MOSO International BV Adam Smithweg 2 1689 ZW Zwaag, the Netherlands Environmental Product Declaration In overeenstemming met EN 15804, volgens de bepalingsmethode SBK 2.0, november 2014 Productnaam: MOSO massieve plaat en balk, caramel Datum van uitgave: 20 mei 2016 Geldigheid voor: 5 jaar Functionele eenheid: Plaatmateriaal en balken van MOSO Bamboe, gelamineerd (side pressed / plain pressed), gecarboniseerd (caramel), voor verschillende binnen toepassingen, uitgedrukt in kg. Reikwijdte van de verklaring Type van de EPD is Cradle to gate with options, inclusief transport naar bouwplaats en afvalfase, ten behoeve van opname in de Nationale Milieu Database als basisprofiel. De LCA is uitgevoerd door de Stichting Agrodome. Gebaseerd op product- en procesgegevens van MOSO International BV (de fabrikant). Product Omschrijving De MOSO massieve plaat en massieve balk is een zeer decoratief product welke bestaat uit meerdere lagen gelamineerd bamboe, beschikbaar in diverse variaties wat betreft afmeting, dikte, opbouw, stijl en kleur. De plaat is toepasbaar in verscheidene interieur toepassingen zoals, werkbladen, wanden, plafonds en meubeltoepassingen. De balk wordt met name toegepast in semiconstructieve toepassingen zoals kozijnen, deurprofielen, etc.
Doel en Doelgroep Doel van het onderzoek is, informatie te verzamelen over de milieueffecten gedurende de levensduur van MOSO massieve plaat en balk, om inzicht te verschaffen in de milieu impact van het product. De resultaten kunnen worden gebruikt om te zien waar verbetering van het productieproces wenselijk is. Tevens is beoogd opname in de Nederlandse Nationale Milieudatabase (NMD) mogelijk te maken as basisprofiel. Daarnaast kunnen de resultaten gebruikt worden om afnemers te informeren over de milieu impact van het product. Product Toepassing Voor de LCA berekening onderliggend aan deze EPD is rekening gehouden met het product als basismateriaal c.q. half fabricaat met de mogelijkheid tot gebruik in diverse interieur toepassingen. MOSO massieve plaat en balk bestaat uit gelamineerde fijne, rechte, bamboestrips waaruit panelen, balken en vloerdelen worden ontwikkeld. De wijze van positioneren van de strips in de toplaag bepaalt de stijl:"plain pressed" (in stroken) of "side pressed "(strips op hun zijkant). Bovendien kunnen de input strips worden gebleekt ('naturel' kleur), gecarboniseerd ('caramel' kleur) of dubbel gecarboniseerd ("chocolate" kleur) om een kleur te verwerven. Voor de LCA van MOSO massieve plaat en balk is uitgegaan van de gecarboniseerde versie (caramel). MOSO massieve plaat en balk is een organisch product (97%) dat wordt geproduceerd van de reuzen bamboesoort Phyllostachus Pubescens afkomstig uit China (diameter tot 15cm en lengtes tot 15 meter) en is leverbaar met FSC-certificaat. Technische gegevens Naam Waarde Volumieke massa 700 kg/m3 Hardheid (Brinell) > 4kg/mm2 (EN 1534) Brand Euroklasse D, EN 13501-1 Warmte geleiding (λ) 0,17 W/mK Samenstelling Materiaal Aandeel Bamboe strips 97% Overige stoffen 3% LCA-calculatieregels Productie eenheid Plaatmateriaal en balken van MOSO Bamboe, gelamineerd (side pressed / plain pressed), gecarboniseerd (caramel kleur), voor verschillende binnen toepassingen, uitgedrukt in kg. Naam Waarde Eenheid Productie eenheid 1,00 kg Volumieke massa 700 kg/m3 2
