Bomen snoeien. Johan Schuppert. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Vergelijkbare documenten
Bomen snoeien. Johan Schuppert. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Leibomen en modelsnoei

Fruit snoeien. Johan Schuppert. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Heggen snoeien. Johan Schuppert. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Eenheden lengtematen. Miranda de Haan. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Eenheden lengtematen. Miranda de Haan. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Les bij artikel Pro-krant: Meteorieten stenen uit de ruimte

Opgaven Beeld- en staafdiagram

SNOEIEN (LAAN) BOMEN

OPDRACHT 4 BOOMBEHEER. TERMEN UIT DE THEORIE BOOMVERZORGING Groeiplaatseisen. Bodemvaag. Penetrograaf. Sint-Janslot. Primaire groei secundaire groei

Wonen er straks mensen op Mars?

Olympische Spelen - Olympische sporter

Rebus maken. Marjolijn Feddema. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Luisteren en kijken - Lichaamstaal vmbo-kgt34

Rekenen MBO - Horeca. Jesper Raijmakers. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Webkwestie schijf van vijf

Olympisch stadion vmbo12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Opdracht Hoofdstuk 3 Energie in Brazilië

Oppervlakte. Esther van Meurs. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Woordenschat groep 6 blok 2

Reis door Europa vmbo12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Planten en hun omgeving. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Schrijven - Controleren en verbeteren vmbo-b34

Interactie. Petra Berkhoff. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Naut, Thema 2; Planten en dieren

Extra Fiets vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Ursula Nederlands brugklas havo werkwoordspelling

Taaltaak: uitje met de ouderen (opzet)

Normen en waarden vmbo12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

De bouw en functie van Bloemen

EHBO Oefentoets. Angeline Bouman. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Drijven of zinken? Miranda Bouma. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Reclame commercial. Jeltine Wilkens. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Hart en bloedsomloop vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Technisch nederlands. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Wonen - Eerste steden Middeleeuwen. VO-content StudioVO. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Presenteren vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Techniek klas 2. Rogier Jupijn. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Seksuele intimidatie vmbo12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Spreken - Presenteren vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Spreken op Niveau. Bas Lanters ; rob sanders. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Draaiend Huis Hasseltrotonde Tilburg

De ABC-eilanden. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Een logo voor de OS vmbo12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Woorden, woorden en nog eens woorden. Wat kun je ermee?

Dagtoerisme vmbo12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Levensfasen vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Poëzie vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Boekverslag maken BBL

Onderhoud verharding. Johan Schuppert. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Ga op reis naar Egypte! CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Zaden. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

De bouw en functie van bloemen

De maan. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Wiskunde/rekenen. Quintie Beerens. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Breuken. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Menstruatiecyclus vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Fictie - Strips vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Thema 8 De volwassene

Olympische sporter vmbo12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Hindoeïsme: kastenstelsel vmbo12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Planten en hun omgeving vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Extra: Brandwonden hv12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Extra ECO1 vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Jodendom - B KGT 1 2. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Naut, Thema 2; Planten en dieren

Scheidingstas Mijn tas & ik. Mijn tas en ik. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Anders eten. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Ehbo oefentoets. Angeline Bouman. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Profielvak Groen. Clusius Castricum Profiel Groen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Bespaartips vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Zoutarm en gewoon brood. Steunpunt Smaaklessen. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Voetafdruk hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Digitaal portfolio Davina Jonker

Luisteren en kijken - Instructiefilmpjes vmbo-kgt34

Thema 6 Professioneel werken

Spijsverteringsstelsel vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Breuken som en verschil

Discriminatie? vmbo12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Rekenen MBO - Techniek

Lijn, lijnstuk en punt vmbo-kgt12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Schrijven - Deelonderwerpen vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Europa - Reis door Europa. VO-content StudioVO. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Bloed en lymfe vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Afstanden vmbo-kgt12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Voetafdruk hv12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Functioneringsgesprekken. Technologie Noorderpoort Noorderpoort. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Onze kleding. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Samenwerking hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Stelling van Pythagoras vmbo-kgt12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Schrijven - Controleren en verbeteren vmbo-kgt34

Groenten van binnen. Steunpunt Smaaklessen. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Verhoudingen. Sabine Sijpkes. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Olympisch stadion vmbo12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Werkwoorden oefenen S13

Thema 1: de vier rijken

Tekenen vmbo-b12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

De eerste spoorlijn hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Voedselweb en voedselketen vmbo-kgt34

Verkopen. fion friedrichs. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Transcriptie:

Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Johan Schuppert 12 July 2014 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/49394 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein is hét onderwijsplatform waar je leermiddelen zoekt, vergelijkt, maakt en deelt. Stel zo voor iedere onderwijssituatie de optimale leermiddelenmix samen.

