Jaardocument VNN 2013

Jaardocument VNN 2013 1

Voorwoord De zorg in Nederland, en in het bijzonder de geestelijke gezondheidszorg staat voor grote en zeer diverse uitdagingen. Terecht wordt van de GGZ verwacht dat zij een antwoord formuleert op maatschappelijke vragen over participatie, betaalbaarheid, effectiviteit en toegankelijkheid van de zorg. VNN wil daarin een actieve rol spelen, om voor haar cliënten ook in de toekomst kwalitatief goede zorg betaalbaar en toegankelijk te houden. In 2013 hebben we daarin weer grote stappen gezet. Na de reorganisatie in 2012, stond dit jaar voor VNN in het teken van consolidatie van de goede resultaten en het verder ontwikkelen van het zorgaanbod, de kwaliteit van zorg en onderzoek; van leiderschap en teams; en van voorbereiding op de drie decentralisaties in 2015. Zorgaanbod Het zorgaanbod van VNN is verder gedifferentieerd en aangepast aan de behoefte van specifieke doelgroepen. Met GGZ-Drenthe is een BOPZ-afdeling opgezet voor gesloten behandeling van dubbel diagnose patiënten, de Kliniek voor Verslaving en Psychiatrie. Met GGZ-Friesland zijn de voorbereidingen afgerond om te starten met integrale FACT-zorg voor psychiatrie en verslaving in Zuidwest-Friesland. En vooruitlopend op de komst van de basis-generalistische GGZ in 2014, heeft VNN in 2013 bij huisartsen en gezondheidscentra twintig pilots gerealiseerd. Kwaliteit De kwaliteit van zorg heeft in 2013 een enorme stimulans gekregen met de verdere ontwikkeling en invoering van zorgpaden voor Jeugd en Volwassenen. Er is veel aandacht geweest voor de verbetering van cliëntinformatie, een belangrijk onderdeel in de verbetering van de cliënttevredenheid. Blijkens de resultaten van de CQ-index ligt de cliënttevredenheid in VNN significant boven het landelijk gemiddelde en waren in 2013 de scores opnieuw beter dan het jaar ervoor. Datzelfde geldt voor de ROM-percentages die in 2013 met 42% ver boven het branchegemiddelde zijn uitgekomen. Onderzoek Op het gebied van wetenschappelijk onderzoek zijn belangrijke stappen gezet. In het najaar heeft VNN zich aangesloten bij het Rob Giel Onderzoekscentrum (RGOc) en het Nijmegen Institute for Scientist- Practitioners in Addiction (NISPA). Parallel daaraan is met het Universitair Centrum voor Psychiatrie (UCP) van UMCG een onderzoeksprogramma afgesproken op transgenerationele verslaving. TransGenerationele Verslaving (TGV) vormt het speerpunt van de onderzoekslijnen in VNN. Immers, kinderen van verslaafde ouders hebben 10x meer kans op een verslaving dan kinderen van nietverslaafde ouders. Om TGV te doorbreken, is de zorg die VNN biedt eveneens gericht op het systeem en specifiek op de kinderen. Medewerkers Ook op de terreinen van leiderschap en teams is goede vooruitgang geboekt. De resultaten van de teammonitor laten over een periode van anderhalf jaar (drie metingen) een continu stijgende lijn zien. En de respons is ook bij de derde meting nog steeds hoog (74%). Aan het Management Development programma voor leidinggevenden is in september het MD-programma voor hoofdbehandelaars toegevoegd. Ook dit programma staat in het teken van oplossingsgericht denken en werken. Inmiddels zijn alle medewerkers van VNN in deze methodiek geschoold. Decentralisaties VNN heeft zich in vijf strategische werkgroepen voorbereid op de drie decentralisaties. Hier is door groepen medewerkers met veel enthousiasme en inzet aan gewerkt. De uitkomsten van deze werkgroepen vormen de input voor de strategische heroriëntatie die in 2014 plaatsvindt. Zorgverzekeraars Met het wegvallen van het representatiemodel, was de zorgverkoop cure in 2013 een zware dobber. De verkoopgesprekken met zeven verzekeraars zijn al in de zomer gestart. Met alle zorgverzekeraars, behalve Multizorg, zijn de contracten afgerond. Bottom line in de gesprekken is dat elke verzekeraar eigen inkoopvoorwaarden stelt op onderdelen uit het bestuurlijk akkoord, zoals de basis GGZ, verwijzingen, hoofdbehandelaarschap en beddenreductie. Dit leidt tot een onverantwoorde stijging van de 2

administratieve lasten bij zorgaanbieders en een onwerkbare situatie voor zorgprofessionals. In de WMGovereenkomst 2013 zijn hierover met de representerende zorgverzekeraar duidelijke afspraken gemaakt. Desondanks is het niet zeker dat deze afspraken door alle verzekeraars worden gerespecteerd. Het is buitengewoon teleurstellend dat sommige verzekeraars de zorginkoop reduceren tot een boekhoudkundige exercitie, waarin aandacht voor de toegankelijkheid en de kwaliteit van zorg ver zijn te zoeken. VNN zal zich beraden op mogelijkheden om haar positie in de zorgverkoop te versterken. De uitkomsten van de zorgverkoop nopen VNN in 2014 tot een reductie van het aantal arbeidsplaatsen. Anders dan in 2012, treft de reductie dit keer medewerkers in de directe zorg. Financieel resultaat VNN heeft de bedrijfsvoering ingericht op het realiseren van een financieel resultaat tussen de 1,5 en 2,5% van de opbrengsten. Dit uitgangspunt hanteren wij om een solvabiliteit te behouden van minimaal 25%. Dit is de afgelopen jaren steeds gelukt, maar het resultaat van 2013 voldoet niet aan onze norm. Dit heeft vier oorzaken: In 2013 is in twee organisatieonderdelen de productiviteitsdoelstelling niet gehaald. Deze constatering heeft gedurende het jaar geleid tot aanvullende productiviteitsmaatregelen. De tweede helft van het jaar liet een duidelijke verbetering zien. Daarmee is een goede basis gelegd voor het realiseren van de productiviteitsdoelstelling voor 2014. Een tweede oorzaak is de toegenomen onzekerheid in de omzetbepaling DBC. Daarom zijn in de jaarrekening 2013 voorzichtigheidshalve belangrijke nuanceringen doorgevoerd in de gepresenteerde DBC-omzet. Derde oorzaak is het besluit eind 2013 om een reorganisatie door te voeren om VNN klaar te maken voor de drie decentralisaties en de wijzigingen in de financiering. Hiermee denken we in 2014 en de jaren daarna in staat te zijn onze rendementsdoelstelling te realiseren. Ten slotte zijn we tijdens het opmaken van de jaarrekening 2013 tot de conclusie gekomen dat ons aanbod voor de nieuwe doelgroep van geïntegreerde verslaafden, onvoldoende uit de verf komt. We hebben het daaruit ontstane verlies in de jaarrekening verwerkt. Door het lagere financieel resultaat in 2013 daalt de solvabiliteit tot onder de gewenste norm van 25%. En met de genomen maatregelen denken we ook de komende jaren de solvabiliteit boven deze norm te houden. 2014 VNN bereidt zich verder voor op de structurele veranderingen in het zorglandschap en de drie decentralisaties. Het bestuurlijk akkoord geeft daarbij richting en duidelijkheid. We zien echter dat dit akkoord op verschillende manieren wordt geïnterpreteerd door onze financiers, waardoor het meerjaren financieel beleid onzekerheden kent. In 2014 zal VNN een nieuw strategisch programma ontwikkelen voor 2015 en verder. Dit programma bouwt verder aan onze ambitie om transgenerationele verslaving te doorbreken en om goede verslavingszorg te bieden aan iedereen die dat nodig heeft. VNN staat voor uitdagende veranderingen. We gaan die veranderingen vol energie aan, vanuit het vertrouwen dat we de afgelopen jaren een stevige basis hebben gelegd van goede, klantgerichte, betaalbare en toegankelijke verslavingszorg in Noord Nederland. Dat doen we met zeer gemotiveerde en betrokken medewerkers in een financieel gezonde organisatie. Met elkaar zetten wij de schouders eronder om VNN in 2014 nog steviger op de kaart te zetten. Dat maakt dat we met vertrouwen de toekomst tegemoet treden. Groningen, 31 maart 2015. Dr.G.G. Anthonio, voorzitter Raad van Bestuur 3

Inhoudsopgave 1. Verantwoording 5 2. Algemene informatie 5 2.1 Kerntaken 5 2.2 Juridische Structuur 5 2.3 Organisatiestructuur 5 2.4 Belangrijkste elementen van het gevoerde beleid 7 3. Bestuur, toezicht en bedrijfsvoering 7 3.1 Duurzame bedrijfsvoering 7 3.2. Raad van Toezicht 7 3.2.1. Doel van het toezicht 8 3.2.2. Samenstelling van de Raad van Toezicht 8 3.2.3. Algemene werkwijze 9 3.2.4. Deskundigheidsbevordering 9 3.2.5. Rooster van aftreden en zittingstermijnen 9 3.2.6. Beleidscyclus 10 ` 3.2.7. Onderwerpen van behandeling binnen de Raad van Toezicht 10 3.2.8. Vergoeding van de leden van de Raad van Toezicht 10 3.3. Planning en control 10 3.3.1. Control 11 3.3.2. Administratieve organisatie/interne controle 11 3.3.3. Kwaliteitsaudits 11 3.3.4. Overleg externe accountant 11 3.3.5. WTZI (kapitaallasten dossier) 11 3.3.6. Risicomanagement 12 3.4 Onderzoek en ontwikkeling 14 4. Aspecten maatschappelijk ondernemen 14 4.1 Kwaliteit van leven 14 4.2 Medewerkers 14 4.3 Cliëntenraad 14 4.3.1. Structuur van de medezeggenschap van cliënten 14 4.3.2. Ondersteuning van de Cliëntenraad 15 4.3.3. Gevraagde adviezen 15 4.3.4. Ongevraagde adviezen 15 4.3.5. Participatie in projecten en overlegvormen 15 4.3.6. De invloed van de adviezen op het beleid 16 4.3.7. Commissie van vertrouwenslieden 16 4.4 Ondernemingsraad 16 4.5. Klachten 16 4.5.1. Samenstelling van de klachtencommissie voor cliënten en naastbetrokkenen 16 4.5.2. Klachtenreglement 16 4.5.3. Ontvangen klachten 2013 17 4.6 Financiële informatie 18 4.6.1. Financiële gang van zaken en analyse van het resultaat 18 4.6.2. Ontwikkeling in activiteite en omzet van Perspectief B.V. 18 4.6.3. Ontwikkeling in activiteiten en omzet per financieringsstroom 19 4.6.4. Beoordeling van de financiële positie 19 4.6.5. Gebeurtenissen na balansdatum 20 4.6.6. Vooruitzichten 20 4

Jaardocument 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 1. Verantwoording In het kader van de beperking van de administratieve lasten voor zorginstellingen is de Regeling verslaggeving WTZi gewijzigd. De jaarverslaggeving bestaat voortaan uit de jaarrekening en overige gegevens. VNN brengt dit jaarverslag echter uit vanwege verantwoordingsplicht en op basis van het maatschappelijk karakter van de instelling. Naast dit jaarverslag wordt er nog publiek jaarverslag uitgebracht. 2. Algemene informatie Verslavingszorg Noord Nederland zet zich in voor mensen die problemen ondervinden als gevolg van een verslaving. Verslaving op het gebied van alcohol, drugs, gokken of gamen. VNN wil hen een perspectief bieden op een ander leven. Dit betekent dat VNN mensen met een verslaving en hun naastbetrokkenen perspectief wil bieden op meer kwaliteit van leven. Een leven zonder of met minder verslavingsproblemen. Ook wil VNN zich inzetten om verslavingsproblemen te voorkomen. 2.1. Kerntaken VNN rekent de volgende activiteiten tot haar kerntaken: Behandeling, begeleiding, en verzorging van patiënten/cliënten; Preventie en dienstverlening; Verslavingsreclassering; Begeleiding bij wonen; Casemanagement, ACT; Sociale verslavingszorg en OGGz; Begeleiding van cliënten in specifieke projecten, zoals het straatprostitutieproject en de heroïneprojecten in Groningen en Leeuwarden; Uitvoering van heroïne- en methadonbeleid; Opleiden van specifieke beroepsgroepen in de GGZ. 2.2. Juridische Structuur VNN is een niet-commerciële stichting en ingeschreven bij de Kamer van Koophandel onder de naam Stichting Verslavingszorg Noord Nederland. VNN is sinds 2013 medeoprichter van Perspectief BV, een instelling gericht op mensen met verslavingsproblematiek, maar die nog maatschappelijk geïntegreerd zijn. Dit is ondergebracht in een B.V. waar VNN een meerderheidsbelang in heeft. 2.3. Organisatiestructuur De organisatiestructuur van VNN is als volgt: 5

Een eenhoofdige Raad van Bestuur geeft leiding aan het management van de zes divisies en de ondersteunende afdelingen waaronder zorg, bedrijfsvoering, HR en verschillende stafafdelingen. VNN hanteert het zogenoemde Raad van Bestuur/Raad van Toezicht model. De Zorgbrede Governancecode wordt hierbij gehanteerd. De taken en bevoegdheden van de Raad van Bestuur en de Raad van Toezicht zijn vastgelegd in de statuten. Daarnaast kent de organisatie een reglement Raad van Bestuur en reglement Raad van Toezicht. De Raad van Bestuur legt verantwoording af aan de Raad van Toezicht. De Raad van Toezicht bestond in het verslagjaar uit vijf leden. VNN hanteert een gestructureerde beleids- en besturingscyclus waarbij het INK-model als toetsingskader voor de besturing wordt gehanteerd. VNN is toegelaten als instelling voor de functies persoonlijke verzorging, verpleging, ondersteunende begeleiding, activerende begeleiding, behandeling en verblijf als bedoeld in de artikelen 4, 5, 6, 7, 8 en 9 van het Besluit Zorgaanspraken AWBZ. De toelating als instelling voor verblijf geldt voor verzekerden met een psychiatrische aandoening. Per 1 januari 2013 beschikt VNN over de toelating van 262 plaatsen als bedoeld in artikel 9 Besluit Zorgaanspraken AWBZ. Dit is opgedeeld in 214 bedden en 48 plaatsen. Ten aanzien van de medezeggenschap kent de organisatie een Ondernemingsraad en een centrale Cliëntenraad. 6

2.4. Belangrijke elementen van het gevoerde beleid In 2013 is verder uitvoering gegeven aan de inrichting van zorgpaden, de zorgpaden zijn verder ingericht. Het zorgtraject dat een cliënt doorloopt is verder vormgegeven, zowel qua inhoud als planning en uitvoering. Er is veel aandacht geweest voor de verbetering van cliëntinformatie, een belangrijk onderdeel in de verbetering van de cliënttevredenheid. In 2013 is in Perspectief B.V., in een samenwerkingsverband met Omale, gestart met verslavingsbehandeling gericht op cliënten die maatschappelijk gezien nog midden in het leven staan. De verwachte marktmogelijkheden blijken in de loop van 2014 onvoldoende ingevuld te kunnen worden. Op grond van de resultaten in het eerste halfjaar en de neerwaarstse bijstelling van de verwachtingen van de markt heeft de aandeelhuoders doen besluiten op 2 juni 2014 het faillissement van Perspectief BV aan te vragen. Daarnaast is eind 2013 de Kliniek voor Verslaving en Psychiatrie in gebruik genomen. Dit is een samenwerkingsverband met GGZ-Drenthe. Er bestond al een tijd een wens om binnen VNN een faciliteit te hebben waar de mogelijkheid bestaat voor gesloten BOPZ-opnames. Verder is in Friesland hard gewerkt aan de samenwerking met GGZ-Friesland binnen de FACT-zorg. Er zijn stappen gezet in de ontwikkeling van de nieuwbouw van de kliniek Hoog-Hullen, deze kliniek zal in 2015 zijn deuren openen. Hier is meteen de afbouw van bedden meegenomen, zodat VNN steeds meer kan werken vanuit het principe van Ambulant Tenzij. Door het veranderende zorglandschap, zijn er vijf strategische werkgroepen aan de slag gegaan om ideeën te genereren om klaar te zijn voor de toekomst, dit ging over wijkteams, herstelondersteunende zorg, de visie op jeugd, de uitwerking van Ambulant Tenzij en forensische zorg. 3. Bestuur, toezicht en bedrijfsvoering 3.1. Duurzame bedrijfsvoering Maatschappelijk verantwoord ondernemen leidt tot duurzaam inkopen en een efficiënter en duurzamer gebruik van materialen, gebouwen, energie en grond- en hulpstoffen. Tevens betekent dit dat de arbeidsnormen, geformuleerd door ILO, waar mogelijk in acht worden genomen. In januari 2008 heeft VNN haar inkoopbeleid vastgesteld. Hierin is ook het maatschappelijk verantwoord ondernemen verankerd. In dit inkoopbeleid zijn economische, ideële, ethische en juridische keuzes gemaakt. Bij economische keuzes gaat het om factoren als het benutten van de marktwerking, inkoopbundeling, factuurreductie, leveranciersmanagement en standaardisatie. Bij ideële keuzes gaat het om factoren van milieu, kinderarbeid, discriminatie en maatschappelijk verantwoord ondernemen, waarbij bij de inkoop aandacht wordt besteed aan milieuvriendelijke inkoop en waarbij vervuilende en milieuonvriendelijke producten (verpakking) zoveel mogelijk worden vermeden. Ook eerlijke concurrentie speelt een rol binnen MVO: er wordt enkel zaken gedaan met correcte en integere organisaties. Bij ethische keuzes gaat het om zaken als het voorkomen van belangenverstrengeling. Belangenverstrengeling wordt binnen VNN voorkomen door toepassing van functiescheiding (controle, handhaving en corrigerende maatregelen). Dit betekent dat één functionaris nimmer als één persoon verantwoordelijk is voor de leverancierskeuze, etc. Daarnaast hebben inkoopfunctionarissen binnen VNN zich geconformeerd aan de NEVI-beroepscode (Nederlandse Vereniging voor Inkoopmanagement). Ook heeft VNN zich aangesloten bij Intrakoop (een overkoepelende inkooporganisatie voor zorginstellingen). Bij juridische keuzes gaat het erom dat VNN eigen inkoopvoorwaarden heeft ontwikkeld conform de algemene inkoopvoorwaarden van de leden van de Nederlandse vereniging van ziekenhuizen en GGZ-Nederland. Hierin zijn in artikel 15 eisen gesteld aan veiligheids-, gezondheids- en milieuvoorschriften. Werkzaamheden die het milieu negatief kunnen belasten door emissies naar water, lucht of bodem dienen expliciet te worden aangemeld bij VNN. De leverancier dient actief een verminderde belasting van het milieu van zijn producten, verpakkingen en grond- en hulpstoffen na te streven. 3.2. Raad van Toezicht De Raad van Toezicht richt zich als verantwoordelijk toezichthouder op de belangen van VNN. De vervulling van de maatschappelijke functie, de beheersing van middelen en de bewaking van de kwaliteit van de zorg in relatie tot de daaraan bestede middelen spelen in het toezicht een centrale rol. Daarmee 7

hebben de Raad van Bestuur en de Raad van Toezicht ieder hun eigen verantwoordelijkheid met betrekking tot de continuïteit van de organisatie. 3.2.1. Doel van het toezicht De Raad van Toezicht heeft tot taak toezicht te houden op het besturen door de Raad van Bestuur en op de algemene gang van zaken in de zorgorganisatie als maatschappelijke onderneming en staat de Raad van Bestuur met raad terzijde. De Raad van Toezicht vervult de werkgeversrol voor de Raad van Bestuur en zorgt ondermeer door benoeming, evaluatie en ontslag dat de zorgorganisatie is voorzien van een capabel bestuur. De Raad van Toezicht houdt toezicht op: De realisatie van de statutaire en andere doelstellingen van de zorgorganisatie; De strategie en de risico s verbonden aan de activiteiten van de zorgorganisatie; De opzet en werking van de interne risicobeheersings- en controlesystemen; De financiële verslaglegging; De kwaliteit en veiligheid van zorg; De naleving van wet- en regelgeving; De verhouding met belanghebbenden; Het op passende wijze uitvoering geven aan de maatschappelijke doelstelling en verantwoordelijkheid van de zorgorganisatie. De Raad van Toezicht geeft inhoud aan zijn toezichthoudende taak door: Zorg te dragen voor een goed functionerende Raad van Bestuur door benoeming en beoordeling; Gevraagd en ongevraagd op te treden als adviseur en klankbord voor de Raad van Bestuur; Integraal toezicht te houden op het beleid van het bestuur en de algemene gang van zaken; Strategische beslissingen van de Raad van Bestuur goed te keuren. 3.2.2. Samenstelling van de Raad van Toezicht De Raad van Toezicht bestond tot 1 juli 2013 uit zes leden en vanaf 1 juli 2013 uit vijf. We namen afscheid van één lid, tevens voorzitter, van de Raad van Toezicht. De Raad van Toezicht functioneert volgens een reglement Raad van Toezicht en hanteert de Zorgbrede Governancecode. Naam De heer D.J. Houwen, (uitgetreden op 1-7-2013), Voorzitter De heer drs. R. Jonkers, Voorzitter vanaf 1-7-2013 De heer dr. J.H. de Ruiter MBA, vicevoorzitter Mevrouw dr. G.H.M.M. ten Horn Nevenfuncties Voorzitter Commissie Projectbewaking Stichting SURF Voorzitter Bestuur Stichting Oorlogs- en Verzetscentrum Groningen Voorzitter Bestuur Stichting Peter de Grote Festival Lid Bestuur Stichting Zorgverzekering Gepensioneerde HBO Werknemers Voorzitter Stichting Werkman 2015 Voorzitter Raad van Bestuur Kwadrantgroep Voorzitter Raad van Toezicht Bislife Lid College van Bestuur Hanzehogeschool Groningen Voorzitter Academische Werkplaats Jeugd ZonMw Lid Bestuur VNO-NCW Groningen en Noord Voorzitter Adviescommissie Groningen Bereikbaar! Lid Bestuur Sectorfonds Zestor Zelfstandig medisch sociologe Voorzitter ZONMw programmacommissie Risicogedrag & Afhankelijkheid (Verslaving II) Voorzitter stuurgroep Speerpunt Sociale Uitsluiting en Dakloosheid, Academische Werkplaats Opvang & OGGZ Voorzitter Klankbordgroep Cohortstudie Daklozen in de 8

vier grote steden Voorzitter Jury Gehandicaptenzorgprijs VGN te Utrecht Lid Begeleidingscommissie Omgekeerde integratie in de Wijk Maartenswoude Drachten van Talant/Arcade Voorzitter Jury SAB-prijs Lid Adviesraad Stichting Resultaatmeetgroep Voorzitter Jury Joannes Juda Groen Prijs van Stichting voor Interdisciplinair Gedragswetenschappelijk Onderzoek De heer drs. D. Kooistra, Raadgever en toezichthouder KooistraConsult Directeur a.i. Zorggarant Heerenveen Voorzitter Raad van Toezicht Parlan, Jeugd en Opvoedingshulp Lid Raad van Toezicht Intrakoop, Inkoopcoöperatie voor de gezondheidszorg Lid Raad van Commissarissen Perspectief BV Emmen Voorzitter Vrienden van het Spaarne Ziekenhuis Mevrouw dr. P.F. Schothorst Staflid afdeling Psychiatrie UMC Utrecht Lid Concilium (bestuurscommissie opleiding) Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie Lid Bestuur Prof. Fritz Redl school, cluster IV onderwijs 3.2.3. Algemene werkwijze De Raad van Toezicht is in 2013 acht keer bij elkaar gekomen. Bij iedere vergadering worden relevante voortgangsgegevens met betrekking tot zorg, personeel, financiën en huisvesting besproken. Deze gegevens worden schriftelijk aangeleverd door de Raad van Bestuur. Er wordt gewerkt met een viertal commissies binnen de Raad van Toezicht: Financiële commissie Kwaliteitscommissie Huisvestingscommissie Remuneratiecommissie De commissies hebben tot doel de werkzaamheden van de Raad van Toezicht voor te bereiden en te verdiepen. De Raad van Toezicht blijft integraal verantwoordelijk. 3.2.4. Deskundigheidsbevordering Binnen de Raad van Toezicht is de deskundigheid voldoende geborgd en voldoet de samenstelling aan het profiel van de Raad van Toezicht en aan de Zorgbrede Governancecode. Tenminste één lid in de Raad van Toezicht beschikt over kennis van en ervaring in de zorg. De leden van de Raad van Toezicht zijn lid van de NVTZ. Door onder andere het bezoeken van bijeenkomsten van de NVTZ onderhouden zij hun deskundigheid. Daarnaast vergroten zij hun deskundigheid door te participeren binnen de commissies van VNN. 3.2.5. Rooster van aftreden en zittingstermijnen Naam De heer D. J. Houwen Mevrouw G.H.M.M. ten Horn De heer drs. R. Jonkers Datum benoeming Datum definitief aftreden Herbenoembaar Aanwezig bij RvT vergaderingen in 2013 12-05-2004 12-05-2008 Nee 5/8 Herbenoemd tot 1-7- 2013 29-06-2011 29-06-2015 Nee 8/8 30-03-2011 30-03-2015 Ja 7/8 9

