EEN BONTE VERZAMELING De Collectie Almere; Laatste aanwinsten 2001-2007 Lesbrief ter voorbereiding van bezoek aan de tentoonstelling Tweeentwintigduizendvijfhonderd. De Collectie Almere; Laatste aanwinsten 2001-2007 in Museum De Paviljoens in Almere. Basisonderwijs middenbouw groep 3/4/5 Museum De Paviljoens met lichtinstallatie Love & Happiness van Bik Van der Pol Fotografie: Jannes Linders Het educatief programma Een bonte verzameling bestaat uit: Op school bereidt de leerkracht zelf het museumbezoek met de leerlingen voor aan de hand van voorbereidend lesmateriaal Een bezoek van 1,5 uur aan Museum De Paviljoens dat wordt begeleid door ervaren museumdocenten Op school gaan de leerkracht en de leerlingen aan de slag met de suggesties voor verwerkingslesmateriaal (dit materiaal ontvangt u tijdens het museumbezoek) [1]
Tentoonstelling: De Collectie Almere; Laatste aanwinsten 2001 2007 (12 mei-21 okt 07) De Collectie Almere is de kunstverzameling van Almere. De hedendaagse kunstwerken die afgelopen zeven jaar werden verzameld, zijn nu in het museum te zien. Normaal gesproken staan veel kunstwerken in het stadhuis. De kunstverzameling kan worden opgevat als een spiegel van de jonge stad Almere met haar stedelijke en landschappelijke ontwikkelingen. De kunstwerken sluiten ook aan bij de internationale ontwikkelingen in de beeldende kunst vanaf de jaren zestig tot nu. De laatste jaren werden vooral kunstwerken verzameld die aansluiten bij het moderne, stedelijke en toekomstgerichte karakter van Almere. Zo is er veel aandacht voor kunstenaars die werken met fotografie en nieuwe media en die zich richten op ontwikkelingen in snelgroeiende steden. Er zijn onder meer landschapsfoto s van Gerco de Ruijter te zien gefotografeerd met behulp van een vlieger; een tafel die tot leven komt van Yael Davids; en fotoportretten van slapende mensen van Yeb Wiersma. Breng vooral een bezoekje aan de toiletten voor het bijzondere kunstwerk van Jonas Dahlberg; en speel het levensgrote ganzenbord-achtige spel Sugoroku van de Japanse kunstenaar Chikako Watanabe. De klapper van de tentoonstelling is de installatie Jump van Job Koelewijn. Een bezoek aan dit werk is een ware belevenis! Programma museumbezoek: Bezoek tentoonstelling Museum De Paviljoens onder begeleiding van museumdocenten: (45 minuten) Interactieve rondleiding met kijk denk, eigen mening, spel en discussie-opdrachten. (45 minuten) Spelen Sugorokuspel van kunstenaar Chikako Watanabe + zelf maken Sugorokuspel Inhoud leen-lespakket voorbereidende les: Bevestiging afspraak museumbezoek Lesbrief ter voorbereiding Foto gebouw Museum De Paviljoens in Almere Prentenboek Frederick (1974), Leo Lionni Foto van kunstwerk Departure (2001) van Yeb Wiersma Drie foto s van kunstwerk Picknick (1998) van Yael Davids Foto van kunstwerk Table (1997) van Yael Davids Doel voorbereidende les: Voorbereiding museumbezoek. Kennismaking met Museum De Paviljoens, met hedendaagse kunst (fotografie, videokunst, installatiekunst, conceptuele kunst), met de kunstverzameling van de stad Almere, die de kinderen gaan bekijken in het museum. Ook wordt met het prentenboek Frederick aandacht besteed aan het belang van kunstenaars en hun verbeeldingskracht en creativiteit in de maatschappij. [2]