Inhoudsopgave bomen snoeien vaktermen snoeiregel 1. Maximaal 20% rechte wonden op stomp zagen stam kroon verhouding principes begeleidingssnoei dubbele top elleboog en zuiger plakoksel waterlot takkrans wanneer snoeien? schorsbrand wortelopslag leibomen en dakbomen Over dit lesmateriaal Pagina 1

bomen snoeien de boomhut 2012: een boom is 32 meter. Op 16 meter hoogte zit een boomhut. De boom groeit 10 centimeter per jaar. Op welke hoogte zit over 20 jaar de boomhut? a. 16 meter b. 17 meter c. 18 meter vaktermen vaktermen. Een boom die wordt aangeplant, is een paar meter hoog. De uiteindelijke hoogte is per soort en cultivar verschillend, maar er zijn bomen die wel 40 meter hoog worden. Het verschil tussen een boom en een struik is dat een boom maar met 1 tak uit de grond komt. Een tak zonder zijtakken noemen we de stam. Het gedeelte met zijtakken en bladeren noemen we de kroon. De spil wordt uiteindelijk de stam. Stel dat er een boom wordt geplant van 4 meter hoog. De uiteindelijke boom wordt 24 meter hoog. De boom staat langs een weg. Uiteindelijk wil je een boom met een stam van 8 meter, met hierop een kroon van 16 meter hoog. Op termijn moeten alle zijtakken van de pas geplante boom er af worden gesnoeid. Je wilt een rechte stam krijgen, dus de spil moet begeleidt worden. Door op de juiste wijze te snoeien begeleiden we de jonge boom naar een volwasssen boom. We noemen dit begeleidingssnoei. termen Pagina 2

snoeiregel 1. Maximaal 20% Snoeiregels voor de begeleidingssnoei. begeleiding.png Snoei per keer nooit meer dan 20% (1/5e gedeelte) van het totale kroonvolume. Anders krijg je waterlot en herstelt de boom zich slecht. Het is daarom belangrijk om op tijd te beginnen met snoeien. Bij het planten kun je meteen al takken snoeien. Het beste is om om de 2 of 3 jaar te snoeien. Wacht je te lang, dan moet je weer drastischer snoeien en is de kans op waterlot groter. rechte wonden Snoei de takken op de juiste plaats af en zaag de takken recht af. Op deze manier wordt het wondoppervlakte het kleinst. Grotere wonden groeien minder snel dicht. De kans op ziektes wordt dus groter. Op het plaatje zie je een bovenaanzicht van de stam met een zijtak. De persoon die de zijtak afzaagt, kan alleen aan de voorkant zien of hij/zij de tak op de juiste plek afzaagt. De achterkant van de tak is niet zichtbaar. Daarom zagen we met tweetallen. De 2e persoon kijkt aan de achterkant van de tak en kan eventueel instructies geven om de zaag in een andere hoek te zetten. rechte wonden.png Pagina 3

op stomp zagen scheef gezaagd op stomp.jpg Pagina 4

Op stomp zagen. Zware takken kun je het best in 2 keer zagen. We noemen dit op stomp zagen. Door het gewicht van de tak kan een tak makkelijk uitscheuren bij de bast. Je krijgt een heel lelijke wond. Door eerst de tak op 30 centimeter afstand van de stam af te zagen, ben je het gewicht van de tak kwijt. De tweede keer zaag je de tak volgens de regels af. Let op: een tak is al snel te zwaar. De kracht die vrijkomt is afhankelijk van het gewicht, maar ook van de lengte van de tak. Denk aan een ringsleutel, waar je een buis op zet. Door de buis kun je veel meer kracht op de moer zetten. We noemen dit in de natuurkunde moment. Het gewicht van de tak zit ver van de stam, omdat het meeste gewicht ver van de stam is verwijderd. Stelregel is dat een tak die polsdik of dikker is in 2 keer wordt gezaagd. stam kroon verhouding foute verhouding.jpg Pagina 5

