1 Contante boekingen en kortingen Een onderneming koopt en verkoopt haar goederen grotendeels op rekening. Er zijn nog veel handelsondernemingen die ook vaak contant kopen en verkopen. Hoe we deze contante verkopen verwerken willen we in dit hoofdstuk behandelen. Daarnaast komen de kortingen de orde die een onderneming verleent of ontvangt. 1.1 Contante verkopen Voorbeeld Sanne Geraedts, eigenaar van een winkel in bijouterieartikelen, heeft op 31 mei 2009 de volgende kas- en memoriaalstukken ter beschikking: K007 Winkelverkopen over mei 2009 (inclusief 19% btw): 17.850,. M017 De inkoopprijs van de winkelverkopen over mei 2008 is 7.500,. Gevraagd a. Geef de journaalpost van het kasstuk (kasboek). b. Geef de journaalpost van het memoriaal. Uitwerking a. 100 Kas 840 Opbrengst verkopen 181 Te betalen btw 17.850, 15.000, 2.850, b. 800 Kostprijs verkopen 700 Voorraad goederen 7.500, 7.500, Als Sanne naast contante verkopen ook nog verkopen op rekening heeft, zal zij deze boeken in het verkoopboek. In feite boekt zij dan haar opbrengst van de verkopen zowel in het kasboek als in het verkoopboek. Dit vindt ze bezwaarlijk. Ze wil graag haar totale opbrengsten visualiseren in Contante boekingen en kortingen 11
het verkoopboek. Ze maakt daarbij gebruik van de rekening 240 Contante verkopen. Voorbeeld Naast de gegevens uit het vorige voorbeeld is ook nog uit het verkoopboek ontleend: V009 Verkopen op rekening md mei inclusief 19% btw 4.760,. M018 De inkoopprijs van de verkopen over mei is 2.000,. Sanne neemt de contante verkopen op in het kasboek en maakt daarbij onder andere gebruik van de rekening 240 Contante verkopen. Gevraagd a. Geef de journaalpost voor het kasboek. b. Geef de journaalpost uit het verkoopboek. Uitwerking a. 100 Kas 240 Contante verkopen 17.850, 17.850, b. 240 Contante verkopen 840 Opbrengst verkopen 181 Te betalen btw 4.760, 17.850, 19.000, 3.610, 800 Kostprijs verkopen 700 Voorraad goederen 9.500, 9.500, Sanne heeft in mei: goederen contant verkocht. Deze mutaties boeken we in het kasboek. goederen op rekening verkocht. Deze verwerken we in het verkoopboek. Kasboek Datum Stuknr. Rekening Debet Credit 31/5 K007 240 Contante verkopen 17.850, 12 Hoofdstuk 1
Verkoopboek Datum Fact.nr. Afnemer Verkopen incl. BTW Verkopen excl. BTW Op rekening Per Kas BTW Inkoopprijs verkopen 31/5 V009 4.760, 17.850, 19.000, 3.610, 9.500, Toelichting Contante verkopen: bedrag inclusief 19% btw. Opbrengst verkopen: opbrengst kasboek exclusief btw 15.000, opbrengst verkoopboek exclusief btw 4.000, Te betalen btw: btw kasboek 2.850, btw verkoopboek 760, Kostprijs verkopen/voorraad goederen: inkoopprijs contante verkopen 7.500, inkoopprijs verkopen op rekening 2.000, De rekening 240 Contante verkopen is een tussenrekening. Dit betekent dat deze rekening glad dient te lopen, dat wil zeggen dat er op het moment dat alle boekingen over een bepaalde periode hebben plaatsgevonden, er geen saldo meer resteert. 1.2 Contante inkopen Sanne heeft ook te maken met contante inkopen. In feite moeten we bij het boeken van contante inkopen op dezelfde wijze te werk g als bij het boeken van contante verkopen. Voorbeeld Sanne heeft de volgende gegevens ontleend uit haar boekhouding: 30 april 2009 Saldo rekening 220 Contante inkopen 0, Contante inkopen mei 6.000, btw 19% 1.140, Totaal 7.140, Contante boekingen en kortingen 13
