Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009

Transcriptie

1 Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Economische krimp in 2009 Aantal vacatures sterk gedaald Werkloosheid in Breda stijgt me 14% Bredase bijstand daalt minimaal Bijstand onder jongeren sterk gestegen Instroom in de bijstand neemt toe 1 Inleiding In deze kwartaalrapportage over het 1 e kwartaal van 2009 worden de Bredase arbeidsmarktontwikkelingen in beeld gebracht. De ontwikkelingen zijn zoveel mogelijk gebaseerd op gegevens tot en met maart Op de eerste plaats wordt een algemeen stemmingsbeeld gegeven van de Nederlandse arbeidsmarkt. Vervolgens wordt de Bredase werkloosheidsontwikkeling beknopt beschreven. In hoofdstuk 4 worden specifieke ontwikkelingen van de Bredase bijstand (WWB) tot 65 jaar in kaart gebracht. Deze ontwikkelingen worden tevens afgezet tegen de landelijke ontwikkeling. 2 Beknopt beeld arbeidsmarkt 2009 Nederland Forse krimp economie in 2009 De Nederlandse economie was in 20 met 3,5% gegroeid. Dit was de hoogste groei na In 20 valt de economische groei terug tot 2%. Vanaf het vierde kwartaal van 20 worden de gevolgen van de mondiale kredietcrisis zichtbaar. De Nederlandse economie is dan voor het eerst sinds vijf jaar gekrompen. Het effect van de verslechterende economie zal vooral in 2009 en 2010 zichtbaar worden op de Nederlandse arbeidsmarkt. De nieuwe CPB-ramingen, die in i 2009 beschikbaar zijn gekomen, indiceren een zwaardere impact van de mondiale crisis op de Nederlandse economie dan eerder werd aangenomen. De toename van de werkgelegenheid in de marktsector (die in 20 nog +1,7% bedroeg) daalt in de recente verwachting van het CPB met -2,25% in Doordat de werkgelegenheid doorgaans met een vertraging van ongeveer een jaar op de ontwikkeling van de productie reageert valt volgens het CPB de afname van de werkgelegenheid in 2010 met 6,5% afname nog groter uit. De mate waarin deze afname zich precies zal manifesteren blijft moeilijk in te schatten door de grote onzekerheden over de toekomstige ontwikkelingen van de internationale handel en de binnenlandse consumptie. Stijging werkloosheid in 2009 en 2010 Het landelijk niveau van de werkloze beroepsbevolking, daalde met -2,6% tussen 20 en 20 tot 3,9% eind 20. In 2009 loopt het werkloosheidsniveau naar verwachting op tot 5,5%. De werkloze beroepsbevolking stijgt hiermee landelijk tot 430 duizend personen in De stijging van de werkloosheid zal vooral in 2010 plaatsvinden. In 2010 stijgt het landelijk werkloosheidsniveau tot 9,5% van de beroepsbevolking. In totaal neemt de werkloosheid in Nederland met 426 duizend personen toe tussen 20 en 2010 tot 730 duizend personen in Krapte arbeidsmarkt zo goed als verdwenen Het aantal vacatures bereikte eind i 20 een recordhoogte. Na i 20 veranderde er weinig en bleef het vacaturevolume op een hoog niveau staan. Met een scherpe daling van het aantal vacatures in het 4 e kwartaal van 20 komt er een duidelijke omslag in bovengenoemde ontwikkeling. Op landelijk niveau is eind 20 het aantal vacatures met- 22% fors gedaald. Ook in het 1 e kwartaal houdt met -18% deze scherpe daling aan. In een half jaar tijd is het aantal vacatures met bijna 100 duizend afgenomen. De krapte op de arbeidsmarkt was eind 20 al sterk verminderd. In het eerste kwartaal van 2009 is de krapte op de arbeidsmarkt verdwenen en neigt zij naar een ruime arbeidsmarkt. Afdeling Onderzoek en Informatie in opdracht van directie Sociale Zaken 1 24 julit 2009