De heer drs. D. Kooistra Mevrouw dr. P.F. Schothorst De heer dr. J.H. de Ruiter MBA 20-06-2012 20-06-2016 Ja 7/8 20-06-2012 20-06-2016 Ja 7/8 20-06-2012 20-06-2016 Ja 8/8 Aftredende leden kunnen één keer voor 4 jaar worden herbenoemd. De heer D.J. Houwen is per 1 juli 2013 afgetreden. Hij heeft het voorzitterschap overdragen aan de heer R. Jonkers. De voorzitter van de Raad van Toezicht voert jaarlijks een individueel gesprek met de leden van de Raad van Toezicht over het functioneren en evalueert vervolgens in de Raad van Toezicht het functioneren van de Raad als geheel. 3.2.6. Beleidscyclus De taken en verantwoordelijkheden van de Raad van Bestuur en de Raad van Toezicht zijn statutair vastgelegd in het reglement van de Raad van Bestuur en het reglement van de Raad van Toezicht. De werkwijze van de Raad van Toezicht is vastgelegd in het reglement van de Raad van Toezicht. 3.2.7. Onderwerpen van behandeling binnen Raad van Toezicht Door middel van een agendavoering wordt toezicht op de strategie en prestaties van de organisatie bewaakt, waarbij minimaal de volgende onderwerpen naar voren komen: Jaarplan en meerjarenbeleid, visie en missie van de organisatie; Begroting, jaarrekening en accountantsrapportages; Kwaliteitssysteem en de periodieke evaluatie; Risicomanagement met betrekking tot de activiteiten binnen de organisatie; Ontwikkelingen binnen het zorgaanbod van de organisatie; Huisvesting. Daarnaast heeft de Raad van Toezicht overleg gehad met de Cliëntenraad en de Ondernemingsraad. Doel van deze overleggen is inzicht te verkrijgen in zaken die in de organisatie goed verlopen, dan wel verbetering behoeven vanuit het perspectief van deze medezeggenschapsorganen. Hiermee krijgt de Raad van Toezicht aanvullende informatie over het functioneren van de Raad van Bestuur in relatie tot deze organen. Jaarlijks heeft de Raad van Toezicht een beleidsmiddag met het management. Daarnaast legt de Raad van Toezicht jaarlijks een werkbezoek af aan één of meerdere locaties of afdelingen. 3.2.8. Vergoeding van de leden van de Raad van Toezicht De vergoedingen (excl. BTW) van de Raad van Toezicht zijn vastgesteld binnen de richtlijnen van de NVTZ en zijn voor 2013 niet gewijzigd ten opzichte van 2012: Voorzitter van de Raad van Toezicht 12.000 excl. BTW; Lid van de Raad van Toezicht 8.000 excl. BTW. De honorering is niet afhankelijk van de resultaten van de VNN. De totaal in 2013 verstrekte vergoeding bedraagt 57.968 (incl. BTW). 3.3. Planning en control De planning- en controlcyclus is een zeer belangrijk hulpmiddel voor VNN om: De strategie van VNN te realiseren; De interne bedrijfsprocessen op de strategie te kunnen richten en op een zodanige wijze in te richten dat een verbinding ontstaat tussen de operationele processen en de strategie; De risico s tijdig te kunnen onderkennen en zo goed mogelijk op te kunnen vangen; In geval van afwijkingen tijdig te kunnen bijsturen; De samenhang tussen de divisies, stafdiensten en afdelingen binnen VNN te bewaken. 10

Verslavingszorg Noord Nederland maakt gebruik van een gestructureerde besturingscyclus, waarbij het INK-managementmodel als besturingsmodel wordt gehanteerd. Elk jaar wordt een inhoudelijke en financiële kaderbrief vastgesteld. Deze dient als uitgangspunt bij het opstellen van de jaarplannen en de begrotingen voor de organisatieonderdelen. Het samengevoegde jaarplan en de samengevoegde begrotingen worden door de Raad van Bestuur vastgesteld en vervolgens ter goedkeuring aan de Raad van Toezicht voorgelegd. Door middel van maand- en kwartaalrapportages vindt de tussentijdse verantwoording plaats over de activiteiten en de exploitatie van de divisies en centraal, welke door de divisiedirecties en de Raad van Bestuur worden besproken. 3.3.1. Control De volgende aspecten borgen op hoofdlijnen het in control zijn van VNN: Zorgcontrol aan de hand van de zorgmonitor, ROM (Routine Outcome Metingen), klanttevredenheidsonderzoek, verslagen kwaliteitscommissies; Social control aan de hand van rapportages over ziekteverzuim en medewerkerstevredenheidsonderzoek; Financial control aan de hand van de maand- en kwartaalrapportages van divisies en concern; Beleidscontrol: kwartaalvoortgangsrapportages aan de hand van prestatie-indicatoren (afgeleid van de intern vastgestelde BSC) van divisies en concern, evenals de auditrapportages op basis van het auditjaarprogramma. 3.3.2. Administratieve organisatie/interne controle De interne controlefunctionaris (AO/IC) rapporteert rechtstreeks aan de Raad van Bestuur. Deze functionaris stuurt de interne controles aan die door speciaal aangezochte functionarissen zijn uitgevoerd. Er is een beschrijving van de administratieve organisatie en er is een controleplan vastgesteld voor de interne controles op de gerealiseerde productie. 3.3.3. Kwaliteitsaudits In 2011 is VNN gecertificeerd conform de CIIO-Maatstaf (norm gebaseerd op de ISO 9001-2008). Binnen het kwaliteitssysteem zijn in 2013 drie interne audits uitgevoerd, gericht op de kwaliteit van zorg. De thema's die centraal stonden waren (Functie) Assertive Community Treatment (FACT), Intake en indicatiestelling jeugd en Richtlijn Opiaatsonderhoudsbehandeling (RIOB). In 2013 heeft VNN het digitale systeem Veilig Incidenten Melden geïmplementeerd. De uitkomsten van de interne audits en de rapportages vanuit de Commissie Melding Incidenten zijn vertaald naar verbeterplannen. In 2013 is VNN, in samenwerking met interne professionals uit de zorg, de kwaliteitscyclus Kwaliteit van zorg, ieders zorg binnen VNN geïmplementeerd. De teams toetsen de kwaliteit van zorg door middel van zelfevaluatielijsten. De PDCA-cyclus ter verbetering van de kwaliteit van zorg is daarmee geborgd in het team bij de professional. 3.3.4. Overleg externe accountant De Raad van Toezicht stelt de controlerend accountant aan en is derhalve ook formeel opdrachtgever. De externe accountant licht jaarlijks het controleplan toe aan de Raad van Toezicht waarbij de Raad van Toezicht vanuit haar rol expliciet de accountant kan verzoeken om bepaalde risico s/aandachtspunten extra te bekijken in hun controle. De externe accountant licht in het najaar zijn interim managementletter toe in de Raad van Toezichtsvergadering en in het voorjaar zijn accountantsverslag bij de jaarrekening. In beide gevallen wordt een uitgebreide toelichting gegeven in de financiële commissie. De financiële commissie rapporteert haar bevindingen aan de Raad van Toezicht als geheel, waarna het verslag van de accountant door de Raad van Toezicht wordt besproken. 11

3.3.5. WTZI (kapitaallasten dossier) Met de invoering van de WTZi per 1 januari 2006 is een eerste stap gezet in de deregulering door de overheid van bouw-, verbouw- en nieuwbouwprojecten. Een tweede stap is de wijziging van de systematiek van de vergoeding voor kapitaallasten. Niet de kapitaallasten die samenhangen met de goedgekeurde investeringsaanvragen worden vergoed, maar een landelijk vastgesteld percentage bovenop de DBC-tarieven. Medio 2011 heeft het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) besloten om het systeem van nacalculatie van kapitaallasten in de AWBZ en GGZ per 1 januari 2012 te vervangen door een systeem van normatieve vergoedingen. In de periode 2012 tot en met 2017 wordt het budget berekend op basis van een gewogen gemiddelde van de oude nacalculatiesystematiek en de nieuwe systematiek met normatieve tarieven die afhankelijk zijn van de gerealiseerde productie. Vanaf 2018 zal ook de prijs onderhandelbaar zijn. Het gevolg is dat VNN de investering gedeeltelijk vergoed krijgt op basis van de oude nacalculatiesystematiek en dat het overige volledig afhankelijk is van de productie en de prijsontwikkeling. In specifieke gevallen staat een compensatieregeling open. Onderzoek leert dat VNN geen gebruik kan maken van deze regeling. VNN heeft per einde 2013 (net als in 2012) een boekwaarde-analyse uitgevoerd op de laagste kasstroom genererende eenheid. De uitkomsten zijn gerelateerd aan de vastgestelde vastgoedstrategie. VNN heeft geconstateerd dat er geen sprake zal zijn van een negatieve cashflow in 2013 en de jaren daarna. In deze beoordeling is al rekening gehouden met de investering in nieuwbouw Eelde en een daarmee te realiseren beddenreductie. Teneinde gebouwen ten dienste te stellen van de cliënten en medewerkers is een vastgoedplan Landkaart 2020 opgesteld. Business cases voor lopende en nieuwe projecten zijn het instrument om tot een goede besluitvorming te komen. Begin 2013 is de nieuwe locatie voor de gezinskliniek De Borch (voorheen de Lage Kamp) betrokken. Verder is de nieuwbouw van de locatie in Eelde in voorbereiding. 3.3.6. Risicomanagement In onderstaande paragraaf geeft VNN inzicht in hoe zij omgaat met actuele bedrijfsvoeringrisico s. Risicomanagement houdt in het geheel van het beheersen en beperken van risico s gericht op het realiseren van doelstellingen van VNN. Het belang van risicomanagement neemt toe. Dat komt door externe ontwikkelingen (financiering zorg staat onder druk, sterkere rol en verantwoordingseisen van de financiers en toenemende concurrentie), door interne ontwikkelingen (druk om budgetten volledig te benutten en cost control voldoende op orde). Maar ook door het ontwikkelen van nieuwe initiatieven, verschuiven van klinische zorg naar ambulante zorg en door eigen strategische keuzes. Op veel plekken binnen VNN wordt de taak risico-inventarisatie en -beheersing standaard al uitgevoerd. In het kader van bijvoorbeeld HKZ, internal audit, procesbeheersing, periodieke rapportage, beoordeling prestatie-indicatoren, enzovoort. Bewezen is dat vaak tijdig wordt gesignaleerd dat risico s aanwezig zijn en dat deze direct worden gemitigeerd. Op de verschillende risicogebieden zijn de belangrijkste risico s in kaart gebracht en beheersmaatregelen benoemd. Toch is er nog sprake van een traditionele aanpak welke meer gefragmenteerd van karakter is. Kennis en ervaring zijn van oudsher beter ontwikkeld binnen de financiële afdelingen. Daardoor is risicobeheer nog geen expliciet onderdeel van procedures en manier van werken. Het onderwerp is conform de Governance code (art. 4.1.1) besproken met de Raad van Toezicht. Doel is te komen tot een meer integraal risicomanagement waarbij deze wordt gecoördineerd vanuit de Raad van Bestuur. Daarbij vindt er een actieve identificatie plaats van (nieuwe) risico s en worden alle organisatierisico s in het proces betrokken. De meerjarendoelstelling is die waarbij het risicomanagement onderdeel is van de realisatie van gestelde doelen, zowel op strategisch, tactisch als operationeel niveau. 12

De tabel hieronder geeft per aandachtsgebied de belangrijkste risico s en beheermaatregelen. Risicogebied: Cliënt Risico Beheersing Zorgpaden Het verhogen van de transparantie en kwaliteit van de GGZ-zorg. Veiligheid Ontwikkelen van een geïntegreerd systeem voor het melden van incidenten. Certificering Mede via HKZ borgen van de kwaliteit van de geleverde zorg. Tevredenheid Actief meten van cliënttevredenheid en dit borgen in het zorgproces. Innovatie Ontwikkelen van E-health initiatieven en eerstelijns zorg. Definiëren van logische (logistieke) zorgpaden binnen de zorg. Risicogebied: Personeel Risico Beheersing Gekwalificeerd personeel Bewust personeelsbeleid met aandacht voor opleidingen bijscholingsprogramma s. Cultuur implementeren Scholingsprogramma resultaatgericht werken. Ziekteverzuimbeleid Actief sturen op verzuimbeheersing en opleiding leidinggevenden op dit vlak. Adequate verzuimrapportage middels Datawarehouse op verschillende niveaus. Risicogebied: Financieel Risico Beheersing Solvabiliteit Opname van solvabiliteitsdoelstelling in het strategisch beleidsplan van 15%. Rentabiliteit Rendementsdoelstelling van minimaal 2,5% in de begroting. Liquiditeit Intensivering liquiditeitsplanning en aanscherping treasury functie. Financiële Door decentralisatie van verantwoordelijkheid naar divisies en afdelingen (compleet RVE denkend). Risicogebied: Bedrijfsvoering Risico Beheersing Productie Maandelijkse rapportage over de gerealiseerde productie en de uitputting van de budgetten per financier. Daarbij maken van eindejaarsverwachtingen om ook werkelijk te kunnen sturen op maximale benutting van de beschikbare budgetten. AO/IC Intensieve aandacht productieregistratieproces en audits hierop. Maandelijkse controle op de aansluiting tussen geregistreerde productie en de in de rapportage gepresenteerde productie. Flexibiliteit Realiseren van een flexibele schil van tijdelijke personeelscontracten, met als doel flexibiliteit in de kostenstructuur. Vastgoed Opstellen strategisch vastgoedplan. Opstellen van business cases. Opstellen van een huisvestingsstatuut waarin uitgangspunten en werkwijzen zijn vastgelegd. Maken van duidelijke keuzes. Managementinformatie Op- en uitbouwen van het informatiesysteem middels het Datawarehouse om tijdig te kunnen bijsturen. Aandacht voor de resultaten in maand- en kwartaalgesprekken. Prognose op basis van kwartaalrapportages om beter te kunnen sturen op het eindresultaat. Controlling Continue aandacht voor het versterken van de controlfunctie. Zorgcontrol Continue aandacht voor een juiste vastlegging van cliëntgegevens, zorggegevens, gegevens over financier in de zorgapplicatie. Bijzondere aandacht voor de controle op de juiste toepassing van DBC-spelregels. 13

3.4. Onderzoek en ontwikkeling VNN is medeuitvoerder van het programma Resultaten Scoren. Resultaten Scoren is het brede innovatieprogramma van de verslavingszorg met als doel de kwaliteit en effectiviteit van preventie, behandeling en zorg op permanente wijze te verbeteren. Verder werkt VNN nauw samen met verschillende faculteiten binnen de Rijks Universiteit Groningen, waaronder sociologie, psychologie en pedagogiek. VNN heeft in 2013 haar onderzoeksambitie nader beschreven, waarbij de specifieke samenwerking wordt gezocht met het Nijmegen Institute for Scientist- Practitioners in Addiction (NISPA) en het Rob Giel onderzoekscentrum (RGOc). 4. Aspecten maatschappelijk ondernemen Binnen VNN staan de volgende punten centraal binnen het maatschappelijk verantwoord ondernemen: 4.1. Kwaliteit van leven VNN wil een stimulerende zorg- en werkomgeving voor haar medewerkers en cliënten creëren. Een vorm van duurzaam cliëntenbeleid is de cliënt door middel van zelfmanagement meer controle te geven over zijn zorg. Op die manier kunnen zorgkosten dalen en kan de zorgbehoefte afnemen. Er is hard gewerkt aan de verdere ontwikkeling van zorgpaden, gericht op het leveren van goede (effectieve en efficiënte) zorg, waarbij de cliënt centraal staat en een cultuur/structuur creëert waarin bottum up werken en continu verbeteren samen gaan. 4.2. Medewerkers VNN vindt dat haar medewerkers meer verantwoordelijkheid en ruimte verdienen om daarmee hun passie voor kwalitatief goede zorg waar te maken. Maatschappelijk verantwoord ondernemen en faciliterend leiderschap leveren hieraan een bijdrage en zorgen dat mensen langer en productiever kunnen werken. VNN is een flexibele organisatie door de inzetbaarheid van deskundige medewerkers. Het HR-beleid van VNN richt zich op het ontwikkelen van een flexibele kern. Dat wil zeggen dat de medewerkers met een dienstverband voor onbepaalde tijd, flexibel en breed inzetbaar zijn. Medewerkers met een tijdelijk dienstverband worden beperkt ingezet zodat zij ervaring kunnen opdoen. VNN investeert in de gezondheid van werknemers, zo is in de arbeidsvoorwaarden een uitruilregeling voor bedrijfsfitness opgenomen. VNN investeert veel in een gezond binnenklimaat. In het kader van veiligheid is aandacht voor periodieke risico-inventarisatie en evaluatie (RI&E). Wat betreft de Arbowetgeving is binnen de afdeling HR een veiligheids- en arbocoördinator werkzaam. Daarnaast is er beleid op het gebied van veiligheid: brandmeldinstallaties, regelmatige controles door de brandweer in verband met de afgegeven gebruikersvergunning, voldoende BHV ers op een locatie, regelmatige ontruimingsoefeningen met een externe partij en een evaluatie van de gehouden oefeningen en het bestaan van bedrijfsnoodplannen. 4.3. Cliëntenraad 4.3.1. Structuur van de medezeggenschap van cliënten VNN geeft op basis van het Reglement Cliëntenraad VNN uitvoering aan de Wet Medezeggenschap Cliënten Zorginstellingen (WMCZ). De Cliëntenraad is een onafhankelijk en zelfstandig orgaan en heeft de eigen werkwijze geregeld in een huishoudelijk reglement. De formele overlegpartner van de Cliëntenraad is de Raad van Bestuur. Op 31 december 2013 telde de Cliëntenraad VNN acht leden. In 2013 vonden tien overlegvergaderingen plaats met de Raad van Bestuur. De agenda s van de overlegvergaderingen kwamen in gezamenlijk vooroverleg tot stand. Eén van de overlegvergaderingen werd, zoals statutair is bepaald, bijgewoond door een delegatie van de Raad 14

van Toezicht van VNN. Naast de overlegvergaderingen met de Raad van Bestuur, kwam de Cliëntenraad elf keer bijeen in zogeheten cliëntenraadsvergaderingen. 4.3.2. Ondersteuning van de Cliëntenraad Het reglement Cliëntenraad Stichting Verslavingszorg Noord Nederland bevat, in lijn met de WMCZ, regels voor de materiële, financiële en personele ondersteuning van de Cliëntenraad. De begroting van de Cliëntenraad voor 2013 werd, op basis van een door Cliëntenraad ingediend begrotingsvoorstel, door de Raad van Bestuur vastgesteld op 47.450 (gebaseerd op 10 leden). De Cliëntenraad werd bijgestaan door een ambtelijk ondersteuner. De ambtelijk ondersteuner heeft een dienstverband met VNN van 20 uren per week. 4.3.3. Gevraagde adviezen In 2013 vroeg de Raad van Bestuur over de volgende zaken, conform de WMCZ, advies van de Cliëntenraad: Advies inzake Woonbegeleiding Groningen; Advies inzake Eerste lijn (Basis GGz); Advies inzake kliniek Dubbeldiagnose en Detox; Vervolg advies nieuwbouw Eelde; Advies inzake verhuizing IMC van Eelde naar Beilen; Advies Cliëntenraad inzake integratie FACT en FACT GGZ-Friesland in Zuidwest- Friesland. 4.3.4. Ongevraagde adviezen Van het recht om ongevraagd advies uit te brengen maakte de Cliëntenraad in 2013 gebruik tijdens de overlegvergaderingen met de Raad van Bestuur. De adviezen werden mondeling uitgebracht, één of meerdere malen besproken en vastgelegd in de vergaderverslagen. In 2013 zijn mondelinge adviezen uitgebracht over o.a.: Het belang van herstelondersteunende zorg en de inzet van ervaringsdeskundigheid; Het belang van privacybescherming van cliënten bij gebruik van de noodknopprocedure t.b.v. inzage in EPD; Het belang van duidelijke regels en structuur t.b.v. gewijzigde functie van de locatie Franeker; Verbeterpunten voor het crisisbeleid en de bereikbaarheid van VNN; Deeltijdbehandeling als wenselijk aanbod tussen ambulant en klinisch in; Zorginhoudelijke keuzes die verband houden met de nieuw te bouwen kliniek in Eelde; Het zorgaanbod voor de jeugd, klinisch en ambulant, en het belang daarbij van preventie en de aanpak van transgenerationele overdracht van verslaving; De kwaliteit van de zorgomgeving (huisvestiging, facilitaire zaken, veiligheid, recreatieve voorzieningen, e.d.); De betrokkenheid van de Cliëntenraad bij de activiteiten van VNN m.b.t. de transities in de zorg. 4.3.5. Participatie in projecten en overlegvormen Naast de rechten die de Cliëntenraad benut om gevraagd en ongevraagd advies uit te brengen, is de participatie van cliëntenraadsleden in projecten en vormen van overleg een gelegenheid om te adviseren en mee te denken. Delegaties van de Cliëntenraad participeerden in 2013 o.a. in: Het projectteam Zorgpaden; De projectgroep Crisisbeleid; Werkgroepen in het kader van het strategisch proces van VNN; Overleggen van VNN met zorgfinanciers in het kader van de zorgverkoop 2013; Het programmateam Eerste lijn/basis GGz; Het project Cliëntinformatie; De werkgroep Merkbeleid Jeugd; 15

