OBSERVATOIRE DE LA SANTÉ ET DU SOCIAL BRUXELLES OBSERVATORIUM VOOR GEZONDHEID EN WELZIJN BRUSSEL Senaat hoorzitting 11 mei 2015 Kinderarmoede in het Brussels Gewest www.observatbru.be
DIMENSIES VAN ARMOEDE BIJ KINDEREN: Kinderarmoede = ouders in armoede 18 jaar schakelmoment voor jongeren in kansarmoede: - Onvoorwaardelijke hulp -> voorwaardelijke hulp, verantwoordelijkheid opnemen - Verandering in statuut, met gevolgen voor gezin: - Bijvoorbeeld leefloon
DEMOGRAFISCHE CONTEXT VAN HET BRUSSELS GEWEST
WAAR WONEN DE BRUSSELSE KINDEREN Bron: BISA, 2012,wijkmonitoring
VOORZIENINGEN: KINDEROPVANG Bron: BISA, 2010, Demografische ontwikkeling en kinderdagverblijven
DEMOGRAFISCHE CONTEXT: Grote uitdagingen inzake voorzieningen voor kinderen - Kinderopvang - Scholing - Buiten-schoolse activiteiten Complexe institutionele context -> bemoeilijkt de toegang, zeker voor kansarme gezinnen Grote diversiteit - Verschillende sociaaleconomische realiteiten - Taaldiversiteit, culturele diversiteit
SCHOOLLOOPBAAN
ONGELIJKHEDEN DIE ZICH REEDS VROEG AFTEKENEN % 25 20 15 10 5 Brussels Gewest Gemeente 0
LAAGGESCHOOLDE JONGVOLWASSENEN Aandeel jongeren (18-24 jaar) met maximaal een diploma van het lager secundair onderwijs en die geen onderwijs of vorming meer volgen % 25 Mannen Vrouwen 20 19,4 17,7 17,8 Totaal 16,1 15 14,7 13,2 11,4 11,0 10 9,3 7,5 8,7 5,7 5 0 Brussels Gewest Vlaanderen Wallonië België Bron: Algemene Directie Statistiek - Statistics Belgium, Arbeidskrachtenenquête 2013
SCHOOLLOOPBAAN: Scholingsgraad laag - Moeilijke schoolloopbanen - Uitstroom zonder diploma - Niet erkenning van diploma s Grote uitdagingen inzake programmatie scholen - Diversiteit aanbod Scholing en vorming een belangrijke hefboom in de strijd tegen armoede, maar niet de enige
DE ARBEIDSMARKT
HOGE WERKLOOSHEIDSGRAAD BIJ JONGVOLWASSENEN (18-24 JAAR) % 40 35 30 25 20 15 10 5 0 Gewest (M+V) 30,3 Gemeente (M+V) Gemeente (Mannen) Gemeente (Vrouwen) Gewest (Mannen) 30,3 Gewest (Vrouwen) 30,3 Bron: Brussels Observatorium voor de Werkgelegenheid, Actiris
DE ARBEIDSMARKT: Moeilijk toegankelijk voor jongeren - Lage scholingsgraad - Weinig geschikte jobs - Grote concurrentie - Dubbele discriminatie - Jobs van lage kwaliteit, lage lonen, interim, tijdelijk werk Jonge ouders (18-24 jaar) - Vaak werkloos - Diploma - Kinderopvang - Geen toegang tot werkloosheidsuitkering
ARMOEDE IN TERMEN VAN INKOMEN
Bron: Arbeidskrachtenenquête 2013 1 OP 4 KINDEREN IN EEN GEZIN ZONDER INKOMEN UIT ARBEID Bevolking in een huishouden zonder inkomen uit arbeid, 2013 % 30 25 26,2 24,4 25,1 20 15 10 6,7 16,9 12,4 7,3 15,8 11,9 9,2 18,4 13,9 Brussels Gewest Vlaanderen Wallonië België 5 0 Kinderen (0-17 jaar) Mannen (18-59 jaar) Vrouwen (18-59 jaar)
Bron: Kruispuntbank Sociale Zekerheid - Rijksregister BIJNA 1 OP 3 KINDEREN IN EEN GEZIN MET EEN LAAG INKOMEN Aantal en aandeel rechthebbenden op een verhoogde tegemoetkoming van de verzekering voor geneeskundige verzorging, 2014 Aantal gerechtigden en personen ten laste % rechthebbenden en personen ten laste 0-17 jaar 81 038 30,6 % 18-24 jaar 26 397 25,8 % 25-64 jaar 127 484 19,9 % >= 65 jaar 46 421 30,0 % Totaal 281 340 24,2 %