2 Vooral het tempo waarin de arbeidsmarktsituatie in Nederland (en in de regio) is veranderd typeert de grote impact van de economische recessie Het aantal faillissementen is in minder dan 1 jaar verdubbeld. Situatie op de arbeidsmarkt verslechterd Zowel het CPB als het CBS zien bij een aantal indicatoren duidelijk effecten van de krimpende economie: De Nederlandse economie is in het 1 e kwartaal van 2009 met 4,5% gekrompen ten opzichte van een jaar eerder. Dit is de grootste krimp van de Nederlandse economie na de tweede Wereldoorlog. Ten opzichte van het 4 e kwartaal van 20 nam de Nederlandse economie met 2,8% af. Het aantal openstaande vacatures daalt in het 1 e kwartaal van 2009 verder tot 152 duizend vacatures. Dit is 60% minder dan in hetzelfde kwartaal van 20. In de periode februari-april 2009 waren gemiddeld 338 duizend personen werkloos (seizoensgecorrigeerd). De werkloosheid is met 32 duizend personen gestegen ten opzichte van eind 20. Het landelijk werkloosheidpercentage stijgt in deze periode met 0,7% tot 4,6%. De stemming onder ondernemers in de industrie is in maart 2009 iets positiever dan in ember 20. De stemming steeg met 0,3 punten tot een waarde van -20,8. Toch blijft het producentenvertrouwen in de eerste drie maanden van 2009 over het algemeen somber. Het consumentenvertrouwen is in maart 2009 verder afgenomen. Vooral de directe toekomst ziet de consument somberder in. Het consumentenvertrouwen zakte van -28 in ember 20 naar -34 in maart Het aantal pessimistische consumenten blijft duidelijk groter dan het aantal optimistische consumenten. Het aantal uitzenduren daalde in het 1 e kwartaal van 2009 met 6% tot opzichte van het 4 e kwartaal van 20. De daling van het aantal uitzenduren past in de huidige fase van laagconctuur. Door de afgenomen vraag naar producten en diensten zijn minder uitzendkrachten nodig. Vooral de laatste maanden is het aantal faillissementen explosief gestegen. Het voortschrijdend driemaands-gemiddelde kwam in maart 2009 uit op Werkloosheid en bijstand Werkloosheid in Breda stijgt met 14% Eind maart 2009 telt Breda 5.3 werklozen. Dit is 14% meer (+649 personen) dan in ember 20. Hiermee komt er een einde aan een vier jaar durende periode van dalende werkloosheid. De effecten van de economische crisis worden in Breda vanaf begin 2009 zichtbaar in de werkloosheidsontwikkeling. Het dalingstempo van de Bredase werkloosheid zwakte tussen het 2 e kwartaal en 4 e kwartaal van 20 af. In het laatste kwartaal van 20 was de werkloosheidsdaling vrijwel gehalveerd ten opzichte van het 3 e kwartaal. Ontwikkeling werkloosheid en bijstand gemeente Breda werkloosheid Bron:UWV Werkbedrijf, CBS, SZ Breda biistandsgerechtigden mrt 09 Het aantal bijstandsgerechtigden (tot 65 jaar) daalt in het 1 e kwartaal van 2009 nog licht tot personen (-1% ten opzichte van ember 20). De daling van de bijstand is daarmee ten opzichte van het laatste kwartaal van 20 behoorlijk afgezwakt. Op landelijk niveau is het bijstandsvolume in het 1 e kwartaal van 2009 toegenomen Afdeling Onderzoek en Informatie in opdracht van directie Sociale Zaken 2 24 julit 2009

