Camperplaatsen stadscentrum

Camperplaatsen stadscentrum Beslisdocument fase 1: programma van eisen Datum: januari 2016 Bert Hansma, SBC Postbus 20.000, 7900 PA Hoogeveen Telefoon 14 0528 Fax 0528-191325 Email info@hoogeveen.nl Internet www.hoogeveen.nl

PAGINA 2 VAN 12 Inhoudsopgave Inhoud 1. INLEIDING... 3 2. SAMENVATTING PROGRAMMA VAN EISEN... 5 3. PROGRAMMA VAN EISEN... 6 4. OVERIG... 11 BIJLAGEN... 12

PAGINA 3 VAN 12 1. INLEIDING Het college van B&W heeft in december 2015 het plan van aanpak en de projectopdracht vastgesteld voor de realisatie van camperplaatsen in of nabij het stadscentrum. De projectopdracht is benoemd in de volgende doelen en resultaten. Doelen: 1. Voor de doelgroep aantrekkelijke camperplaatsen in of nabij het stadscentrum van Hoogeveen 2. Een impuls aan de lokale economie door camperaars te faciliteren 3. Een efficiënt en effectief beheer van de camperplaatsen Resultaten: 1. Een programma van eisen waaraan de camperplaatsen moeten voldoen in januari 2016 2. Een locatievoorstel met de eisen en financiële gevolgen (investering en beheer) in beeld in februari 2016 3. Een notitie om realisatie (ontwerp en aanleg), beheer en exploitatie te borgen Het project is verdeeld in twee fasen: fase 1 programma van eisen en fase 2 locatievoorstel. De besluitvorming over fase 2 is gepland eind februari i.v.m. de Voorjaarsnota. Voor fase 1 programma van eisen zijn dit de doelen: 1. Inzicht verkrijgen in de eisen die de camperaar stelt aan locaties 2. Inzicht krijgen in de voorwaarden die de gemeente als investeerder stelt voor het gebruik als camperplaats 3. Inzicht krijgen in eventuele andere eisen of aandachtspunten 4. En betrokken partijen meenemen in de planvorming Over dit programma van eisen Dit programma van eisen is tot stand gekomen met inbreng en advies van het TROP Hoogeveen, de NKC (Nederlandse Kampeerauto Club), een Hoogeveens lid van NKC, Recron, Recreatieschap, Centrummanagement Hoogeveen, en medewerkers intern (Hoogeveen en De Wolden). Ook is informatie ingewonnen bij de gemeenten Harlingen en Assen. Het programma van eisen is ter onderbouwing van de besluitvorming van de gemeente over camperplaatsen in of nabij het stadscentrum, en is beschikbaar voor initiatieven van de markt buiten dat gebied in de gemeente/regio. Begrippen Camper Een camper of kampeerauto is een motorvoertuig uitgerust om in te overnachten en recreëren. De moderne campers zijn grotendeels zelfvoorzienend, uitgerust met een toilet, douche, schoonwatertank,

PAGINA 4 VAN 12 vuilwatertank, koelkast en warmwater boiler. Het is mogelijk om meerdere dagen zonder extra voorzieningen rond te trekken in de camper. Camperplaats en -locatie Een camperplaats is een plaats waar in een camper overnacht mag worden. Een camperlocatie bestaat uit een groep van camperplaatsen bij elkaar. In dit kader en in dit document worden twee soorten camperlocaties onderscheiden: Camperlocatie zonder voorzieningen Dit betreft vaak mix parking als onderdeel van een algemeen parkeerterrein. Op een dergelijke locatie mag in de regel 3 x 24 uur worden geparkeerd en overnacht. Kampeergedrag (o.a. stoelen en tafel buiten neerzetten) is hier niet toegestaan. Voor verblijf moet in de regel worden betaald. Camperlocatie met voorzieningen Deze locaties zijn er in twee types: - een speciaal voor campers aangelegde locatie met één of meer voorzieningen voor campers. Voor verblijf en het gebruik van de voorzieningen moet worden betaald. Afhankelijk van de ligging van de locatie is beperkt kampeergedrag toegestaan. Verblijf is meestal toegestaan voor 3 x 24 uur. - een speciaal voor campers aangelegde locatie vóór de poort bij een camping. Er kan gebruik worden gemaakt van de voorzieningen op de camping. Door de recreatieondernemer wordt meestal een all-in tarief berekend. Verblijf kan voor korte en langere duur zijn. Gewenste voorzieningen voor campers zijn: een watertappunt een afvalwater loosput een loosput voor de cassette van het toilet een stroomaansluitpunt Uit de praktijk blijkt dat de aanwezigheid van voorzieningen camperaars aantrekt.