De projectgroep Cliëntgelden en Wonen; De werkgroep Vernieuwde Intake. 4.3.6. De invloed van de adviezen op het beleid De Raad van Bestuur weegt in haar besluitvorming de adviezen van de Cliëntenraad mee en stelt de Cliëntenraad altijd, mondeling of schriftelijk, op de hoogte van de gemaakte afwegingen en op welke wijze rekening is gehouden met de adviezen van de Cliëntenraad. De kanttekeningen van de Cliëntenraad werden serieus afgewogen, maar niet altijd gehonoreerd. De betrokkenheid van de Cliëntenraad bij ontwikkelingen die het cliëntenbelang raken en bij de te nemen besluiten waren voor de Cliëntenraad en de Raad van Bestuur vanzelfsprekend. 4.3.7. Commissie van vertrouwenslieden VNN is aangesloten bij de landelijke commissie van vertrouwenslieden, waar de koepelorganisatie LOC deel van uitmaakt. 4.4. Ondernemingsraad De Ondernemingsraad vertegenwoordigt de werknemers van VNN in het overleg met de Raad van Bestuur. De Ondernemingsraad oefent invloed uit op zowel het beheersbeleid (wijze van organiseren, sturen en scheppen van voorwaarden) als op het inhoudelijke beleid (keuzes met betrekking tot zorginhoud en hulpaanbod). De Ondernemingsraad staat voor het belang van de werknemers en gaat voor optimale betrokkenheid en medezeggenschap van werknemers. Samenwerking met de Raad van Bestuur en gerichte communicatie met werknemers zijn voor de Ondernemingsraad belangrijke middelen om deze missie uit te voeren. De Ondernemingsraad doet zijn werk vanuit het perspectief van werknemers en vanuit het belang dat werknemers hebben, daarbij het bedrijfsbelang niet uit het oog verliezend. De Ondernemingsraad van VNN bestond in 2013 uit een wisselend aantal leden. 2013 is gestart met negen leden. In april vertrok een Ondernemingsraadslid vanwege de pensioengerechtigde leeftijd. Op 10 oktober zijn de verkiezingen geweest waarna de Ondernemingsraad bestond uit tien leden, waarvan drie nieuw waren binnen de Ondernemingsraad. Belangrijke advies- en instemmingtrajecten zijn de kliniek in Beilen, DOK3 en de vergoeding bereikbaarheidsdienst geneeskundigen geweest. Ook is er overleg geweest over de huisvesting van VNN en zijn met de Raad van Bestuur gesprekken gestart met betrekking tot mogelijke samenwerkingen tussen VNN en FACT GGZ-Friesland en VNN en FORINT/MESDAG. De Ondernemingsraad is daarnaast o.a. in gesprek geweest met medewerkers van de Laag Drempelige Zorg in Groningen en met Ondernemingsraden van die organisaties waar mogelijk sprake zal zijn van een samenwerking. Tevens is er veel gesproken over de veiligheid van medewerkers. Zowel de Ondernemingsraad als de Raad van Bestuur zijn van mening dat je je binnen VNN veilig moet voelen op de werkvloer om te zeggen wat je ergens van vindt. Voor de Ondernemingsraad is veiligheid een onderwerp dat voortdurend onder de aandacht is. 4.5. Klachten 4.5.1. Samenstelling van de klachtencommissie voor cliënten en naastbetrokkenen van VNN De klachtencommissie bestaat uit de volgende leden: De heer mr. F.J. Agema, voorzitter; mevrouw drs. T.H.M. Brouwer, de heer H. Kosmeijer, de heer drs. T. Los, mevrouw, drs. M.A.E. Oude Lenferink en de heer R. Leta, leden. Geen van de leden is werkzaam bij de stichting Verslavingszorg Noord Nederland. De klachtencommissie is gedurende het verslagjaar bijgestaan door mevrouw drs. R. Bijker en mevrouw drs. H.J. Hoiting, ambtelijk secretarissen en mevrouw R.Postma, secretaresse. 4.5.2. Klachtenreglement Verslavingszorg Noord Nederland heeft sinds 2005 een klachtenreglement. Daarin staat vermeld welke klachten ontvankelijk zijn, hoe de procedure voor behandeling van een klacht is geregeld, evenals door wie deze wordt behandeld. 16

4.5.3. Ontvangen klachten 2013 In de periode van 1 januari 2013 t/m 31 december 2013 zijn er in totaal drieëntwintig klachten binnengekomen. Er zijn zestien klachten behandeld door de klachtencommissie, inclusief twee gemelde klachten in 2012. De behandelde klachten hadden met name betrekking op behandel- en sanctiebeleid en het niet nakomen van afspraken. Klachtonderdelen Ontslag uit beschermde woonvorm. Onterecht in rekening gebracht en kosten en onjuist geïnformeerd worden Communicatie, zorgcoördinatie Niet nakomen van afspraken Afwijkende behandelafspraken en sanctiebeleid tussen afdelingen Afwijkende behandelafspraken en sanctiebeleid tussen afdelingen In beslagname van spullen bij opname. Niet nakomen van afspraken, sportactiviteiten tijdens opname. Oneens met beleid van klinische voorziening. Oneens met verlofbeleid klinische voorziening. Meerdere keren afzeggen van behandelafspraken, wegens ziekte behandelaar. Oneens met sanctiebeleid. Niet nakomen van afspraken over vervolgzorg. Oneens met sanctiebeleid van woonvoorziening. Niet nakomen van afspraken: halal voeding en gesprek tussen betrokkenen. Oneens met beleid van klinische voorziening. Onheus bejegenen. Niet nakomen van afspraken over ontvangst post en inconsequent toepassen van regels binnen klinische voorziening. Overdracht, communicatie, contact. Niet nakomen van afspraken over niet terug krijgen van meegenomen medicatie naar klinische behandeling. Ontslag klinische voorziening. Sanctiebeleid van inloopvoorziening. Verwarren van patiëntgegevens, schenden van privacy, onjuiste weergaven in patiëntgegevens. Uitkomst Gegrond verklaard. Ongegrond verklaard. Klacht ingetrokken. Ongegrond verklaard. Klacht ingetrokken. Klacht ingetrokken. Na bemiddelingsgesprek is klacht ingetrokken. Na bemiddelingsgesprek is klacht ingetrokken. Na bemiddelingsgesprek is klacht ingetrokken. Klacht ingetrokken. Ongegrond verklaard. Klacht ingetrokken. Ongegrond verklaard. Deels gegrond, deels ongegrond verklaard. Klacht ingetrokken. Deels gegrond, deels ongegrond verklaard. Ongegrond verklaard. Deels gegrond, deels ongegrond verklaard. Klacht ingetrokken. Ongegrond verklaard Gegrond verklaard Deels gegrond, deels ongegrond verklaard. 17

4.6. Financiële informatie 4.6.1. Financiële gang van zaken en analyse van het resultaat Deze toelichting betreft de geconsolideerde cijfers. Daar waar staat VNN kan worden gelezen VNN als groep. We verwijzen op deze plek ook naar de tekst onder financieel resultaat in het voorwoord. De financiële positie van VNN kan eind 2013 worden betiteld als gezond. De opbrengsten worden beïnvloed door de bepaling van de DBC-omzet met inachtneming van onzekerheden qua prijs en qua nuanceringen voor bijvoorbeeld de verwijsbrief. De kosten worden vooral beïnvloed door een aanzienlijke te vormen reorganisatievoorziening. Tenslotte neemt VNN een aanzienlijk verlies voor Perspectief B.V. De kliniek voor geïntegreerde verslaafden blijft achter op de omzetdoelstellingen op grond waarvan de aandeelhoueders het faillissement hebben aangevraagd. VNN neemt haar aandeel in het verlies en de maximaal berekende verliespositie over 2013 mee en neemt een voorziening voor mogelijke verliezen in de toekomst. De vermogenspositie daalt daardoor tot onder de gewenste solvabiliteit van 25%. Het resultaat over 2013 komt uit op 3,2 miljoen negatief. Ten opzichte van 2012 is er sprake van een daling van 4,9 miljoen. Het resultaat wordt negatief beïnvloed door een aantal grote posten: het maximaal berekende verlies van de deelneming Perspectief B.V. uitgaande van het aangevraagde faillissement, een verliesvoorziening voor nog te factureren/onderhanden DBC en een voorziening voor een nog uit te voeren reorganisatie. Verder zijn er andere incidentele meevallers en tegenvallers van per saldo 1,4 miljoen positief. Het genormaliseerde resultaat komt daarmee uit op 0,8 miljoen negatief. De omzet daalt met 0,6 miljoen. De kosten stijgen met 7,6% punt. Dit wordt vooral veroorzaakt door de gevormde reorganisatievoorziening en de verliesname van Perspectief BV. Zonder deze voorziening stijgen de kosten met 3,1%. Verder is er sprake van een verslechtering van het saldo van betaalde en ontvangen rente. In algemene zin kan worden gesteld dat er in 2013 strak is gestuurd op het benutten van de budgetten in de verschillende financieringsstromen (door maandelijkse monitorgesprekken). Daarnaast was VNN beter in control doordat divisies hun verantwoordelijkheid voor de afgesproken budgetten en resultaten hebben waargemaakt. Daarbij is er vooral sterk gestuurd op het beheersen van de personele en materiële kosten. Toch kan worden geconcludeerd dat door de nuanceringen in de DBC-omzet, het operationele resultaat negatief is geworden. Deze ontwikkeling is naar de toekomst toe ongewenst. De bedrijfsvoering is ingericht op het realiseren van een voldoende financieel resultaat van de opbrengsten, zodanig dat het uitgangspunt van 25% solvabiliteit behouden wordt. 4.6.2. Ontwikkeling in activiteiten en omzet van Perspectief B.V. Het aanbod voor de doelgroep van geintegreerde verslaafden komt onvoldoende uit de verf. In 2013 lijdt Perspectief B.V. een verlies van 1,5 miljoen. VNN neemt 780.000 mee als resultaat deelneming. Daarnaast neemt VNN 945.000 als verlies op de verstrekte geldlening aan Perspectief BV. Het restant 18

443.000 wordt meegenomen als voorziening voor mogelijke verliezen uit de afwikkeling van Perspectief B.V. 4.6.3. Ontwikkeling in activiteiten en omzet per financieringsstroom DBC/AWBZ Het wettelijk budget aanvaardbare kosten wordt in 2013 anders gepresenteerd. In 2012 ging het om zowel de ZVW als de AWBZ. In 2013 wordt onder deze noemer nog enkel de AWBZ gepresenteerd. Het budget AWBZ (exclusief incidentele baten) daalt met ongeveer 0,3 miljoen ten opzichte van 2012. Over het jaar komt de schadelast naar verwachting lager uit dan het afgesproken budget. Een lager aantal gestarte DBC s in 2013 is daarvoor de reden. Mede omdat het initiatief Perspectief BV later in het jaar is gestart en de ontwikkelingen vooralsnog achter blijven op de verwachtingen. Rijksmiddelen Er is een strikte scheiding tussen DBC/AWBZ/DFZ-cliënten en cliënten die worden bekostigd vanuit de rijksmiddelen. VNN heeft ervoor gekozen om alle cliënten waarvoor een geldige verwijzing beschikbaar is en waarbij sprake is van behandeling te verantwoorden onder de DBC of DBBC 1 en cliënten waarvoor een geldige CIZ-indicatie is verkregen te verantwoorden onder de AWBZ. Cliënten uit de voorliggende voorzieningen die nog niet zijn toegeleid naar reguliere zorg, worden verantwoord onder de Rijksmiddelen. De omzet rijksmiddelen bedraagt in het verslagjaar 7,3 miljoen. Een daling van 0,2 miljoen ten opzichte van 2012. Deze daling ontstaat door een lagere toekenning door centrumgemeenten die bezuinigingsdruk voelen. Reclassering De reclassering is gebaseerd op de goedgekeurde aangeleverde productie. Er is sprake van een vergelijkbare omzet met vorig jaar. In 2012 was sprake van een wijziging in de methodiek van het berekenen van de omzet. In 2012 leidde dat tot een eenmalige omzet van 386.000. Personeel Er is sprake van een gelijke inzet van het personeel in 2013. De gemiddelde inzet komt uit op 832 FTE ten opzichte van 822 FTE in 2012. Deze stijging betreft het aantal FTE van Perspectief B.V. (8 FTE in 2013). Er is sprake van een geringe daling van de omzet per FTE met 2,1% (was vorig jaar een stijging met 1%). In 2013 hebben we gestuurd op de inzet van personeel en de kostendekkendheid daarvan in het budget van de zorgverzekeraar c.q. zorgkantoor. 2013 2012 Omzet 64.162.000 64.759.000 Gemiddelde inzet in FTE 832 822 Omzet per FTE 77.120 78.780 4.6.4. Beoordeling van de financiële positie Liquiditeit De liquiditeit, het kasgeld, is gedaald met 12,8 miljoen ten opzichte van 2012. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door een terugbetaling van het financieringsoverschot van 7,5 miljoen. Daarnaast daalt de totale omvang van het onderhanden werk. Het betekent een negatieve geldstroom van 1,2 miljoen. Er is sprake van een toename van de vorderingen en nog te factureren DBC s. Daardoor is er sprake van een negatieve kasstroom van 2,5 miljoen. Er is sprake van een investering voor activa. Daaruit volgt een negatieve kasstroom van 2,8 miljoen. Er is sprake van een nieuwe geldlening. Dat geeft een positieve kasstroom van 2,1 miljoen. 1 DBBC in plaats van DBC wanneer er daarnaast sprake is van een justitiële titel. 19

Het werkkapitaal daalt met 2,9 miljoen. Het werkkapitaal geeft het bedrag weer waarmee langdurig beschikbaar vermogen beschikbaar is voor de financiering van de vlottende activa. Het werkkapitaal wordt door VNN volledig gebruikt voor de financiering van onderhanden DBC s en afgesloten maar nog niet gefactureerde DBC s. Door de looptijd van de DBC is er sprake van een ijzeren voorraad DBC met een permanente financiering. In 2013 is van zorgverzekeraars per saldo 189.000 aan permanente voorschotten ontvangen. De totale permanente voorschotten bedragen 10,5 miljoen. Debt Service Coverage ratio 2 Solvabiliteit De kengetallen solvabiliteit en vermogensratio geven aan in welke mate VNN is gefinancierd met vreemd vermogen. De solvabiliteit is hier gemeten op twee manieren: eigen vermogen/totale vermogen (EV/TV); eigen vermogen/totale opbrengsten (vermogensratio). De solvabiliteit (EV/TV) daalt tot onder door onszelf gestelde en de RABO bank gestelde norm. De vermogensratio blijft boven de door de ING-bank gestelde norm.. Het risicoprofiel van VNN, en overigens ook van andere GGZ-instellingen in Nederland, is drastisch gewijzigd door de invoering van de DBC-systematiek. Daarnaast neemt het risicoprofiel toe door de aangekondigde maatregelen van het kabinet met betrekking tot een transitie van het zorglandschap in de aankomende jaren. Resultaatratio s Met rentabiliteit wordt de verhouding bedoeld tussen de opbrengst en het vermogen waarmee die opbrengst is verkregen. Voor VNN is het resultaat negatief. Door het negatieve resultaat over 2013 zijn de bovenstaande ratio s lager dan in 2012. De omloopsnelheid neemt toe als gevolg van een lager totaal vermogen. 2 Hieronder wordt verstaan: Netto winst plus betaalde rente minus ontvangen rente plus afschrijvingen plus buitengewone baten minus buitengewone baten plus resultaat deelnemingen (EBITDA) plus toevoeging aan voorzieningen minus vrijval voorzieningen gedeel door de betaalde rente minus de ontvangen rente plus de aflossingsverplichtingen. 20

4.6.5. Gebeurtenissen na balansdatum Na het opmaken van de jaarrekening is faillissement aangevraagd voor Perspectief B.V. Het door VNN berekende maximale verlies is meegenomen in deze jaarrekening. 4.6.6. Vooruitzichten Opbrengsten Voor 2014 verwacht VNN ongeveer gelijkblijvende omzet. De begroting voor 2014 geeft een positief resultaat te zien. Op basis van de uitkomsten van de zorgverkoop en de eisen in de spelregels DBC en de eisen van de zorgverzekeraars zal er in 2014 worden gereorganiseerd om een positief resultaat te realiseren. In 2014 zal VNN zich verder voorbereiden op de structurele veranderingen in het zorglandschap om goede (verslavings)zorg betaalbaar en toegankelijk te houden. De vertegenwoordigers van zorgaanbieders, cliëntenorganisaties, beroepsverenigingen in de GGZ en de zorgverzekeraars hebben in 2013 in het bestuurlijk akkoord en het zorgakkoord een gezamenlijke verantwoordelijkheid op zich genomen om dit nieuwe zorglandschap te realiseren. Op 28 januari 2015heeft de minister van VWS de partijen van het Bestuurlijk Akkoord toekomst GGZ gemeld dat dit akkoord van tafel is. Zij deed dit tijdens een overleg dat gepland was naar aanleiding van de afwijzing van de wetswijziging van artikel 13 van de Zorgverzekeringswet - het verruimen van de mogelijkheden voor selectieve inkoop door zorgverzekeraars - door de Eerste Kamer. Vorige week al gaf zij tijdens het Algemeen Overleg GGZ in de Tweede Kamer aan, dat naar haar mening het akkoord niet meer geldt. De reden hiervoor is dat deze wetswijziging een essentieel onderdeel vormde van het akkoord, noodzakelijk voor het behalen van de (financiële) doelstellingen. De zekerheid die het akkoord voor de komende jaren bood is daarmee weg. We gaan een periode van onzekerheden in de sector GGZ tegemoet. ZVW 3 VNN zet blijvend in op het verhogen van het aantal cliëntcontacten van individuele medewerkers. Bij de aanbestedingen met de zorgverzekeraars heeft VNN voor 2014 onvoldoende middelen verkregen voor VNN en Perspectief B.V. samen. Er is een budgettekort van 2,1 miljoen. Enerzijds door de vermindering van het aantal dagen (bedden) en anderzijds door onvoldoende middelen voor de specifieke doelgroep van Perspectief B.V.. Het noodzaakt VNN tot het doorvoeren van een reorganisatie om de eigen doelstellingen en de nadere eisen uit wet- en regelgeving in overeenstemming te brengen met de verkregen middelen. Vanaf 1 april 2014 zal VNN 1% van het budget in de tweede lijn om zetten in zorgaanbod in de eerste lijn. DFZ/Justitie VNN heeft een afspraak met de Directie Forensische Zorg (DFZ) voor 2014: 3,7 miljoen. Dat betekent een gelijkblijvend budget ten opzichte van de realisatie van 2013. VNN gaat door met haar inzet op een aantal ambulante poliklinieken ten behoeve van deze doelgroep. De doorstroom van Reclassering naar Justitie zal daarmee beter worden georganiseerd. AWBZ/ZZP 4 De uitkomsten van de afspraken en aanbestedingen resulteren in een lager budget voor 2014. Vanwege het scheiden van wonen en zorg ligt er een stevige opgave om cliënten met een ZZP 1,2 en 3 over te zetten naar een eigen voordeur en een volledig (zorg)pakket thuis. Voor onze doelgroep is het verkrijgen van een woonplek geen eenvoudige opgave. In samenspraak tussen VNN, woningcorporaties en gemeenten zal dat geregeld moeten worden. Samen met het zorgkantoor heeft VNN deze instanties benaderd en aandacht gevraagd voor deze problematiek. Een verdere omzetgroei ligt niet voor de hand. Delen van de AWBZ (begeleiding en dagbesteding) zullen worden overgeheveld naar de gemeenten. Daarbij wordt het bestaande budget gekort. 3 Zorgverzekeringswet 4 Zorg Zwaarte Pakketten 21

WMO, voorheen Rijksmiddelen VNN heeft een productaanbod gedefinieerd voor de gemeenten in het kader van de zorgverlening binnen de prestatievelden van de WMO. Tegelijkertijd worden gemeenten geconfronteerd met kortingen op de gemeentelijke budgetten vanuit de rijksoverheid. Het betekent ook dat de budgetten die gemeenten ter beschikking stellen in het kader van de WMO aan de zorgaanbieders onder druk zullen komen te staan. In 2013 is het budget gedaald met 2% punt ten opzichte van 2012. In 2014 wordt geen verdere daling verwacht, maar wel in de jaren daarna. Deze daling in 2015 bedraagt 12%. Transitie Jeugd De transitie van de jeugdzorg in Nederland waarbij de gemeenten verantwoordelijk worden voor de zorg is er een die met veel onzekerheden is omgeven. Vanaf 1 januari 2015 gaat de nieuwe wetgeving daarvoor in. Op basis van de uitkomsten van de zorgverkoop raakt VNN 10% budget kwijt. Reclassering De landelijke afspraken resulteren in een gelijkblijvende omzet. De toepassing van een andere werkwijze van indiceren en cliënttoewijzing zal naar onze inzichten resulteren in meer cliënten voor VNN als gespecialiseerde instelling voor verslaafde delinquenten. Personeel Minister Schippers heeft in juli 2013 duidelijkheid gegeven over de eisen die gesteld worden aan hoofdbehandelaars in de zorg die vergoed wordt vanuit de Zorgverzekeringswet. De verzekeraars hebben in de afgelopen maanden hun uitwerking van die regelgeving duidelijk gemaakt. In het kort komt het erop neer dat in de basis-ggz 70% van de zorg geleverd moet worden door een hoofdbehandelaar, voor VNN zal dat meestal een GZ-psycholoog zijn, en dat in de specialistische GGZ 30% van de zorg door een hoofdbehandelaar moet worden geleverd. Voor VNN zijn dat verslavingsartsen, psychotherapeuten, verpleegkundig specialisten en psychiaters en klinisch psychologen. Deze wijzigingen in de spelregels, de reductie van het aantal verpleegdagen (bedden) als uitkomst van de zorgverkoop, de nadere eisen van de zorgverzekeraars en de onvoldoende prijscompensatie voor de hogere kosten uit deze nadere eisen, maken het voor 2014 noodzakelijk de mismatch in personeel op te lossen en de productiviteit verder te verhogen. Acties die in 2015 zullen worden doorgezet in verband met de daling van het budget. Investeringen Er staat een groot aantal investeringsprojecten vastgoed gepland voor de komende jaren. Elk project wordt op basis van een business case beoordeeld ten opzichte van de normatieve huisvestingscomponent. Daarnaast worden deze projecten beoordeeld in een meerjarenbeeld van exploitatie en balans. Vanaf 2014 zal worden gewerkt aan het realiseren van nieuwe huisvesting Eelde. Er zal flink worden geïnvesteerd in ICT-oplossingen die bedrijfsprocessen ondersteunen. Balansposities Het veranderde risicoprofiel van VNN vraagt om een jaarlijks positief resultaat. Op basis daarvan kan onze positie naar banken toe worden versterkt. Onze solvabiliteitspositie is op niveau, een verdere verbetering is geen directe noodzaak en niet de eerste doelstelling. De resultaatdoelstelling kan om die reden naar beneden toe worden bijgesteld tot licht positief. Tot slot Al deze ontwikkelingen zullen in hun samenhang onvermijdelijk ingrijpende effecten hebben voor zorginstellingen. Wanneer we over vijf jaar terugkijken, zullen we vaststellen dat vanaf 2012 een periode is ingezet van de broekriem aanhalen. En voor wat betreft de financiële ontwikkelingen bij zorginstellingen zijn de magere jaren begonnen. VNN heeft zich de afgelopen jaren goed voorbereid op deze veranderingen in het zorglandschap. Om ook na 2015 goede verslavingszorg betaalbaar en toegankelijk te houden voor onze patiënten. Antwoorden voor betaalbare zorg liggen in inhoudelijke en logistieke vraagstukken, die het mogelijk maken om met dezelfde inzet van medewerkers meer patiënten te behandelen. 22