Het inkoopboek over de md mei vermeldt: Inkopen op rekening inclusief btw 8.330, Inkopen per kas inclusief btw 7.140, Inkopen exclusief btw 13.000, btw 2.470, Gevraagd a. Geef de journaalpost van het kasboek. b. Geef de journaalpost van het inkoopboek. Uitwerking a. 230 Contante inkopen 100 Kas 7.140, 7.140, b. 700 Voorraad goederen 180 Te verrekenen btw 140 Crediteuren 230 Contante inkopen 13.000, 2.470, 8.330, 7.140, Opmerking Net zoals de tussenrekening Contante verkopen dient de rekening Contante inkopen glad te lopen op het moment dat alle boekingen over een bepaalde periode hebben plaatsgevonden. 1.3 Ontvangsten per bank door pinnen, chippen of creditcard Naast contante verkopen, waarbij de klant cash betaalt, onderscheiden we ook verkopen waarbij de klant betaalt via een pinpas, een chipcard of een creditcard. Eigenlijk zou je deze betaalwijze kunnen zien als een tussenvorm van een contante betaling en een betaling op rekening. De verkoper ontvangt niet onmiddellijk een contante betaling, maar loopt geen risico. De reden waarom in toenemende mate gebruik wordt gemaakt van het chippen en pinnen is vanzelfsprekend het gebruikersgemak van zowel de kopende als de verkopende partij. Daarnaast speelt de veiligheid een rol: hoe minder contant geld in de kassa wezig is, hoe veiliger dit is. 14 Hoofdstuk 1
Op het moment dat de verkoper de klant laat chippen of pinnen worden de bedragen door de bank op dezelfde dag bijgeschreven op de bankrekening van de verkoper. Het betreft hier dus verkopen per bank. De ontvangsten per creditcard worden door de bank het einde van de md bijgeschreven. Aan het elektronisch betalen zijn kosten verbonden: Bij pinnen en chippen wordt door de bank periodiek een bedrag afgeboekt. De creditcardorganisatie boekt per transactie een bedrag af. Het boekhoudkundig verwerken van mutaties verbonden elektronisch betalen illustreren we in het nu volgende voorbeeld met drie boekingsstukken. Voorbeeld Linda Saes heeft een boetiek in vrijetijdskleding. Over de eerste week van februari en de eerste week van maart 2009 moeten de volgende boekingsdocumenten nog worden verwerkt: 03-02-09 K054 Winkelverkopen: Bankbiljetten/cash Pinpasbetalingen Chipcardbetalingen Creditcardbetalingen btw 19% 2.000, 750, 100, 1.150, +/+ 4.000, 760, 06-02-09 B003 Bankafschrift ontvangen waarop is bijgeschreven: Chipcardbetalingen 3-2-09 Pinpasbetalingen 3-2-09 100, 750, +/+ 850, 04-03-09 B007 Rabobankafschrift ontvangen Bij: creditcardbetalingen februari 2009 Af: kosten creditcardorganisatie Credito 1.150, 70, Contante boekingen en kortingen 15
Gevraagd Journaliseer bovenstde drie boekingsstukken. 16 Hoofdstuk 1
Uitwerking 03-02-09 K054 100 Kas 200 Geld onderweg 840 Opbrengst verkopen 181 Te betalen btw 2.000, 2.760, 4.000, 760, 06-02-09 B003 110 Bank 200 Geld onderweg 850, 850, 04-03-09 B007 110 Bank 461 Bankkosten 200 Geld onderweg 1.080, 70, 1.150, Opmerking In plaats van de tussenrekening 200 Geld onderweg kan ook een andere tussenrekening worden gebruikt, zoals 200 Kruisposten. 1.4 Kredietbeperkingstoeslag Als een onderneming wil stimuleren dat een debiteur snel tot betaling overgaat, kan zij op het factuurbedrag een toeslag berekenen die bij betaling binnen een bepaalde periode vervalt. Dit noemen we de kredietbeperkingstoeslag. Kredietbeperking is eigenlijk een negatieve korting ter bekostiging van de krediettermijn. De opslag mag de betalende partij aftrekken bij tijdige betaling. Dat betekent dat een kredietbeperkingstoeslag in alle gevallen zorgt voor een verhoging van het factuurbedrag. Het btw-bedrag op de factuur mag, ook bij tijdige betaling, niet worden gepast. 1.4.1 Kredietbeperkingstoeslag bij een inkoopfactuur Voorbeeld Handelsonderneming Devi bv koopt bij Akko bv een partij goederen in en ontvangt de op de volgende bladzijde afgebeelde factuur op 15 maart 2009. Contante boekingen en kortingen 17
Zoals de factuur vermeldt, mag bij betaling binnen 30 dagen de kredietbeperkingstoeslag in mindering worden gebracht. Gevraagd a. Geef de journaalpost die Devi maakt bij de ontvangst van de factuur. b. Devi betaalt de factuur op 30 maart 2009 per Rabobank. Geef de journaalpost die Devi boekt van de betaling per Rabobank c. Geef de journaalpost als Devi betaalt op 25 april. Uitwerking a. 700 Voorraad goederen 910 Kredietbeperkingstoeslag inkopen 180 Te verrekenen btw 140 Crediteuren 15.000, 300, 2.907, 18.207, b. 150 Crediteuren 910 Kredietbeperkingstoeslag inkopen 110 Rabobank 18.207, 300, 17.907, 18 Hoofdstuk 1