3 Jeugdwerkloosheid Breda fors gestegen Het aantal werklozen in Breda tot 27 jaar telt eind maart personen. De Bredase jeugdwerkloosheid stijgt daarmee fors ten opzichte van eind 20 (+29%, +129 personen). Tussen maart 20 en ember 20 bleef de Bredase jeugdwerkloosheid vrijwel stabiel liggen op 445 personen. De huidige stijging is ruim twee maal zo groot dan het Bredase gemiddelde Ontwikkeling werkloosheid en bijstand 45-plus gemeente Breda Ontwikkeling werkloosheid en bijstand onder jongeren 1500 tot 27 jaar gemeente Breda mrt 09 werkloosheid 45+ bijstand Bron:UWV Werkbedrijf, CBS, SZ Breda 800 Werkloosheid vrouwen stijgt met 9% Eind maart 2009 zijn vrouwen in Breda werkloos. 400 Dit is ruim 9% meer dan eind ember 20. Hiermee is aan de sterke daling van het aantal 0 mrt 09 werkloze vrouwen in de periode i 20 ember 20 een einde gekomen. werkloosheid < 27 jaar bijstand < 27 jaar Ontwikkeling werkloosheid en bijstand onder vrouwen gemeente Breda Bron:UWV Werkbedrijf, CBS, SZ Breda 5000 De omvang van de Bredase jeugdwerkloosheid stijgt voor het eerst sinds De periode ember maart 20 werd gekenmerkt door een sterke afname van het aantal jeugdwerklozen Werkloosheid 45-plusser stijgt minder dan 2000 gemiddeld In 20 steeg de werkloosheid onder ouderen nog meer dan gemiddeld. Vanaf eind 20 wordt een daling van het aantal werkloze ouderen zichtbaar mrt 09 In het laatste kwartaal van 20 halveert de daling van werkloosheid vrouwen bijstand vrouwen het aantal oudere werklozen zich om vervolgens in het 1 e kwartaal van 2009 om te slaan in een toename. Bron:UWV Werkbedrijf, CBS, SZ Breda Deze werkloosheidstoename (+7%) onder 45-plussers ligt in het 1 e kwartaal van 2009 half zo hoog als het Bredase gemiddelde (+14%). De stijging van de oudere werklozen is vooral zichtbaar bij personen tussen 45 en 54 jaar. De toename van het aantal werkloze vrouwen in het 1 e kwartaal van 2009 is minder groot dan het Bredase gemiddelde. Afdeling Onderzoek en Informatie in opdracht van directie Sociale Zaken 3 24 julit 2009

4 Langdurige werkloosheid daalt minder snel In 20 was de langdurige werkloosheid met 24% afgenomen. De daling was vooral zichtbaar bij personen tot drie jaar werkloos. De afname onder de zeer langdurig werklozen (langer dan drie jaar werkloos) bleef hierbij achter. Eind maart 2009 zijn in Breda personen langdurig werkloos. Hiermee is de daling van het aantal langdurig werklozen vrijwel gestagneerd (-27 personen). Vooral de toename van het aantal werklozen tussen een en twee jaar werkloos zorgt voor deze minder gunstige ontwikkeling. Het aantal werklozen vanaf 2 jaar werkloos nam in het 1 e kwartaal van dit jaar nog licht af. Eind maart 2009 is ruim 22% van de langdurig werklozen tussen een en twee jaar werkloos tegen 19% in ember 20. Gezien de grote nieuwe instroom en de relatief geringe uitstroom uit de werkloosheid mag verwacht worden dat het aantal langdurig werklozen de komende tijd behoorlijk toe zal gaan nemen. Werkloosheid stijgt vooral vanaf mbo-niveau In het 1 e kwartaal van 2009 stijgt de Bredase werkloosheid bij alle opleidingsniveaus. De toename bij werkloze mbo ers en hbo ers is bovengemiddeld (respectievelijk +20% en +32%). De toename van het aantal werklozen bij vmbo ers (+10%) en wetenschappelijk opgeleiden (+12%) is benedengemiddeld. In absolute aantallen is de stijging het grootst bij mbo ers (+281 personen), hbo ers (+155 personen) en vmbo ers (+141 personen) Werkloosheid beroepsgroep gemeente Breda (top 15) % t.o.v. Beroepsgroep - mrt-09 Middelb.beroepen gedrag/maatschappij % Hogere adm./comm./econ. beroepen % Hogere technische beroepen % Middelbare adm./comm. beroepen % Middelbare technische beroepen % Lagere transportberoepen % Lagere verzorgende beroepen % Lagere technische beroepen % Lagere adm./comm. beroepen % Lagere agrarische beroepen % Lagere beveiligingsberoepen % Elementaire beroepen % Hogere pedagogische beroepen % Middelbare verzorgende beroepen % Bron: UWV Werkbedrijf Korte impressie verwachtingen arbeidsmarkt 2009 De situatie op de arbeidsmarkt wordt als gevolg van de kredietcrisis duidelijk minder gunstig. Dit komt in 2009 tot uiting in een: sterke toename werkloosheid afname werkgelegenheid forse daling vacaturevolume ruimere arbeidsmarkt 4 Bijstand in Breda Afnemende daling bijstandsgerechtigden Eind 1 e kwartaal 2009 ontvingen personen 1 (tot 65 jaar) een bijstandsuitkering. Het Bredase bijstandsvolume daalt ten opzichte van ember 20 minimaal (-0,9%). In het 3 e en 4 e kwartaal van 20 daalde de Bredase bijstand gemiddeld met 3,4%. Tussen ember 20 en ember 20 daalde de Bredase werkloosheid nog bij alle onderscheiden opleidingsniveaus. De werkloosheidsdaling wordt zichtbaar bij vrijwel alle in de top15 opgenomen beroepsgroepen. De daling is vooral zichtbaar op alle niveaus van de technische en administratieve-economische beroepen, bij de middelbare beroepen gedrag en maatschappij en bij de lagere transport, en verzorgende beroepen. Vooral de stijgende instroom in de bijstand zorgt voor een veel minder grote daling. Daarnaast neemt de uitstroom uit de bijstand licht af ten opzichte van het 4 e kwartaal van Bron: CBS WWB < 65 jaar Afdeling Onderzoek en Informatie in opdracht van directie Sociale Zaken 4 24 julit 2009

5 Ontwikkeling bijstandsvolume gemeente Breda In alle andere aangesloten gemeenten is de bijstand in 2009 toegenomen. Breda klimt daardoor ten opzichte van de achtste plaats in ember 20 naar de eerste plaats eind maart Bron: CBS mrt 09 Daling bijstand Breda; Toename bijstand Nederland Bleef de Bredase bijstandsontwikkeling in de eerste helft van 20 duidelijk achter bij de landelijke ontwikkeling. Vanaf het 3 e kwartaal valt de Bredase daling gunstiger uit dan landelijk. Ook in het 1 e kwartaal van 2009 blijft Breda het relatief goed doen. Terwijl het landelijke bijstandsvolume toeneemt kent Breda in deze periode nog een kleine afname. Op landelijk niveau zwakt de daling van de bijstand al in het 4 e kwartaal van 20 af. In 2009 is voor het eerst sinds 20 het aantal bijstandsuitkeringen aan personen tot 65 jaar in Nederland toegenomen (+1,7%). Breda in top rangschikking grote gemeenten De informatie uit de benchmark bestandsontwikkeling grote gemeenten geeft in maart 2009 voor Breda een positief beeld. Breda kent, net als Arnhem, nog een kleine afname van het bijstandsvolume Ontwikkeling bijstand <65 jaar gemeente Breda en Nederland (index 2001=100) Ontwikkeling bijstandsvolume ember 20-maart 2009 benchmark grote gemeenten*) 75 mrt 09 Breda index bijstand Nederland index bijstand Breda Arnhem Nijmegen Bron:CBS Rotterdam Utrecht Amsterdam Groningen Eindhoven gemiddeld Enschede Tilburg Den Bosch Drechtsteden -2,0% 0,0% 2,0% 4,0% Daling bijstandsjongeren omgeslagen in stijging Het aantal Bredase bijstandsgerechtigden tot 27 jaar stijgt in het 1 e kwartaal van 2009 met 9%. Deze ontwikkeling was eind 20 al voorzichtig in gang gezet met +1,6% toename. Hiermee komt een einde aan een lange periode van een afname van bijstandsvolume onder jongeren. De toename van het aantal jongeren is eveneens zichtbaar bij de Bredase werkloosheid. Jongeren ondervinden duidelijk de nadelige effecten van de huidige recessie. *)benchmark is inclusief blokkeringen Bron: bestandsontwikkeling grote gemeenten Afdeling Onderzoek en Informatie in opdracht van directie Sociale Zaken 5 24 julit 2009