Jaarrekening 2013 Stichting Verslavingszorg Noord Nederland Model: geconsolideerde jaarrekening cure

INHOUDSOPGAVE Pagina 5.1 Jaarrekening 2013 5.1.1 Geconsolideerde balans per 31 december 2013 26 5.1.2 Geconsolideerde resultatenrekening over 2013 27 5.1.3 Geconsolideerd kasstroomoverzicht over 2013 28 5.1.4 Grondslagen van waardering en resultaatbepaling 29 5.1.5 Toelichting op de geconsolideerde balans per 31 december 2013 45 5.1.6 Mutatieoverzicht immateriële vaste activa 56 5.1.7 Mutatieoverzicht materiële vaste activa 57 5.1.8 Mutatieoverzicht vaste activa o.g.v. art. 5a Regeling verslaggeving WTZi 58 5.1.9 Specificatie ultimo boekjaar onderhanden projecten en gereedgekomen projecten 61 5.1.10 Overzicht langlopende schulden ultimo 2013 62 5.1.11 Toelichting op de geconsolideerde resultatenrekening over 2013 63 5.1.12 Mutatieoverzicht wettelijk budget voor aanvaardbare kosten 75 5.1.13 Balans per 31 december 2013 77 5.1.14 Resultatenrekening over 2013 78 5.1.15 Grondslagen van waardering en resultaatbepaling 79 5.1.16 Toelichting op de balans per 31 december 2013 80 5.1.17 Mutatieoverzicht immateriële vaste activa 96 5.1.18 Mutatieoverzicht materiële vaste activa 97 5.1.19 Mutatieoverzicht vaste activa o.g.v. art. 5a Regeling verslaggeving WTZi 98 5.1.20 Specificatie ultimo boekjaar onderhanden projecten en gereedgekomen projecten 102 5.1.21 Overzicht langlopende schulden ultimo 2013 103 5.1.22 Toelichting op de resultatenrekening over 2013 104 5.1.23 Mutatieoverzicht wettelijk budget voor aanvaardbare kosten 123 5.2 Overige gegevens 5.2.1 Vaststelling en goedkeuring jaarrekening 126 5.2.3 Resultaatbestemming 126 5.2.4 Gebeurtenissen na balansdatum 126 5.2.5 Controleverklaring 126 24

5.1 GECONSOLIDEERDE JAARREKENING 25

5.1 GECONSOLIDEERDE JAARREKENING 5.1.1 GECONSOLIDEERDE BALANS PER 31 DECEMBER 2013 (na resultaatbestemming) Ref. 31-dec-13 01-jan-13 ACTIVA Vaste activa Immateriële vaste activa 1 0 0 Materiële vaste activa 2 19.484.232 19.005.162 Financiële vaste activa 3 0 0 Totaal vaste activa 19.484.232 19.005.162 Vlottende activa Voorraden 4 0 0 Onderhanden werk uit hoofde van DBC's / 5 6.344.031 5.193.066 DBC-zorgproducten Vorderingen uit hoofde van bekostiging 6 39.604 362.034 Overige vorderingen 7 11.807.350 9.305.313 Effecten 8 0 0 Liquide middelen 9 7.484.344 20.207.700 Totaal vlottende activa 25.675.329 35.068.113 Totaal activa 45.159.561 54.073.275 Ref. 31-dec-13 01-jan-13 PASSIVA Groepsvermogen 10 Kapitaal 198.652 198.652 Collectief gefinancierd gebonden vermogen 10.269.000 13.393.403 Niet-collectief gefinancierd vrij vermogen 375.187 428.971 Totaal Eigen vermogen 10.842.839 14.021.026 Belang van derden -740.792 8.820 Totaal groepsvermogen 10.102.047 14.029.846 Voorzieningen 11 Voorzieningen uit hoofde van macrobeheersinstrument 0 0 Overige voorzieningen 7.243.408 6.406.229 Langlopende schulden (nog voor meer 12 12.667.432 12.095.558 dan een jaar) Kortlopende schulden (ten hoogste 1 jaar) Schulden uit hoofde van bekostiging 6 0 7.930.936 Overige kortlopende schulden 13 15.146.674 13.610.706 Totaal passiva 45.159.561 54.073.275 26

5.1.2 GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING OVER 2013 BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Ref. 2013 2012 Opbrengsten uit gebudgetteerde zorgprestaties 16 5.882.177 41.043.142 Niet-gebudgetteerde zorgprestaties (exclusief DBC's / 17 10.589.146 10.400.942 DBC-zorgproducten Omzet DBC's / DBC-zorgproducten 18 20.854.703 0 Omzet DBBC's / DBBC-zorgproducten 19 147.272 0 Opbrengsten uit hoofde van transitieregelingen en 20 14.164.684 0 honorariumplafonds Subsidies 21 11.021.283 11.195.494 Overige bedrijfsopbrengsten 22 1.503.317 2.119.294 Som der bedrijfsopbrengsten 64.162.582 64.758.872 BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten 23 51.512.493 49.304.457 Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa 25 2.093.790 1.717.213 Bijzondere waardeverminderingen van vaste activa 26 240.981 0 Overige bedrijfskosten 27 14.026.662 12.023.280 Som der bedrijfslasten 67.873.926 63.044.950 BEDRIJFSRESULTAAT -3.711.344 1.713.922 Financiële baten en lasten 28-216.455-23.576 RESULTAAT -3.927.799 1.690.346 Belang derden 29 749.612 0 RESULTAAT BOEKJAAR -3.178.187 1.690.346 RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: 2013 2012 Toevoeging/(onttrekking): Bestemmingsreserve systeeminnovaties zorg 0 1.945.677 Reserve aanvaardbare kosten -3.239.169 0 Bestemmingsreserve DFZ -11.037-108.750 Bestemmingsfonds WMO Drenthe / Assen -2.949-184.734 Bestemmingsreserve Drenthe -20.256-20.256 Bestemmingsreserve Drenthe / Havenkade 0 203.373 Bestemmingsfonds WMO Drenthe / Emmen 55.532-75.134 Bestemmingsfonds WMO Friesland 111.046-105.110 Bestemmingsfonds WMO Groningen -37.826-170.251 Overige subsidies en projecten -33.528 205.531-3.178.187 1.690.346 27

5.1.3 GECONSOLIDEERD KASSTROOMOVERZICHT Kasstroom uit operationele activiteiten 2013 2012 Bedrijfsresultaat -3.711.344 1.713.922 Aanpassingen voor: - afschrijvingen 25 2.093.792 1.717.213 - mutaties voorzieningen 11 837.179-105.867 - bijzondere waardeverminderingen en 2 292.937 61.464 desinvesteringen 3.223.908 1.672.810 Veranderingen in vlottende middelen: - voorraden 4 0 0 - mutatie onderhanden werk uit hoofde van DBC's / DBC-zorgproducten 5-1.150.965 1.814.227 - vorderingen 7-2.502.037-240.713 - vorderingen/schulden uit hoofde van bekostiging 6-7.608.506 2.166.479 - kortlopende schulden (excl. schulden aan banken) 9 745.858 3.332.810-10.515.650 7.072.803 Kasstroom uit bedrijfsoperaties -11.003.086 10.459.535 Ontvangen interest 28 212.614 490.153 Betaalde interest 28-429.069-513.729 Buitengewoon resultaat 0 0-216.455-23.576 Totaal kasstroom uit operationele activiteiten -11.219.541 10.435.959 Kasstroom uit investeringsactiviteiten Investeringen materiële vaste activa 2-2.865.800-2.319.307 Desinvesteringen materiële vaste activa 0 0 Desinvesteringen immateriële vaste activa 0 0 Investeringen deelnemingen en/of samenwerkingsverbanden 0-9.180 Nieuw opgenomen leningen 0 0 Aflossing leningen 0 0 Totaal kasstroom uit investeringsactiviteiten -2.865.800-2.328.487 Kasstroom uit financieringsactiviteiten Nieuw opgenomen leningen 12 2.119.951 0 Aflossing langlopende schulden 12-757.966-2.628.994 Totaal kasstroom uit financieringsactiviteiten 1.361.985-2.628.994 Mutatie geldmiddelen -12.723.356 5.478.478 Stand geldmiddelen per 1 januari 20.207.700 14.729.222 Stand geldmiddelen per 31 december 7.484.344 20.207.700 Toelichting: Er is gebruik gemaakt van de indirecte methode. 28

5.1.4 GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING 5.1.4.1 Algemeen Groepsverhoudingen De activiteiten van stichting Verslavingszorg Noord Nederland hebben tot doel het bevorderen van geestelijke gezondheid in het algemeen en die van de verslaafden in in het bijzonder, één en ander in de ruimste zin des woords, in het noorden des lands. Grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening De jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met de wettelijke bepalingen van Titel 9 Boek 2 BW (met uitzondering van de afdelingen 1, 11 en 12). De Regeling WTZi en de stellige uitspraken van de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving, uitgegeven door de Raad voor de Jaarverslaggeving. De wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semi-publieke sector (WNT) is met ingang van 1 januari 2013 van kracht. Continuïteitsveronderstelling Deze jaarrekening is opgesteld uitgaande van de continuïteitsveronderstelling. Zoals toegelicht onder paragraaf 5.1.4.2 en specifiek 'Omzetverantwoording in relatie tot systeemcomplexiteit en generieke onzekerheden' is sprake van landelijke onzekerheden die er toe leiden dat sprake is van een sectorbrede situatie dat bij de jaarrekeningen een controleverklaring met beperking wordt verstrekt hetgeen zou kunnen leiden tot het opvragen van kredieten door de banken (ING bank en de Rabobank). De instelling heeft voor de kredietfaciliteit en leningen een waiver van de ING bank en de Rabobank verkregen. Dit houdt in dat de bank geen gevolgen verbindt aan het feit dat over 2013 door VNN een jaarrekening met een controleverklaring met beperking wordt ingediend. De instelling verwacht dat de jaarrekening over 2014 uiterlijk 1 juni 2015 wordt gedeponeerd en dat bij die jaarrekening een goedkeurende controleverklaring kan worden afgegeven. De jaarrekening is dientengevolge gebaseerd op de grondslag van continuïteit. Vergelijking met voorgaand jaar De grondslagen van waardering en van resultaatbepaling zijn ongewijzigd ten opzichte van voorgaande jaar, met uitzondering van onderstaande stelselwijziging. Stelselwijziging Ten opzichte van de jaarrekening 2012 zijn de vorderingen/schulden uit hoofde van de bekostiging per balansdatum niet meer gesaldeerd. Per 1 januari 2013 zijn deze over de diverse jaren bestaande vorderingen uit hoofde van financieringstekorten als vordering aan de actiefzijde van de balans opgenomen en de uit de diverse jaren bestaande schulden uit hoofde van financieringsoverschotten als schuld op de passiefzijde van de balans opgenomen. Hierdoor is het ultimo 2012 opgenomen financieringsoverschot in de jaarrekening gepresenteerd als vordering uit hoofde van de bekostigng ad. 362.034 en als schuld uit hoofde van de bekostiging ad. 7.930.936. Deze stelsel wijziging heeft geen invloed op het vermogen en het resultaat. Consolidatie In de consolidatie worden de financiële gegevens opgenomen van Stichting Verslavingszorg Noord Nederland samen met haar groepsmaatschappijen en andere rechtspersonen waarop zij overheersende zeggenschap kan uitoefenen of waarover zij de centrale leiding heeft. Groepsmaatschappijen zijn rechtspersonen waarin Verslavingszorg Noord Nederland direct of indirect overheersende zeggenschap kan uitoefenen doordat zij beschikt over de meerderheid van de stemrechten of op enige andere wijze de financiële en operationele activiteiten kan beheersen. Hierbij wordt tevens rekening gehouden met potentiële stemrechten die direct kunnen worden uitgeoefend op balansdatum. De groepsmaatschappijen en andere rechtspersonen waarop zij een overheersende zeggenschap kan uitoefenen of waarover zij de centrale leiding heeft, worden voor 100% in de consolidatie betrokken. Het aandeel van derden in het groepsvermogen en in het groepsresultaat wordt afzonderlijk vermeld. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 29

5.1.4 GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING Intercompany-transacties, intercompany-winsten en onderlinge vorderingen en schulden tussen groepsmaatschappijen en andere in de consolidatie opgenomen rechtspersonen worden geëlimineerd, voor zover de resultaten niet door transacties met derden buiten de Stichting Verslavingszorg Noord Nederland zijn gerealiseerd. Ongerealiseerde verliezen op intercompany-transacties worden ook geëlimineerd tenzij er sprake is van een bijzondere waardevermindering. Waarderingsgrondslagen van groepsmaatschappijen en andere in de consolidatie opgenomen rechtspersonen zijn waar nodig gewijzigd om aansluiting te krijgen bij de geldende waarderingsgrondslagen voor Stichting Verslavingszorg Noord Nederland. De in de consolidatie begrepen vennootschap is: Perspectief BV, Emmen 51% (de handelsnaam Perspectief BV betreft Novae. Op grond van artikel 7, lid 6, van de Regeling verslaggeving WTZi zijn de volgende stichtingen buiten de consolidatie gebleven: * Stichting Steunstichting VNN te Groningen. * Stichting Hoog Hullen te Groningen * Stichting Beheer Clientgelden te Groningen Deze steunstichtingen verkrijgen haar middelen uit niet-zorggebonden gelden en beogen volgens haar statuten algemeen nut of ondersteunen specifieke activiteiten. 5.1.4.1 Algemeen Verbonden partijen Als verbonden partij worden alle rechtspersonen aangemerkt waarover overheersende zeggenschap, gezamenlijke zeggenschap of invloed van betekenis kan worden uitgeoefend. Ook rechtspersonen die overwegende zeggenschap kunnen uitoefenen worden aangemerkt als verbonden partij. Ook de Raad van Toezicht, Raad van Bestuur, andere sleutelfunctionarissen in het management van Stichting Verslavingszorg Noord Nederland en nauwe verwanten zijn verbonden partijen. Transacties van betekenis met verbonden partijen worden toegelicht voor zover deze niet onder normale marktvoorwaarden zijn aangegaan. Hiervan wordt toegelicht de aard en de omvang van de transactie en andere informatie die nodig is voor het verschaffen van het inzicht. Investeringen in groepsmaatschappijen De eerste waardering bestaat uit het geldbedrag of het equivalent hiervan dat noodzakelijk is voor de start van de onderneming vermeerderd met eventuele direct toerekenbare kosten. De vennootschap die in de consolidatie betrokken is, blijft in de consolidatie opgenomen tot het moment dat zij wordt verkocht of opgeheven; deconsolidatie vindt plaats op het moment dat de beslissende zeggenschap niet langer bestaat. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 30

Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 31

5.1.4 GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING 5.1.4.2 Grondslagen van waardering van activa en passiva Activa en passiva Activa en passiva worden in het algemeen gewaardeerd tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs of de actuele waarde. Indien geen specifieke waarderingsgrondslag is vermeld, vindt waardering plaats tegen de verkrijgingsprijs. Toelichtingen op posten in de balans en resultatenrekening zijn in de jaarrekening genummerd. Voor zover niet anders vermeld hebben de activa en passiva een looptijd korter dan één jaar. Materiële vaste activa Bedrijfsgebouwen en -terreinen worden gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs plus bijkomende kosten of vervaardigingsprijs onder aftrek van lineaire afschrijvingen gedurende de geschatte toekomstige gebruiksduur. Op terreinen wordt niet afgeschreven. Er wordt rekening gehouden met de bijzondere waardeverminderingen die op balansdatum worden verwacht. Overige vaste activa worden gewaardeerd tegen verkrijgings- of vervaardigingsprijs inclusief direct toerekenbare kosten, onder aftrek van lineaire afschrijvingen gedurende de verwachte toekomstige gebruiksduur en bijzondere waardeverminderingen. De vervaardigingsprijs bestaat uit de aanschaffingskosten van grond- en hulpstoffen en kosten die rechtstreeks toerekenbaar zijn aan de vervaardiging inclusief installatiekosten. Subsidies op investeringen worden in mindering gebracht op de verkrijgings- of vervaardigingsprijs van de activa waarop de subsidies betrekking hebben. Voor verplichtingen tot herstel na afloop van het gebruik van het actief (ontmantelingskosten) wordt een voorziening getroffen voor het verwachte bedrag op het moment van activering. Dit bedrag wordt verwerkt als onderdeel van de vervaardigingsprijs. Indien grond gekocht is met opstallen, met de intentie de opstallen te slopen of teniet te laten gaan en vervolgens op de grond nieuwbouw te realiseren, dan maken de eventuele boekwaarde van de opstallen en de gemaakte sloopkosten deel uit van de verkrijgingsprijs van de grond. Voor de toekomstige kosten van groot onderhoud aan de bedrijfsgebouwen is een voorziening voor groot onderhoud gevormd. De toevoeging aan de voorziening wordt bepaald op basis van het geschatte bedrag van het onderhoud en de periode die telkens tussen de werkzaamheden van groot onderhoud verloopt. Vaste activa dienen jaarlijks te worden beoordeeld op bijzondere waardeverminderingen met een duurzaam karakter. Dit doet zich voor bij wijzigingen in omstandigheden die doen vermoeden dat de boekwaarde van een actief niet terugverdiend zal worden. De terugverdienmogelijkheid van activa die in gebruik zijn, wordt bepaald door de boekwaarde van een actief te vergelijken met de geschatte contante waarde van de toekomstige netto-kasstromen die het actief naar verwachting zal genereren, of de bij verkoop te realiseren directe opbrengstwaarde indien deze lager is. Wanneer de boekwaarde van een actief hoger is dan de realiseerbare waarde (= de hoogste van enerzijds de geschatte contante waarde van de toekomstige kasstromen en anderzijds de directe opbrengstwaarde), worden bijzondere waardeverminderingen verantwoord voor het verschil tussen de boekwaarde en de realiseerbare waarde. Indien wordt vastgesteld dat een bijzondere waardevermindering die in het verleden verantwoord is, niet meer bestaat of is afgenomen, dan wordt de toegenomen boekwaarde van de desbetreffende activa niet hoger gesteld dan de boekwaarde die bepaald zou zijn indien geen bijzondere waardevermindering voor het actief zou zijn verantwoord. Stichting Verslavingszorg Noord Nederland beschikt over vastgoed waar zorg wordt verleend waarop aanspraak bestaat op basis van artikel 6 van de AWBZ. Voor dit vastgoed zijn in 2011 de bekostigingsregels aangepast. Volledige nacalculatie van kapitaallasten van goedgekeurde investeringen is vervangen door prestatiebekostiging. Hierbij geldt een overgangstermijn van 6 jaar (tot en met 2017) waarin deze overgang gefaseerd wordt doorgevoerd. Als gevolg van deze wijziging in de bekostiging, in samenhang met de beleidsvoornemens van het kabinet betreffende de hervorming van de langdurige zorg is in de NBA wijzer 2, d.d. 24 oktober 2012, geconcludeerd dat sprake is van indicaties die kunnen duiden op een mogelijke duurzame waardevermindering. Als gevolg hiervan dient Stichting Verslavingszorg Noord Nederland in overeenstemming met RJ 121 te toetsen of de boekwaarde nog kan worden gerealiseerd uit de toekomstige opbrengsten. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 32

5.1.4 GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING 5.1.4.2 Grondslagen van waardering van activa en passiva Materiële vaste activa (vervolg) VNN heeft de realiseerbare directe opbrengstwaarde bij verkoop, en de contante waarde van de toekomstige kasstromen van dit zorgvastgoed benadert op het niveau van de kasstroomgenererende eenheden, en vergeleken met de boekwaarde van dit vastgoed en de overige met de bedrijfsvoering samenhangende activa per 31 december 2013. Belangrijke veronderstellingen die zijn gehanteerd bij de benadering van de contante waarde van de kasstromen zijn: - Bij het bepalen van de cliëntenpopulatie en exploitatie is uitgegaan van de begroting 2013 en de meerjarenbegroting; - Uit de meerjarenbegroting afgeleide kasstromen voor de jaren 2013 tot en met 2018 en genormaliseerde trendmatige kasstromen vanaf 2019 tot aan einde Levensduur. Bij de berekening hiervan is rekening gehouden met de effecten van de overgangsregeling 2012-2017; - Directe opbrengstwaarden zijn ontleend aan taxaties door onafhankelijke externe taxateurs, uitgaande van verkoop in lege staat en kosten koper. Er zijn verschillen tussen de boekwaarden per 31 december 2013 en de contante waarde van de toekomstige kasstromen/directe opbrengstwaarde. Deze verschillen zijn beoordeeld en naar aanleiding daarvan leidt, in overeenstemming met de bepalingen van Hoofdstuk 121 van de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving, deze constatering en analyse tot een bijzondere waardeverminderingen van de boekwaarde van activa. Financiele vaste activa Deelnemingen waarin invloed van betekenis kan worden uitgeoefend worden gewaardeerd volgens de vermogensmutatiemethode (nettovermogenswaarde). Wanneer 20% of meer van de stemrechten uitgebracht kan worden, wordt ervan uitgegaan dat er invloed van betekenis is. De nettovermogenswaarde wordt berekend volgens de grondslagen die gelden voor deze jaarrekening. Indien de waardering van een deelneming volgens de nettovermogenswaarde negatief is, wordt deze op nihil gewaardeerd. Indien en voor zover Stichting Verslavingszorg Noord Nederland in deze situatie geheel of gedeeltelijk instaat voor de schulden van de deelneming, dan wel het stellige voornemen heeft de deelneming tot betaling van haar schulden in staat te stellen, wordt hiervoor een voorziening getroffen. De eerste waardering van gekochte deelnemingen is gebaseerd op de reële waarde van de identificeerbare activa en passiva op het moment van acquisitie. Voor de vervolgwaardering worden de grondslagen toegepast die gelden voor deze jaarrekening, uitgaande van de waarden bij eerste waardering. Vorderingen op deelnemingen De onder financiële vaste activa opgenomen vorderingen worden initieel gewaardeerd tegen de reële waarde onder aftrek van noodzakelijk geachte voorzieningen. Vervolgens worden deze vorderingen gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 33