Systeemgrens Deze EPD is gemaakt voor Cradle to gate with options inclusief transport naar bouwplaats en afvalfase conform EN 15804. Calculatie biogene koolstof Volgens de SBK Bepalingsmethode wordt zowel de opname van CO2 tijdens de groei, als de emissie van CO2 in de afvalfase niet meegenomen in de berekening van versterkt broeikaseffect (GWP). Dit in afwijking van de EN 15804, volgens welke per submodule GWP zou moeten worden berekend van opname/ emissie van biogeen CO2.Voor de totaal berekening van GWP (saldo over alle modules) is er geen verschil tussen de SBK-bepalingsmethode en EN 15804. Vergelijkbaarheid Een vergelijking of een evaluatie van EPD gegevens is alleen mogelijk indien alle datasets zijn gemaakt volgens EN 15804 en er rekening is gehouden met dezelfde product gebonden standaard eigenschappen en modules. LCA-modules De volgende gegevens hebben betrekking op de aangegeven modules en zijn de basis voor berekeningen of kunnen worden gebruikt voor verdere berekeningen. Alle aangegeven waarden hebben betrekking op de aangegeven functionele eenheid. Zowel de Europese norm EN 15804 als de hierop gebaseerde Nederlandse Bepalingsmethode SBK onderscheiden vier hoofdmodules, die corresponderen met de verschillende fasen in de levenscyclus van een bouwmateriaal; Modules A (productie van materialen en bouw), B (gebruiksfase van het gebouw), C (end-of-life fase van het gebouw) en D (Milieulasten en-baten buiten de systeemgrens); zie Figuur 1 Figuur 1: Schematische voorstelling van de modules A tot en met D als toegepast in EN 15804. Verplichte onderdelen voor deze EPD zijn volgens de SBK-bepalingsmethode 2.0: Fase A1-3, C1-4 en D. Tevens is A4 berekend. 3
LCA-resultaten Hieronder staan de resultaten van de verschillende milieu-invloeden van MOSO massieve plaat en balk voor 1 kg. Basisprofielen Fase(n) EN 15804 Unit A1-3 A4 B1 B2 C2 Tabel 1: LCA-resultaten onderverdeling van de modules volgens Nederlandse richtlijnen, SBK bepalingsmethode 2.0 C3 (+ C1, C4 en/of D) Abiotic depletion, non fuel kg antimoon eq. 1,257E-06 8,423E-07 -- -- 4,351E-08-2,894E-09 Abiotic depletion, fuel kg antimoon eq. 5,581E-03 1,523E-04 -- -- 1,062E-04-5,284E-03 Global warming (GWP100) kg CO2 eq. 8,277E-01 2,061E-02 -- -- 1,469E-02-5,774E-01 Ozone layer depletion (ODP) kg CFK-11 eq. 5,538E-08 3,398E-09 -- -- 2,357E-09-4,639E-08 Photochemical oxidation kg ethyleen eq. 7,613E-04 1,763E-05 -- -- 1,082E-05-4,218E-05 Acidification kg SO2 eq. 9,728E-03 1,082E-04 -- -- 7,944E-05-5,781E-04 Eutrophication kg PO4- eq. 9,729E-04 2,987E-05 -- -- 2,193E-05 6,847E-05 Human toxicity kg 1,4- DB eq. 3,395E-01 7,204E-03 -- -- 5,073E-03-5,528E-02 Fresh water aquatic ecotox. kg 1,4- DB eq. 4,892E-02 2,050E-03 -- -- 1,447E-03 2,539E-03 Marine aquatic ecotoxicity kg 1,4- DB eq. 1,216E+02 4,098E+00 -- -- 2,941E+00-3,238E+01 Terrestrial ecotoxicity kg 1,4- DB eq. 4,791E-03 4,853E-05 -- -- 3,368E-05-3,262E-04 Total renewable energy MJ 3,823E-01 4,138E-03 -- -- 3,071E-03-3,271E-01 Total non renewable energy MJ 1,088E+01 3,524E-01 -- -- 2,467E-01-1,115E+01 Total Energy MJ 1,126E+01 3,565E-01 -- -- 2,497E-01-1,148E+01 Water, fresh water use m3 1,057E+00 2,411E-02 -- -- 1,786E-02-2,671E-01 Waste, non hazardous kg 3,052E-02 5,159E-03 -- -- 3,100E-03 1,128E+02 Waste, hazardous kg 2,118E-01 8,138E-03 -- -- 5,804E-03-5,583E-01 Representativiteit van het productieproces Dit product is gemaakt volgens de door MOSO voorgeschreven productiewijze in de fabrieken in China, en is volgens de fabrikant representatief voor al het MOSO massieve plaat- en balkmateriaal dat in Nederland wordt verkocht. Geografische representativiteit Het product zoals omschreven in deze EPD is afkomstig uit duurzaam beheerde bamboe productiebossen en ondergaat de eerste bewerkingen in de regio Anji in de provincie Zhejiang in China. De eindprocessen vinden plaats in Hangzhou en Jianyang, beide in China. Het product wordt vervolgens verscheept via Shanghai en Rotterdam naar het magazijn van MOSO International BV in Zwaag, Nederland. Kwalitatieve informatie MOSO bamboe plaat- en balkmateriaal wordt geproduceerd in fabrieken die ISO 9001 en ISO 14001 gecertificeerd zijn. Verschillende MOSO producten zijn voorzien van CE certificering en zijn beschikbaar met FSC certificering. MOSO produceert volgens de Beoordelingsrichtlijn 1708 Bamboe halffabricaten voor exterieur en interieur toepassingen 4
