Terugkomdag mentoren

Terugkomdag mentoren Bachelor na bachelor in het onderwijs: buitengewoon onderwijs & zorgverbreding en remediërend leren Duaal traject Elisa Vandenbussche & Katrijn De Waele & Saar Callens & Isabelle Step 15 november 2016

Verloop van de voormiddag 9u00 10u30 ZRL-mentoren (A1.01): omgaan met specifieke onderwijsbehoeften redelijke aanpassingen. BUO-mentoren (PWP): Integrale jeugdhulp, rol van de school? 10u30 11u00 pauze (lokaal A03.03) 11u00-12u00 Gemeenschappelijk: gedragsproblemen + varia A1.01 (groepen trajectcoaches Saar en Katrijn) PWP (groepen trajectcoaches Isabelle en Elisa) 12u00-13u00 Lunch netwerktijd (lokaal A03.03)

In deze sessie Inzicht in het begrip specifieke onderwijsbehoeften Hoe kunnen we hieruit doelen SMART formuleren? De vijf manieren om tot de specifieke onderwijsbehoeften te komen. Wat zijn redelijke aanpassingen (7 criteria), hoe realiseren en verankeren in zorg? 3

Redelijke aanpassingen kiezen en toepassen Specifieke onderwijsbehoeften bepalen

Van beeld naar doel Elk doel formuleren we SMART goede beeldvorming doelen formuleren We gaan met de leerling aan de slag (wat willen we zien? Wat willen we horen?) growth mindset positief

Een doel is SMART Specifiek Meetbaar Aanvaardbaar Realistisch Tijdsgebonden 6

Jouw Billy (kind/leerling) Wat wil je bij jouw Billy zien en horen? Wat wil je met Billy bereiken? 7

Jouw Billy (kind/leerling) Beantwoorden de doelen van jouw Billy aan de criteria? 8

Specifieke onderwijsbehoeften in het M-decreet Specifieke onderwijsbehoeften zijn langdurige en belangrijke participatieproblemen die te wijten zijn aan het samenspel tussen: a) één of meerdere functiebeperkingen op mentaal, psychisch, lichamelijk of zintuiglijk vlak en b) beperkingen bij het uitvoeren van activiteiten en c) persoonlijke en externe factoren Decreet betreffende maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften (M-decreet, 12-03-2014, art.ii.1, 8 en art. II, 2, 7 ) Nascholingsproject M-decreet Motor, Motivatie, Mogelijkheden Jan Coppieters - 27 november 2015

Gevolg voor de leerkracht/begeleider Zoek het antwoord op de vraag: Wat heeft deze leerling, met deze mogelijkheden, binnen deze context, nu eerst nodig om de doelen te bereiken? 10

Welke onderwijsbehoeften heeft jouw Billy bij het bereiken van het beoogde doel? 11

De weg om tot onderwijsbehoeften te komen Observeren en experimenteren Bron: Pedagogisch begeleiders competentieontwikkeling regio Oost-Vlaanderen

Met elkaar overleggen

In welke fase van het Zorgcontinuüm vinden we deze redelijke aanpassing terug? Een zorggroepje voor wiskunde krijgt verlengde instructie. 15

In welke fase van het Zorgcontinuüm vinden we deze redelijke aanpassing terug? Voor Bjorn is een school met een aangepast onderwijsaanbod allicht de beste keuze. 16

In welke fase van het Zorgcontinuüm vinden we deze redelijke aanpassing terug? De leerkracht heeft oog voor goed klasmanagement. 17

In welke fase van het Zorgcontinuüm vinden we deze redelijke aanpassing terug? Het professionaliseringsbeleid van de school wordt afgestemd op de noden van de individuele leerkracht én van het team. 18

In welke fase van het Zorgcontinuüm vinden we deze redelijke aanpassing terug? Het CLB richt zich op de onderwijs- en opvoedingsbehoeften van de individuele leerling en op de ondersteuningsbehoeften van de leerkrachten en ouders. 19

In welke fase van het Zorgcontinuüm vinden we deze redelijke aanpassing terug? De leerkracht clustert leerlingen met gelijkaardige moeilijkheden. 20

In welke fase van het Zorgcontinuüm vinden we deze redelijke aanpassing terug? Bart is heel faalangstig en zoekt samen met de CLB-medewerker een school die minder prestatiegericht werkt. 21