5.1.4 GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING 5.1.4.2 Grondslagen van waardering van activa en passiva Onderhanden werk DBC's / DBBC's Het onderhanden werk uit hoofde van DBC's wordt gewaardeerd tegen de vervaardigingsprijs, zijnde de kostprijs van de reeds bestede verrichtingen of tegen de opbrengstwaarde van de DBC indien deze lager is. De productie van het onderhanden werk is bepaald door de openstaande verrichtingen te koppelen aan de DBC's die ultimo boekjaar openstonden. Op het onderhanden werk worden de voorschotten die ontvangen zijn van verzekeraars in mindering gebracht. Vorderingen Vorderingen worden bij eerste verwerking gewaardeerd tegen de reële waarde van de tegenprestatie en na eerste verwerking gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs. Voorzieningen wegens oninbaarheid worden in mindering gebracht op de boekwaarde van de vordering. Liquide middelen Liquide middelen bestaan uit kas, banktegoeden en deposito s met een looptijd korter dan twaalf maanden. Rekening-courantschulden bij banken zijn opgenomen onder schulden aan kredietinstellingen onder kortlopende schulden. Liquide middelen worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Voorzieningen (algemeen) Voorzieningen worden gevormd voor in rechte afdwingbare of feitelijke verplichtingen die op de balansdatum bestaan waarbij het waarschijnlijk is dat een uitstroom van middelen noodzakelijk is en waarvan de omvang op betrouwbare wijze is te schatten.de voorzieningen worden gewaardeerd tegen de beste schatting van de bedragen die noodzakelijk zijn om de verplichtingen per balansdatum af te wikkelen. De voorzieningen worden gewaardeerd tegen de contante waarde van de uitgaven die naar verwachting noodzakelijk zijn om de verplichting af te wikkelen. Wanneer verplichtingen naar verwachting door een derde zullen worden vergoed, wordt deze vergoeding als een actief in de balans opgenomen indien het waarschijnlijk is dat deze vergoeding zal worden ontvangen bij de afwikkeling van de verplichting, tenzij anders vermeld. Onderhoudsvoorzieningen De onderhoudsvoorziening wordt gewaardeerd tegen de nominale waarde van de uitgaven die naar verwachting noodzakelijk zijn om de verplichting af te wikkelen. Voor uitgaven voor groot onderhoud wordt een voorziening gevormd om deze lasten gelijkmatig te verdelen over een aantal boekjaren. Voorziening Jubilea De jubileumvoorziening betreft een voorziening voor toekomstige jubileumuitkeringen. De voorziening jubilea wordt opgenomen tegen de contante waarde van de verwachte uitkeringen gedurende het dienstverband. Bij de berekening van de voorziening wordt onder meer rekening gehouden met verwachte salarisstijgingen, de blijfkans per leeftijdscategorie en leeftijd. Bij het contant maken is de rekenrente van 4% (2012: 4%) als disconteringsvoet gehanteerd. Reorganisatie voorziening De voorziening reorganisatiekosten betreft de kosten die direct samenhangen met in gang gezette reorganisaties. De vorming van de reorganisatievoorziening vindt plaats op het moment dat er een gedetailleerd plan voor de reorganisatie is geformaliseerd en dit kenbaar is gemaakt aan de betrokkenen. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 34

5.1.4.2 Grondslagen van waardering van activa en passiva Voorziening Persoonlijk Budget Levensfase De voorziening persoonlijk budget levensfase (PBL) betreft een voorziening uit hoofde van een CAO verplichting in het kader van de overgangsregeling 45+. Het persoonlijk budget levensfase kwalificeert als een beloning met opbouw van rechten. De voorziening betreft de contante waarde van de in de toekomst eenmalig uit te keren PBL-uren. De berekening is gebaseerd op de CAO-bepalingen, blijfkans per leeftijdscategorie en leeftijd. Bij het contant maken is de rekenrente van 4% (2012: 4%) als disconteringsvoet gehanteerd. Schulden Schulden worden bij de eerste verwerking gewaardeerd tegen reële waarde. Transactiekosten die direct zijn toe te rekenen aan de verwerving van de schulden worden in de waardering bij eerste verwerking opgenomen. Schulden worden na eerste verwerking gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs, zijnde het ontvangen bedrag rekening houdend met agio of disagio en onder aftrek van transactiekosten. Het verschil tussen de bepaalde boekwaarde en de uiteindelijke aflossingswaarde wordt op basis van de effectieve rente gedurende de geschatte looptijd van de schulden in de winst-en-verliesrekening als interestlast verwerkt. Financial Leasing De stichting leaset een deel van de inventaris; hierbij heeft de stichting grotendeels de voor- en nadelen verbonden aan de eigendom van deze activa. Deze activa worden geactiveerd in de balans bij aanvang van het leasecontract tegen de reële waarde van het actief of de lagere contante waarde van de minimale leasetermijnen. De te betalen leasetermijnen worden op annuïtaire wijze verdeeld in een aflossings- en een rentecomponent. De leaseverplichtingen worden exclusief de rentecomponent opgenomen onder de langlopende schulden. De rentecomponent wordt gedurende de looptijd van het contract verantwoord in de winst-en-verliesrekening met een vast rentepercentage over de gemiddelde resterende aflossingscomponent. De relevante activa worden afgeschreven over de resterende gebruiksduur of, indien korter, de looptijd van het contract. Operational Leasing Bij de stichting kunnen er leasecontracten bestaan waarbij een groot deel van de voor- en nadelen die aan de eigendom verbonden zijn, niet bij de stichting ligt. Deze leasecontracten worden verantwoord als operationele leasing. Verplichtingen uit hoofde van operationele leasing worden, rekening houdend met ontvangen vergoedingen van de lessor, op lineaire basis verwerkt in de winst-en-verliesrekening over de looptijd van het contract. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 35

5.1.4.2 Grondslagen van waardering van activa en passiva Financiële instrumenten De renteswaps zijn gewaardeerd tegen de (geamortiseerde) kostprijs. Bij het toepassen van kostprijshedge-accounting is de eerste waardering en de grondslag van verwerking in de balans en de resultaatbepaling van het hedge-instrument afhankelijk van de afgedekte post. Indien de afgedekte post tegen kostprijs in de balans wordt verwerkt, wordt ook het derivaat tegen kostprijs gewaardeerd. Zolang de afgedekte post in de kostprijshedge nog niet in de balans verwerkt wordt, wordt het hedge-instrument niet geherwaardeerd. Dit geldt bijvoorbeeld in geval van de hedge van het valutarisico van een toekomstige transactie. Verslavingszorg Noord Nederland past hedge accounting toe. Op het moment van aangaan van een hedge relatie, wordt dit door de stichting gedocumenteerd. De stichting stelt middels een test periodiek de effectiviteit van de hedge relatie vast. Dit kan gebeuren door het vergelijken van de kritische kenmerken van het hedge instrument met die van de afgedekte positie, of door het vergelijken van de verandering in reële waarde van het hedge-instrument en de afgedekte positie. 5.1.4.3 Grondslagen van resultaatbepaling Algemeen Het resultaat wordt bepaald als het verschil tussen de baten en de lasten over het verslagjaar, met inachtneming van de hiervoor reeds vermelde waarderingsgrondslagen. De baten en lasten worden toegerekend aan de periode waarop deze betrekking hebben, uitgaande van historische kosten. Verliezen worden verantwoord als deze voorzienbaar zijn; baten worden verantwoord als deze gerealiseerd zijn. Baten (waaronder nagekomen budgetaanpassingen) en lasten uit voorgaande jaren die in dit boekjaar zijn geconstateerd, worden aan dit boekjaar toegerekend. Opbrengsten uit gebudgetteerde zorgprestaties De opbrengsten uit gebudgetteerde zorgprestaties worden verantwoord op basis van: De in het boekjaar werkelijk geleverde verblijfsdagen en de daarvoor in de rekenstaat overeengekomen ZZP-tarieven; De in het boekjaar werkelijk geleverde productie-uren / -dagdelen (waaronder verpleging, persoonlijke verzorging, begeleiding, dagbehandeling, uitleen van verpleegartikelen en vervoer) en de daarvoor in de rekenstaat overeengekomen tarieven; Nacalculeerbare kapitaalslasten met betrekking tot afschrijvingen, huur, rente en overige nacalculeerbare kapitaalslasten, Deze zijn gebaseerd op de daarvoor in de rekenstaat overeengekomen bedragen en het rentenormeringsmodel; Overige budgetcomponenten, waaronder toeslagen, zorginfrastructuur, extreme zorgzwaarte en extreme zorggebonden materiaalkosten en geneesmiddelen op cliëntniveau; Nagekomen budgetaanpassingen vanuit voorgaande jaren welke in het boekjaar zijn toegekend door het zorgkantoor. Bij de opbrengstverantwoording is rekening gehouden met de productieafspraken welke met betrekking tot het boekjaar 2013 zijn overeengekomen met het zorgkantoor en de voorlopige budgetmutaties zoals opgenomen in de rekenstaat. De mogelijke indexering van het wettelijk budget voor het jaar 2014 is niet meegenomen in de opbrengstverantwoording. Niet-gebudgetteerde zorgprestaties (inclusief Wmo-huishoudelijke hulp) De niet-gebudgetteerde zorgprestaties worden als bate verantwoord in de winst-en-verliesrekening in het jaar waarin de opbrengsten zijn gerealiseerd. De niet gebudgetteerde zorgprestaties worden verantwoord op basis van: De werkelijk geleverde zorg en diensten in het boekjaar en de met de betrokken instellingen overeengekomen tarieven; De werkelijk geleverde productie in het boekjaar uit hoofde van WMO en de met de gemeente overeengekomen tarieven; De werkelijk geleverde productie in het boekjaar uit hoofde van Reclassering op basis van de overeengekomen tarieven en projectgelden; Overige opbrengsten uit hoofde van zorgverlening op basis van de specifieke afspraken. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 36

5.1.4.2 Grondslagen van waardering van activa en passiva Subsidies (exclusief Wmo-huishoudelijke hulp, inclusief overige WMO-prestaties) Exploitatiesubsidies worden als bate verantwoord in de winst-en-verliesrekening in het jaar waarin de gesubsidieerde kosten zijn gemaakt of opbrengsten zijn gederfd, of wanneer een gesubsidieerd exploitatietekort zich heeft voorgedaan. De baten worden verantwoord als het waarschijnlijk is dat deze worden ontvangen. De subsidies van ministeries / gemeenten / provincies worden verantwoord op basis van de werkelijk geleverde zorg en diensten in het boekjaar en de met de betrokken ministeries / gemeenten / provincies overeengekomen tarieven. Overige bedrijfsopbrengsten De overige opbrengsten omvat de opbrengsten uit levering van diensten onder aftrek van kortingen en dergelijke en van over de opbrengsten geheven belastingen en na eliminatie van transacties binnen VNN. Verantwoording van opbrengsten uit de levering van diensten geschiedt naar rato van de geleverde prestaties, gebaseerd op de verrichte diensten tot aan de balansdatum in verhouding tot de in totaal te verrichten diensten. In de overige bedrijfsopbrengsten worden onder meer de vergoedingen voor catering, winkelverkopen, parkeergelden, uitgeleend personeel en verhuur van onroerend goed verantwoord. Omzetverantwoording in relatie tot systeemcomplexiteit en generieke onzekerheden Bij het bepalen van de DBC-omzet 2013 heeft Verslavingszorg Noord Nederland de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling gevolgd zoals opgenomen in paragraaf 5.1.4.3, die zijn gebaseerd op de handreiking omzetbepaling curatieve GGz 2013. Door de systeemcomplexiteit en landelijke problematiek is sprake van onzekerheden in de omzetverantwoording 2013. Oorzaak en achtergrond systeemcomplexiteit Met ingang van 2013 is voor de curatieve geestelijke gezondheidzorg prestatiebekostiging ingevoerd op basis van de DBC-systematiek. In de periode 2008 tot en met 2012 is reeds gebruik gemaakt van de DBC systematiek voor de incasso van het budget, maar vanaf 2013 zijn de DBC s ook bepalend voor de omzet in de jaarrekening. De systematiek kent inherente beperkingen waardoor in de periode 2008 tot en met 2012 geen goedkeurende verklaringen bij de DBC verantwoordingen konden worden verstrekt. Deze generieke landelijke risico s en onduidelijkheden zijn nog steeds van toepassing. De risico s en onduidelijkheden hebben met name betrekking op de registratie- en facturatiebepalingen. Deze bepalingen bevatten diverse open normen, waarvan een aantal gedurende- en na afloop van het boekjaar nader is geduid door de regelgevers. Het met terugwerkende kracht volledig voldoen aan achteraf vastgestelde nadere duidingen is onmogelijk en de consequenties zijn niet betrouwbaar in te schatten. Risico s en onduidelijkheden hangen onder meer samen met inzet van de hoofdbehandelaar, de toepassing van normtijden, de verwijsregistratie, de inzet van ervaringsdeskundigen in de behandeling, de inhoud van de geleverde zorg, de aanpassingen in de productstructuur, voortschrijdend inzicht over gepast gebruik, verzekerde zorg en onderscheid eerste en tweede lijn, de status van de validatiemodule, en de juistheid van de indeling van de geregistreerde dagen in de juiste tariefcategorie. Objectieve juistheid van de registratie en declaraties is niet altijd eenduidig controleerbaar De facturatie staat sinds afgelopen jaar onder extra toezicht vanwege de aanpak van de vermeende zorgfraude. Het gebrek aan heldere normstelling maakt de controle van GGz instellingen op facturen echter complex en niet eenduidig; dit wordt bevestigd door uiteenlopende beoordelingen en controleuitkomsten van verschillende zorgverzekeraars en de NZa. Het vergroot de onzekerheid voor belanghebbenden in de zorg. Toelichting op de onzekerheden 2013 meer in detail en de wijze waarop hier mee om is gegaan door Verslavingszorg Noord Nederland De Raad van Bestuur heeft de omzet en daarbij behorende balansposten naar beste weten bepaald en daarbij rekening gehouden met belangrijke schattingsfactoren en onzekerheden die landelijk een rol spelen en ook bij Verslavingszorg Noord Nederland van toepassing zijn. De genoemde sector-brede onzekerheden cumuleren en leiden tot onzekerheden in de jaarrekening. De Raad van Bestuur kan het individuele effect van deze sector-brede onzekerheden op de betrouwbaarheid van de omzetverantwoording in de jaarrekening 2013 van Verslavingszorg Noord Nederland niet opheffen gegeven de landelijke systeemcomplexiteit. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 37

5.1.4.2 Grondslagen van waardering van activa en passiva Veldpartijen hebben gedurende 2013 en eerder aan VWS/NZa de landelijke onzekerheden gemeld, veroorzaakt door enkele specifieke aspecten. Onderstaand wordt de relevantie ervan voor de jaarrekening 2013 van Verslavingszorg Noord Nederland toegelicht: a. Terugwerkende kracht aanpassingen c.q. aanscherpingen door nadere duidingen NZa en zorgverzekeraars en normonduidelijkheid over registratie- en declaratieregels. Dit geeft inherent onzekerheid over de juistheid van registratie en facturatie van een deel van de verantwoorde zorgomzet. Verslavingszorg Noord Nederland en de daarvoor verantwoordelijk psychiaters en behandelaars hebben gedurende 2013 naar beste weten de registratie en facturatiebepalingen geïnterpreteerd en toegepast. Hetgeen blijkt uit het samenhangende stelsel van interne instructies en procedures met betrekking tot registratie door behandelaren en inrichting van de zorgapplicatie welke zaken intern worden vastgesteld en gecommuniceerd door ons Kenniscentrum. Onjuistheden, verschillende interpretaties maar ook onvolledigheden zijn echter niet uitgesloten. Door de inrichting van onze administratieve organisatie, de door ons uitgevoerde interne controles, controles van zorgverzekeraars en/of naar aanleiding van vragen van patiënten zijn onjuistheden en onvolledigheden waar nodig door ons gecorrigeerd. Van de hieruit voortvloeiende risico s en verplichtingen is een zo nauwkeurig mogelijke schatting gemaakt. Hierbij is gebruik gemaakt van de uitkomsten van controles, alsmede historische ervaringscijfers van zowel reguliere als specifieke controles. Voor zover de voorziening betrekking heeft op de omzet 2013, is deze ten laste gebracht van de omzet. b. Schadelast(deel)plafond(s) kunnen wijzigen als gevolg van diverse contractafspraken (ROM scores, inzet ervaringsdeskundige, maximaal bedrag per unieke patiënt, patiëntmix) Verslavingszorg Noord Nederland heeft diverse contractafspraken gemaakt met de zorgverzekeraar die van invloed kunnen zijn op het totale schadelastplafond. Verslavingszorg Noord Nederland kent geen deelplafonds voor schadejaar 2013. Voor een groot deel kan per balansdatum nog geen exacte inschatting gemaakt worden van de uitkomsten van deze contractafspraken en de gevolgen daarvan voor de schadelast(deel)plafond s: 1. ROM SCORES: Voor afgesloten DBC in 2012 en/of 2013 heeft voor minimaal 40% de ROM meting plaats gevonden. Aan deze eis wordt nog niet voldaan. Op dit moment wordt 42% gerealiseerd. Door maandelijkse monitoring worden de resultaten bewaakt en gewerkt aan verdere verbetering. Verslavingszorg Noord Nederland voldoet op dit moment aan de eisen. De aanlevering van december 2013 vindt binnenkort plaats. We verwachten nog een verdere verbetering. Derhalve gering risico. 2. MAXIMAAL BEDRAG PER UNIEKE PATIENT: Geen specifieke afspraken gemaakt voor 2012 of 2013. 3. PATIENTMIX: Geen specifieke afspraken gemaakt voor 2012 of 2013. 4. CRISIS DBC: Verslavingszorg Noord Nederland kent geen crisis DBC. Derhalve geen risico. 5. DBC INDIRECTE TIJD: De afspraak is dat DBC s met alleen indirecte tijd niet kunnen worden gedeclareerd. Deze DBC s komen voor, maar Verslavingszorg Noord Nederland sluit deze DBC s uit van de facturatie. Derhalve geen risico 6. GEEN DBC MET MEER DAN 18.000 MIN.: De afspraak is om geen DBC s te declareren met meer dan 18.000 minuten. Deze DBC s worden indien ze voorkomen tegen de maximum prijs van de productgroep tot 18.000 minuten. Derhalve geen risico. 7. MAX 10% DIAGNOSTIEK DBC s: Deze afspraak is gemaakt in het kader van de inzet op meer zorg in de basis GGZ. In 2013 vindt die omzetting nog onvoldoende plaats waardoor de eis nog niet wordt gerealiseerd. Vanwege de nuancering een gering risico. 8. VERWIJSBRIEFREGISTRATIE: Eis: Er is een verwijsbrief aanwezig voor iedere cliënt met een gestarte DBC. Daarbij steunt Verslavingszorg Noord Nederland op de mondelinge afspraak dat geen correcties zullen plaats vinden voor DBC s waarbij sprake is van een zogenaamde omgekeerde verwijsbrief. Zie voor de nuancering onder l. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 38

5.1.4.2 Grondslagen van waardering van activa en passiva c. Schadelastprognoses zorgcontractering 2013 die inherent onzekerheden bevatten Door Verslavingszorg Noord Nederland zijn uit hoofde van de zorgcontractering 2013 met zorgverzekeraars afspraken gemaakt over de zorgverlening op schadelastjaar. Daarbij is een inschatting gemaakt van de verwachte realisatie van deze contractafspraken. Deze inschatting is met onzekerheden omgeven omdat nog geen ervaring bestaat met dergelijke prognoses in de GGZ. De schadelast prognose is gedaan door voor iedere gestarte DBC in 2013 maar nog niet beëindigde DBC per 31 maart 2014 een schatting te maken van de te verwachten productgroep. Dit is gedaan op basis van het historische profiel van op trajecttype vergelijkbare DBC s waarvan de productgroep wel bekend is. De op die wijze afgeleide productgroep wordt gewaardeerd tegen de daarvoor geldende prijs. DBC s die zijn beëindigd worden gewaardeerd op basis van de dan bekende productgroep tegen de daarvoor geldende prijs. De som van de daaruit af te leiden dagen en uren wordt vergeleken met onze eigen prognose van dagen en uren. Zolang deze in lijn liggen is de schadelastprognose acceptabel gegeven de onzekerheden. Wijkt deze te veel af dan zullen aanvullende analyses nodig zijn. Daarvan was bij Verslavingszorg Noord Nederland geen sprake. Verslavingszorg Noord Nederland kent een schadelastprognose van 36,3 miljoen. Deze schadelastprognose ligt lager dan de gemaakte afspraken voor 2013 ter grootte van 39,3 miljoen. Met de uitkomsten van deze analyse en onze schadelastprognose is rekening gehouden bij de bepaling van de opbrengstverantwoording 2013 in lijn met de Handreiking. d.inschatting effecten materiële controles. De effecten van materiële controles zijn onzeker als gevolg van laat op gang gekomen materiële controles in 2013, nog uit te voeren controles door zorgverzekeraars met terugwerkende kracht op onze facturen. Daarbij komt dat een groot deel van de verantwoorde omzet nog onderdeel uitmaakt van het onderhanden werk waaraan nog tot eind 2014 kan worden gewerkt, leidend tot facturatie uiterlijk in 2015 en materiële controles in de jaren daarna. Verslavingszorg Noord Nederland heeft steekproefcontroles uitgevoerd. Daar waar DBC s mogelijk niet voldoen aan de door de verzekeraar gestelde eisen, gezien vanuit het oogpunt materiele controle, is de betreffende omzet buiten de omzetbepaling gehouden. Verslavingszorg Noord Nederland verwacht geen resterende risico s in de massa van DBC s waarover nog geen materiele controle door zorgverzekeraars heeft plaats gevonden. e. De waardering van het Onderhanden werk DBC bevat inherente onzekerheden, mede in relatie tot contracteringsafspraken, in de registratie en waardering. Voor de (grondslag van) waardering van het onderhanden werk per 31 december 2013 verwijzen wij naar de toelichting op de post onderhanden werk en de waarderingsgrondslagen terzake. Verslavingszorg Noord Nederland heeft de onderhandenwerk positie beoordeeld in het licht van de totale schadelastprognose 2013. In dat licht is er geen sprake van een verlieslatend contract. f.de afwikkeling van vorderingen en schulden uit het oude budget tijdperk. Dit kan onzekerheden inhouden omtrent de balanspost nog in tarieven te verrekenen financieringsverschil. Verslavingszorg Noord Nederland heeft naar beste weten rekening gehouden met alle relevante factoren die naar de inschatting van de Raad van Bestuur van belang zijn en gaat uit van definitieve vaststelling en verrekening van de huidige opgenomen positie. Hierbij zijn de volgende zaken van belang: 1. Effecten uit materiële controles inzake DBC s opgelegd door zorgverzekeraars na 31 december 2012 met betrekking tot en met de jaren 2012 en eerder zijn verwerkt in de balanspost nog in tarieven te verrekenen financieringsverschil, aangezien deze in de nacalculatie DBC s 2013 (in te dienen uiterlijk 1 juni 2015) zullen worden opgenomen als te verrekenen bedrag. 2. De Raad van Bestuur veronderstelt dat de reeds door de NZa vastgestelde ZVW budgetten tot en met boekjaar 2012 niet meer wijzigingen naar aanleiding van de hiervoor genoemde materiele controles. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 39