Inkoop van grondstoffen MOSO werkt met vaste leveranciers voor de inkoop van de basis grondstoffen, de reuzen bamboe. De overige bij de fabricage gebruikte producten en materialen zijn afkomstigvan verschillende toeleveranciers. Er is daarom gebruik gemaakt van de waarden voor verschillende generieke producten uit de SBK- of Ecoinvent-database, in deze volgorde van voorkeur. Kwaliteit van de gegevens Voor het verzamelen van de procesgegevens is gebruikt gemaakt van de LCA rapportage: INBAR Technical-Report-No.35. P. van der Lugt en J. Vogtländer -2014. Er heeft geen bedrijfsbezoek plaatsgevonden. Aangezien sommige data uit die rapportage mogelijke gedateerd zijn is intensief contact geweest met MOSO om te garanderen dat de analyse berust op de meest recente gegevens. Dit heeft niet geleid tot aanpassingen. Aanvullende gegevens zijn verzameld uit databases van Ecoinvent versie 2.2. Voor de fabricagefase, inclusief aanvoer en de transportafstanden naar de opslag zijn de waarden uit de INBAR-studie uit 2014 gebruikt, voor alle andere fases zijn de forfaitaire waarden gebruikt volgens de SBK-bepalingsmethode 2.0. Dit geldt voor de transportafstanden en de verwerking in de afvalfase. 5
Levenscyclus fases (A1-3) Flowchart van de productie van MOSO massieve plaat en balk. 6
Productiefase (A1-3) De teelt en oogst van de bamboe stammen is meegenomen in de berekeningen. Hierbij worden geen meststoffen of chemicaliën gebruikt. Er wordt gewerkt met machetes en soms motorzagen en verschillende transportmiddelen. De bamboe wordt niet herplant, maar groeit vanzelf weer opnieuw door de jaarlijkse kap van ca 20-25% van de volwassen stammen (na 4-5 jaar kaprijp). De basismaterialen worden in de fabriek afgeleverd afkomstig van diverse productiebossen. Voor de berekening van dit transport zijn de afstanden gebruikt die de fabrikant heeft opgegeven. In de fabriek worden van de bamboe stammen strips gemaakt. Deze strips worden geschaafd en op kleur en maat geselecteerd. De strips worden behandeld om de juiste kleur te creëren waarna ze worden gedroogd. Vervolgens worden de strips helemaal vlak gemaakt in een tweede schaafronde. De lijm wordt aangebracht om daarna in een hete pers een 1 laagsplaat te maken. Hierna wordt er opnieuw lijm toegevoegd om 3 lagen plaat op elkaar te persen. Deze plaat wordt op maat gezaagd en in zijn geheel geschuurd tot het gewenste eindresultaat. Bouwprocesfase (A4-5) Transport naar de bouwplaats (A4) Transport naar de bouwplaats vindt plaats met indien mogelijk (gebruikelijke situatie) volgeladen vrachtwagens. Er wordt rekening gehouden met ledige terugkeer. De default waarden uit de SBK-bepalingsmethode 2.0 zijn gebruikt. In dit geval 150 km. Verwerking en constructie op de bouwplaats (A5) MOSO Massieve plaat en balk is een basisproduct waarvoor meerdere toepassingen mogelijk zijn. Daarom is deze fase buiten beschouwing gelaten in de onderliggende LCA. Gebruiksfase (B1-7) Deze fase is buiten beschouwing gelaten omdat dit afhankelijk is van de uiteindelijke toepassing. Einde-levensduurfase (C1-4) Demontage en sloop (C1) Demontage en sloop vindt handmatig plaats, geen industrieel proces. Transport (C2) Aannames transportfase: hier is de default waarde volgens de SBK-bepalingsmethode gebruikt. Dit is 50 km