HOOG ARMOEDERISICO BIJ EENOUDERGEZINNEN EN GROTE GEZINNEN Aandeel van de bevolking met een equivalent inkomen onder 750, 2008 100 90 80 70 60 % 50 40 30 73 20 10 0 13 31 15 25 43 Koppel (> 2 kinderen) Koppel (1-2 kinderen) Koppel zonder kinderen Alleenstaande (> 2 kinderen) Alleenstaande (1-2 kinderen) Alleenstaande Bron: Gezondheidsenquête 2008
ARMOEDE IN TERMEN VAN INKOMEN: Geen geschikt meetinstrument voor Brussel (geen representatieve steekproef EU-SILC) Verzameling indicatoren toont aan dat veel kinderen leven in een gezin met inkomensarmoede Risico-gezinnen : - alleenstaande ouders - grote gezinnen Beschikbaar inkomen Nodige budget (referentiebudgetten)
HUISVESTING
WAAR WONEN DE BRUSSELSE KINDEREN Bron: BISA, 2012,wijkmonitoring
LEEFOMGEVING
LEEFOMGEVING
HUISVESTING: Geen geschikt meetinstrument voor Brussel Beschikbaar budget versus huurprijzen Discriminatie op de huisvestingsmarkt beschikbare sociale huisvesting voor grote gezinnen Drempel naar autonomie Leefomstandigheden grote gevolgen voor welzijn van de kinderen
MAATSCHAPPELIJKE PARTICIPATIE
Veel Brusselse kinderen hebben thuis geen toegang tot internet Aandeel van de huishoudens zonder internetverbinding, 2013 % 35 30 29,6 25 25,1 24,3 20 15 21,1 Huishouden zonder kinderen 10 5 12,4 4,2 8,9 6,7 Huishouden met kinderen 0 Brussels Gewest Vlaanderen Wallonië België Bron: Arbeidskrachtenenquête 2013
MAATSCHAPPELIJKE PARTICIPATIE: - Digitale kloof
SOCIALE GEZONDHEIDSONGELIJKHEDEN
Meer doodgeboren kinderen bij lage inkomensgezinnen per 1000 De mortinataliteit en de infantiele mortaliteit naargelang het aantal inkomens, 2010-2011 5,5 0 inkomens 1 inkomen 3,7 2,8 3,0 2,7 2,0 2 inkomens mortinataliteit (op totaal aantal levend- en doodgeborenen) infantiele sterfte (op aantal levendgeborenen)
SOCIALE GEZONDHEIDSONGELIJKHEDEN: - Toegang tot pre- en perinatale zorgen niet gelijk voor iedereen - Organisaties gericht naar specifieke noden voor kwetsbare moeders - Sociaaleconomische situatie grote impact op gezondheid, op alle leeftijden - Zeer veel pistes om gezondheidsongelijkheden te reduceren
Fiscaliteit Sociale uitkeringen Tewerkstelling ouders Gezinsinkomen Scholing Familiehulp Kinderopvang Wettelijk statuut Sociale contacten Huisvesting Mobiliteit Voeding Veiligheid Participatie Openbare ruimte Ontspanning Kwaliteit van de zorgen stress Toegang tot groene ruimten Luchtkwaliteit Gezondheid van de kinderen Fysieke activiteit Sociale hulp Zelfvertrouwen Toegang tot zorg
SAMENWERKEN IN DE STRIJD TEGEN KINDERARMOEDE: - Brussels armoederapport 2012: armoede bij jongvolwassenen (18-24 jaar) -> actieplan armoedebestrijding opgesteld door de permanente interkabinettenwerkgroep armoedebestrijding, met vertegenwoordigers van de Brusselse regering (Gewest, Cocof, VGC), de Vlaamse en Franstalige gemeenschap, voorgezeten door de GGC. - Peer review ESN, Nationaal Sociaal Rapport,..
OBSERVATOIRE DE LA SANTÉ ET DU SOCIAL BRUXELLES OBSERVATORIUM VOOR GEZONDHEID EN WELZIJN BRUSSEL Voor meer informatie: lnoel@ccc.irisnet.be, sluyten@ccc.irisnet.be, menglert@ccc.irisnet.be Observatorium voor Gezondheid en Welzijn Brussel www.observatbru.be