5.1.4.2 Grondslagen van waardering van activa en passiva g. Het bedrag dat voortvloeit uit de nacalculatie doorloop DBC s 2012, zoals opgenomen in de omzet 2013 en waarvan goedkeuring van het berekende bedrag door Verslavingszorg Noord Nederland door de NZa nog niet heeft plaatsgevonden. Verslavingszorg Noord Nederland heeft naar beste weten de berekening van de vergoeding uit hoofde van deze regeling gemaakt in lijn met de beleidsregels en nadere aanwijzingen terzake en gaat uit van definitieve vaststelling en verrekening van de huidige opgenomen positie ad 0,00. Hierbij bedraagt de correctiefactor 100,0% welke is gebaseerd op de berekeningswijze van de NZa / de afspraak met de zorgverzekeraar. Het budget 2012 op basis waarvan de rekenfactor is berekend is definitief vastgesteld en er is geen bezwaarprocedure daaromtrent onderhanden. Wij gaan er van uit dat correcties uit de materiële controle geen effect meer zullen hebben op de rekenfactor h. Nacalculatie op correcties op voor 2013 geopende DBC s Hiervoor is een verrekeningsmogelijkheid in de nacalculatie DBC s 2013 maar onduidelijk is wat hier precies onder zal vallen en hoe lang hier onzekerheid blijft over nog uit te voeren materiële controles na 1 juni 2015 over DBC s geopend voor 31 december 2012. Inmiddels is hierover duidelijkheid verkregen en zal voor 1 juni 2015 een eenmalige nacalculatie worden ingediend. i. Het bedrag dat voortvloeit uit de overgangsregeling NHC, zoals opgenomen in de omzet 2013 en waarvan goedkeuring door de NZa van het door Verslavingszorg Noord Nederland berekende bedrag nog niet heeft plaatsgevonden. Verslavingszorg Noord Nederland heeft naar beste weten de berekening van de vergoeding uit hoofde van deze regeling gemaakt in lijn met de beleidsregels en nadere aanwijzingen terzake en gaat uit van definitieve vaststelling van het NHC bedrag ter hoogte van 1.826.512 en verrekening van de huidige opgenomen positie ad 859.266. j. De toerekening aan de boekjaren 2013 en 2014 van het ex-ante transitiebedrag schadejaar 2013 Verslavingszorg Noord Nederland kent geen transitiebedrag. Van toerekening naar de verschillende jaren is dan ook geen sprake. k. Gebruik van normtijden en indeling deelprestaties verblijf naar verblijfsklassen Verslavingszorg Noord Nederland hanteert de geplande inzet van VOV-personeel op basis van de begroting voor het jaar in de klinieken naar behandelafdelingen / behandelklimaat en stelt zo in overleg met de verantwoordelijke manager zorg de indeling van de deelprestaties verblijf vast voor dat jaar. Ex post wordt deze inzet getoetst waarbij de geplande inzet wordt vergeleken met de werkelijke inzet. Op basis daarvan wordt achteraf beoordeeld of de indeling naar deelprestaties correct is geweest. Indien noodzakelijk vindt met terugwerkende kracht aanpassing plaats van de geregistreerde deelprestatie verblijf. Over 2013 gaf deze toetsing van de normering en de daarop gebaseerde indeling naar deelprestaties verblijf geen aanleiding tot correcties. Verslavingszorg Noord Nederland heeft voor de deelprestaties verblijf expliciete afspraken gemaakt met de zorgverzekeraar. Daarbij is gedeeld dat de inzet van VOV-personeel leidend is voor de indeling van de deelprestaties verblijf naar verblijfsklassen. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 40

5.1.4.2 Grondslagen van waardering van activa en passiva l. Verwijsregistratie Onder de toetsingscriteria in het controleprotocol nacalculatie doorloop DBC s GGZ 2012 en nacalculatie DBC s GGZ 2013 is opgenomen dat er voor iedere cliënt een geldige verwijzing dient te zijn. De wijze van administratieve verantwoording is vormvrij. Daarbij is onduidelijk waaraan die verwijzing zou moeten voldoen en waaraan de verwijsregistratie zou moeten voldoen. Dit thema krijgt meer aandacht van NZa en zorgverzekeraars blijkens controles. Dit leidt ook daadwerkelijk tot correcties. Deels ontstaan nieuwe interpretaties en regels. Daarbij komt dat in de GGZ relatief veel sprake is van chroniciteit waardoor de verwijzing reeds enkele jaren geleden is afgegeven, of waardoor de behandelrelatie nog stamt uit het AWBZ tijdperk. Verslavingszorg Noord Nederland stelt zich op het standpuntpunt dat - gelet op de wijze van registreren en de uitkomsten van de interne controles en op gehouden materiele controles de verwijsregistratie van voldoende niveau is. Verslavingszorg Noord Nederland heeft op hoofdlijnen een risicoanalyse opgesteld op basis waarvan er een risico kan worden gekwantificeerd. Verslavingszorg Noord Nederland stelt zich op het standpunt dat met de representerende zorgverzekeraar een mondelinge afspraak bestaat waarin de zorgverzekeraar aangeeft geen correcties te zullen toepassen op de binnen Verslavingszorg Noord Nederland gehanteerde systematiek van de omgekeerde verwijsbrief. Omdat er twijfels bestaan of iedere zorgverzekeraar zich, voor de periode waarin het representatiemodel van toepassing was, gebonden acht aan deze gemaakte afspraken neemt Verslavingszorg Noord Nederland een omzetnuancering van 0,2 miljoen. m. Hoofdbehandelaarschap Wie hoofdbehandelaar mag zijn is voor 2012 en 2013 niet landelijk geregeld. In het voorjaar 2013 zijn contracten met zorgverzekeraars voor 2013 getekend met zeer scherpe eisen ten aanzien van wie hoofdbehandelaar mocht zijn, echter wel met de kanttekening dat nog coulance zou komen op basis van de landelijke ontwikkelingen op dit punt. Een coulanceregeling ten aanzien van het hoofdbehandelaarschap zou nog breed door verzekeraars worden gecommuniceerd. In de beleidsregels van de NZa voor 2013 is voor het eerst opgenomen dat een hoofdbehandelaar face to face tijd moet hebben met de cliënt. Het is niet mogelijk om (volledig) aan achteraf nader ingevulde eisen te voldoen. De eventuele financiële gevolgen hiervan kunnen niet goed worden ingeschat. Verslavingszorg Noord Nederland heeft een analyse gemaakt waarin de DBC s worden beoordeeld in hoeverre de tijdbesteding door hoofdbehandelaar in voldoende mate plaats vindt. Er wordt wekelijks gerapporteerd over het aantal DBC s met geregistreerde tijd door een hoofdbehandelaar. Daarmee wordt voortdurend zichtbaar gemaakt hoe Verslavingszorg Noord Nederland aan de gestelde eisen voldoet. Verslavingszorg Noord Nederland stelt zich op het standpunt dat - gelet op de wijze van registreren, de uitkomsten van de interne controles en voornoemde toezegging van ZN het begrip hoofdbehandelaarschap voldoende is ingericht. Maar omdat we nog niet volledig aan deze eis kunnen voldoen wordt een omzetnuancering gemaakt van 0,14 miljoen op de reeds gefactureerde DBC s 2013. Voor de nog te factureren DBC stelt Verslavingszorg Noord Nederland zich op het standpunt dat alsnog aan de gestelde eis kan worden voldaan. Tenslotte De onzekerheden bij de hiervoor genoemde factoren versterken elkaar. Deze factoren worden in de handreiking omzetbepaling curatieve GGz 2013 behandeld. Verslavingszorg Noord Nederland heeft de handreiking gevolgd; desondanks blijft de jaarrekening 2013 inherent materiële onzekerheden bevatten. Voor de aard en inhoud van genoemde regelingen en dilemma s meer in detail wordt verwezen naar de regelgeving van de NZa terzake, de handreiking omzetbepaling curatieve GGz 2013, de brief van Coziek aan VWS d.d. 12 september 2013 en de NBA Alert 32 Controleverklaringen bij de financiële overzichten 2013 van aanbieders van curatieve GGZ zorg. De uiteindelijke uitkomsten zullen blijken uit de uitkomsten van materiële controles, de eindafrekeningen met zorgverzekeraars, eindafrekening met de NZa en een eventuele definitieve overschrijding van het macro-omzetplafond en kunnen materieel afwijken van de in deze jaarrekening opgenomen bedragen gebaseerd op de beste schatting. De genoemde onzekerheden zijn niet van invloed op de continuïteit van Verslavingszorg Noord Nederland. De genoemde onzekerheden zijn vooral van invloed op de door de accountant af te geven verklaring. Hetgeen om de hiervoor genoemde redenen een verklaring met beperking zal zijn. Op het moment dat deze jaarrekening zal zijn gepubliceerd en van een dergelijke verklaring is voorzien, zijn er geen andere risico s met betrekking tot derden dan normale bedrijfsrisico s nog langer relevant. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 41

5.1.4.2 Grondslagen van waardering van activa en passiva Pensioenen Stichting Verslavingszorg Noord Nederland heeft voor haar werknemers een pensioenregeling ondergebracht bij bedrijfstakpensioenfonds Stichting Pensioenfonds Zorg en Welzijn (PFZW). Het pensioenfonds heeft de uitvoering van zijn pensioenregeling inclusief het vermogensbeheer ondergebracht bij (dochters van) PGGM N.V. Voor de pensioenregeling in aanmerking komende werknemers hebben op de pensioengerechtigde leeftijd recht op een pensioen welke afhankelijk is van leeftijd, salaris en dienstjaren. De pensioengevende salarisgrondslag betreft een middelloonregeling. Stichting Verslavingszorg Noord Nederland betaalt hiervoor premies waarvan de helft door de werkgever wordt betaald en de helft door de werknemer. De pensioenrechten worden jaarlijks geïndexeerd, indien en voor zover de dekkingsgraad van het pensioenfonds dit toelaat. In 2012 vindt geen indexatie plaats. Op de Nederlandse pensioenregelingen zijn de bepalingen van de Nederlandse Pensioenwet van toepassing en worden op verplichte, contractuele of vrijwillige basis premies aan pensioenfondsen en verzekeringsmaatschappijen betaald door Stichting Verslavingszorg Noord Nederland. Stichting Verslavingszorg Noord Nederland heeft de pensioenregeling verwerkt volgens de verplichtingenbenadering. De premies worden verantwoord als personeelskosten zodra deze verschuldigd zijn. Vooruitbetaalde premies worden opgenomen als overlopende activa indien dit tot een terugstorting leidt of tot een vermindering van toekomstige betalingen. Nog niet betaalde premies worden als verplichting op de balans opgenomen. De dekkingsgraad van PFZW bedraagt per 30 december 2013 109% (31 december 2012: 101%). Ten opzichte van eind 2012 bedraagt de stijging van de dekkingsgraad acht procentpunt. Door goede beleggingsrendementen is er sprake van herstel in de dekkingsgraad. De dekkingsgraad werd in 2011 negatief beïnvloed door een daling van de door DNB voorgeschreven rentetermijnstuctuur. De rentestijging door invoering van een Ultimate Forward Rate (UFR) per eind september was minder groot dan de daling van de Europese marktswaprente in 2011 Dit had een stijging van de marktwaarde van de verplichtingen tot gevolg. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 42

Pensioenen (vervolg) Op 9 juli 2009 is het herstelplan door De Nederlandse Bank goedgekeurd. De belangrijkste elementen hieruit betreffen: Zolang de dekkingsgraad lager is dan 105% vindt geen indexering van de pensioenen plaats; Zolang de dekkingsgraad zich bevindt tussen 105% en 117% worden de pensioenen met de helft (50%) van de loonstijging in de sector verhoogd De pensioenpremie blijft gelijk Het beleggingsbeleid verandert niet De pensioenregeling verandert niet In 2014 dient het pensioenfonds een dekkingsgraad van ten minste 105% te hebben. Het pensioenfonds verwacht hieraan te kunnen voldoen en voorziet geen noodzaak voor de aangesloten instellingen om extra stortingen te verrichten of om bijzondere premieverhogingen door te voeren. Verslavingszorg Noord Nederland heeft geen verplichting tot het voldoen van aanvullende bijdragen in geval van een tekort bij Pensioenfonds Zorg en Welzijn, anders dan het effect van hogere toekomstige premies. Stichting Verslavingszorg Noord Nederland heeft daarom alleen de verschuldigde premies tot en met het einde van het boekjaar in de jaarrekening verantwoord. Overige bedrijfskosten Onder overige bedrijfskosten worden die kosten verstaan die ten laste van het jaar komen. Personeelsbeloningen Lonen, salarissen en sociale lasten worden op grond van de arbeidsvoorwaarden verwerkt in de winst-enverliesrekening voor zover ze verschuldigd zijn aan werknemers. Stichting Verslavingszorg Noord Nederland heeft alle pensioenregelingen verwerkt volgens de verplichtingenbenadering. De over het verslagjaar verschuldigde premie wordt als last verantwoord. Afschrijvingen op materiele activa Materiële vaste activa worden vanaf het moment van ingebruikneming afgeschreven over de verwachte toekomstige gebruiksduur van het actief. Over terreinen wordt niet afgeschreven. Indien een schattingswijziging plaatsvindt van de toekomstige gebruiksduur, dan worden de toekomstige afschrijvingen aangepast. Boekwinsten en -verliezen uit de incidentele verkoop van materiële vaste activa zijn begrepen onder de overige bedrijfsopbrengsten. Financiele baten en lasten Rentebaten en rentelasten worden tijdsevenredig verwerkt, rekening houdend met de effectieve rentevoet van de desbetreffende activa en passiva. Bij de verwerking van de rentelasten wordt rekening gehouden met de verantwoorde transactiekosten op de ontvangen leningen. Te ontvangen dividenden van niet op nettovermogenswaarde gewaardeerde deelnemingen en effecten, worden verantwoord zodra Verslavingszorg Noord Nederland het recht hierop heeft verkregen. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 43

5.1.4.4 Grondslagen van segmentering In de jaarrekening wordt overeenkomstig de Richtlijn Zorginstellingen (RJ 655.410) een segmentatie van de resultatenrekening gemaakt in de volgende segmenten WTG/AWBZ, ZVW, DFZ/Justitie, Rijksmiddelen/WMO Drenthe/Assen, Rijksmiddelen WMO Drenthe/Emmen, Rijksmiddelen/WMO Friesland, Rijksmiddelen/WMO Groningen, Reclassering en Overige projecten en subsidies. Bij de verdeling van de resultatenrekening per bedrijfssegment is aangesloten op de activiteiten van het bedrijfsproces. De verdeling van indirecte kosten over de te onderscheiden zorgsoorten geschiedt op basis van de volgende uitgangspunten: Voor zover als mogelijk wordt voor ieder project een aparte kostenplaats gemaakt Directe kosten worden direct toegerekend aan de te onderscheiden activiteiten. De indirecte personele kosten worden op basis van de verhouding van de directe loonkosten verdeeld naar de verschillende activiteiten. De indirecte materiële kosten worden op basis van de verhouding van de directe omzet verdeeld naar de verschillende activiteiten. 5.1.4.5 Kasstroomoverzicht Het kasstroomoverzicht is opgesteld volgens de indirecte methode. De geldmiddelen in het kasstroomoverzicht bestaan uit de liquide middelen, met uitzondering van deposito s met een looptijd langer dan drie maanden. Ontvangsten en uitgaven uit hoofde van interest zijn opgenomen onder de kasstroom uit operationele activiteiten. De verkrijgingsprijs van de verworven groepsmaatschappij is opgenomen onder de kasstroom uit investeringsactiviteiten, voor zover betaling in geld heeft plaatsgevonden. De geldmiddelen die in de verworven groepsmaatschappij aanwezig zijn, zijn op de aankoopprijs in mindering gebracht. Transacties waarbij geen instroom of uitstroom van kasmiddelen plaatsvindt zijn niet in het kasstroomoverzicht opgenomen. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 44

5.1.5 RISICOPARAGRAAF Prijsrisico Verslavingszorg Noord Nederland loopt risico s ten aanzien van de waardering van het onderhanden werk. Het onderhanden werk is gewaardeerd op basis van 97,- per uur in een DBC en tegen de werkelijke factuurwaarde voor een verblijfsdag. Rente- en kasstroomrisico Stichting Verslavingszorg Noord Nederland loopt renterisico over de rentedragende vorderingen en rentedragende langlopende en kortlopende schulden (waaronder schulden aan kredietinstellingen). Met betrekking tot bepaalde variabel rentende schulden (schulden aan kredietinstellingen) heeft Verslavingszorg Noord Nederland voor circa 50% renteswaps gecontracteerd, waarmee het renteriscio in het geval van een rentestijging is afgedekt. Kredietrisico Stichting Verslavingszorg Noord Nederland heeft geen significante concentraties van kredietrisico. Verkoop vindt plaats aan zorgverzekeraars op basis van de DBC-facturen. De facturatie vindt plaats op basis van krediettermijnen van 30 dagen. Voor de vorderingen worden geen aanvullende zekerheden gevraagd. De liquide middelen staan uit bij banken die minimaal een A-rating hebben. Stichting Verslavingszorg Noord Nederland heeft vorderingen verstrekt aan deelnemingen waarin wordt deelgenomen. Bij deze partijen is geen historie van wanbetaling bekend. Liquiditeitsrisico Verslavingszorg Noord Nederland maakt gebruik van meerdere banken om over meerdere kredietfaciliteiten te kunnen beschikken. Voor zover noodzakelijk, worden nadere zekerheden verstrekt aan de bank voor beschikbare kredietfaciliteiten. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 45

5.1.5 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS ACTIVA 1. Immateriële vaste activa De specificatie is als volgt: 31-dec-13 01-jan-13 Kosten oprichting en uitgifte van aandelen 0 0 Kosten van onderzoek en ontwikkeling 0 0 Kosten van concessies, vergunningen en rechten van intellectuele eigendom 0 0 Kosten van goodwill die van derden is verkregen 0 0 Vooruitbetalingen op immateriële activa 0 0 Totaal immateriële vaste activa 0 0 Het verloop van de immateriële activa in het verslagjaar is als volgt weer te geven: 2013 2012 Boekwaarde per 1 januari 0 0 Bij: investeringen 0 0 Bij: herwaarderingen 0 0 Af: afschrijvingen 0 0 Af: bijzondere waardeverminderingen 0 0 Af: terugname geheel afgeschreven activa 0 0 Af: desinvesteringen 0 0 Boekwaarde per 31 december 0 0 2. Materiële vaste activa De specificatie is als volgt: 31-dec-13 01-jan-13 Bedrijfsgebouwen en terreinen 13.742.639 14.760.563 Machines en installaties 399.158 528.294 Andere vaste bedrijfsmiddelen, technische en administratieve uitrusting 3.790.304 2.819.545 Materiële vaste bedrijfsactiva in uitvoering en vooruitbetalingen op materiële vaste activa 1.552.131 896.760 Niet aan het bedrijfsproces dienstbare materiële activa 0 0 Totaal materiële vaste activa 19.484.232 19.005.162 Het verloop van de materiële activa in het verslagjaar is als volgt weer te geven: 2013 2012 Boekwaarde per 1 januari 19.005.163 18.464.532 Bij: investeringen 2.999.723 2.319.307 Bij: herwaarderingen 0 0 Af: afschrijvingen 2.093.792 1.717.213 Af: bijzondere waardeverminderingen 240.981 0 Af: overboeking vanuit onderhanden projecten 133.925 0 Af: terugname geheel afgeschreven activa 0 0 Af: desinvesteringen 51.956 61.464 Boekwaarde per 31 december 19.484.232 19.005.162 Toelichting: Voor een nadere specificatie van het verloop van de materiële vaste activa per activagroep wordt verwezen naar het mutatieoverzicht onder 5.1.7. De boekwaarde van de activa in financial lease bedraagt 619.951. En is opgenomen onder de investeringen. Voor een nadere specificatie van het verloop van de WTZi-vergunningplichtige vaste activa, de WTZi-meldingsplichtige vaste activa, de WMG-gefinancierde vaste activa en de Kleinschalige Woonvoorzieningen per activagroep wordt verwezen naar het mutatieoverzicht onder 5.1.8. In toelichting 5.1.9 zijn overzichten opgenomen voor de onderhanden en gereedgekomen projecten. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 46

5.1.5 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS ACTIVA 3. Financiële vaste activa De specificatie is als volgt: 31-dec-13 01-jan-13 Deelnemingen 0 0 Vorderingen op participanten en op maatschappijen waarin wordt deelgenomen (deelnemingen) 0 0 Overige effecten 0 0 Vordering op grond van compensatieregeling 0 0 Actieve belastinglatentie 0 0 0 0 Totaal financiële vaste activa 0 0 Het verloop van de financiële vaste activa is als volgt: Boekwaarde per 1 januari 2013 0 Bij: kapitaalstorting 0 Bij: verstrekte lening 0 Bij: actieve belastinglatentie 0 Af: ontvangen aflossing leningen 0 Af: waardeverminderingen 0 Boekwaarde per 31 december 2013 0 Toelichting: Toelichting op belangen in andere rechtspersonen of vennootschappen: Naam en rechtsvorm en woonplaats rechtspersoon Kernactiviteit Verschaft kapitaal Kapitaalbelang (in %) Zeggenschapsbelangen: Stichting Clientgelden 100% Eigen vermogen Resultaat Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 47

5.1.5 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS 4. Voorraden De specificatie is als volgt: 31-dec-13 01-jan-13 Medische middelen 0 0 Voedingsmiddelen 0 0 Hulpmiddelen 0 0 Overige voorraden: Totaal voorraden 0 0 Toelichting: 5. Onderhanden werk uit hoofde van DBC's / DBC-zorgproducten De specificatie is als volgt: 31-dec-13 01-jan-13 Onderhanden werk DBC's / DBC-zorgproducten 17.239.010 15.484.404 Onderhanden werk DBBC's / DBBC-zorgproducten 53.079 0 Af: ontvangen voorschotten -10.480.508-10.291.338 Af: voorziening onderhanden werk -467.550 0 Totaal onderhanden werk 6.344.031 5.193.066 De specificatie per onderhanden werk is als volgt weer te geven: Stroom DBC's / DBC-zorgproducten Gerealiseerde kosten en Af: Af: Saldo per toegereken- Correctie verwerkte ontvangen 31-dec-2013 de winst 95% verliezen voorschotten DBC 17.239.010 0 467.550 10.480.508 6.290.952 DBBC 1.061.583 1.008.504 0 0 53.079 Totaal (onderhanden werk) 18.300.593 1.008.504 467.550 10.480.508 6.344.031 Toelichting: De gepresenteerde voorschotten betreffen permanente voorschotten. De voorschotten van Menzis en De Friesland zijn in voorgaande jaren ontvangen. Menzis heeft in 2013 een aanvulling op het voorschot verstrekt van 1.234.500. Achmea en VGZ hebben hun voorschot verminderd in overeenstemming met de regelgeving met respectievelijk 647.237 en 398.073. Het verschil in de prijs van het onderhanden werk met de werkelijk gefactureerde prijs wordt in mindering gebracht op. onderhanden werk. Nuanceringen op de toekomstige omzet DBC zijn als voorziening op het onderhandenwerk in mindering gebracht. De omzet forensische zorg (justitie) word tin 2013 voor 5% bekostigd uit de omzet DBBC en voor 95% uit de omzet budgetparameters. Daarom wordt hier 5% van de waarde van het onderhanden werk DBBC opgenomen. 6. Vorderingen en schulden uit hoofde van bekostiging Vorderingen uit hoofde van bekostiging: 31-dec-13 01-jan-13 1. Vorderingen uit hoofde van financieringstekort 39.604 362.034 2. Vorderingen uit hoofde van transitieregeling 0 0 3. Vordering uit hoofde van Nacalculatie doorloop DBC's 2012 en nacalculatie 2013 0 0 Totaal vorderingen uit hoofde van bekostiging 39.604 362.034 Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 48

