WATERVERBRUIK 2009-2015 HANZEHOGESCHOOL GRONINGEN Hanzehogeschool Groningen maart 2016 Versie 0.1 1
Inhoud Inleiding... 3 Doelstellingen van de HG op het gebied van waterverbruik... 3 Verzamelen van gegevens... 4 Waterverbruik per locatie... 4 Hoeveelheden water per gebruiker en per m2 bvo... 5 Conclusie... 6 2
Inleiding De Hanzehogeschool beschikt over ca. twintig locaties, waarvan het merendeel is gevestigd in de stad Groningen. Daarnaast kent de HG nog vestigingen in Amsterdam, Assen en Leeuwarden. Op al deze locaties wordt water verbruikt. Het streven van de HG is er op gericht inzicht te krijgen in het waterverbruik op de locaties. Het verkrijgen van inzicht in het waterverbruik is van belang, niet alleen om eventuele storingen op te lossen en daar waar mogelijk te sturen, maar ook omdat in het kader van milieubeleid inzicht in waterverbruik te geven. Dit document geeft een weergave van het waterverbruik van de HG over de periode 2009 t/m 2015. Ook zijn doelstellingen opgenomen. In voorgaande jaren is het waterverbruik wel geregistreerd en gepubliceerd, echter zonder doelstellingen met betrekking tot waterverbruik te formuleren. Daar waar van belang zullen de gegevens van 2015 worden vergeleken met het verbruik in voorgaande jaren. Achtereenvolgens worden in deze notitie de volgende onderwerpen behandeld: Doelstellingen van de HG Verzamelen van gegevens Waterverbruik per locatie Relatie tussen hoeveelheden gebruikers en waterverbruik per locatie Conclusies Doelstellingen van de HG op het gebied van waterverbruik Doelstellingen van de HG met betrekking tot waterverbruik zijn: Terugdringen van het waterverbruik Bevorderen van het gebruik van kraanwater, omdat het kraanwater in Nederland van uitstekende kwaliteit is (bronwater kopen is niet nodig) en om de hoeveelheid afval te verminderen De HG wil het waterverbruik terugdringen. Verreweg het meeste water wordt verbruikt in sanitaire ruimten. Afgezien Van het WAS (veel douches) betreft het hier waterverbruik in toiletgroepen. Het waterverbruik in toiletgroepen kan worden teruggedrongen door: In toiletten tweeknopsbedieningen toe te passen In urinoirs sensorspoeling toe te passen Waterloze urinoirs toe te passen. Bij wasbakken doorstroombegrenzers toe te passen. 3
Inmiddels zijn bij de meeste toiletten tweeknopsbedieningen geïnstalleerd. Sensorspoeling wordt sinds enkele jaren bij verbouwing van toiletgroepen in urinoirs standaard toegepast. Sinds 2008 worden waterloze toiletten toegepast in de vestiging in Assen. Daarnaast zijn in 2015 enkele toiletgroepen in het complex Zernikeplein 7 voorzien van waterloze toiletten. Er is geëxperimenteerd met doorstroombegrenzers in kranen van wasbakken. Hierbij kwam het negatieve neveneffect aan het licht dat de afvoeren snel verstopt raakten door zeepresten die onvoldoende werden weggespoeld. Hiermee is dan ook gestopt. Om het gebruik van kraanwater te bevorderen (en daardoor het gebruik van flesjes water terug te dringen) is op de Zernike Campus een watertappunt geïnstalleerd waar gebruikers waterflesjes kunnen (na)vullen. Na evaluatie bleek dat de gebruikte hoeveelheid water bij dit tappunt dusdanig gering was dat gestopt is met uitbreiding van het aantal tappunten. Verzamelen van gegevens Door de HG wordt van de meeste gebouwen het waterverbruik maandelijks geregistreerd. In het voorliggende onderzoek zijn uitsluitend die locaties verwerkt waarvan de HG in redelijke mate inzicht heeft in het waterverbruik. Niet meegenomen zijn de panden Zernikepark 4, Akkerstraat 97, Laan Corpus den Hoorn 300, Achter de Hoven 23 in Leeuwarden, Industrieweg 34 in Assen en de Dansacademie Lucia Marthas in Amsterdam. Dit zijn allen huurpanden waarvan het waterverbruik wordt gefactureerd aan de eigenaar waardoor gegevens over het waterverbruik bij de HG onvoldoende of niet bekend zijn. Waterverbruik per locatie Hieronder volgt een overzicht van het waterverbruik in kubieke meters van de verschillende locaties over de periode 2009 t/m 2015. 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 Van Olsttoren, Zernikeplein 7 13.367 10.838 18.506 19.762 17.922 17.533 16.935 Brugsmaborg, Zernikeplein 9 1.220 1.311 1.229 5.353 976 2.748 2.287 WAS, Zernikerplein 17 8.054 7.809 7.382 6.936 7.081 8.255 7.938 MKB, Zernikeplein 23 3.482 3.603 3.586 3.498 3.475 3.784 3.919 Van Doorenveste, Zernikeplein 11 5.215 4.032 5.416 5.566 5.370 6.468 10.470 WBC, Eijssoniusplein 18 3.556 3.878 5.501 4.263 3.942 4.496 4.380 Minerva, Gedempte Zuiderdiep 158 2.328 2.213 1.775 1.187 1.096 1.288 1.336 Academie voor Bouwkunst, Zuiderkuipen 19 59 68 78 75 89 105 79 Praedinius, Praediniussingel 59 125 259 299 567 576 654 762 PCC, Veemarktstraat 76 1.068 1.216 1.166 1.026 916 1.721 1.068 Singelhuis, Radesingel 6 303 323 234 203 220 183 183 Totaal 38.777 35.550 45.172 48.436 41.663 47.235 49.357 4