Lesvorm voorbereidende les: Onderwijsleergesprek, individuele kijk-schrijfopdracht. Wij raden de leerkracht aan het museumbezoek voor te bereiden aan de hand van het beeldmateriaal en de bijbehorende lesbrief. De lesbrief bevat een reeks vragen die u kunt gebruiken tijdens het onderwijsleergesprek. Daarnaast is er een individuele opdracht waar tijdens het museumbezoek verder op door wordt gegaan. Duur voorbereidende les: Het onderwijsleergesprek aan de hand van afbeeldingen duurt ongeveer 1 uur. Dit voorbereidende leen-lespakket graag met het museumbezoek weer terugbrengen. Voorbereiding bezoek Museum De Paviljoens Inleiding onderwijs-leergesprek. Kringgesprek/onderwijs-leergesprek 1. Wie is er wel eens in een museum geweest? 2. Zo ja, in welk museum? Bijvoorbeeld in NieuwlandPolderMuseum in Lelystad, Volkenkundig museum (bijv. Tropenmuseum in Amsterdam); natuurmuseum (bijv. Naturalis in Leiden); openluchtmuseum (bijv. Zuiderzee Museum in Enkhuizen); kunstmuseum (bijv. Oudheidkundig Museum in Leiden, Rijksmuseum in Amsterdam). 3. Wat heb je daar gezien? Eigen ervaring, bijv. planten, opgezette dieren, skeletten, stenen, schelpen, techniek, schilderijen, foto s et cetera. 4. Wat is een museum eigenlijk? Een museum is een plek waar bijzondere spullen worden verzameld, bewaard en tentoongesteld, zodat mensen ernaar kunnen komen kijken en meer informatie kunnen krijgen over die bijzondere spullen. 5. Wie spaart er zelf iets? Zo ja, wat dan? Eigen ervaring. Als je niet één potlood hebt, maar een paar verschillende noemen we dit een verzameling potloden. 6. Waar en hoe bewaar je jouw verzameling? Eigen mening. [3]
7. Wat zou je graag willen doen met je verzameling? Eigen mening. Ook Almere heeft een museum: De Paviljoens, zilverkleurige gebouwen van staal en glas achter het politiebureau in Almere-Stad. 8. Wie is er wel eens in Museum De Paviljoens in Almere geweest? Eigen ervaring. 9. Wat denk je dat er in Museum De Paviljoens te zien is? De Paviljoens is een kunstmuseum. Je vindt er geen schilderijen van Rembrandt of Vincent van Gogh. Er is alleen nieuwe kunst te zien, die past bij een jonge stad als Almere. Deze kunstwerken zijn gemaakt door jonge kunstenaars die nu leven, zoals bijvoorbeeld kunstenaar Job Koelewijn van wie nu een tentoonstelling is in De Paviljoens. Ook wordt de kunstverzameling van de stad Almere bewaard en gepresenteerd in De Paviljoens. Deze verzameling bestaat uit meer dan 200 kunstwerken. Bijzonder is dat de kunstwerken niet alleen binnen in het museum te zien zijn, maar ook buiten in de stad. In De Paviljoens zijn ook wisselende tentoonstellingen te zien van kunst uit deze tijd. Foto De Paviljoens laten zien. 10. Waaraan doen deze gebouwen jou denken? Bijvoorbeeld aan caravans of treinwagons. 11. Wat kan met dit gebouw dat met de meeste andere gebouwen niet kan? Je kan ook ònder het gebouw doorlopen, omdat het op palen staat! Het gebouw De Paviljoens staat nu 12,5 jaar in Almere. Het bijzondere is dat het gebouw niet is ontworpen voor Almere, maar voor een grote en beroemde kunsttentoonstelling in de Duitse stad Kassel: de Documenta. 100 dagen lang stond het gebouw daar in een groot park. Tienduizenden mensen uit de hele wereld bekeken de kunst in het gebouw. Daarna moest het gebouw weer weg. De burgemeester en wethouders van Almere hebben het gebouw gekocht, want ze wilden hier ook graag een plek om kunst te laten zien. De Paviljoens werden als een legohuis helemaal uit elkaar gehaald en op tientallen vrachtwagens naar Almere vervoerd. In Almere-Stad werden ze weer als een bouwpakket in elkaar gezet. 12. Wie kan uitleggen wat een kunstenaar doet? Een kunstenaar is iemand die voor zijn beroep kunst maakt. 13. Een kunstenaar kan allerlei soorten kunst maken. Kun je een paar soorten kunst noemen? Bijvoorbeeld: een schilderij, een beeld, een foto. 14. Kunstenaars maken tegenwoordig niet alleen schilderijen en beeldhouwwerken, maar ook hele andere dingen. Noem drie ande- [4]
