OPLEIDING BASISKENNIS CALCULATIE BKC CALCULATIES IN DE PRAKTIJK 2 met Excel 2007 P.H. Pietersen K.P. Pietersen 2 e druk, 1 e oplage ISBN: 978 90 6355 269 5 NEDERLANDS ONDERWIJS INSTITUUT BV
DE NOI-METHODE VOOR DE PRAKTIJKDIPLOMA'S BKB, BKC EN PDB De NOI-serie voor de Associatie-examens BKB, BKC en PDBbestaatuit onderstaande acht uitgaven. BKB BKC Boekhouden in de praktijk 1 Calculaties in de praktijk 1 Boekhouden in de praktijk 2 Calculaties in de praktijk 2 PDB Financiële administratie voor PDB Kostprijscalculatie voor PDB Bedrijfseconomie voor PDB Periodeafsluiting voor PDB Nieuwe examenregeling De examenstructuur voor de Associatie-examens is ingrijpend gewijzigd. Zo geven de diploma's BKB en BKC samen recht op het diploma Financial Assistant. Dediploma's BKB en BKC zijn bovendien verplicht onderdeel geworden van het Praktijkdiploma boekhouden (PDB). Daarbij is het examen BKC met een aantal nieuwe onderwerpen uitgebreid. Wie het nieuwe BKC-examen wil doen, moet ook dit deel 2 doorwerken (zie bovenstaand schema). Het deel bevat toegevoegde leerstof voor het spreadsheetprogramma Excel en handels- en wetskennis m.b.t. o.m. koop en verkoop, verzekeringen en kredietverlening. Advies voor het gebruik van deel 1 en 2 Na afdeling 1 van deel 1 is er voldoende kennis om met Excel uit deel 2 te kunnen beginnen. Overigens adviseren wij ook de overige afdelingen van deel 2 parallel aan deel 1 door te werken. Een lesprogramma is opgenomen in het antwoordenboek. Bij cursorisch onderwijs kan de methode voor een groot deel thuis worden verwerkt. Dat geldt met name voor Excel, dat opgezet is als een geprogrammeerde instructie. Copyright: NOI Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen, verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm, database, computerbestand, internet of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van het NOI. Omslag: Meijmedia
WOORD VOORAF De uitgaven 'Calculaties in de praktijk' leiden op voor het Praktijkdiploma Basiskennis Calculatie. Het examen hiervoor wordt afgenomen door de Nederlandse Associatie voor Praktijkexamens. Hiernaast zie je dat je daar aanvullende diploma's kunt behalen voor Basiskennis Boekhouden, Financial Assistant en Praktijkdiploma Boekhouden. 'Calculaties in de praktijk' deel 2 bestaat uit vijf afdelingen. De eerste twee behandelen het werken met het rekenblad MS Excel 2007. De voor BKC vereiste diverse onderwerpen als (internationale) handel, overeenkomsten, samenwerking, kredieten en verzekeringen worden besproken in de afdelingen 3 en 4. Beide afdelingen over Excel zijn opgezet als een geprogrammeerde instructie en kunnen (grotendeels) als zelfstudie (thuis) worden verwerkt. In de paragrafen 2.4.3, 2.4.6 en 2.4.7 is lesstof opgenomen over Excel-foutwaarden en over de functies MIN/MAX, RANG en ALS. Dit is gedaan ten behoeve van het onderwijs op ROC's. Deze onderwerpen vallen niet onder de exameneisen voor BKC. De paragrafen zijn gemarkeerd met een -. Examentraining In de laatste afdeling is examentraining opgenomen in de vorm van twee voorbeeldexamens van De Associatie. Een derde examen kan worden gedownload via www.associatie.nl. De examens betreffen de lesstof van 'Calculaties in de praktijk' deel 1en2. De examinering van BKC is flexibel en wordt m.b.v. een pc op diverse plaatsen regelmatig afgenomen. Het bestaat uit berekeningen, meerkeuzevragen en het maken van opdrachten met Excel. Op het BKC-examen wordt de Nederlandse versie van Excel 2007 gebruikt. Software Excel De cursist dient voor het bestuderen van afdelingen 1, 2 en 5 (ook thuis) zelf te beschikken over MS Excel 2007 of eventueel 2010. De benodigde Excel-bestanden zijn gratis te downloaden via www.noi.nl onder de knoppen [Downloads & Info] en [Software]. Bij de 2 e druk, 1 e oplage In de 2 e druk zijn de afdelingen 1 en 2 aangepast aan Excel versie 2007. Voor uw ervaringen en suggesties houden wij ons van harte aanbevolen. Ons adres is: NOI bv, Antwoordnummer 58, 3740 VB BAARN. Telefoon 035-5416743, fax 035-5417341, e-mail info@noi.nl NOI
De Nederlandse Associatie voor Praktijkexamens verklaart dat in de studieboeken Calculaties in de praktijk 1 en 2 het examenprogramma Basiskennis calculatie, vastgesteld d.d. 1 augustus 2008, volledig is verwerkt. De Associatie doet hiermee geen uitspraak over de didactiek en de correcte verwerking van de vakinhoud. De beoordeling geldt alleen voor de theorie en niet voor de (oefen)examens.