In welke fase van het Zorgcontinuüm vinden we deze redelijke aanpassing terug? De school stimuleert de ontwikkeling van alle leerlingen via een krachtige leeromgeving. 22

In welke fase van het Zorgcontinuüm vinden we deze redelijke aanpassing terug? De school werkt actief aan het verminderen van risicofactoren en aan het versterken van beschermende factoren. 23

In welke fase van het Zorgcontinuüm vinden we deze redelijke aanpassing terug? Anke wordt vrijgesteld van de basisoefeningen en krijgt in de plaats verdiepingsopdrachten. 24

In welke fase van het Zorgcontinuüm vinden we deze redelijke aanpassing terug? In het zorgteam/cel leerlingenbegeleiding wordt besproken hoe het beloningssysteem van Nina kan worden georganiseerd om haar impulsief gedrag te ondersteunen. 25

In welke fase van het Zorgcontinuüm vinden we deze redelijke aanpassing terug? Met de ouders van Chrissy spreekt het zorgteam af om de overstap van 5de leerjaar naar 1B te zetten in september. 26

In welke fase van het Zorgcontinuüm vinden we deze redelijke aanpassing terug? De klasregels en afspraken hangen goed zichtbaar in de klassen 27

In welke fase van het Zorgcontinuüm vinden we deze redelijke aanpassing terug? Samen met de ouders zoeken naar een vrijetijdsaanbod dat aansluit bij de interesses en sterke kanten van Sien. 28

In welke fase van het Zorgcontinuüm vinden we deze redelijke aanpassing terug? Het CLB zorgt voor opvoedingsondersteuning via de thuisbegeleidingsdienst voor de ouders van Hendrik. 29

31 Gesprekken met kinderen

Hulpzinnen (Pameijer) die kunnen helpen om onderwijsbehoeften te formuleren Om het gestelde doel te kunnen halen, heeft deze leerling INSTRUCTIE nodig die OPDRACHTEN of TAKEN nodig die LEERACTIVITEITEN of MATERIALEN nodig die een LEEROMGEVING nodig die FEEDBACK nodig die KLASGENOTEN nodig die een LEERKRACHT nodig die OUDERS nodig die HULP of ONDERSTEUNING nodig bij

Jouw Billy (kind/leerling) Welke onderwijsbehoeften denk je dat jouw Billy nog meer heeft? 35

Uitdaging Hoe komen we tegemoet aan de specifieke onderwijsbehoeften van een leerling? 36

Leidraad voor redelijke aanpassingen Meirsschaut, M., Monsecour, F. & Wilssens, M. (2013). Klaar voor redelijke aanpassingen: een leidraad, p. 10-16, www.arteveldehogeschool.be/buozrl/infopartner

Recht op redelijke aanpassingen Rechten leerling: op welke aanpassingen heeft deze leerling redelijkerwijze recht? Rechten leerkracht(en) en ouders: welke aanpassingen moeten deze leerkracht(en) en ouders redelijkerwijze voorzien? Interne en externe begeleiding: hoe ondersteunen we leerling, ouders en school bij redelijke aanpassingen? Ondersteuningsbehoeften begeleiders: wat hebben begeleiders nodig om leerlingen, ouders, leerkrachten hierbij te ondersteunen? 38 Meirsschaut, Monsecour en Wilssens, 2014

Wat is een redelijke aanpassing? Een redelijke aanpassing is een concrete maatregel die de beperkende invloed van een onaangepaste omgeving op de participatie van een persoon met een handicap kan neutraliseren *Bron: Protocol betreffende het begrip redelijke aanpassingen in België, 19-07- 2007, art.2

Redelijke aanpassingen: oefening De leerling hoeft niet hardop voor te lezen, tenzij hij of zij het zelf wil. De speeltijd wordt voor de leerling anders ingevuld (bijvoorbeeld rustig in de bib). De leerling werkt met ruitjespapier of lijntjes met voldoende tussenruimte om visueel-ruimtelijke fouten te vermijden. De leerling hoeft niet aan bord te komen voor rekenoefeningen tenzij hij of zij het zelf wil. De leerling werkt met een klokje of tijdslimiet om taken/toetsen te maken. De leerling heeft een werkhoudingskaart. We noteren taken en toetsen steeds op eenzelfde plaats aan bord. De leerling krijgt de toestemming om minder oefeningen te maken. De leerling krijgt de kans om zelfstandig aan een extra project te werken (bijvoorbeeld laboproject onder toezicht van een leerkracht). De leerstof wordt bij afwezigheid thuis bezorgd door medeleerlingen. 41