re soorten kunst uit deze tijd. foto s, videokunst, computer of internetkunst, landschapskunst, performance-kunst ( levende kunst ; de kunstenaar maakt met zijn hele lichaam deel uit van het kunstwerk) of installatiekunst (= groot eigentijds kunstwerk bestaande uit verschillende losse onderdelen waar je in en tussendoor kunt lopen om het te ervaren). Typisch voor hedendaagse kunst is dat het idee achter het kunstwerk heel belangrijk is. Tijdens het museumbezoek vertelt de museumdocent je meer over de ideeën van de kunstenaars en over de verhalen die ze met hun kunstwerken willen vertellen. Lees het verhaal voor van Frederick uit het prentenboek van Leo Lionni. Het boek is bedoeld voor jongere kinderen, maar deze fabel maakt ook voor wat oudere kinderen heel goed duidelijk wat een kunstenaar of dichter is en wat verbeeldingskracht is. 15. In het verhaal is iedereen hard aan het werk om de wintervoorraad aan te leggen. Alleen Frederick zit te niksen, zo lijkt het. Wat doet Frederick? Wat verzamelt hij? Hij verzamelt zonnestralen voor de koude donkere wintertijd; kleuren omdat in de winter alles grauw is; en woorden voor als we [5]
misschien niets meer te zeggen hebben. 16. Wat vinden de andere muizen van wat Frederick heet verzameld? Hoe reageren ze erop? Frederick kan in zulke mooie woorden vertellen over van alles wat hij heeft gezien, dat de muizen vanzelf weer warm worden alsof de zon schijnt, en in gedachten mooie gekleurde schilderingen zien. Ze genieten er zó van, dat ze vergeten dat ze hongerig zijn, het koud hebben en zich vervelen. 17. Wat vind jij belangrijker: eten en drinken voor de winter óf de zonnestralen, kleuren en mooie woorden die Frederick heeft verzameld? Of vind je het misschien allebei belangrijk? Leg uit waarom. Eigen mening. Een kunstenaar is iemand die net als Frederick vanaf een afstandje dingen bekijkt en bedenkt. Met die ideeën maakt hij dan gedichten, muziek, verhalen of kunst maakt waar andere mensen van kunnen genieten of die andere mensen aan het denken zetten. 18. Frederick weet van zichzelf dat hij een dichter is. Hoe denk je dat je het van jezelf kunt weten of je een kunstenaar bent? Soms weet je dat je kunstenaar bent als je heel nieuwsgierig bent, graag naar de wereld om je heen kijkt en erover nadenkt en veel ideeën hebt die je graag wilt uitvoeren. [6]
Onderwijs-leergesprek Vragen bij de tentoonstelling De Collectie Almere; aanwinsten 2001-2007 Yeb Wiersma Departure, Henry James, Cooper Union, Library New York City 2001 In Museum De Paviljoens ga je de kunstverzameling van de stad Almere bekijken. Eén van de kunstwerken uit de kunstverzameling zie je hier op kleurkopie. Het is de foto Departure, Henry James, Cooper Union, Library New York City gemaakt door kunstenaar Yeb Wiersma. Je spreekt haar naam uit als Iep. Yeb houdt het meest van lezen en van buiten spelen in de natuur. De foto s die ze maakt, gaan dan ook altijd over boeken, over lezen, en over de natuur. Bekijk deze foto. 1. Wat voor iemand zie je op de foto? Een jonge vrouw, een studente. 2. Wat doet de jonge vrouw? Ze is in slaap gevallen tijdens het lezen. Ze lijkt te dromen. 3. Waar denk je dat de slapende studente op de foto over droomt? Eigen mening. Het lijkt geen nachtmerrie, maar een fijne droom. [7]