afdeling hoofdstuk paragraaf INHOUD 1 INLEIDING SPREADSHEET EXCEL 1 WERKEN MET SPREADSHEETS...blz. 10 1 Uitleg over Excel... 10 2 De specifieke Excel-knoppen... 15 3 Vragen... 25 2 BASISBEWERKINGEN SPREADSHEETS 27... 1 Excel starten en werkmap openen... 27 2 Begrippen Excel-formules... 30 3 Invoeren en bewerken van gegevens... 33 4 Kolombreedte, samenvoegen en ongedaan maken.. 35 5 Cellenselectereninhetwerkblad... 35 6 Vragen... 40 3 BEWERKINGEN MET CELLEN 42... 1 Knippen, kopiëren, plakken en verplaatsen van cellen 42 2 Inhoud wissen en verwijderen van cellen... 45 3 Invoegen van cellen... 46 4 Cellen opmaken... 48 5 Vragen... 49 4 BEWERKINGEN MET RIJEN EN KOLOMMEN 51... 1 Knippen en plakken van rijen en kolommen... 51 2 Invoegenvanrijenenkolommen... 52 3 Verwijderen van rijen en kolommen... 54 4 Kopiëren van een werkblad... 56 5 Afdrukken... 57 6 Vragen... 63 2 WERKEN MET SPREADSHEET EXCEL 1 REKENFORMULES 66... 1 Operatoren... 66 2 Bouwen van eenvoudige formules... 67 3 Bouwen van eenvoudige formules (2)... 71 4 Vragen... 79 5 Praktijktoepassing... 80
2 2 REKENFORMULES MET DE FUNCTIEWIZARD... 83 1 Functies en argumenten... 83 2 Bouwen van formules met de functiewizard... 85 3 Vragen... 93 4 Praktijktoepassing... 94 3 OVERIGE FUNCTIES EN REKENFORMULES 96... 1 Functies voor gemiddelde en aantal... 96 2 Relatieve en absolute celverwijzingen ($)... 100 3 Formules voor percentage en index... 104 4 Vragen... 109 5 Praktijktoepassing... 110 4 BEWERKINGSVOLGORDE EN FOUTMELDINGEN 113.. 1 Bewerkingsvolgorde formules... 113 2 Bewerkingsvolgorde wijzigen... 114 3 Foutmeldingen... - 117 4 Vragen... 118 5 Samenvatting veel gebruikte berekeningen... 119 6 Functies MAX/MIN en RANG... - 120 7 Logische functie ALS... - 123 5 GRAFIEKEN 128... 1 Grafieken met Excel... 128 2 Opstellen van kolom- en staafdiagrammen... 131 3 Opstellen van lijn- en cirkeldiagrammen... 141 4 Presenteren en rapporteren... 145 5 Vragen... 146 6 Praktijktoepassing... 147 6 TABELLEN, LIJSTEN EN DATABANKEN 150... 1 Databank... 150 2 Opstellen en beheren van lijsten... 151 3 Databankbeheer met Excel-tabellen... 156 4 Printen van databanken... 164 5 Vragen... 165 6 Praktijktoepassing... 166 7 TRAININGSOPDRACHT EXCEL 169... 1 Examentraining... 169
3 DE HANDEL 1 VAN PRODUCENT NAAR CONSUMENT 174... 1 Consumeren en produceren... 174 2 Handel... 175 3 Functie van de handel... 177 4 De bedrijfskolom... 177 5 Integratie en differentiatie... 179 6 Bedrijfstakken... 180 7 Toeleveranciers en dienstverleners... 180 8 De Kamers van Koophandel (KvK)... 181 9 Vragen... 183 2 OVEREENKOMSTEN 186... 1 Koop en verkoop... 186 2 Handelsgebruiken... 187 3 Internationale handel... 189 4 Tussenpersonen... 191 5 Netwerken... 193 6 Vragen... 193 3 SAMENWERKING 196... 1 Samenwerking in het mkb... 196 2 Samenwerking in het grootbedrijf... 198 3 Vragen... 199 4 KASSASYSTEMEN 201... 1 Kasregister en bedrijfsvoering... 201 2 Het plu-systeem... 204 3 Scanning... 205 4 Vragen... 207 4 LENENENVERZEKEREN 1 EIGENDOMSOVERDRACHT 210... 1 Eigendom, bezit en houderschap... 210 2 Eigendomsoverdracht en levering... 212 3 Koop op afbetaling en huurkoop... 212 4 Vragen... 213 2 ZEKERHEIDSRECHTEN 215... 1 Hypotheekrecht... 215 2 Pandrecht... 217 3 Borgstelling... 218 4 Vragen... 218
4 3 5 EXAMENTRAINING KREDIETVERLENING... 221 1 Eigen en vreemd vermogen... 221 2 Kredietvormen... 222 3 Leverancierskrediet en afnemerskrediet... 224 4 Leasing... 225 5 Vragen... 226 4 VERZEKERINGEN 229... 1 Risico... 229 2 De schadeverzekering... 231 3 Soorten schadeverzekeringen... 233 4 De sommenverzekering... 237 5 Vragen... 240 BKC 1 VOORBEELDEXAMEN ASSOCIATIE (BKC-1)... 246 2 VOORBEELDEXAMEN ASSOCIATIE (BKC-3)... 255 TREFWOORDENREGISTER... 265