenheid

Wind Werkt windstroom en werkgelegenheid Wind Werkt windstroom en werkgelegenheid Prof.dr. Gerard van Bussel TU, leerstoel windenergie 11 april 2013 Challenge the future Wind waait. - 200 meer windenergie dan het huidige energiegebruik - meer

Nadere informatie

Windstroom en werkgelegenheid

Windstroom en werkgelegenheid Windstroom en werkgelegenheid Prof.dr. Gerard van Bussel TU, leerstoel windenergie 11 april 2013 Challenge the future Wind waait. - 200 x meer windenergie dan het huidige energiegebruik - meer dan 40 x

Nadere informatie

Ministerie van Economische Zaken. Windenergie op zee. Stakeholderbijeenkomst 6 september 2016

Ministerie van Economische Zaken. Windenergie op zee. Stakeholderbijeenkomst 6 september 2016 Ministerie van Economische Zaken Windenergie op zee Stakeholderbijeenkomst 6 september 2016 Inhoud presentaties Inhoudelijke toelichting: 1. Kader en besluitvorming: Bert Wilbrink (Economische Zaken) 2.

Nadere informatie

Om wind te oogsten...moet je wind zaaien!

Om wind te oogsten...moet je wind zaaien! 1 Om wind te oogsten....moet je wind zaaien! Jasper Groen & Jennifer Hoovers 2 Duurzame energie is booming! / Discussies over sluiten kolencentrales / E.ON en RWE splitsen fossiele energietakken af / Zwaardere

Nadere informatie

PlanMER/PB Structuurvisie Wind op Zee Resultaten beoordeling Natuur. Windkracht14 22 januari 2014 Erik Zigterman

PlanMER/PB Structuurvisie Wind op Zee Resultaten beoordeling Natuur. Windkracht14 22 januari 2014 Erik Zigterman PlanMER/PB Structuurvisie Wind op Zee Resultaten beoordeling Natuur Windkracht14 22 januari 2014 Erik Zigterman Korte historie 2009: Nationale Waterplan! 2 windenergiegebieden aangewezen! Borssele en IJmuiden

Nadere informatie

BELANG VAN EEN OFFSHORE WIND THUISMARKT

BELANG VAN EEN OFFSHORE WIND THUISMARKT BELANG VAN EEN OFFSHORE WIND THUISMARKT Uitkomsten van de studie uitgevoerd voor TKI Wind op zee INHOUD PRESENTATIE 1. Innovatie Contract TKI WOZ 2. Opdracht TKI 3. Aanpak onderzoek 4. Uitkomsten 5. Conclusies

Nadere informatie

Business Case Windpark Lage Weide. Raadsinformatie avond 20 maart

Business Case Windpark Lage Weide. Raadsinformatie avond 20 maart Business Case Windpark Lage Weide Raadsinformatie avond 20 maart 1 Doelstelling presentatie Aspecten het sociaal ondernemen Energie-U Inzicht in de algemene financiële haalbaarheid van een windpark Inzicht

Nadere informatie

Samen is de snelste weg voor Wind op Land

Samen is de snelste weg voor Wind op Land Samen is de snelste weg voor Wind op Land NWEA bijeenkomst Leon Pulles Januari 2015 Vragen aan de zaal Wie is er voor wind energie op land? Wie vindt windmolens mooi? Wie wil een 3 MW molen op 300 meter

Nadere informatie

Betekenis Windsector voor Nederlandse Economie. Hans Timmers, voorzitter Bestuur NWEA

Betekenis Windsector voor Nederlandse Economie. Hans Timmers, voorzitter Bestuur NWEA Betekenis Windsector voor Nederlandse Economie Hans Timmers, voorzitter Bestuur NWEA Wie we zijn: De branchevereniging voor Windenergie op Land en Windenergie op Zee. Behartiger van allerlei bedrijven

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG. Datum 4 juli 2017 Betreft Tweede openstelling SDE+ 2017

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG. Datum 4 juli 2017 Betreft Tweede openstelling SDE+ 2017 > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag Postadres

Nadere informatie

Wind in de SDE. Ruud Oerlemans & Gerhard Rinsma. 13 juni 2014

Wind in de SDE. Ruud Oerlemans & Gerhard Rinsma. 13 juni 2014 Wind in de SDE Ruud Oerlemans & Gerhard Rinsma 13 juni 2014 Inleiding SDE algemeen Wind in de SDE SDE aanvragen en dan SDE Resultaten Nieuwe ontwikkelingen Handboek risicozonering (mededeling) 2 Stimulering