Tot en met 2012 stijgt het totale waterverbruik gestadig. In 2013 is een onverklaarbare dip waarneembaar. In 2014 ligt het niveau weer ongeveer op dat van 2012. In 2015 is praktisch over de gehele linie een afname te zien in het waterverbruik. Eén uitschieter, in negatieve zin, is de locatie Zernikeplein 11. Hier is het waterverbruik in 2015 enorm gestegen ten opzichte van 2014. Deze stijging kan worden verklaard door een lekkage in het cv systeem die lastig was op te sporen. De lekkage is inmiddels verholpen. Hoeveelheden water per gebruiker en per m2 bvo Per pand is de hoeveelheid verbruikt water afgezet tegen het aantal verbruikers en tegen het aantal m2 bvo. Het verbruik per gebruiker is opgenomen omdat er een relatie te verwachten is tussen deze twee parameters. Bovendien neemt het aantal studenten aan de HG nog steeds toe en zal een stijging van het waterverbruik per locatie geen goed inzicht geven in de effectiviteit van maatregelen om het waterverbruik te beperken. Ook brengt de functie van een gebouw variaties in waterverbruik met zich mee. Zo zal het waterverbruik van het Willem-Alexander Sportcentrum naar verwachting veel hoger zijn dan dat in een gebouw met uitsluitend theoretische opleidingen. Het waterverbruik per m2 bvo is opgenomen omdat hiernaar vaak wordt gevraagd in benchmarks. Van Olsttoren, Zernikeplein 7 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 m3 per gebruiker 1,13 1,86 1,98 1,75 1,71 1,66 m3 per m2 bvo 0,34 0,58 0,62 0,56 0,55 0,53 Brugsmaborg, Zernikeplein 9 m3 per gebruiker 1,29 1,28 6,22 1,21 3,4 2,83 m3 per m2 bvo 0,24 0,23 0,98 0,18 0,5 0,42 WAS, Zernikeplein17 m3 per gebruiker 5,61 5,34 4,87 4,93 5,74 5,52 m3 per m2 bvo 0,68 0,64 0,6 0,62 0,72 0,69 MKB, Zernikeplein 23 m3 per gebruiker 0,79 0,79 0,74 0,75 0,82 0,85 m3 per m2 bvo 0,24 0,24 0,24 0,23 0,26 0,26 Van Doorenveste, Zernikeplein 11 m3 per gebruiker 1,02 1,37 1,5 1,39 1,67 2,68 m3 per m2 bvo 0,16 0,22 0,22 0,22 0,26 0,48 WBC, Eijssoniusplein 18 m3 per gebruiker 0,83 0,9 1,25 0,98 0,93 1,06 1,03 m3 per m2 bvo 0,23 0,25 0,36 0,28 0,26 0,29 0,29 Minerva, Ged. Zuiderdiep 158 m3 per gebruiker 3,29 3,11 2,72 1,93 1,77 2,08 2,15 m3 per m2 bvo 0,27 0,25 0,2 0,14 0,13 0,15 1,15 Ac. voor Bk, Zuiderkuipen 19 5
m3 per gebruiker 1,23 1,25 1,32 1,68 1,98 1,49 m3 per m2 bvo 0,12 0,14 0,14 0,16 0,19 0,14 Praedinius, Praediniussingel 59 m3 per gebruiker 3,99 4,6 7,09 7,2 6,54 7,62 m3 per m2 bvo 0,08 0,1 0,18 0,19 0,21 0,25 PCC, Veemarktstraat 76 m3 per gebruiker 3,23 3,37 2,58 2,03 3,82 2,37 m3 per m2 bvo 0,31 0,3 0,26 0,23 0,44 0,27 Singelhuis, Radesingel 6 m3 per gebruiker 7,18 5,19 4,51 4,89 4,07 4,07 m3 per m2 bvo 0,17 0,12 0,11 0,12 0,1 0,1 Gemiddeld per gebruiker 1,36 1,71 1,84 1,58 1,79 1,86 Gemiddeld per m2 bvo 0,26 0,28 0,34 0,26 0,33 0,42 Conclusie Het waterverbruik binnen de HG laat vanaf 2009 een oplopende lijn zien. Ook het verbruik per medewerker/student. Ten opzichte van 2014 is het verbruik per medewerker/student in 2015 gestegen. Was er geen sprake geweest van een grote lekkage in de Van Olsttoren, dan was het verbruik per medewerker/student gedaald tot 1,71 m3 per gebruiker. Een verklaring voor de stijging in het waterverbruik is niet gemakkelijk te geven. Afgelopen jaren heeft de HG tal van waterbesparende maatregelen genomen, met name in toiletten: bij renovatie van toiletgroepen wordt standaard tweeknopsbediening in toiletten toegepast en sensorspoeling bij urinoirs. Verder is het aantal waterloze urinoirs in beperkte mate toegenomen. In de komende jaren staat binnen de HG een aantal grote nieuwbouw/verbouwprojecten op het programma. In de verbouwprojecten zullen deels ook toiletgroepen worden gerenoveerd, waarbij waterbesparende maatregelen worden doorgevoerd. Dit huisvestingsprogramma zal rond 2020 zijn afgerond. De verwachting is dat het watergebruik per gebruiker hierdoor de komende jaren zal afnemen. Factoren die het waterverbruik zullen doen toenemen zijn de komende jaren echter ook aanwezig: toename van aantallen studenten en medewerkers, meer contacturen voor studenten en ruimere openingstijden van de gebouwen. 6