PAGINA 5 VAN 12 2. SAMENVATTING PROGRAMMA VAN EISEN Het college van B&W wil de recreatief-toeristische sector in Hoogeveen versterken, en de wisselwerking met de lokale economie bevorderen. Een voorbeeld is het faciliteren van voorzieningen zoals een passantenhaven, camperplaatsen en horeca langs recreatieve routes. In het actieplan recreatie en toerisme 2014-2017 (vastgesteld in het college in januari 2014) is opgenomen dat Hoogeveen aantrekkelijk moet worden en blijven voor camperaars. De gemeente wil initiatieven faciliteren gericht op meer en betere overnachtingsmogelijkheden voor camperaars en de informatievoorziening voor deze groep actualiseren. Er is bij camperaars ook vraag naar camperplaatsen in stadscentra. De gemeente Hoogeveen wil hierbij een pro-actieve houding aannemen en niet wachten op initiatieven uit de markt. De campermarkt groeit. Camperaars laten weten dat er in Drenthe onvoldoende camperplaatsen zijn om aan de vraag te kunnen voldoen. Als gemeente Hoogeveen willen we in combinatie met toeristischrecreatieve ondernemers op de groeiende behoefte inspelen. De gemeente neemt het initiatief in of bij het stadscentrum. Daarbuiten krijgen ondernemers in de toeristisch-recreatieve sector en eventueel andere ondernemers de ruimte voor camperlocaties. De gemeente faciliteert initiatieven en activiteiten van ondernemers die camperaars willen bedienen. Zo ontstaat er een stimulans voor een regionaal netwerk van camperplaatsen, die elkaar versterken. Camperaars zoeken vooral plekken waar ze voor een paar dagen kunnen parkeren en overnachten tegen een redelijk tarief. Daarom past de gemeente de regelgeving aan zodat camperaars ook buiten het kampeerseizoen op mini-campings en recreatiebedrijven terecht kunnen. En de gemeente faciliteert waar nodig het realiseren door ondernemers van camperplaatsen. In of nabij het stadscentrum wil de gemeente zorgen voor een of twee aantrekkelijke camperlocaties met vier tot acht (afhankelijk van de gekozen locatie) camperplaatsen. Deze locaties kennen beperkte voorzieningen, voor een proefperiode van een jaar. De locaties worden gezocht op gemeentegrond. Dit aanbod sluit aan bij de vraag van een groep camperaars. Het gaat om stellen van 50+ die op reis zijn en hier een stop maken. Ze willen op een veilige plek staan, en de stad in voor een bezoek aan bezienswaardigheden en de horeca. Ze pakken de fiets om de omgeving te verkennen.