Opmerking De grootboekrekening Kredietbeperkingstoeslag wordt in rubriek 9 geplaatst omdat ze niets met de bedrijfsactiviteiten van de onderneming te maken heeft en dus eigenlijk wordt gezien als een incidentele boeking. c. 140 Crediteuren 110 Rabobank 18.207, 18.207, 1.4.2 Kredietbeperkingstoeslag bij een verkoopfactuur Doordat de verkoper bij het verzenden van de factuur niet weet of de debiteur binnen de termijn betaalt, boekt hij de kredietbeperkingstoeslag op een voorlopige rekening in rubriek 1. Ontvangt de verkoper het bedrag binnen de termijn dan moet deze boeking weer teniet worden ged. Komt de betaling te laat binnen dan boeken we de kredietbeperking als incidenteel resultaat in rubriek 9. Voorbeeld Devi bv heeft onderstde factuur verzonden: Contante boekingen en kortingen 19
De inkoopwaarde van de partij goederen was 15.000,. Gevraagd a. Geef de journaalpost die Devi maakt bij het verzenden van de factuur. b. Geef de journaalpost van de ontvangst per SNS Bank bij betaling binnen 30 dagen. c. Geef de journaalpost van de ontvangst per bank bij betaling na 30 dagen. Uitwerking a. 181 Te betalen btw 840 Opbrengst verkopen 135 Kredietbeperkingstoeslag verkopen 29.131,20 4.651,20 24.000, 480, 800 Kostprijs verkopen 700 Voorraad goederen 15.000, 15.000, b. 112 SNS Bank 135 Kredietbeperkingstoeslag verkopen 28.651,20 480, 29.131,20 c. 112 SNS Bank 29.131,20 29.131,20 135 Kredietbeperkingstoeslag verkopen 900 Kredietbeperkingstoeslag verkopen 480, 480, Opmerking De grootboekrekening 900 Kredietbeperkingstoeslag verkopen is opgenomen in rubriek 9. Incidenteel wordt deze rekening toegepast. Hierboven onder c betreft het een voordeel voor de onderneming omdat de afnemer geen gebruik maakt van de kredietbeperkingstoeslag bij snelle betaling. 20 Hoofdstuk 1
1.5 Kortingen bij inkoop en verkoop Naast de kredietbeperkingstoeslag die we de orde hebben gesteld in de vorige paragraaf, kan de koper ook te maken krijgen met andere vormen van korting. We bespreken twee kortingen: korting bij contante betaling; kwantumkorting of rabat. Korting bij contante betaling De meest voorkomende korting op het te betalen factuurbedrag is de korting bij contante betaling. Deze korting ontvangt de koper als hij binnen een bepaalde termijn na de factuurdatum het factuurbedrag betaalt. De verkoper hoopt dat de koper hierdoor sneller tot betaling zal overg. Kwantumkorting Als een afnemer van een bepaald artikel een grote hoeveelheid tegelijkertijd afneemt, ontvangt hij een kwantumkorting. Hij neemt een hoeveelheid af die boven een bepaald kwantum ligt. Deze korting wordt ook wel rabat genoemd. De kortingen kunnen boekhoudkundig een voordeel of een nadeel zijn voor een onderneming. Verstrekt een onderneming korting dan is dit een last (debiteren) en ontvangt de onderneming een bedrag korting dan betreft dit baten (crediteren). Wij boeken de korting dan debet of credit op de rekening 915 Betalingskortingen. 1.5.1 Korting voor contante betaling bij een inkoopfactuur Voorbeeld Devi bv ontvangt de op de volgende bladzijde afgebeelde factuur. Contante boekingen en kortingen 21
Gevraagd a. Geef de journaalpost van de ontvangst van de factuur. b. Geef de journaalpost van de betaling per ING Bank als de betaling plaatsvindt binnen 8 dagen. c. Geef de journaalpost van de betaling per bank als de betaling plaatsvindt na het verstrijken van de acht dagen. Uitwerking a. 700 Voorraad goederen 180 Te verrekenen btw 140 Crediteuren 915 Betalingskortingen 7.500, 1.425, 8.835,75 89,25 b. 140 Crediteuren 111 ING Bank 8.835,75 8.835,75 22 Hoofdstuk 1