4. Wat voor soort boek heeft ze in haar handen? Het boek heet The Art of Travel, De kunst van het reizen, van de Amerikaanse romanschrijver Henry James. 5. Op wat voor plek zit de vrouw te lezen, denk je? In de bibliotheek van een universiteit (Cooper Union) in New York in Amerika. Hier staan van die fijne fauteuils waarin je helemaal weg kunt zakken met een boek. Yeb studeerde aan de kunstacademie in New York. Omdat het zo n dure stad is, had ze een bijbaantje in de bibliotheek. Vaak nam ze haar camera mee om mensen te fotograferen. 6. Hou jij van lezen? Zo ja wat lees je het liefst? Bij welke boeken kan jij lekker weg dromen? Eigen mening. 7. Denk je dat de student echt lag te slapen? Of doet ze alsof voor de fotograaf? Leg uit waarom je dat denkt. Eigen mening. De vrouw is geen model. Yeb zag haar toevallig in de bibliotheek. Yeb heeft de vrouw even wakker gemaakt en toestemming gevraagd om wat later als ze weer zou slapen een foto te maken. De vrouw vond het goed. Ze heeft ook een foto-afdrukje gekregen van Yeb. 8. Yeb wil met haar foto s het plezier van lezen verbeelden. De reis die je in je hoofd kunt maken met mooie woorden, verhalen of gedachten. Vind je dat dit is gelukt met deze foto s? Eigen mening. Yeb Wiersma Departure, Henry James, Cooper Union, Library New York City 2001 [8]
In Museum De Paviljoens ga je ook een paar kunstwerken bekijken van kunstenaar Yael Davids. Op drie foto s zie je haar kunstwerk Picknick. Dit was bijna tien jaar geleden te zien in een tentoonstellingsruimte in Amsterdam. Laat eerst het bovenste gedeelte van de zwartwit foto zien. 9. Beschrijf de mensen die hier zijn afgebeeld. Waar doen ze jou aan denken? Wat zijn ze aan het doen? Een man en een vrouw zitten samen gezellig te picknicken. Het zijn twee dwergachtige figuren; ze zijn heel klein. Ze dragen bijzondere kostuums in mooie stoffen. Misschien doen ze je een beetje denken aan sprookjesfiguren, bijvoorbeeld aan een prins en prinses. Maar het zijn de kunstenaar Yael Davids en haar vriend André. Laat de twee kleurenfoto s van Picknick zien. Nu zie je het kunstwerk in zijn geheel. 10. Is Yael echt zo klein? En haar vriend André is hij echt zo klein? Nee, ze zijn niet klein. Onder de tafel zien we hun echte benen. 11. Waar zijn de armen van André? Het lijkt erop dat zijn onderarmen de benen van de dwergachtige figuur zijn. Hij heeft schoenen aan zijn handen. 12. Waarom denk je dat Yael haar truc verklapt door hun echte benen te laten zien? Eigen mening. Yael wil mensen niet voor de gek houden; ze wil een bepaalde geheimzinnige of zelfs een beetje enge sfeer overbrengen. 13. Dit kunstwerk is geen schilderij, geen beeld en geen foto. Hoe zou je dit kunstwerk noemen? Het is eigenlijk een levend kunstwerk waarbij het menselijk lichaam heel belangrijk is. Zo n kunstwerk noem je een performance, dat is het Engelse woord voor een uitvoering of toneelstukje. In alle kunst van Yael speelt het menselijk lichaam een belangrijke rol. Soms gebruikt ze alleen haar eigen (zwarte) haren. Hiervan heeft ze bijvoorbeeld eens (spinnen)web geweven in een museum. Net als Picknick is dat kunstwerk ook een beetje spannend om te zien. Individuele schrijfopdracht voor groep 4 en 5 / Kringgesprek groep 3 Bekijk de foto van een ander kunstwerk van Yael, dat je in het museum ook zult zien. Het is het kunstwerk Table, dit is Engels voor Tafel. De leerlingen gaan een verhaaltje schrijven naar aanleiding van de foto van het kunstwerk. Hang op een centrale plek in de klas de kleurkopie van de foto Table van Yael Davids op. Er wordt niet gesproken over de foto. De leerkracht deelt papier en pennen uit en legt de opdracht uit aan de leerlingen. Elke leerling kijkt goed naar de foto en laat zijn fantasie de vrije loop. Welk (fantasie)verhaal kun jij verzinnen bij deze bijzondere tafel? Wat is er met de tafel gebeurd? Elke leerling schrijft hierover een kort verhaaltje. [9]