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 33 561 Structuurvisie Windenergie op Zee (SV WoZ) 34 508 Regels omtrent windenergie op zee (Wet windenergie op zee) Nr. 15 BRIEF VAN DE MINISTER

Nadere informatie

Nederlandse Investeringsinstelling. Aanbeveling wind op zee

Nederlandse Investeringsinstelling. Aanbeveling wind op zee Nederlandse Investeringsinstelling Aanbeveling wind op zee Inhoudsopgave Managementsamenvatting 4 1. Doelstelling en reikwijdte van de opdracht 14 1.1 Aanleiding 14 1.2 Achtergrond en doel 14 1.3 Inhoud

Nadere informatie

MKBA Windenergie binnen de 12-mijlszone

MKBA Windenergie binnen de 12-mijlszone MKBA Windenergie binnen de 12-mijlszone Den Haag, 3 november 2014 Niels Hoefsloot Ruben Abma Inhoud presentatie 1. Onderzoeksmethode en uitgangspunten 2. Directe effecten 3. Indirecte/externe effecten

Nadere informatie

Toekomstverwachtingen en onderzoek uitdagingen in windenergie

Toekomstverwachtingen en onderzoek uitdagingen in windenergie Toekomstverwachtingen en onderzoek uitdagingen in windenergie Gijs van Kuik, em. HL TU-Delft 3 april 2017 Waar staat windenergie: 164 m Ø 8 MW turbine 5 windcentrales van 700 MW in de Noordzee Inbedding

Nadere informatie

TenneT. Strategie als netbeheerder op zee. Marco Kuijpers. Nationaal Windenergie Congres, 22 april 2015

TenneT. Strategie als netbeheerder op zee. Marco Kuijpers. Nationaal Windenergie Congres, 22 april 2015 TenneT Strategie als netbeheerder op zee Nationaal Windenergie Congres, 22 april 2015 Marco Kuijpers In deze presentatie TenneT in 20 seconden Netbeheerder op zee Stappen naar Net op zee Strategie TenneT

Nadere informatie

De helft van de elektriciteit duurzaam in 2025? En

De helft van de elektriciteit duurzaam in 2025? En 1 van 14 10-1-2019 16:38 Energieblog van Jasper Vis Ik hou van feiten over onze energievoorziening. Ik schrijf deze blog op persoonlijke titel. Tot 1 oktober 2018 was ik directeur Nederland bij Ørsted

Nadere informatie

Visie op Windenergie en solar Update 2014

Visie op Windenergie en solar Update 2014 Visie op Windenergie en solar Update 2014 De vooruitzichten voor hernieuwbare energie zijn gunstig Succes hangt sterk af van de beschikbaarheid van subsidies Naast kansen in Nederland kan de sector profiteren

Nadere informatie

Basisbedrag met aansluiting op het hoogspanningsnet op land

Basisbedrag met aansluiting op het hoogspanningsnet op land Externe notitie Petten, 24 april 2015 Afdeling ECN Beleidsstudies ECN-N 15-014 Van Aan S.M. Lensink, L.W.M. Beurskens Ministerie van Economische Zaken Onderwerp Kosten wind op zee 2015 Samenvatting Het

Nadere informatie

Milieueffectrapport Rijksstructuurvisie Windenergie op Zee Hollandse Kust

Milieueffectrapport Rijksstructuurvisie Windenergie op Zee Hollandse Kust Milieueffectrapport Rijksstructuurvisie Windenergie op Zee Hollandse Kust PlanMER voor de tussentijdse herziening van het Nationaal Waterplan voor het onderdeel windenergie op zee RWS Water, Verkeer en

Nadere informatie

Kansen in de Najaarsronde SDE+ Zwolle Landstede 30 maart 2017 Jan Bouke Agterhuis (RVO)

Kansen in de Najaarsronde SDE+ Zwolle Landstede 30 maart 2017 Jan Bouke Agterhuis (RVO) Kansen in de Najaarsronde SDE+ Zwolle Landstede 30 maart 2017 Jan Bouke Agterhuis (RVO) Onderwerpen Evaluatie SDE 2011 2015 SDE+ 2016 SDE+ 2017 SDE+ 2018 Evaluatie SDE+ 2011 2015 1/2 Rapport van CE Delft

Nadere informatie

Financiële baten van windenergie

Financiële baten van windenergie Financiële baten van windenergie Grootschalige toepassing van 500 MW in 2010 en 2020 Opdrachtgever Ministerie van VROM i.s.m. Islant Auteurs Drs. Ruud van Rijn Drs. Foreno van der Hulst Drs. Ing. Jeroen