PAGINA 6 VAN 12 3. PROGRAMMA VAN EISEN De markt van camperaars De NKC biedt de volgende informatie (2015): 1,4 miljoen campers in Europa 96.000 geregistreerd in Nederland 50% gaat naar campings (in ieder geval camperende gezinnen) 50% staat op camperplaatsen Deze laatste groep wenst geen gebruik te maken van (en te betalen voor) uitgebreide kampeervoorzieningen zoals op de reguliere campings. Deze camperaars vragen minder voorzieningen en een redelijk tarief 42% staat op camperplaatsen in of nabij het centrum, hierbij gaat het vooral om stellen De camperbezitter gaat gemiddeld 6x per jaar op vakantie, ook in de winter; ca. 50% van de trips duurt 1 tot 3 dagen (even er tussen uit), ca. 50% duurt langer dan 2 weken De gemiddelde leeftijd is 62 jaar De camperaar wil zwerven van dag tot dag, vergelijkbaar met recreatievaart, de camperplaats is een plek om aan te meren, de camperaar is avontuurlijk en nagenoeg zelfvoorzienend Volgens NKC biedt Drenthe relatief weinig overnachtingsmogelijkheden voor camperaars, te weinig om aan de behoefte te kunnen voldoen. Volgens onderzoek van het Recreatieschap (notitie 2011) zijn er voldoende camperplaatsen in Drenthe; volgens NKC is deze informatie achterhaald door de groeiende campermarkt Per camper wordt gemiddeld 58,- per dag besteed, voor stadscentra gaat het om tanken, boodschappen, impulsaankopen, horeca De camperaar die de stad aandoet, besteedt tijd aan de stad ingaan, café-restaurants bezoeken, bezienswaardigheden bezoeken en fietsen in de omgeving Recron laat een ander geluid horen. Volgens Recron zijn er de volgende aandachtspunten: Het advies aan gemeenten is het initiatief overlaten aan ondernemers, aan professionals in de gastvrijheidsector Gemeenten die toch overgaan tot de realisatie van camperplaatsen, dienen volgens de Wet Markt en Overheid een maatschappelijk belang aan te tonen; volgens Recron is dit belang niet aantoonbaar Gemeenten die toch overgaan op realisatie van camperplaatsen, horen in ieder geval een marktconform tarief te heffen om oneigenlijke concurrentie met de markt te voorkomen Er is ook geen economisch belang: de inkomsten zijn relatief laag voor winkels en horeca vanuit de campermarkt. Camperaars zijn zuinig en steken het geld vooral in de camper Drenthe is geen camperprovincie; de campermarkt is wel groeiende maar omvat slechts 2% van de totale overnachtingen in Drenthe nu Het standpunt van het Recreatieschap is (zie hierboven) vooralsnog dat er voldoende camperplaatsen zijn in Drenthe. Het Recreatieschap adviseert gemeenten het algemeen belang aan te tonen bij het voornemen om plaatsen te realiseren.

PAGINA 7 VAN 12 Ter illustratie hieronder de groei van het aantal geregistreerde campers in Nederland in de afgelopen jaren (bron RTL nieuws). Hoogeveen en de camperaar Hoogeveen ligt strategisch op een knooppunt van een Noord-Zuid en Oost-West verbinding. De camperplaatsen in de stadscentra van Emmen, Assen en Meppel doen het goed qua bezetting. Daaruit is af te leiden dat ook Hoogeveen campers kan aantrekken. Het gaat daarbij om stellen van 50+ die op reis zijn en hier een stop maken. Ze willen op een veilige plek staan, en de stad in voor een bezoek aan bezienswaardigheden en de horeca. Ze pakken de fiets om de omgeving te verkennen. Het aanbod van Hoogeveen dat lijkt aan te sluiten bij de doelgroep: café-restaurants, evenementen in het algemeen, culinaire evenementen zoals Hoogeveen culinair en het Winterbierfestival, het museum, wandel- en fietsroutes. Huidige situatie Hoogeveen Locatie Terpweg De gemeente Hoogeveen kent momenteel een locatie met de mogelijkheid te overnachten voor drie campers. De locatie wordt ook wel een gereguleerde overnachtingsplaats (GOP) genoemd en is gelegen op de parkeerplaats aan de Terpweg bij Maxx. De gratis plekken voldoen niet aan de eisen en worden niet meer gebruikt. De ondergrond is niet vlak en de locatie wordt niet als veilig ervaren. Het voorstel is deze plaats op te heffen tegelijk met het besluit tot andere locatie(s). Camperplaatsen in omgeving Camperaars kunnen in de gemeente op twee speciaal voor campers ingerichte plekken terecht: De Barswieke aan de Barsweg in Elim en De Bonenstee aan de Brugstraat bij Nieuwlande. Verder kunnen camperaars terecht bij alle bij TROP aangemelde campings. Buiten de gemeentegrens in de directe omgeving zijn er camperplaatsen bij De Groene Lantaarn (Zuidwolde) en Grondsels in Wijster. De Wiltzangh (camping) bij Ruinen biedt ook camperplaatsen.