Zeven criteria uit praktijkgericht onderzoek*: een redelijke aanpassingen 1. is maatwerk 2. is SMART (specifiek, meetbaar, aanvaardbaar, realistisch en tijdsgebonden) 3. heeft waar mogelijk ook voor andere leerlingen een positieve impact 4. komt tot stand in overleg met alle betrokkenen 5. wordt goed gemotiveerd en herhaaldelijk gecommuniceerd 6. is gebaseerd op de expertise en observaties van de leerkracht(en), de GON- of ION-begeleider en eventuele andere betrokken hulpverleners 7. is ingebed in de zorgvisie van de school 42 Meirsschaut, M., Monsecour, F. & Wilssens, M. (2013). Klaar voor redelijke aanpassingen: een leidraad, p. 10-16, www.arteveldehogeschool.be/buozrl/infopartner

1. Een redelijke aanpassing is maatwerk Elke leerling is uniek Een label handleiding Rekening houdend met context Vertrekken vanuit de sterktes van de leerling 43

44 2. Een redelijke aanpassing is SMART

3. Een redelijke aanpassing heeft een positieve impact Voor een nieuwe maatregel streef je maximaal naar: Toepasbaarheid Zinvolheid Aanvaardig Aansluiting bij gebruikelijke klasverloop 45

4. Een redelijke aanpassing pas na overleg met alle betrokkenen Samen bepaald en gedragen Leerling heeft medezeggenschap Verheldert zowel garantie als impact leerplandoelrealisatie 46

5. Een redelijke aanpassing wordt goed gemotiveerd en herhaaldelijk gecommuniceerd Verheldert waarom + doel + hoe uitgevoerd Naar alle betrokkenen Gemotiveerd effectieve ingreep Krijgt een plaats in instrumenten Mandaat voor GON/ION-begeleider en andere betrokkenen toestemming 47

6. Een redelijke aanpassing is gebaseerd op expertise en observatie Van leerkrachten, GON/ION-begeleider, andere betrokkenen 48

7. Een redelijke aanpassing is ingebed in de zorgvisie van de school Sluit aan bij eerder genomen maatregelen Houdt rekening met tijdelijkheid GON/IONbegeleider 49

compenseren differentiëren Welke redelijke aanpassingen worden van de school verwacht? variatie aanbrengen in aanbod, aanpak, uitleg, beoordeling, om beter tegemoet differentiëren te komen aan de behoeften van de leerling(en) de leerling hulpmiddelen ter ondersteuning compenseren aanbieden waardoor de doelen van het GC bereikt kunnen worden dispenseren remediëren effectieve vormen van aangepaste leerhulp aanbieden om de doelen remediëren van het GC te bereiken en om zo achterstand te vermijden de leerling vrijstellen van doelen van het GC dispenseren of doelen toevoegen aan het GC

methoedes doelen Een extraatje: het curriculum doelen methodes evaluatiewijze materialen materialen evaluatiewijze

Opmerkelijk

Beeldvorming (ICF diversiteit) Doelen formuleren Wat wil je zien? Wat wil je horen? Specifieke onderwijsbehoeften Redelijke aanpassingen Gemeenschappelijk curriculum / individueel aangepast curriculum Evaluatie -> effect Bijsturing of stoppen met maatregel 54

Ondersteuningsraster (zie leidraad Klaar voor redelijke aanpassingen. 55

Richtvragen (kolommen raster) die leerkrachten individueel kunnen voorbereiden, voorafgaand aan de verdere bespreking van deze vragen tijdens het MDO Wat gaat goed? Sterktes? Welk (kort-bij-)doel wil je bereiken? (max. 3 doelen, Specifiek-Meetbaar-Aanvaardbaar-Realistisch- Tijdgebonden)? Wat heb je al gedaan voor dit kind op dit vlak? Welke maatregelen heb je al uitgeprobeerd? Welke maatregel/redelijke aanpassing/ actie(s) kan je nog uitproberen (bv. wat gaan we doen op vlak differentiëren, remediëren, compenseren, dispenseren )? Welke ondersteuning heb je concreet nodig? Wie doet wat wanneer en hoe? Wat heeft gewerkt? Wat niet? Hoe sturen we bij? 56

Vragen? Noden input vanuit deze banaba? 57