Nadere informatie

Vragen en Antwoorden. SDE+ categorie wind op zee

Vragen en Antwoorden. SDE+ categorie wind op zee Vragen en Antwoorden SDE+ categorie wind op zee Aan welke type certificering moet een windturbine voldoen? In artikel 6.16g van het Waterbesluit is vastgelegd dat ten minste vier weken voor ingebruikname

Nadere informatie

Netaansluiting Windparken

Netaansluiting Windparken Netaansluiting Windparken Wouter van den Akker Stay tuned. Safety first! Voor uw en onze veiligheid vragen we uw aandacht voor de volgende veiligheidsmaatregelen. In geval van een ontruiming van het pand:

Nadere informatie

offshore wind in een stroomversnelling

offshore wind in een stroomversnelling offshore wind in een stroomversnelling September 2015 offshore wind in een stroomversnelling Inleiding 03 Overcapaciteit, en ook nog subsidie? 04 Trends binnen offshore wind 05 Offshore industrie rond

Nadere informatie

Deel 3: de Productie(-installatie) MONITOR

Deel 3: de Productie(-installatie) MONITOR Deel 3: de Productie(-installatie) MONITOR Deze Monitor gaat over productie-installaties: windturbines, windparken collectieve zonprojecten andere productie-installaties alle productie-projecten waar jullie

Nadere informatie

Power to gas onderdeel van de energietransitie

Power to gas onderdeel van de energietransitie Power to gas onderdeel van de energietransitie 10 oktober 2013 K.G. Wiersma Gasunie: gasinfrastructuur & gastransport 1 Gastransportnet in Nederland en Noord-Duitsland Volume ~125 mrd m 3 aardgas p/j Lengte

Nadere informatie

Verkenning aanlanding netten op zee 2030

Verkenning aanlanding netten op zee 2030 Verkenning aanlanding netten op zee 2030 ambtelijk concept Gebiedsgesprekken september 2018 Lennert Goemans directie Energie & Omgeving Routekaart 2030 Kavel MW Jaar tender Gebouwd Hollandse Kust (west)*

Nadere informatie

Tabel 1: Kostenontwikkeling gemiddeld windpark op zee zoals vastgelegd in het Energieakkoord

Tabel 1: Kostenontwikkeling gemiddeld windpark op zee zoals vastgelegd in het Energieakkoord Regels omtrent windenergie op zee (Wet windenergie op zee) NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET NADER VERSLAG I. ALGEMEEN Met belangstelling heb ik kennis genomen van de vragen en opmerkingen van de leden van

Nadere informatie

Bijeenkomst SDE+ Dorpshuis Reard. 14 oktober 2014 Jorn ten Have

Bijeenkomst SDE+ Dorpshuis Reard. 14 oktober 2014 Jorn ten Have Bijeenkomst SDE+ Dorpshuis Reard 14 oktober 2014 Jorn ten Have Duurzame Energie Duurzame energie = Hernieuwbare energie Brundtland definitie; een duurzame ontwikkeling is een ontwikkeling die tegemoet

Nadere informatie

De Energietransitie van de Elektriciteitsproductie

De Energietransitie van de Elektriciteitsproductie De Energietransitie van de Elektriciteitsproductie door Adriaan Wondergem 6 october 2010 De Energietransitie van de Elektriciteitsproductie van 2008 tot 2050. De kernvragen zijn: Hoe ziet een (bijna) CO2-loze

Nadere informatie

Financieren van grote windprojecten Juni 2013. Vertrouwelijk NWEA Winddag

Financieren van grote windprojecten Juni 2013. Vertrouwelijk NWEA Winddag Financieren van grote windprojecten Juni 2013 Green Giraffe Energy Bankers gespecialiseerd in duurzame energie financieringen Focus op de duurzame energie: Green Giraffe Energy Bankers is opgericht door

Nadere informatie

Windenergie op zee Realisatie

Windenergie op zee Realisatie Windenergie op zee Realisatie De bouw van grote windparken is een uitdagende opgave voor alle betrokken partijen. Hiermee wordt de Nederlandse energie voorziening duurzamer en minder afhankelijk van het

Nadere informatie

GEM project memo Onderwerp: Aanvulling MER Gemini Actualisatie scheepvaartintensiteit

GEM project memo Onderwerp: Aanvulling MER Gemini Actualisatie scheepvaartintensiteit GEM project memo Onderwerp: Aanvulling MER Gemini Actualisatie scheepvaartintensiteit 2 For issue 20130530 Mbr CMo PBo 1 For issue 20130528 Mbr CMo PBo Rev. Doc Status Date Sections Prepared by Checked