c. 140 Crediteuren 915 Betalingskortingen 111 ING Bank 8.835,75 89,25 8.925, 1.5.2 Korting voor contante betaling bij een verkoopfactuur Voorbeeld Devi bv verstuurt verkoopfactuur 052 op 12 juni 2009: Gevraagd a. Welke journaalpost maakt Devi bij het verzenden van deze factuur? b. De afnemer betaalt per Rabobank op 19 juni 2009. Geef de journaalpost van deze betaling. c. De afnemer betaalt per bank op 25 juni 2009. Geef de journaalpost van deze betaling. Uitwerking a. 181 Te betalen btw 840 Opbrengst verkopen 2.760,80 440,80 2.320, Contante boekingen en kortingen 23
800 Kostprijs verkopen 700 Voorraad goederen 1.200, 1.200, b. 110 Rabobank 915 Betalingskortingen 2.737,60 23,20 2.760,80 c. 110 Rabobank 2.760,80 2.760,80 Opmerking Vergelijken we de betaling bij b met die bij c, dan zien we dat het al of niet gebruikmaken van de korting voor contante betaling geen gevolgen heeft voor de hoogte van het bedrag btw. 1.5.3 Kwantumkorting bij een verkoopfactuur Voorbeeld We nemen hetzelfde voorbeeld uit 1.4.2, maar nu met een kwantumkorting. Devi bv heeft onderstde factuur verzonden: 24 Hoofdstuk 1
Gevraagd a. Geef de journaalpost die Devi maakt bij het verzenden van de factuur. b. Geef de journaalpost van de ontvangst per SNS Bank bij betaling binnen 30 dagen. c. Geef de journaalpost van de ontvangst per bank bij betaling na 30 dagen. Uitwerking a. 915 Betalingskortingen 181 Te betalen btw 840 Opbrengst verkopen 135 Kredietbeperkingstoeslag verkopen 23.304,96 4.800, 3.720,96 24.000, 384, 800 Kostprijs verkopen 700 Voorraad goederen 15.000, 15.000, b. 112 SNS Bank 135 Kredietbeperkingstoeslag verkopen 22.920,96 384, 23.304,96 c. 112 SNS Bank 23.304,96 23.304,96 135 Kredietbeperkingstoeslag verkopen 900 Kredietbeperkingstoeslag verkopen 384, 384, 1.6 Samenvatting 230 Contante inkopen Als een handelsonderneming naast contante inkopen ook nog inkopen heeft op rekening, zal zij deze boeken in het inkoopboek. In feite boekt zij dan de kosten van haar inkopen zowel in het kasboek als in het inkoopboek. Wil de onderneming de totale inkopen Contante boekingen en kortingen 25
zichtbaar maken in het inkoopboek, dan kan zij dit doen door gebruik te maken van de rekening 230 Contante inkopen. 240 Contante verkopen Als een handelsonderneming naast contante verkopen ook nog verkopen heeft op rekening, zal zij deze boeken in het verkoopboek. In feite boekt zij dan haar opbrengst van de verkopen zowel in het kasboek als in het verkoopboek. Wanneer een onderneming de totale verkopen zichtbaar wil maken in het verkoopboek, kan zij dit doen door gebruik te maken van de rekening 240 Contante verkopen. 900 Kredietbeperkingstoeslag verkopen Als een onderneming een bedrag voor kredietbeperkingstoeslag op de factuur opneemt, doet zij dit om de koper te motiveren het factuurbedrag eerder te betalen. Betaalt de koper de factuur binnen de vastgestelde termijn, dan hoeft deze het bedrag kredietbeperkingstoeslag niet te betalen. De grootboekrekening 900 Kredietbeperkingstoeslag is opgenomen in rubriek 9 omdat deze rekening incidenteel wordt gebruikt. 915 Betalingskortingen De kortingen kunnen een voordeel of een nadeel zijn voor een onderneming. Verstrekt een onderneming korting dan is dit een last (debiteren) en ontvangt de onderneming een bedrag korting dan betreft dit baten (crediteren). Wij boeken de korting dan debet of credit op de rekening 915 Betalingskortingen. Korting voor contante betaling Deze korting ontvangt de koper als hij binnen een bepaalde termijn na de factuurdatum het factuurbedrag betaalt. De verkoper hoopt dat de koper hierdoor sneller tot betaling zal overg. Kwantumkorting Als een afnemer van een bepaald artikel een grote hoeveelheid tegelijkertijd afneemt, ontvangt hij een kwantumkorting. Hij neemt een hoeveelheid af die boven een bepaald kwantum ligt. Deze korting wordt ook wel rabat genoemd. 26 Hoofdstuk 1