naar sorteerinstallatie en 100 km van sloop- of sorteerlocatie naar verwerkingslocatie. Selectie van het transportmiddel volgens SBKbepalingsmethode 2.0 (hoofdstuk 2.6.3.6, p16-17). Afvalverwerking (C3-C4) Voor de verwerking van het bamboe na de sloop wordt uit gegaan van verbranding. De default waarden van de SBK-bepalingsmethode 2.0 (bijlage B) zijn gebruikt voor de verdeling tussen verbranding (95%) en stort (5%). Baten en lasten buiten de systeemgrens (D) De baten en lasten buiten de systeemgrens bestaan uit het vermeden energie gebruik door de verbranding van de Moso massieve plaat in de afvalfase. 7
Verantwoording Het LCA-onderzoek dat ten grondslag ligt aan deze EPD is uitgevoerd door Agrodome in 2015, op basis van de rapportage: INBAR Technical Report No. 35 The Environmental Impact of Industrial Bamboo Products: Life-cycle Assessment and Carbon Sequestration (2014). Auteurs: J.G. Vogtländer en P. van der Lugt. Daarnaast is ook gekeken naar verschillende eerdere publicaties: Design Interventions for Stimulating Bamboo Commercialization (2008) PhD thesis. Auteur: Pablo van der Lugt (TU Delft). Life Cycle Assessment and Carbon Sequestration, Bamboo products of MOSO International (2014). Auteur: J.G. Vogtländer (TU Delft). De LCA is uitgevoerd volgens EN 15804 en de CAPEM-methode 2.0 en getoetst aan de SBK-bepalingsmethode 2.0, versie november 2014. Bij het berekenen van de milieu-impactcategorieën is gebruik gemaakt van Simapro, versie 8.0.4.30 en milieudata uit de SBK-basisprocessendatabase, versie 1.7 juni 2015 en in enkele gevallen, namelijk daar waar geen SBK-data beschikbaar waren, de Ecoinvent-database, versie 2.2. Bij het maken van berekeningen in Simapro zijn de lange-termijn-effecten (emissies die op kunnen treden na 100 jaar) niet meegenomen, conform de SBK- Bepalingsmethode 2.0 (pg 16). De effecten van kapitaalgoederen en infrastructurele processen zijn wel meegenomen. Referenties CAPEM The CAP EM method to Life Cycle Assessment of building materials, 2.0 July 2014 www.capem.eu EN 15804:2012-04 Duurzaamheid van bouwwerken - Environmental Product Declarations - Kernregels voor de productcategorie bouwproducten. Stichting Bouwkwaliteit Bepalingsmethode gebouwen en GWW-werken, versie 2.0 definitief 2014 Rijswijk, 2014 INBAR The Environmental Impact of Industrial Bamboo Products: Life-cycle Assessment and Carbon Sequestration. INBAR Technical Report 35 (2014). Auteurs: J.G. Vogtländer en P. van der Lugt. TU Delft Design Interventions for Stimulating Bamboo Commercialization - Dutch Design meets Bamboo as a Replicable Model (2008) PhD thesis. Auteur: Pablo van der Lugt. Life Cycle Assessment and Carbon Sequestration -Bamboo products of MOSO International (2014). Auteur: J.G. Vogtländer. MOSO Website www.moso.eu 8
Uitgever Grotesteenweg 91 2600 Antwerpen België Opsteller van de EPD Stichting Agrodome Veerstraat 122 6701 DZ Wageningen Nederland Eigenaar van de EPD MOSO International BV Adam Smithweg 2 1689 ZW Zwaag the Netherlands Toetser ten behoeve van opname in de NMD IVAM Plantage Muidergracht 24 1018 TV Amsterdam T: E: W: T: E: W: T: E: W: T: E: W: +32-(0)3 2181060 info@capem.eu www.capem.eu 0317-427570 info@agrodome.nl www.agrodome.nl 0031 (0)229-265732 info@moso.eu www.moso.eu 020-525 6936 office@ivam-uva.nl www.ivam-uva.nl Verklaring IVAM IVAM (H. van Ewijk) heeft deze milieuverklaring ten behoeve van NMD getoetst en op 24 maart 2016 verklaard dat de rapportage voldoet aan de SBK- Bepalingsmethode 2014 2.0 en daarmee ook aan de onderliggende normen. De met dit dossier verbonden milieuprofielen en productkaartinformatie kunnen worden aangeboden aan SBK voor opname in de NMD. 9