Nadere informatie

Milieueffectrapport Rijksstructuurvisie Windenergie op Zee Ten Noorden van de Waddeneilanden

Milieueffectrapport Rijksstructuurvisie Windenergie op Zee Ten Noorden van de Waddeneilanden Milieueffectrapport Rijksstructuurvisie Windenergie op Zee Ten Noorden van de Waddeneilanden PlanMER voor de tussentijdse herziening van het Nationaal Waterplan voor het onderdeel windenergie op zee RWS

Nadere informatie

100 MW GETIJDENENERGIE 100% VOORSPELBAAR 100% FLEXIBEL

100 MW GETIJDENENERGIE 100% VOORSPELBAAR 100% FLEXIBEL TIDAL POWER 100 MW GETIJDENENERGIE 100% VOORSPELBAAR 100% FLEXIBEL In 2025 100.000 Zeeuwse huishoudens voorzien van duurzame electriciteit uit getijdenenergie met een totale CO2-reductie van 140.000 ton

Nadere informatie

Visie Netontwerp en uitrolstrategie

Visie Netontwerp en uitrolstrategie Visie Netontwerp en uitrolstrategie Toekomstbestendige netoptimalisatie Publieksversie Inhoud Hoofdstuk 1: Netontwerp en uitrolstrategie Algemeen Hoofdstuk 2: Netontwerp en uitrolstrategie Technisch Appendix

Nadere informatie

Bob Meijer Lancering TKI Wind op Zee Tenders 2015 30 januari 2015

Bob Meijer Lancering TKI Wind op Zee Tenders 2015 30 januari 2015 Bob Meijer Lancering TKI Wind op Zee Tenders 2015 30 januari 2015 2015 First come, first served Januari 2015 Subsidieregelingen TKI Wind op Zee 2015 onder voorbehoud de officiële regeling is leidend 2

Nadere informatie

Windprojecten in de pijplijn tot 2020 en daarna. Focus op SDE en Financiering. NWEA Winddag 2015 12 Juni 2015

Windprojecten in de pijplijn tot 2020 en daarna. Focus op SDE en Financiering. NWEA Winddag 2015 12 Juni 2015 Windprojecten in de pijplijn tot 2020 en daarna. Focus op SDE en Financiering NWEA Winddag 2015 12 Juni 2015 Deel 1: Windprojecten in de pijplijn, bottlenecks, flitspeiling Ruud van Rijn Bosch & Van Rijn

Nadere informatie

Stand van zaken bioenergie in Nederland subsidies en regelgeving

Stand van zaken bioenergie in Nederland subsidies en regelgeving Stand van zaken bioenergie in Nederland subsidies en regelgeving Kees Kwant Inhoud Doelstellingen duurzaam energiebeleid Energiesituatie in Nederland Ondersteuning vanuit SenterNovem (SDE, EOS, EIA, DEN-B)

Nadere informatie

TenneT als netontwikkelaar op zee. NWEA Winddag, 13 juni 2014

TenneT als netontwikkelaar op zee. NWEA Winddag, 13 juni 2014 TenneT als netontwikkelaar op zee NWEA Winddag, TenneT als netontwikkelaar op zee 1. Introductie TenneT als netontwikkelaar 2. Integrale aanpak en netoptimalisatie nodig voor behalen duurzaamheidsdoelstellingen

Nadere informatie

Workshop mestvergisting. Jan Willem Bijnagte CCS Energie advies [email protected]

Workshop mestvergisting. Jan Willem Bijnagte CCS Energie advies Bijnagte@cocos.nl Workshop mestvergisting Jan Willem Bijnagte CCS Energie advies [email protected] BioEnergy Farm 2 Project beschrijving Europees project Marktontwikkeling mono-mestvergisting Verspreiden onafhankelijke

Nadere informatie

Tijdelijke duurzame energie

Tijdelijke duurzame energie Tijdelijke duurzame energie Tijdelijk Uitgewerkte businesscases voor windenergie, zonne-energie en biomassa Anders Bestemmen Tijdelijke duurzame energie Inleiding In het Corporate Innovatieprogramma van

Nadere informatie

Wind Werkt ook in 2050

Wind Werkt ook in 2050 Wind Werkt ook in 2050 Prof.dr. Gerard van Bussel TU Delft, leerstoel windenergie Delft University of Technology Challenge the future Wind Werkt 10 GW Sinds 1990: groei van 30%/jr Europa leidend vanaf

Nadere informatie