NAM Aardgas + Martin de Boer, projectleider Henk Heeringa, communicatieadviseur Dinsdag BRON VAN ONZE ENERGIE 1
Agenda - Wie is NAM - Introductie in het Aardgas+ project - Film - Uitdagingen en (initiële) resultaten - Vragen
NAM-mijlpalen 1942 ontdekking olieveld Schoonebeek 1947 NAM opgericht (Shell/Esso) 1948 eerste gasvondst bij Coevorden 1959 ontdekking Groningen gasveld 1970 eerste offshore gas 1997 ondergrondse gasopslag Grijpskerk en Langelo 2007 start nieuwe gaswinning onder Waddenzee 2009 hernieuwde oliewinning schoonebeek 2009 50 jaar Groningen-gasveld 2011 opnieuw olie in Schoonebeek 1970 2007 1959/ 2009 1948 1942/ 2009
RIJKSBELEID KLEINE VELDEN In 1974 introduceerde de Nederlandse regering het kleineveldenbeleid. miljard m3 (GE) 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 Kleine velden & Groningen volumes Groningen Kleine Velden 1963 1967 1971 1975 1979 1983 1987 1991 1995 1999 2003 2007 2011 2015 2019 2023 2027 2031 4
NAM in Nederland 1800 medewerkers Meer dan 30.000 gas gerelateerde banen in Noord NL meer dan 400 locaties in NL verantwoordelijk voor ongeveer 75% van de Nederlandse aardgasproductie ca 2500 putten geboord in Nederland NAM wint gas uit 175 gasvelden in Nederland 3 October februari 2013 2015
WAAROM AARDGASWINNING? Aardgas is belangrijkste energiebron in Nederland. Bron:CBS 2013
De Wijk intro Ontdekking: 1949 Productie: sinds 1954 Initiële grootte van veld: 18 miljard m3 (155 x kleiner dan Gron.) Geproduceerd: >14,5 miljard m3 (70%) Einde productie: 2015 (gedachte @2009)
Waarom Aardgas+ Dankzij het gebruik van stikstof kan zo n 10% extra aardgas uit het De Wijk-gasveld worden gewonnen. Voor het De Wijk-gasveld betekent dat twee miljard kuub extra aardgas. Dat komt overeen met energie voor alle Drentse huishoudens, zes jaar lang.
Ligging gasvelden in Zuid Drenthe Typische kenmerkende omgeving: Buiten gebied Geen industrie Meerdere campings Recreatief gebied
Typisch tail-end productieprofiel Flow rate e.g. EoSL?? 2 nd stage compression 3 rd stage compression Foam lifting/ de-liq. Not recovered Aardgas+ /EGR voorbeeld Flow rate Larger ASU, higher injection pressure gas N2 2 nd stage compression ASU unit, N2 inj. compression, inj. well Not recovered
Process overzicht Leeg gas reservoir
Phase 2 Res.1 Res.2 (flooded->nerg) Res.4 (depleted) Res.3 (depleted) Phase 1
NADD* gas N 2 Depleted gascap/gasfield Bewezen in UGS zwakke aquifer of olie NERG** gas+some water N 2 Creation 2 ndary gascap Getest in De Wijk igwc Active aquifer * Gas reservoir: NADD (N2 assisted depletion drive) ** Residual gas: NERG (N2 enhanced residual gas)
De Wijk EGR - Extern http://www.nam.nl/nl/our-activities/natural-gas-de-wijk.html
De Wijk EGR - Extern Project-overzicht De Wijk-200 1 nieuwe locatie 2 nieuwe winputten Winningsunit Compacte winningsunit De Wijk-13 1 nieuwe winput De Wijk-17 1 bestaande injectieput 1 nieuwe winput De Wijk-26 1 bestaande winput 2 nieuwe winputten De Wijk-24 1 nieuwe locatie 2 nieuwe injectieputten De Wijk-16 2 bestaande winputten 2 nieuwe winputten De Wijk-100 1 nieuwe locatie 2 nieuwe winputten De Wijk-6 3 bestaande winputten De Wijk-20 1 bestaande injectieput + LSI locatie De Wijk-15 2 bestaande injectieputten Luchtscheidings Installatie 15 Luchtscheidingsinstallatie
Productie-/ injectie-eenheid
Terugblik project Start communicatie 2009 MER gerealiseerd 2010 Augustus 2011 investeringsbesluit NAM November 2012 start van constructie Juli 2013 start injectie van stikstof Officiële opening 4 oktober 2013 positieve media-aandacht (De Telegraaf / RTL) Nu1,5 jaar in productie; eerste resultaten
Spanningsveld waarin we acteren Aardbevingen in Groningen Wereldwijde discussie over schalie/fracking Weerstand tegen CO2 opslag
Stakeholder management Rechtstreekse buren van de locaties Gemeente- en provincie bestuur Dorpsbelangen Koekange, Koekangerveld, Echten Ministerie van Economische zaken SodM (Staatstoezicht op de Mijnen) Gasunie GasTerra Waterschap Grondeigenaren en grondgebruikers Lokale campings Mer commissie Natuur en Milieufederatie Drenthe NAM aannemers
Initiële resultaten Stilgevallen putten weer producerend Uitgewaterd reservoir weer tot leven gekomen.. NERG gas+some water N 2 Creation 2 ndary gascap Bevestigd in De Wijk igwc Active aquifer
De Wijk EGR - Extern