PAGINA 8 VAN 12 Beleid Het huidig beleid rond camperplaatsen is verwoord in het actieplan recreatie en toerisme (zie inleiding). Kort gezegd wil de gemeente initiatieven rond plaatsen stimuleren en mogelijk maken. In de ontwikkelingsvisie stadscentrum (2009) worden camperplaatsen niet vermeld. Wel is het openbaar gebied als thema benoemd, waarbij parkeerterreinen tot hoogwaardige multifunctionele verblijfsterreinen moeten uitgroeien en zo een toegevoegde waarde krijgen. Camperplaatsen kunnen hieraan bijdragen. Ook is in de visie verwoord dat de gemeente van de parkeerterreinen aangename locaties wil maken. Aandachtspunten vanuit lokale economie In principe laat de gemeente camperplaatsen over aan de markt. Alleen voor een locatie in of nabij het stadscentrum neemt de gemeente zelf het initiatief, omdat er tot dusver geen haalbaar initiatief is vanuit de markt. Om het netwerk van camperplaatsen te stimuleren, de markt te stimuleren en concurrentie met de markt tegen te gaan, zijn de volgende punten van belang: Een camperplaats in of bij het stadscentrum is een stimulans voor de detailhandel en horeca Voorstel is om als gemeente te kiezen voor een camperlocatie met beperkte voorzieningen, camperlocaties met meer voorzieningen worden door de markt aangeboden De camperparkeerplaats biedt een overnachtingsplek voor niet langer dan 3 dagen Er wordt een marktconform tarief gerekend De marketing en promotie van het camperplaatsennetwerk gebeurt in samenwerking tussen markt en gemeente Campers aantrekken naar het stadscentrum lokt ook campers naar de locaties in de omgeving, en omgekeerd De gemeente maakt het recreatieondernemers mogelijk om camperaars ook buiten het kampeerseizoen op campings en recreatiebedrijven te kunnen ontvangen op camperplaatsen, voor parkeren of kamperen De gemeente faciliteert het realiseren door ondernemers van parkeerplaatsen met voorzieningen speciaal voor camperaars Eisen vanuit de wet- en regelgeving Het is aan gemeenten hoe om te gaan met kamperen en overnachten buiten kampeerterreinen. Er is geen wettelijk kader als gevolg van het wegvallen in 2008 van de Wet op de Openluchtrecreatie (WOR). Om een camperlocatie voor overnachtingen te realiseren is een aanwijzingsbesluit nodig van B&W met een verwijzing naar de APV. In de APV verwoordt de gemeente de mogelijkheden voor overnachten in een camper (artikel 51) op of aan de weg. Via de APV biedt de gemeente de mogelijkheid voor het parkeren van een camper voor maximaal drie dagen. Als de bestemming recreëren niet toelaat, is (naast een aanwijzingsbesluit) ook een wijziging van het bestemmingsplan nodig of een tijdelijke omgevingsvergunning voor afwijkend gebruik.

PAGINA 9 VAN 12 Gemeenten dienen bij het verrichten van economische activiteiten de gedragsregels uit de Wet MenO na te leven. Dit betekent onder meer dat gemeenten op grond van artikel 25i, lid 1, Mededingingswet gehouden zijn om de integrale kosten door te berekenen in de tarieven voor het aanbieden van gemeentelijke camperplaatsen. De Wet MenO is niet van toepassing op activiteiten die plaatsvinden in het algemeen belang. In dat geval zal hier een door de gemeenteraad genomen algemeen belang besluit aan ten grondslag moeten liggen, wat ook in Hoogeveen de bedoeling is. In dit kader heeft de Autoriteit Consument en Markt (de toezichthouder voor de Wet Markt en Overheid) de gemeente Hoogeveen vragen gesteld over de gratis locatie aan de Terpweg. Doorontwikkeling De camperlocatie in of nabij het stadscentrum moet gemonitord worden op daadwerkelijk gebruik en ervaringen van camperaars. Zo kunnen we werken aan een doorontwikkeling. De monitoring krijgt aandacht in het locatievoorstel dat op dit programma van eisen volgt. Technische eisen en gebruikseisen De belangrijkste technische en gebruikseisen voor de camperlocatie (of de twee camperlocaties) in of nabij het stadscentrum zijn: vlakke draagkrachtige ondergrond verlichting voldoende ruimte (40-50 m2 per plaats) aanduidingsbord betaalmanier goed bereikbaar vanaf de aanvoerwegen bewegwijzering vanaf de aanvoerwegen verwijzing naar andere camperplaatsen in omgeving voorziening om het afval kwijt te kunnen stroom het hele jaar open een voor de doelgroep aangename en aantrekkelijke sfeer dag en nacht open: geen beperkingen voor aankomst- en vertrektijd op loopafstand van hartje centrum (ca. 1,5 km max.) geen doorgaande route uitgaansleven sociale controle (andere camperaars in de buurt en evt. woningen) aanvulling op de buurt / geen of zo min mogelijk overlast voor de buurt De belangrijkste technische en gebruikseisen voor een plek met voorzieningen, zijn voor het stadscentrum niet van belang. Voor meer informatie hierover, zie de bijlage (NKC brochure).