Verhouding stam en kroon Handhaaf een stam-kroon verhouding van 1:1 tot 1:2. Een boom van 12 meter hoog met een stam van 4 meter en een kroon van 8 meter heeft een stamkroonverhouding van 1:2. Dezelfde boom met een stam van 6 meter en een kroon van 6 meter heeft een stamkroonverhouding van 1:1 De boom in het plaatje heeft een stam-kroonverhouding van 2: 1. Geen gezicht! principes begeleidingssnoei Principes begeleidingssnoei. Bepaal wat het eindbeeld van de boom moet zijn. Welke takvrije stam moet de boom uiteindelijk krijgen? Je kunt je stokzaag op deze lengte uitschuiven en tegen de boom plaatsen. Alle takken die onder de punt van de zaag zitten, moeten er op termijn af. Maar welke eerst? Je mag immers maar 1/5e gedeelte snoeien. Dood hout telt niet mee. Dit mag je verwijderen. Leer je aan om van boven naar beneden te kijken en verwijder probleemtakken. We werken van boven naar beneden, omdat hogere takken eerder een bedreiging vormen voor de blijvende kroon. Ook hou je de stam-kroon verhouding beter. Als je waterlot in de boom hebt, kun je niet snoeien. Het waterlot is een reactie op te zware snoei. Nog meer snoeien geeft weer een reactie... De volgende volgorde hanteren we: 1. dood hout. 2. dubbele top 3. zuigers en elleboogtakken 4. plakkers 5. takkransen 6. de rest, dikke takken eerst. In de volgende tekst info over de probleemtakken. dubbele top dubbele top Het best kun je de langzaamste groeier weghalen. Als beide toppen even hard groeien, neem je de meest oostelijke of zuidelijke top weg. De westelijke scheurt minder snel uit, de noordelijke groeit naar het licht en zal op den duur leiden tot de meest rechte stam. Pagina 6

elleboog en zuiger dubbele top.jpg elleboog Pagina 7

elleboog en zuiger zuiger Een zuiger is een zijtak, die rechtop groeit waardoor hij concureert met de spil. Je moet deze tak zo snel mogelijk verwijderen. Een elleboog is een zijtak die in eerste instantie horizontaal groeit, maar dan afbuigt naar boven en ook op die manier de spil beconcurreert. plakoksel plakoksel of plakker Dit zijn takken met een slechte aanhechting. De zijtak is als het ware met de stam meegegroeid en buigt vervolgens af. Bij zowel de stam als de zijtak krijg je diktegroei, maar er is geen goede hechting. Water kan tussen de stam en de zijtak blijven zitten en kan rot veroorzaken. Bij storm breken deze plakkers gemakkelijk af. Pagina 8

plakoksel waterlot uitscheuren bij storm Pagina 9

waterlot waterlot.jpg Dit is snel groeiend hout. Je krijgt dit als je bomen te drastisch snoeit. Snoei daarom nooit te veel in 1 keer. Of snoei in de zomer! De plant zal veel minder hefig reageren. Meidoorns (Crataegus) reageert vel op snoeien. Door de plant in de zomer te snoeien kun je ook bij deze soort takken verwijderen. Dezelfde tip geldt voor bijvoorbeeld appelbomen, die veel waterlot hebben. Fruit wordt normaliter in de winter gesnoeid, maar bomen met waterlot kun je dus in de zomer beter er uit knippen. takkrans takkrans en dikke takken Takkransen is dat er op een bepaalde hoogte op de stam meerdere takken zitten. Als je al deze takken tegelijkertijd wegzaagt, kan de boom niet meer voldoende water en voedingsstoffen via de bast transporteren. De boom kan dood gaan. Om dit te voorkomen wordt dit werk in fases uitgevoerd. Je zaagt bijvoorbeeld 2 takken weg. Deze wonden worden overgroeid. Dan zaag je weer 2 takken weg enzovoort. Bij de keuze tussen een dikke en dunne tak, kies je de dikste. Zou je de dunste tak knippen en kom je 3 jaar later weer om te snoeien, dan is de dikste tak nog dikker en krijg je nog grotere wonden. Pagina 10

takkrans wanneer snoeien? Wanneer? takkrans fout.jpg Het beste is om te snoeien in het groeiseizoen (juli/augustus). Dan kan de boom de wond direct laten Pagina 11

overgroeien. Zo heb je minder kans op ziekten. De boom zal ook minder erg reageren en maakt dan minder waterlot. Vaak wordt toch in de winter gesnoeid, omdat je beter kunt zien welke tak het best verwijderd kan worden. Daarnaast geeft snoeien in de winter minder afval. De bomen hebben immers geen bladeren. Ook wordt als reden aangevoerd dat het bedrijf dan meer tijd heeft om het werk uit te voeren. Weer een duidelijk verschil dat het in de theorie anders wordst beschreven dan het er in de praktijk aan toe gaat! bloeden.png Bloeden Sommige bomen kun je niet in het voorjaar snoeien. Uit de wonden komt dan veel vocht, omdat bij deze soorten de sapstroom al op gang is gebracht. Dit noem je bloeden. Berken, haagbeuken en esdoorns kunnen hier veel last van hebben. We hebben het over de ABC bomen. ABC bomen kun je het best snoeien in de zomer of herfst. ABC bomen hoe komen ze aan de term ABC bomen? a. Dit is de afkorting van Altijd Bloedende Cultivars b. De Latijnse namen zijn Acer (esdoorn), Betula (berk), Carpinus (haagbeuk) schorsbrand schorsbrand Pagina 12