6 143 Ontwikkeling bijstand jongeren gemeente Breda en Nederland (index 2001=100) Het aandeel ouderen stijgt van 51% eind 20 naar bijna 53% eind maart Het aandeel bijstandsgerechtigde 45-plussers in Breda is ruim 1% hoger dan landelijk Ontwikkeling bijstand 45-plus gemeente Breda en Nederland (index 2001=100) 43 index bijstand <25 jaar Nederland (CBS) mrt index bijstand <25 jaar Breda (CBS) index bijstand <27 jaar Breda (SZ) 90 Bron: CBS; SZ Breda mrt 09 In de 2 e helft van 20 daalde het aantal bijstandsgerechtigde jongeren( tot 25 jaar) in Breda sneller dan landelijk. In het 1 e kwartaal van 2009 is deze afname (zowel landelijk als in Breda) omgeslagen in een toename. De toename van het aantal bijstandsjongeren tot 25 jaar is in Breda ruim twee maal zo groot dan landelijk. Het aandeel jongeren tot 25 jaar in de bijstand ligt eind maart 2009 in Breda met 6,2% een half procent hoger dan landelijk. index bijstand 45+ Nederland index bijstand 45+ Breda Bron:CBS Bijstandsvolume allochtonen stabiliseert De grote daling van het aantal allochtone bijstandsgerechtigden komt halverwege 20 tot stilstand. Tussen ember 20 en maart 2009 schommelt het aantal bijstandgerechtigden tussen de 517 en 530 personen. Bijstand allochtonen gemeente Breda Omvang bijstandsgerechtigden 45+ licht gedaald 800 In tegenstelling tot de werkloosheidsontwikkeling onder 45-plussers neemt de bijstand onder 45-plussers in het 1 e kwartaal van 2009 in Breda nog af (-0,6%). Eind maart 2009 ontvingen personen boven de 45 jaar een bijstandsuitkering. 650 Breda volgde tot september 20 min of meer de landelijke ontwikkeling. Vanaf het 3 e kwartaal 20 daalt het aantal oudere bijstandsgerechtigden in Breda sneller dan landelijk. In het 1 e kwartaal van 2009 is de landelijke daling omgeslagen in een toename. Breda kent in deze periode nog een geringe daling Bron: SZ Breda mrt 09 Afdeling Onderzoek en Informatie in opdracht van directie Sociale Zaken 6 24 julit 2009

7 In het 1 e kwartaal van 2009 is het aantal allochtonen met een bijstandsuitkering nauwelijks afgenomen (-3 personen). De afname ten opzichte van ember 20 bedraagt 60 personen. Op landelijk niveau komt de daling in het 1 e kwartaal vrijwel tot stilstand De instroom van allochtonen in de bijstand is in het 1 e kwartaal van 2009 hoger dan in het voorgaande kwartaal. De uitstroom uit de bijstand van allochtonen neemt minder hard toe waardoor het bijstandsvolume tussen eind 20 en eind maart 2009 nauwelijks is afgenomen. Een vergelijking met de Nederlandse ontwikkeling is niet mogelijk door het ontbreken van landelijke gegevens. Bijstandsvolume vrouwen daalt met 1% Breda telt eind maart vrouwen in de bijstand. Dit is 1% minder dan eind 20 (-20 personen). Ontwikkeling bijstand vrouwen gemeente Breda en Nederland (index 2001=100) Zowel in Breda als landelijk stijgt inmiddels het aantal personen dat korter dan een jaar een bijstandsuitkering heeft.deze ontwikkeling is op landelijk niveau al vanaf november 20 zichtbaar. In Breda stijgt het aantal personen die korter dan 1 jaar een bijstandsuitkering ontvangen pas vanaf maart dit jaar. instroom in de bijstand neemt weer toe De dalende tendens van de instroom in de bijstand komt eind 20 tot stilstand. In de eerste drie maanden van 2009 stijgt de instroom met ruim 36% (ten opzichte van het 4 e kwartaal 20). Daarnaast wordt de uitstroom uit de bijstand minder waardoor het positief verschil tussen in- en uitstroom van bijstandcliënten verdwenen is. In het 2 e halfjaar van 20 lag de uitstroom van bijstandsgerechtigden nog behoorlijk hoger dan de instroom In- en uitstroom gemeente Breda index bijstand vrouwen