5.1.5 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS Schulden uit hoofde van bekostiging: 31-dec-13 01-jan-13 1. Schulden uit hoofde van financieringsoverschot 0 7.930.936 2. Schulden uit hoofde van transitieregeling 0 0 3. Schuld uit hoofde van Nacalculatie doorloop DBC's 2012 en nacalculatie 2013 0 0 Totaal schulden uit hoofde van bekostiging 0 7.930.936 Specificatie vorderingen en schulden uit hoofde van financieringstekort respectievelijk financieringsoverschot t/m 2010 2011 2012 2013 totaal Saldo per 1 januari 214.707-7.930.936 147.327-7.568.902 Financieringsverschil boekjaar 36.373 36.373 Correcties voorgaande jaren 287.139 349.456-135.705 500.890 Betalingen/ontvangsten -501.846 7.584.711-11.622 7.071.243 Subtotaal mutatie boekjaar -214.707 7.934.167-147.327 36.373 7.608.506 Saldo per 31 december 0 3.231 0 36.373 39.604 Stadium van vaststelling (per erkenning): 300-1381 c c c a 300-1559 nvt nvt c a 300-2134 nvt nvt nvt a 450-1001 b b b a= interne berekening b= overeenstemming met zorgverzekeraars c= definitieve vaststelling NZa 31-dec-13 01-jan-13 Waarvan gepresenteerd als: - vorderingen uit hoofde van financieringstekort 39.604 362.034 - schulden uit hoofde van financieringsoverschot 0 7.930.936 39.604-7.568.902 Specificatie financieringsverschil in het boekjaar 2013 2012 Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten 5.381.287 41.193.563 Af: ontvangen voorschotten AWBZ 5.344.914 5.105.203 Vergoedingen ter dekking van het wettelijk budget: Verpleeg- en verzorgingsgelden 0 0 Dagbehandeling, deeltijdbehandeling en dagverpleging 0 0 Honoraria medisch-specialistische hulp 0 0 Vergoedingen voor klinische en poliklinische verrichtingen 0 197.835 Gedeclareerde DBC-omzet 0 34.840.177 Mutatie onderhanden projecten (voor zover ter dekking wettelijk budget) 0-1.726.243 Andere vergoedingen 0 2.629.320 Overige correcties 0 0 0 0 Totaal financieringsverschil 36.373 147.271 Toelichting: Voor een nadere toelichting / specificatie wordt verwezen naar de enkelvoudige jaarrekening. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 49

5.1.5 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS ACTIVA 7. Overige vorderingen De specificatie is als volgt: 31-dec-13 01-jan-13 Vorderingen op debiteuren 2.982.689 3.663.344 Nog te factureren omzet DBC's / DBC-zorgproducten 5.081.594 2.629.320 Nog te factureren omzet DBBC's / DBBC-zorgproducten 48.136 0 Overige vorderingen: - Personeel 97.130 68.178 - Cienten 154.375 69.341 - Overige 315.177 14.119 Vooruitbetaalde bedragen: - Vooruitbetaalde bedragen 783.654 859.781 Nog te ontvangen bedragen: - Nog te ontvangen bedragen 1.917.385 2.001.230 - Nog te ontvangen bedragen justitie 215.223 0 - Vordering teruggave WAO/WIA 211.987 0 Overige overlopende activa: Totaal overige vorderingen 11.807.350 9.305.313 Toelichting: De voorziening die in aftrek op de vorderingen is gebracht, bedraagt 27.381 (2012: 23.800) In de vordering debiteuren zijn eveneens opgenomen de vorderingen op zorgverzekeraars uit hoofde van gefactureerde DBC. Het te vorderen bedrag op de zorgverzekeraars ultimo 2013 bedraagt 2.712.943. (2012: 3.395.515). Onder nog te factureren DBC's is verantwoord de DBC's die zijn beeindigd in 2013 maar zijn gefactureerd in 2014. Vorderingen op personeel betreffen de fietsregeling. Vorderingen op cliënten betreffen vorderingen voor aan cliënten verstrekt zakgeld. Daarbij voert VNN de administratie voor sommige cliënten over hun inkomsten en uitgaven. In 2012 zijn de gelden in een aparte stichting ondergebracht. Vooruitbetaalde bedragen betreft reguliere facturen voor 2014. De omzet forensische zorg (justitie) word tin 2013 voor 5% bekostigd uit de omzet DBBC en voor 95% uit de omzet budgetparameters. De reële waarde vande vorderingen wijkt niet af van de veraantwoorde waarde. Daarom wordt hier 5% van de waarde van de nog te factureren DBBC opgenomen. Vanwege de overgang in 2013 naar bekostiging in DBBC voor Justitie is onder de post Subsidies DFZ het Onderhandewerk en de Nog te factureren DBBC opgenomen. Daarbij is het behandeldeel in het Onderhandenwerk gewaardeerd tegen 94,60. We komen tot de volgende opstelling Nog te betalen over voorgaande jaren -2.342.711 Omzet 2013 op basis van 95% Nza budgetparameters 2.707.470 Omzet 2013 op basis van 5% DBBC 147.272 Omzet 2013 op basis van 100% NZA budgetparameters ZZP en EMZ 706.687 Voorschotten ZZP -857.142 Gepresenteerd als onderhandenwerk -53.079 Gepresenteerd als nog te factureren -48.136 Betaald op DBBC factuur 0 Verrekend in 2013 2.603.072 Verdiepingsdiagnostiek -45.138 Onderhanden werk 2012-810.243 Nog te factureren 2012 362.074 Afwaarderen productie boven de afspraak 448.169 Nog te betalen 2012 0 Nog te vorderen subsidies DFZ 215.223 Nog te factureren deel betreft mede correcties over voorgaande jaren. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 50

5.1.5 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS 5.1.5 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS ACTIVA 8. Effecten De specificatie is als volgt: 31-dec-13 01-jan-13 Totaal effecten 0 0 Toelichting: 9. Liquide middelen De specificatie is als volgt: 31-dec-13 01-jan-13 Bankrekeningen 1.079.333 1.168.472 Kassen 58.712 51.227 Spaartegoeden 6.346.299 18.988.001 Totaal liquide middelen 7.484.344 20.207.700 Toelichting: Het betreft direct opeisbare tegoeden bij bank en giro en tevens een bedrag aan kasmiddelen. Het rekening-courant krediet is maximaal 5.000.000. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 51

5.1.5 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PASSIVA 10. Groepsvermogen Het groepsvermogen bestaat uit de volgende componenten: 31-dec-13 01-jan-13 Kapitaal 198.652 198.652 Collectief gefinancierd gebonden vermogen 10.269.000 13.393.403 Niet collectief gefinancierd vrij vermogen 375.187 428.971 Belang derden -740.792 8.820 Totaal groepsvermogen 10.102.047 14.029.846 Kapitaal Saldo per Resultaat- Overige Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2013 bestemming mutaties 31-dec-2013 Kapitaal 198.652 0 0 198.652 198.652 0 0 198.652 Collectief gefinancierd gebonden vermogen Saldo per Resultaat- Overige Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2013 bestemming mutaties 31-dec-2013 Reserve aanvaardbare kosten: RAK 300-1381 10.328.156 611.662 0 10.939.818 RAK 300-1559 38.575 628 0 39.203 RAK 300-2134 0 3.301 0 3.301 RAK 450-1001 2.072.056-3.854.760 0-1.782.704 Bestemmingsreserves: Bestemmingsreserve systeeminnovaties zorg 1.945.677 0 0 1.945.677 Bestemmingsfondsen: WMO Drenthe / Assen -460.702-2.949 0-463.651 Bestemmingsreserve Havenkade 203.373 0 0 203.373 WMO Drenthe / Emmen -25.718 55.532 0 29.814 WMO Friesland -45.158 111.046 0 65.888 WMO Groningen -263.902-37.826 0-301.728 DFZ/Justitie -398.954-11.037 0-409.991 Totaal collectief gefinancierd gebonden vermogen 13.393.403-3.124.403 0 10.269.000 Niet collectief gefinancierd vrij vermogen Saldo per Resultaat- Overige Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2013 bestemming mutaties 31-dec-2013 Algemene reserves: Kapitaal vrij vermogen 229.387 0 0 229.387 Bestemmingsreserves: Bestemmingsreserve Drenthe 312.286-20.256 0 292.030 Bestemmingsreserve methadon 44.840 0 0 44.840 Bestemmingsfondsen: Overige vrij vermogen -157.542-33.528 0-191.070 Totaal niet-collectief gefinancierd vrij vermogen 428.971-53.784 0 375.187 Belang derden Saldo per Resultaat- Overige Saldo per 1-jan-2013 bestemming mutaties 31-dec-2013 Belang derden 8.820-749.612 0-740.792 Toelichting: Voor de toelichting wordt verwezen naar de toelichting bij de enkelvoudige balans. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 52

5.1.5 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS 11. Voorzieningen Saldo per Dotatie Onttrekking Vrijval Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2013 31-dec-2013 Voorzieningen uit hoofde van 0 0 0 0 0 macrobeheersinstrument Overige voorzieningen: Onderhoud gebouwen AWBZ 3.834.389 640.520 242.380 461.564 3.770.965 Onderhoud overige gebouwen niet AWBZ 349.266 89.380 40.398-36.774 435.022 Reorganisatie 723.269 695.109 486.481 47.608 884.289 Levensfase budget 139.464 0 0 0 139.464 Jubilea 1.359.841 243.201 32.455 0 1.570.587 Deelneming 0 443.081 0 0 443.081 Totaal voorzieningen 6.406.229 2.111.291 801.714 472.398 7.243.408 Toelichting in welke mate (het totaal van) de voorzieningen als langlopend moeten worden beschouwd: 31-dec-2013 Kortlopend deel van de voorzieningen (< 1 jr.) 2.097.648 Langlopend deel van de voorzieningen (> 1 jr.) 5.145.760 Hiervan langlopend (> 5 jaar) 2.779.760 Toelichting per categorie voorziening: In 2013 heeft VNN alle gebouwen opnieuw beoordeeld en systematisch het toekomstig groot onderhoud vastgesteld en vastgelegd in een nieuw systeem. Dat leidt tot een herschikking tussen de verschillende gebouwen. In 2011 heeft VNN een besloten te reorganiseren. De korting op het budget van 5,5% en de te verwachten vraaguitval door de invoering van een eigen bijdrage zorgen voor een negatieve exploitatie ontwikkeling. De reorganisatie is daarom noodzakelijk geworden. De verwachting is dat de voorziening in 2014 kan worden afgewikkeld door het plaatsen van personeeel elders of door anderzins tot overeenstemming te komen. In 2014 zal VNN gaan reorganiseren vanwege nieuwe eisen aan de DBC en onvoldoende dekking daarvoor uit de zorgverkoop. De voorziening daarvoor bedraagt 567.109. Er resteert vanuit 2011 nog een bedrag van 122.468. Op basis van de CAO GGZ 2009-2011 is onder personeel een voorziening opgenomen voor Levens Fase Budget. Er wordt voor 2015 t/m 2019 in een keer voorzien. Op grond van de RJ271, wordt evenals voorgaand jaar een voorziening berekend voor nog te verwachten jubileum uitkeringen in de toekomst. Daarbij wordt op basis van de blijfkans per leeftijdsklasse een gemiddelde jubileum uitkering per medewerker berekend. Voor 2013 wordt dat bedrag berekend op 1.570.587. Het verschil met het voorgaande jaar wordt toegevoegd. De uitbetaalde jubilea in 2013 zijn onttrokken aan deze voorziening. VNN neemt een verlies voorziening Perspectief BV. Deze voorziening komt bovenop het door VNN reeds genomen verlies op haar aandeel in de deelneming. Deze voorziening is gebaseerd op een mogelijke formele aansprakelijkheid van VNN jegens derden. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 53

5.1.5 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS PASSIVA 12. Langlopende schulden (nog voor meer dan een jaar) De specificatie is als volgt: 31-dec-13 01-jan-13 Schulden aan banken 12.232.000 12.095.558 Overige langlopende schulden 0 0 Lease 435.432 0 Totaal langlopende schulden (nog voor meer dan een jaar) 12.667.432 12.095.558 Het verloop is als volgt weer te geven: 2013 2012 Stand per 1 januari 12.673.523 15.302.518 Bij: nieuwe leningen 2.119.951 0 Af: aflossingen 757.966 2.628.994 Stand per 31 december 14.035.508 12.673.524 Af: aflossingsverplichting komend boekjaar 1.368.076 577.966 Stand langlopende schulden per 31 december 12.667.432 12.095.558 Toelichting in welke mate (het totaal van) de langlopende schulden als langlopend moeten worden beschouwd: Kortlopend deel van de langlopende schulden (< 1 jr.), aflossingsverplichtingen 1.368.076 577.966 Langlopend deel van de langlopende schulden (> 1 jr.) (balanspost) 12.667.432 12.095.558 Hiervan langlopend (> 5 jaar) 9.832.000 9.832.134 Toelichting: Voor een nadere toelichting op de langlopende schulden wordt verwezen naar de bijlage overzicht langlopende schulden. De aflossingsverplichtingen zijn verantwoord onder de kortlopende schulden. De financiële leaseverplichtingen betreft 184.519 korter dan één jaar en restant tussen één en vijf jaar. De reële waarde van de rentederivaten bedraagt 542.832 negatief (2012: 729.485 negatief). Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 54

5.1.5 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS 13. Overige kortlopende schulden De specificatie is als volgt: 31-dec-13 01-jan-13 Schulden aan banken 0 0 Crediteuren 1.645.217 1.217.701 Aflossingsverplichtingen langlopende leningen 1.368.076 577.966 Belastingen 1.542.100 1.527.246 Schulden terzake pensioenen 303.478 269.365 Schulden inzake sociale premies 660.167 671.916 Nog te betalen salarissen 108.374 99.438 Vakantiegeld 1.923.309 1.931.736 Vakantiedagen 759.358 995.531 LFB dagen 1.096.735 929.261 Overige schulden: Te betalen BTW 11.502 0 Gefactureerde NHC Zorgverzekeringswet 859.266 0 overige schulden 35.922 0 Nog te betalen kosten: Overige 4.293.308 2.681.910 RC Werkpro 246.981 283.891 RC cliënten 260.695 0 Vooruitontvangen opbrengsten: Overige vooruitontvangen opbrengsten 32.186 82.033 Subsidies DFZ 0 2.342.712 Totaal overige kortlopende schulden 15.146.674 13.610.706 Toelichting: Op basis van de CAO GGZ 2009-2011 is onder personeel een reservering opgenomen voor LevensFase Budget. Het openstaande saldo LFB uren ultimo boekjaar wordt gereserveerd. Het overgangsrecht van 200 uur eenmalig wordt gepresenteerd onder de voorzieningen. Onder overige staat de gesaldeerde schuld van Perspectief BV aan VNN. In de gedeclareerde omzet DBC is 859.266 euro begrepen voor de verrekening NHC. Dit bedrag wordt door VNN terugbetaald aan het zorgverzekeringsfonds en is hier als schuld gepresenteerd. De reële waarde van de schulden wijkt niet af van de verantwoorde waarde. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 55

5.1.5 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE BALANS 15. Niet in de balans opgenomen regelingen Toelichting: Ten aanzien van de huurverplichtingen is er voor lopende contracten een verplichting van circa 9.820.000. Kortlopend deel van de huurverplichtingen (< 1 jr.) 2.110.000 Langlopend deel van de huurverplichtingen (> 1 jr.) 7.710.000 Hiervan langlopend (> 5 jaar) 3.860.000 De leaseverplichting voor auto's bedraagt 120.549. Deze verplichting bestaat voor 80.000 uit een looptijd korter dan 1 jaar en het restant kent een looptijd tussen de een en vijf jaar. Het macrobeheersinstrument wordt door de minister van VWS ingezet om overschrijdingen van het macrokader zorg terug te vorderen bij instellingen voor medisch specialistische zorg. Het macrobeheersinstrument is uitgewerkt in de Aanwijzing macrobeheersmodel instellingen voor medisch specialistische zorg. Jaarlijks wordt door de Nederlandse Zorgautoriteit ambtshalve een mbi-omzetplafond vastgesteld. Tevens wordt door de NZa jaarlijks een omzetplafond per instelling vastgesteld, welke afhankelijk is van de realisatie van het mbi-omzetplafond van alle instellingen gezamenlijk. Deze vaststelling vindt plaats nadat door de Minister van VWS de overschrijding van het mbi-omzetplafond uiterlijk vóór 1 december van het opvolgend jaar is gecommuniceerd. Bij het opstellen van de jaarrekening 2013 bestaat nog geen inzicht in realisatie van het mbi-omzetplafond over 2013. Verslavingszorg Noorde Nederland is niet in staat een betrouwbare inschatting te maken van de uit het macrobeheersinstrument voortkomende verplichting en deze te kwantificeren. Als gevolg daarvan is deze verplichting niet tot uitdrukking gebracht in de balans van de stichting per 31 december 2013. Stichting Verslavingszorg Noord Nederland heeft ten behoeve van Perspectief B.V. een garantstelling tot een maximum van 2,3 miljoen verstrekt. De investeringsverplichtingen bedragen per 31 december 2013 1.108.000. De omzetgarantie Werkpro bedraagt 422.000. Er zijn gestelde garanties tot een bedrag van 149.053. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 56

5.1.6 MUTATIEOVERZICHT IMMATERIELE VASTE ACTIVA Kosten van concessies, Kosten op- vergunningen Kosten van Vooruitberichting en Kosten van en rechten van goodwill die talingen op uitgifte van onderzoek en intellectuele van derden is immateriële Totaal aandelen ontwikkeling eigendom verkregen activa Stand per 1 januari 2013 - aanschafwaarde 0 0 0 0 0 0 - cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 - cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 0 0 0 Boekwaarde per 1 januari 2013 0 0 0 0 0 0 Mutaties in het boekjaar - investeringen 0 0 0 0 0 0 - herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 - afschrijvingen 0 0 0 0 0 0 - bijzondere waardeverminderingen 0 0 0 0 0 0 - terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde 0 0 0 0 0 0.cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0.cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 0 0 0 - desinvesteringen aanschafwaarde 0 0 0 0 0 0 cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 0 0 0 per saldo 0 0 0 0 0 0 Mutaties in boekwaarde (per saldo) 0 0 0 0 0 0 Stand per 31 december 2013 - aanschafwaarde 0 0 0 0 0 0 - cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 - cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 0 0 0 Boekwaarde per 31 december 2013 0 0 0 0 0 0 Afschrijvingspercentage Jaarverantwoording 2013 Versalvingszorg Noord Nederland 57

5.1.7 MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA Andere vaste Materiële vaste bedrijfs- bedrijfsactiva in middelen, uitvoering en Niet aan het Bedrijfs- technische en vooruitbetalingen bedrijfsproces gebouwen en Machines en administratieve op materiële dienstbare Totaal terreinen installaties uitrusting vaste activa materiële activa Stand per 1 januari 2013 - aanschafwaarde 22.176.671 1.685.968 5.422.334 896.760 0 30.181.733 - duurzame waardevermindering 1.843.387 12.206 0 0 0 1.855.593 - cumulatieve afschrijvingen 5.572.720 1.145.468 2.602.789 0 0 9.320.977 Boekwaarde per 1 januari 2013 14.760.564 528.294 2.819.545 896.760 0 19.005.163 Mutaties in het boekjaar - investeringen 122.351 0 2.088.076 789.296 0 2.999.723 - herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 - afschrijvingen 858.017 124.931 1.110.844 0 0 2.093.792 - bijzondere waardeverminderingen 240.981 0 0 0 0 240.981 - terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde 464.906 61.190 1.434.651 0 0 1.960.747.cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0.cumulatieve afschrijvingen 464.906 61.190 1.434.651 0 0 1.960.747 - desinvesteringen aanschafwaarde 167.220 4.608 104.949 133.925 0 410.702 cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 cumulatieve afschrijvingen 125.942 403 98.476 0 0 224.821 per saldo 41.278 4.205 6.473 133.925 0 185.881 Mutaties in boekwaarde (per saldo) -1.017.925-129.136 970.759 655.371 0 479.069 Stand per 31 december 2013 - aanschafwaarde 21.666.896 1.620.170 5.970.810 1.552.131 0 30.810.007 - cumulatieve herwaarderingen 2.084.368 12.206 0 0 0 2.096.574 - cumulatieve afschrijvingen 5.839.889 1.208.806 2.180.506 0 0 9.229.201 Boekwaarde per 31 december 2013 13.742.639 399.158 3.790.304 1.552.131 0 19.484.232 Afschrijvingspercentage 2,0% 5,0% 10,0% 0,0% 3,3% 20,0% 5,0% 33,3% 10,0% Jaarverantwoording 2013 Versalvingszorg Noord Nederland 58

5.1.8 MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA/FINANCIELE VASTE ACTIVA op grond van art. 5a Regeling verslaggeving WTZi 5.1.8.1 WTZi-vergunningplichtige vaste activa NZa-IVA Grond Terrein- Gebouwen Semi perm. Ver- Installaties Onderhanden Subtotaal Totaal voorzieningen gebouwen bouwingen Projecten vergunning Stand per 1 januari 2013 - aanschafwaarde 0 789.588 126.645 4.755.742 0 0 1.685.968 724.457 8.082.400 30.181.733 - cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 - cumulatieve afschrijvingen 0 0 101.653 1.854.468 0 0 1.145.468 0 3.101.589 9.320.977 Boekwaarde per 1 januari 2013 0 789.588 24.992 2.901.274 0 0 540.500 724.457 4.980.811 20.860.756 Mutaties in het boekjaar - investeringen 0 0 0 0 0 0 0 729.733 729.733 2.999.723 - herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 - afschrijvingen 0 0 6.332 136.077 0 0 124.931 0 267.340 2.093.792 - extra afschrijvingen NZa-goedgekeurd 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 - terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde 0 0 0 68.740 0 0 61.190 0 129.930 1.960.747.cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0.cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 68.740 0 0 61.190 0 129.930 1.960.747 - desinvesteringen aanschafwaarde 0 0 0 0 0 0 4.608 0 4.608 410.702 cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 0 0 0 403 0 403 224.821 per saldo 0 0 0 0 0 0 4.205 0 4.205 185.881 Mutaties in boekwaarde (per saldo) 0 0-6.332-136.077 0 0-129.136 729.733 458.188 720.050 Stand per 31 december 2013 - aanschafwaarde 0 789.588 126.645 4.687.002 0 0 1.620.170 1.454.190 8.677.595 30.810.007 - cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 - cumulatieve afschrijvingen 0 0 107.985 1.921.805 0 0 1.208.806 0 3.238.596 9.229.201 Boekwaarde per 31 december 2013 0 789.588 18.660 2.765.197 0 0 411.364 1.454.190 5.438.999 21.580.806 Afschrijvingspercentage 0,0% 5,0% 2,0% 5,0% Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 59

5.1.8 MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA/FINANCIELE VASTE ACTIVA op grond van art. 5a Regeling verslaggeving WTZi 5.1.8.2 WTZi-meldingsplichtige vaste activa Trekkings Onderhanden Subtotaal Instand- Onderhanden Subtotaal Subtotaal rechten Projecten houding Projecten meldingsplichtige activa Stand per 1 januari 2013 - aanschafwaarde 0 0 0 1.222.405 0 1.222.405 1.222.405 - cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 0 - cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 750.026 0 750.026 750.026 Boekwaarde per 1 januari 2013 0 0 0 472.379 0 472.379 472.379 Mutaties in het boekjaar - investeringen 0 0 0 22.779 0 22.779 22.779 - herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 0 - afschrijvingen 0 0 0 177.398 0 177.398 177.398 - terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde 0 0 0 150.099 0 150.099 150.099.cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 0.cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 150.099 0 150.099 150.099 - desinvesteringen aanschafwaarde 0 0 0 0 0 0 0 cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 0 cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 0 0 0 0 per saldo 0 0 0 0 0 0 0 Mutaties in boekwaarde (per saldo) 0 0 0-154.619 0-154.619-154.619 Stand per 31 december 2013 - aanschafwaarde 0 0 0 1.095.085 0 1.095.085 1.095.085 - cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 0 - cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 777.325 0 777.325 777.325 Boekwaarde per 31 december 2013 0 0 0 317.760 0 317.760 317.760 Afschrijvingspercentage 5,0% Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 60