PAGINA 10 VAN 12 Eisen aan tarieven en betaalsysteem Voor het geval de gemeente zelf een camperlocatie realiseert, wordt een marktconform tarief gerekend inclusief toeristenbelasting. Voor de betaalwijze is nader onderzoek nodig, bijvoorbeeld betaling via een parkeerautomaat.

PAGINA 11 VAN 12 4. OVERIG Alternatieven De volgende alternatieven op het voorstel zijn besproken: Camperlocaties realiseren op grond van een particulier; hier is niet voor gekozen omdat er tot dusver geen haalbaar initiatief is vanuit de markt voor locaties Camperlocaties met alle of veel voorzieningen in het centrum; hier is niet voor gekozen gezien de samenhang met de locaties met voorzieningen die de markt in de omgeving aanbiedt, dus om oneigenlijke concurrentie te voorkomen Over het locatieonderzoek Na het vaststellen van dit programma van eisen, volgt een locatieonderzoek. In het locatieonderzoek worden locaties getoetst aan het programma van eisen. Verder wordt in het locatieonderzoek aandacht besteed aan beheer, monitoring, de begroting (investering en exploitatie) en de tariefstelling. Bronnen Beleidsnotitie camperplaatsen gemeente Harlingen (2010) NKC Bovag Ontwikkelingsvisie stadscentrum gemeente Hoogeveen Actieplan recreatie en toerisme 2014-2017 gemeente Hoogeveen Brief Autoriteit Consument & Markt (ACM) aan VNG over Wet markt en overheid 19 juni 2015

PAGINA 12 VAN 12 BIJLAGEN Bijlage 1 NKC Camperplaatsen (zie afzonderlijke bijlage) Bijlage 2: Visie TROP Hoogeveen Visie TROP Hoogeveen Win win: De TROP streeft ten aanzien van het camperbeleid van de gemeente naar een win win situatie waarbij beide partijen profijt hebben van de ontstane situatie en van elkaars mogelijkheden. Met het streven naar een win win situatie zal er geen probleem ontstaan met het voornemen van de gemeente om deze plaatsen in het centrum te gaan realiseren De TROP wil graag in deze keuze samen met de gemeente optrekken. De TROP ziet namelijk nog meer mogelijkheden dan alleen het realiseren van camperplaatsen in het centrum van Hoogeveen. Parkeerplaatsen: Recreatieondernemingen in de gemeente zouden van dezelfde mogelijkheden als de gemeente gebruik moeten kunnen maken t.a.v. het aanleggen van camperplaatsen en openingstijden. Door gezamenlijk op te trekken ontstaat dan de mogelijkheid een campervriendelijke gemeente te creëren. Camperplaatsen als parkeerplaatsen zijn geen campingplaatsen er wordt niet gerecreëerd alleen geparkeerd. Parkeerplaatsen kennen geen toilet en douche gelegenheden campingplaatsen wel. Faciliteiten: Camperplaatsen op een camping/minicamping aangeduid als parkeerplaats voor een camper zouden net als de camperplaatsen in het centrum van Hoogeveen het hele jaar door open kunnen zijn. Hierdoor wordt het seizoen van de vele kleine recreatieondernemingen verruimt. Onderlinge verwijzingen op de camperplaatsen zodat de campereigenaar in het centrum als het ware de gelegenheid krijgt om te douchen door zijn camper voor de duur van b.v. een dag te verplaatsen naar een camping in de buurt, zou de naam van de gehele gemeente onder de camperhouders versterken en campervriendelijk maken. (er valt dan zelfs te denken aan een route langs de campings en het centrum om de verschillende delen van de gemeente aan de hand van uit te zetten wandelroutes te ontdekken) Kruisbestuiving: De TROP streeft naar een gezamenlijk gedragen beleid t.a.v. het voorgenomen besluit camperplaatsen te realiseren in het centrum van Hoogeveen. Door de camperplaatsen in het centrum niet te zien als een concurrentie plaats maar als een plaats waar wordt verwezen naar recreatiebedrijven in de omgeving waar de ter plaatse ontbrekende faciliteiten wel aanwezig zijn wordt de gezamenlijkheid benadrukt en wordt er gebruik gemaakt van elkaars mogelijkheden. Zo zal de recreatieondernemer verwijzen naar de mogelijkheid voor de campereigenaar om te bivakkeren in het centrum.