Sommige bomen zijn erg gevoelig voor de zon. Bijvoorbeeld beuken. Bij deze bomen kan de bast snel verbranden door de zon. Daarom laten ze op beuken heel lang kleine zijtakken op de stam staan. Alleen de dikke takken worden weggezaagd (bemantelingssnoei). bemanteling.jpg wortelopslag schorsbrand.jpg Pagina 13

wortelopslag wortelopslag.jpg Sommige bomen hebben last van wortelopslag. Aan de stam krijg je heel snel waterloten. Bij de linde zie je dit heel vaak. Soms wordt dit waterlot als een heggetje geknipt. leibomen en dakbomen In de tuinen komen we ook leibomen tegen. De leilinde werd vroeger geplant om het zonlicht in de zomer tegen te houden in de boerderij. Een voorloper van de luxaflex, dus! In de winter verliest de boom het blad, waardoor er in de winter wel licht in huis kwam. Hoe je een dergelijke boom moet snoeien, zie je in de video. Het advies is om de zijtakken aan te binden tot de takken verhouten. Daarna steeds de zijtakken terugknippen. Doe dit niet tot bij de stam, maar laat een klein kapstokje zitten. De plant kan dan makkelijk weer uitlopen. Een andere vorm is de dakvorm. Ook hier is het principe hetzelfde. Uitbuigen van gesteltakken en regelmatig snoeien van de zijtakken. Om de bomen goed te leiden, is een constructie nodig. Leibomen kun je leiden langs een houten frame met draden. Ook constructies van ijzer zijn mogelijk. De constructie moet een paar jaar blijven staan. Op de foto zie je een constructie om de dakplatanen te leiden. snoei leibomen kn.nu/ww6802f6b (youtu.be) Pagina 14

Dakplataan terras Spotted Blue.jpg Pagina 15

Antwoorden de boomhut 2012: een boom is 32 meter. Op 16 meter hoogte zit een boomhut. De boom groeit 10 centimeter per jaar. Op welke hoogte zit over 20 jaar de boomhut? 1. 16 meter Een boom groeit niet als een ballon die wordt opgeblazen. De top van de tak wordt verlengd via de eindknop. Daarna vindt alleen in de breedte groei plaats. 2. 17 meter 3. 18 meter ABC bomen hoe komen ze aan de term ABC bomen? 1. Dit is de afkorting van Altijd Bloedende Cultivars 2. De Latijnse namen zijn Acer (esdoorn), Betula (berk), Carpinus (haagbeuk) In de vlag van Canada staat het blad van een suikeresdoorn. In Canada snijden ze in deze boom een wond. Het sap wordt ingedikt en er wordt suiker uit gewonnen. Zoals we in Nederland suikerbieten hebben, hebben ze in Canada suikeresdoorns. Naast de ABC bomen zijn er meer planten gevoelig voor bloeden. Denk aan Druif (Vitis) en Kiwi (Actinidia) Pagina 16

Over dit lesmateriaal Colofon Auteur Johan Schuppert Laatst gewijzigd 12 July 2014 om 11:16 Licentie Dit lesmateriaal is gepubliceerd onder de Creative Commons Naamsvermelding 3.0 Nederlands licentie. Dit houdt in dat je onder de voorwaarde van naamsvermelding vrij bent om: het werk te delen - te kopiëren, te verspreiden en door te geven via elk medium of bestandsformaat het werk te bewerken - te remixen, te veranderen en afgeleide werken te maken voor alle doeleinden, inclusief commerciële doeleinden. Meer informatie over de CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Aanvullende informatie over dit lesmateriaal Van dit lesmateriaal is de volgende aanvullende informatie beschikbaar: Eindgebruiker leerling/student Moeilijkheidsgraad gemiddeld Studiebelasting 0 uur en 50 minuten Bronnen Bron snoei leibomen https://youtu.be/mrlcak9jqla?list=plmglqaqoqjtfpqpogajbb9kq9y3unsxxf Type Video Gebruikte Wikiwijs Arrangementen Schuppert, Johan. (2013). onderhoud tuinen. http://maken.wikiwijs.nl/44287/onderhoud_tuinen Pagina 17