Nederland mrt index bijstand vrouwen Breda Bron:CBS 200 In tegenstelling tot Breda neemt op landelijke niveau in 100 het 1 e kwartaal van 2009 het aantal vrouwen in de bijstand toe. De laatste stijging van het landelijke mrt 09 bijstandsvolume onder vrouwen dateert uit begin 20. instroom uitstroom Afname langdurige bijstand houdt aan De afname van het aantal personen die een jaar of langer een bijstandsuitkering krijgen houdt ook in het 1 e kwartaal van 2009 nog aan. Het dalingstempo ligt in Breda al drie kwartalen op -2%. Bron: SZ Breda De verhouding tussen de instroom en uitstroom van de bijstand pakt in het 1 e kwartaal van 2009 op een Afdeling Onderzoek en Informatie in opdracht van directie Sociale Zaken 7 24 julit 2009

8 waarde van 97 2 minder gunstig uit dan in voorgaande drie kwartalen (gemiddelde waarde 119). In onderstaand figuur wordt het aandeel in de bijstand van een aantal doelgroepen afgezet tegen het aandeel op de uitstroom. Bij vrouwen blijft het aandeel in de bijstand op 58% staan. Het aandeel van vrouwen in de uitstroom daalt in het 1 e kwartaal van 2009 naar 43% en blijft daarmee structureel onder het aandeel in de bijstand liggen. Aandeel draaideurcliënten gedaald 80% 70% 60% 50% Aandeel doelgroepen in de bijstand en in de uitstroom gemeente Breda Het aandeel draaideurcliënten (personen die binnen zes maanden opnieuw instromen in de bijstand) daalt in het 1 e kwartaal van 2009 verder tot 15%. Het percentage ligt daarmee duidelijk onder het niveau van de voorgaande jaren. Aandeel draaideurcliënten in de instroom naar de bijstand gemeente Breda % 40% 30% 20% 10% 0% allochtoon < plus vrouw 20 % in bestand 20 % in uitstroom 2009 % in bestand 2009 % in uitstroom 30% 20% 10% Bron:SZ Breda Het aandeel in de uitstroom van allochtonen ligt eind 1 e kwartaal van % boven het aandeel in het bestand. Door een licht gestegen uitstroom bij allochtonen neemt het aandeel in de uitstroom ten opzichte van het 4 e kwartaal 20 toe tot 18%. Het aandeel jongeren tot 27 jaar in de uitstroom blijft weliswaar hoger dan het aandeel in de bijstand, maar het positief verschil wordt duidelijk minder groot dan in 20. Het aandeel van jongeren in de bijstand stijgt tot 11% terwijl het aandeel van jongeren in de uitstroom afneemt tot 18%. Het aandeel ouderen in de uitstroom (32%) blijft lager dan het aandeel ouderen in de bijstand (53%). Positief is in het 1 e kwartaal van 2009 het hogere aandeel in de uitstroom vergeleken met 20 (28%). Bron:SZ Breda Toch is het aantal ingestroomde draaideurcliënten in het 1 e kwartaal van 2009 niet lager dan het aantal in het 4 e kwartaal van 20 ( 56 personen). Alleen door de sterk gestegen instroom in de bijstand daalt het percentage draaideurcliënten. Het aandeel draaideurcliënten stijgt in het 1 e kwartaal van 2009 bij 45-plussers (19%) en bij vrouwen (15%). Bij allochtone bijstandsgerechtigden blijft het aandeel draaideurcliënten op 16% staan. Onder jongere bijstandsgerechtigden daal t het aandeel draaideurcliënten fors van 16% eind 20 naar 4% in het 1 e kwartaal van De uitstroom onder jongeren lag, door de verslechterde arbeidsmarktsituatie, de afgelopen twee kwartalen 2 Bij een waarde die lager ligt dan 100 is de instroom groter dan de uitstroom behoorlijk lager dan in de periode daarvoor. Mogelijk uit de bijstand. Bij een waarde boven de 100 ligt de uitstroom hoger dan de instroom. daalt hierdoor ook het aantal draaideurcliënten. Afdeling Onderzoek en Informatie in opdracht van directie Sociale Zaken 8 24 julit % mrt 09