Een tweede schrijfopdracht: Yael komt uit Israël; ze woont en werkt nu in Amsterdam. Ze verwijst met dit kunstwerk ook naar de maaltijd, die in de Joodse cultuur een belangrijke betekenis heeft. Welke maaltijd bij jou thuis heeft een bijzondere betekenis? Wat eten jullie dan? En op wat voor moment? Hoe ziet de tafel er dan uit? Wie zitten er dan aan tafel? Gebeuren er dan ook nog andere bijzondere dingen tijdens het eten? Beschrijf het in een kort verhaaltje. Als iedereen klaar is, lezen een paar kinderen hun verhaaltje bij de foto voor. Zijn de verhalen hetzelfde of verschillen ze? Er zijn geen goede of slechte verhalen; iedereen heeft anders gekeken en de foto op een andere manier geïnterpreteerd. De leerkracht geeft aan dat ze in het museum het verhaal dat Yael met deze foto wil vertellen, zullen horen. Het is leuk om de verhalen op papier mee te nemen naar het museum, zodat een aantal kinderen hun verhaaltje kunnen voorlezen bij het kunstwerk. De museumdocent zal er dan verder op ingaan. Yael Davids Table, 1997 [10]
Bezoek aan Museum De Paviljoens Op de tentoonstelling in Museum De Paviljoens zul je nog veel meer kunstwerken uit de kunstverzameling van de stad Almere gaan bekijken. Wilt u onderstaande huisregels met uw leerlingen bespreken. In het museum gelden dezelfde regels als op school + nog een paar extra huisregels: Luister goed naar de aanwijzingen van de museumdocent en de suppoost. Je jas en tas achterlaten in de garderobe. In het museum mag je niet eten of drinken. Niet rennen in het museum, maar gewoon lopen. Kijken met je ogen en niet met je handen. Niet schreeuwen in het museum (er zijn ook andere bezoekers). Even je vinger opsteken als je wat wilt zeggen of vertellen. Begeleiding van school Per klas zijn twee begeleiders van school nodig. Meer dan drie begeleiders zijn gezien de kleine groepen niet nodig en wenselijk. Mocht u met meer begeleiders komen in verband met het vervoer naar het museum, neemt u hier dan even contact over op. Route naar Museum De Paviljoens Via de loopbrug bij de koperen bol HIER kunt u Museum De Paviljoens betreden. Bij het museum is voldoende ruimte om fietsen te parkeren. Het museum is per bus bereikbaar vanaf treinstation Almere Centrum en lijn 5 halte Greta Garboplantsoen. Het museum ligt op vijf minuten lopen van het treinstation Almere Centrum. U loopt de stationshal uit, uitgang rechts naast Burger King, over het plein. Rechtdoor de winkelstraat in, na de Hema aan de linkerkant, neemt u de eerste straat links. De brug onderdoor, het water oversteken en u ziet het museum dat er uit ziet als zilverkleurige paviljoens van staal en glas op palen, recht voor u staan. Er is een betaalde parkeerplaats voor de deur van het museum, maar het parkeertarief is hier hoger dan bij het Manifestatieveld of de parkeergarage verderop. (prijzen Manifestatieveld eerste uur gratis, daarna 1,20 euro per 59 minuten) Na het museumbezoek wordt - indien afgesproken - een factuur gestuurd. Annuleren van de gemaakte afspraak dient tenminste vijf werkdagen voorafgaand aan het museumbezoek te gebeuren, anders worden de gemaakte kosten alsnog in rekening gebracht. Retour leen-lespakketten Wil de laatste klas tijdens het museumbezoek het voorbereidende leen-lespakket terugbezorgen? U krijgt dan het leen-lespakket mee voor de verwerkingsles. Graag ontvangen we binnen 3 weken na het museumbezoek dit verwerkingslespakket samen met het ingevulde enquêteformulier retour. De lespakketten worden weer door andere scholen gebruikt. Helaas zijn wij genoodzaakt om de kosten voor het leen-lespakket in rekening te brengen als we dit niet retour krijgen. Alvast bedankt voor de moeite! [11]
2007 Dit lesmateriaal is ontwikkeld door de Afdeling Educatie van Museum De Paviljoens /\/Museum De Paviljoens /\/ Heleen van Halsema of Mireille de Putter /\/ Odeonstraat 3 Almere-Stad /\/ 036-5450400 /\/ educatie@depaviljoens.nl /\/ www.depaviljoens.nl [12]