5.1.8 MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA/FINANCIELE VASTE ACTIVA op grond van art. 5a Regeling verslaggeving WTZi 5.1.8.3 WMG-gefinancierde vaste activa Inventaris Vervoer- Automati- Subtotaal middelen sering WMG Stand per 1 januari 2013 - aanschafwaarde 1.672.579 123.861 1.751.720 3.548.160 - cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 - cumulatieve afschrijvingen 738.703 72.750 928.109 1.739.562 Boekwaarde per 1 januari 2013 933.876 51.111 823.611 1.808.598 Mutaties in het boekjaar - investeringen 264.831 32.720 678.433 975.984 - herwaarderingen 0 0 0 0 - afschrijvingen 209.885 24.261 491.796 725.942 - terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde 105.585 6.129 847.418 959.132.cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0.cumulatieve afschrijvingen 105.585 6.129 847.418 959.132 - desinvesteringen aanschafwaarde 8.914 16.078 0 24.992 cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 cumulatieve afschrijvingen 4.592 16.078 0 20.670 per saldo 4.322 0 0 4.322 Mutaties in boekwaarde (per saldo) 50.624 8.459 186.637 245.720 Stand per 31 december 2013 - aanschafwaarde 1.822.911 134.374 1.582.735 3.540.020 - cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 - cumulatieve afschrijvingen 838.411 74.804 572.487 1.485.702 Boekwaarde per 31 december 2013 984.500 59.570 1.010.248 2.054.318 Afschrijvingspercentage 10,0% 20,0% 33,3% Stichting Verslavingszorg Noord Nederland Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 61 5.1.8 MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA/FINANCIELE VASTE ACTIVA op grond van art. 5a Regeling verslaggeving WTZi

5.1.19.4 Niet - WTZi/WMG - gefinancierde materiele vaste activa Grond Terrein- Gebouwen Semi perm. Ver- Inventaris Vervoer- Automa- Onderhanden Subtotaal voorzieningen gebouwen bouwingen middelen tisering projecten Stand per 1 januari 2013 824 - aanschafwaarde 1.514.000 25.866 7.658.930 105.890 5.977.605 1.041.680 96.744 735.750 172.303 17.328.768 - cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 - cumulatieve afschrijvingen 0 14.656 1.558.280 73.126 1.220.511 462.193 71.160 329.874 0 3.729.800 Boekwaarde per 1 januari 2013 1.514.000 11.210 6.100.650 32.764 4.757.094 579.487 25.584 405.876 172.303 13.598.968 Mutaties in het boekjaar - investeringen 0 3.682 16.893 0 78.997 777.141 806 334.145 59.563 1.271.227 - herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 - afschrijvingen 0 1.431 249.517 4.937 282.325 127.929 14.745 242.228 0 923.112 - bijzondere waardeverminderingen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 - terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde 0 0 142.813 0 103.254 52.005 6.129 417.385 0 721.586.cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0.cumulatieve afschrijvingen 0 0 142.813 0 103.254 52.005 6.129 417.385 0 721.586 - desinvesteringen aanschafwaarde 0 0 142.813 24.407 0 4.435 75.522 0 133.925 381.102 cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 cumulatieve afschrijvingen 0 0 113.297 12.645 0 2.284 75.522 0 0 203.748 per saldo 0 0 29.516 11.762 0 2.151 0 0 133.925 177.354 Mutaties in boekwaarde (per saldo) 0 2.251-262.140-16.699-203.328 647.061-13.939 91.917-74.362 170.761 Stand per 31 december 2013 - aanschafwaarde 1.514.000 29.548 7.390.197 81.483 5.953.348 1.762.381 15.899 652.510 97.941 17.497.307 - cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 - cumulatieve afschrijvingen 0 16.087 1.551.687 65.418 1.399.582 535.833 4.254 154.717 0 3.727.578 Boekwaarde per 31 december 2013 1.514.000 13.461 5.838.510 16.065 4.553.766 1.226.548 11.645 497.793 97.941 13.769.729 Afschrijvingspercentage 0,0% 5,0% 3,3% 10,0% 10,0% 10,0% 20,0% 33,3% 0,0% Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 62

5.1.9.1 SPECIFICATIE ULTIMO BOEKJAAR ONDERHANDEN PROJECTEN Projectgegevens Investeringen Goedkeuringen Nummer t/m 2013 Briefnummer Datum Omschrijving WTZi-type t/m 2012 2013 gereed onderhanden Nominaal bedrag Jaar van oplevering WTZi Indexering WTZi Aangepaste goedkeuring Nieuwbouw HH/IMC/BW wtzi 724.457 729.733 1.454.190 0 2015 Oostersingel niet wtzi 29.014 21.486 50.500 0 2014 Drachten niet wtzi 16.108 12.402 28.510 0 2014 Datawarehouse niet wtzi 67.231 67.231 0 0 2013 Zorglogistiek niet wtzi 59.949 6.745 66.694 0 0 2013 Renovatie Hoogeveen niet wtzi 0 5.166 0 5.166 0 2014 De Gunne Beilen niet wtzi 0 13.764 0 13.764 0 2014 Totaal 896.759 789.296 133.925 1.552.130 0 0 0 5.1.9.2 SPECIFICATIE IN HET BOEKJAAR GEREEDGEKOMEN PROJECTEN Nummer Projectgegevens Investeringen Toekomstige lasten Briefnummer Datum Omschrijving WTZi-type Activapost WTZi WMG Overige Totaal Afschrijving WTZi Rentekosten Datawarehouse niet wtzi 0 0 67.231 67.231 Zorglogistiek niet wtzi 0 0 66.694 66.694 Totaal 0 0 133.925 133.925 0 0 Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 63

BIJLAGE 5.1.10 Overzicht langlopende schulden ultimo 2013 Leninggever Datum Hoofdsom Soort lening Restschuld 31 december 2012 Nieuwe Aflossing in leningen in 2013 2013 Restschuld 31 december 2013 Restschuld over 5 jaar Resterende looptijd in jaren eind 2013 Totale looptijd Werkelijkerente Aflossingswijze Aflossing 2014 Gestelde zekerheden % Friesl. Bank 25-mrt-13 750.000 15 Lineair 3,50% 0 750.000 24.000 726.000 486.000 14 maand 48.000 a Friesl. Bank 25-mrt-13 750.000 15 Lineair 2,61% 0 750.000 24.000 726.000 486.000 14 maand 48.000 a Deutsche Bank 1-okt-95 2.541.169 38 Lineair 4,60% 789.523 0 205.966 583.557 0 1 kwartaal 583.557 b ING 1-okt-08 9.600.000 25 Euroflex lineair 3,14% 8.064.000 0 384.000 7.680.000 5.760.000 20 kwartaal 384.000 c/d ING 1-okt-08 1.300.000 25 Euroflex afl.vrij 3,14% 1.300.000 0 0 1.300.000 1.300.000 20 vrij 0 c ING 1-okt-08 3.000.000 25 Euroflex lineair 3,14% 2.520.000 0 120.000 2.400.000 1.800.000 20 kwartaal 120.000 c Totaal 12.673.523 1.500.000 757.966 13.415.557 9.832.000 1.183.557 a Zuiderhogeweg 82 te Drachten en Prinses Julianapark 13/14 te Sneek b Herebinnensingel 35 c Oostergoweg 8, Leeuwarden (1e in rang), Herebinnensingel 35, Groningen (2e in rang), Zuiderhogeweg 82, Drachten (2e in rang), A-weg 28-29, Groningen (2e in rang) Vondellaan 71-73, Groningen (1e in rang), Overcingellaan 19, Assen (1e in rang), Prinses Julianapark 13/14, Sneek (2e in rang), Oosterbroek 16, Eelde (1e in rang) Oostergoweg 6, Leeuwarden (1e in rang), Oosterbroek 1 en 1-A, Eelde (2e in rang), Oosterbroek 9 en 9-A, Eelde (2e in rang) d De eerstgenoemde lening van de ING-bank is afgedekt middels een 2-tal renteswaps (lopen af per 1 juli 2016 en 1 juli 2019). De opslag op de swaps is met ingang van 1 november 2013 verhoogd van 1,35% naar 1,52%. De reele waarde van de renteswaps bedraagt per 31 december 2013 -/- 542.832 (2012: -/- 729.485). De lening van De Frieslandbank is per einde rente vaste periode in een kaar volledig afgelost. In 2013 is aanvullende financiering afgesloten tot een bedrag van 1,5 miljoen. Er is geen sprake van andere voorwaarden zoals margin-calls met betrekking tot de rentederivaten. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 64

5.1.11 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING BATEN 16. Toelichting opbrengsten uit gebudgetteerde zorgprestaties De specificatie is als volgt: 2013 2012 Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten Zvw-zorg 453.908 35.885.951 Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten AWBZ (exclusief subsidies) 5.428.269 5.157.191 Beschikbaarheidsbijdragen 0 0 Totaal 5.882.177 41.043.142 Toelichting: Voor een overzicht van de mutaties van het wettelijk budget voor aanvaardbare kosten in het verslagjaar ten opzichte van het voorafgaande jaar wordt verwezen naar 5.1.12. 17. Toelichting niet-gebudgetteerde zorgprestaties (exclusief DBC's / DBC-zorgproducten) De specificatie is als volgt: 2013 2012 Opbrengsten in opdracht van andere instellingen 0 0 Eigen bijdragen en betalingen cliënten voor niet-verzekerde zorg en 33.614 0 opbrengsten uit aanvullende zorgverzekering Persoonsgebonden en -volgende budgetten 0 0 Opbrengst kraamzorg 0 0 Opbrengsten uit Wmo-prestaties op het gebied van huishoudelijke hulp (inclusief onderaanneming) 0 0 Overige niet-gebudgetteerde zorgprestaties 10.555.532 10.400.942 Totaal 10.589.146 10.400.942 Toelichting: 18. Omzet DBC's / DBC-zorgproducten De specificatie is als volgt: 2013 2012 Gefactureerde omzet DBC's / DBC-zorgproducten 3.040.911 0 Gefactureerde omzet DBC's / DBC-zorgproducten Methadon 133.627 0 Gefactureerde omzet DBC's / DBC-zorgproducten Asielzoekers 111.788 0 Nog te factureren DBC's / DBC zorgproducten 5.279.246 0 Nog te factureren DBC's / DBC zorgproducten in de doorloop DBC's 2012-2.762.034 0 Onderhanden werk DBC's / DBC-zorgproducten 16.573.808 0 Onderhanden werk DBC's / DBC-zorgproducten inde doorloop DBC's 2012-1.522.643 0 Totaal 20.854.703 0 Toelichting: 19. Omzet DBBC's / DBBC-zorgproducten De specificatie is als volgt: 2013 2012 Gefactureerde omzet DBBC's / DBBC-zorgproducten 5% 147.272 0 Gefactureerde omzet DBBC's / DBBC-zorgproducten Methadon 0 0 Totaal 147.272 0 Toelichting: De omzet Forensische zorg (justitie) wordt voor 95% gegarandeert in budgetparameters. Deze omzet wordt gepresenteerd onder subsidies. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 65

5.1.11 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING BATEN 20. Opbrengsten uit hoofde van transitieregelingen en honorariumplafonds De specificatie is als volgt: 2013 2012 Opbrengst uit hoofde van te verrekenen transitiebedrag medisch specialistische zorg 0 0 Opbrengst uit hoofde van verrekenbedrag curatieve geestelijke gezondheidszorg -859.266 0 De realisatie doorloop DBC's 2012 onder aftrek onderhanden werk primo 2012 curatieve 15.023.950 0 geestelijke gezondheidszorg 0 0 Honorariumopbrengsten vrijgevestigd medisch specialisten die aan de instelling voor 0 0 medisch specialistische zorg declareren Totaal 14.164.684 0 Toelichting: Het verrekenbedrag betreft het transitiebedrag kapitaallasten - NHC. 21. Subsidies De specificatie is als volgt: 2013 2012 Subsidies AWBZ/Zvw-zorg 0 0 Rijksbijdrage werkplaatsfunctie en medische faculteit van UMC's 0 0 Rijkssubsidies vanwege het Ministerie van Veiligheid en Justitie 3.456.122 3.472.554 Rijkssubsidies vanwege het Ministerie van VWS (waaronder opleidingsfonds) 227.096 156.555 Overige Rijkssubsidies 0 0 Subsidies vanwege Provincies en gemeenten (exclusief Wmo-huishoudelijke hulp; inclusief 7.316.082 7.472.912 overige Wmo-prestaties zoals maatschappelijke en vrouwenopvang, verslavingszorg, OGGZ) 0 0 Overige subsidies, waaronder loonkostensubsidies en EU-subsidies 21.983 93.473 Totaal 11.021.283 11.195.494 Toelichting: De subidie justitie bestaat uit budgetparameters 2.741.206 (95%) en uit de waarde ZZP en EMZ 706.687. Daarnaast zijn er verschillen uit voorgaande jaren tot een bedrag van 31.269. De factuurwaarde DBBC 147.272 (5%) wordt gepresenteed onder Omzet DBBC. 22. Toelichting overige bedrijfsopbrengsten De specificatie is als volgt: 2013 2012 Overige dienstverlening (waaronder 2e-4e geldstroom UMC's voor onderzoek): - Urinecontroles 618.947 0 0 0 Overige opbrengsten (waaronder vergoeding voor uitgeleend personeel en verhuur onroerend goed): - Pensionopbrengsten -16.828 4.536 - Overige baten 901.198 2.114.758 Totaal 1.503.317 2.119.294 Toelichting: Van de urinecontroles heeft 383.000 betrekking op voorgaande jaren. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 66

5.1.11 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING 23. Personeelskosten De specificatie is als volgt: 2013 2012 Lonen en salarissen 38.098.078 37.621.253 Sociale lasten 5.173.432 5.303.094 Pensioenpremies 3.541.675 3.368.033 Andere personeelskosten: 0 0 Vervoerskosten 487.403 432.701 Overige personeelskosten 1.982.959 1.322.230 Subtotaal 49.283.547 48.047.311 Personeel niet in loondienst 2.228.946 1.257.146 Totaal personeelskosten 51.512.493 49.304.457 Specificatie gemiddeld aantal personeelsleden (in FTE's) per segment: VNN 824 822 Perspectief BV 8 0 Gemiddeld aantal personeelsleden op basis van full-time eenheden 832 822 Aantal personeelsleden dat buiten Nederland werkzaam is 0 0 Toelichting: 25. Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa De specificatie is als volgt: 2013 2012 Nacalculeerbare afschrijvingen: - immateriële vaste activa 0 0 - materiële vaste activa 2.093.790 1.717.213 Totaal afschrijvingen 2.093.790 1.717.213 Waarvan nacalculeerbare afschrijvingen: - immateriële vaste activa 0 0 - materiële vaste activa 267.340 178.869 - financiële vaste activa 0 0 Toelichting: Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 67

5.1.11 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING LASTEN Aansluiting afschrijvingen resultatenrekening - vergoeding nacalculeerbare afschrijvingslasten 2013 Totaal afschrijvingslasten resultatenrekening 2.093.790 waarvan nacalculeerbare afschrijvingen 267.340 In het externe budget verwerkte vergoeding voor nacalculeerbare afschrijvingslasten: - WTZi-vergunningplichtige vaste activa 267.340 - WTZi-meldingsplichtige vaste activa 177.398 - WMG-gefinancierde vaste activa 725.942 - DHAZ-gefinancierde vaste activa 923.112 Totaal vergoeding nacalculeerbare afschrijvingslasten 2.093.792 Aanschafwaarde desbetreffende vaste activa 30.810.007 Cumulatieve afschrijvingslasten desbetreffende vaste activa 9.229.201 Cumulatieve vergoedingen voor nacalculeerbare afschrijvingslasten desbetreffende vaste activa 0 26. Bijzondere waardeverminderingen van vaste activa De specificatie is als volgt: 2013 2012 Bijzondere waardeverminderingen van: - immateriële vaste activa 0 0 - materiële vaste activa 240.981 0 Totaal 240.981 0 Toelichting: Voor de toelichting verwijzen wij naar de algemene grondslagen in hoofdstuk 5.1.4. Op basis van een impairment wordt voor een gebouw in Sneek afgewaardeerd tot de opbrengstwaarde. 27. Overige bedrijfskosten De specificatie is als volgt: 2013 2012 Voedingsmiddelen en hotelmatige kosten 2.138.082 2.064.555 Algemene kosten 6.663.805 4.362.853 Patiënt- en bewonersgebonden kosten 1.099.870 981.715 Onderhoud en energiekosten: - Onderhoud 573.415 648.049 - Energiekosten gas 456.258 484.076 - Energiekosten stroom 216.151 176.407 - Energie transport en overig 109.005 139.496 Subtotaal 1.354.829 1.448.028 Huur en leasing 2.464.965 1.833.128 Dotaties en vrijval voorzieningen 305.111 1.333.001 Totaal overige bedrijfskosten 14.026.662 12.023.280 Toelichting: In de algemene kosten is rekening gehouden met de kosten verband houdende met de deelneming Perspectief BV. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 68

5.1.11 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING 28. Financiële baten en lasten De specificatie is als volgt: 2013 2012 Rentebaten 212.614 490.153 Dividenden 0 0 Resultaat deelnemingen 0 0 Waardeveranderingen financiële vaste activa en effecten 0 0 Overige opbrengsten financiële vaste activa en effecten 0 0 Subtotaal financiële baten 212.614 490.153 Rentelasten -429.069-513.729 Resultaat deelnemingen 0 0 Waardeveranderingen financiële vaste activa en effecten 0 0 Overige financiële lasten 0 0 Subtotaal financiële lasten -429.069-513.729 Totaal financiële baten en lasten -216.455-23.576 Toelichting: 29. Belang Derden De specificatie is als volgt: 2013 2012 Belang derden 749.612 0 0 0 Totaal belang derden 749.612 0 Toelichting: Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 69

5.1.11 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING 30. Bezoldiging bestuurders en toezichthouders Welk bestuursmodel is van toepassing op uw organisatie? Wat is de samenstelling van het bestuur of de directie? Toezichtsmodel, Rvt en RvB. Een RvB, bestaande uit een persoon. De bezoldiging van de bestuurders en gewezen bestuurders van de zorginstelling over het jaar 2013 is als volgt: Naam R. Jaspers 1 Vanaf welke datum is de persoon als bestuurder 01-09-2008 werkzaam in uw organisatie? 2 Maakt de persoon op dit moment nog steeds deel uit JA van het bestuur? 3 Zo nee: tot welke datum was de persoon als bestuurder werkzaam in uw organisatie? 4 Is deze gewezen bestuurder sindsdien nog in dienst van uw organisatie (Zo ja: dan dienen de gegevens over de bezoldiging van deze gewezen bestuurder met functienaam en eigennaam te worden vermeld onderaan de WNT-tabel onder 26.)? 5 Wat is de aard van de (arbeids)overeenkomst? 1 6 Welke salarisregeling is toegepast? NVZD 7 Wat is de deeltijdfactor? (percentage) 100% 8 Beloning (incl. salaris, vakantiegeld, eindejaarsuitkering en andere vaste toelagen) 174.229 a. Waarvan: verkoop verlofuren - b. Waarvan: nabetalingen voorgaande jaren - 9 Wat is de totale som van de eventuele vergoedingen in natura (o.a. huisvesting, auto (mede) voor privégebruik, laagrentende leningen, etc.)? 6.768 10 Belastbare vaste en variabele onkostenvergoedingen 0 11 Werkgeversbijdrage sociale verzekeringspremies 9.522 12 Voorzieningen ten behoeve van beloning betaalbaar op termijn (o.a. werkgeversbijdrage pensioen, VUT, FPU, sabbatical, aanvulling sociale uitkering, arbeidsongeschiktheidsuitkering, etc.) 18.033 13 Winstdelingen en bonusbetalingen 0 14 Uitkeringen in verband met beëindiging van het dienstverband 0 15 Totaal bezoldiging (8 t/m 14, excl. 8a en b) 208.552 Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 70

5.1.11 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING De bezoldiging van de leden van de Raad van Toezicht van de zorginstelling over het jaar 2013 is als volgt: Naam D.J. Houwen R. Jonkers D. Kooistra P.F. Schothorst 1 Vanaf welke datum was de toezichthouder voor het 12-05-2004 30-03-2011 20-06-2012 20-06-2012 eerst in de huidige functie van toezichthouder werkzaam binnen de organisatie? 2 Is de persoon in het verslagjaar voorzitter van de Raad JA JA NEE NEE van Toezicht geweest? 3 Nevenfunctie(s) In jaarverslag In jaarverslag In jaarverslag In jaarverslag 4 Beloning (incl. salaris, vakantiegeld, eindejaarsuitkering en andere vaste toelagen) 6.000 10.000 8.000 8.000 5 Wat is de totale som van de eventuele vergoedingen in natura (o.a. huisvesting, auto (mede) voor privégebruik, laagrentende leningen, etc.)? 0 0 0 0 6 Vaste en variabele onkostenvergoedingen 1.260 2.100 1.680 1.680 7 Werkgeversbijdrage sociale verzekeringspremies 328 310 310 310 8 Voorzieningen ten behoeve van beloning betaalbaar op termijn (o.a. werkgeversbijdrage pensioen, VUT, FPU, sabbatical, aanvulling sociale uitkering, arbeidsongeschiktheidsuitkering, etc.) 0 0 0 0 9 Winstdelingen en bonusbetalingen 0 0 0 0 10 Uitkeringen in verband met beëindiging van het dienstverband 0 0 0 0 11 Totaal bezoldiging (4 t/m 10) 7.588 12.410 9.990 9.990 De bezoldiging van de leden van de Raad van Toezicht van de zorginstelling over het jaar 2013 is als volgt: Naam G.H.M.M. ten Horn J.H. de Ruiter 1 Vanaf welke datum was de toezichthouder voor het 29-06-2011 20-06-2012 eerst in de huidige functie van toezichthouder werkzaam binnen de organisatie? 2 Is de persoon in het verslagjaar voorzitter van de Raad NEE NEE 3 Nevenfunctie(s) In jaarverslag In jaarverslag 4 Beloning (incl. salaris, vakantiegeld, eindejaarsuitkering en andere vaste toelagen) 8.000 8.000 5 Wat is de totale som van de eventuele vergoedingen in natura (o.a. huisvesting, auto (mede) voor privégebruik, laagrentende leningen, etc.)? 0 0 6 Vaste en variabele onkostenvergoedingen 1.680 0 7 Werkgeversbijdrage sociale verzekeringspremies 310 0 8 Voorzieningen ten behoeve van beloning betaalbaar op termijn (o.a. werkgeversbijdrage pensioen, VUT, FPU, sabbatical, aanvulling sociale uitkering, arbeidsongeschiktheidsuitkering, etc.) 0 0 9 Winstdelingen en bonusbetalingen 0 0 10 Uitkeringen in verband met beëindiging van het dienstverband 0 0 11 Totaal bezoldiging (4 t/m 10) 9.990 8.000 Toelichting: VNN vergoed behalve de vacatiegelden ook de door de toezichthouder af te dragen BTW. De BTW wordt gepresenteerd op regel 6. Voor de heer De Ruiter wordt deze vacatiegelden betaald aan het opleidingsinstituut waar hij werkzaam is. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 71

5.1.11 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING 31. Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) De bezoldiging van de functionarissen die over 2013 in het kader van de WNT verantwoord worden, is als volgt: Bezoldiging topfunctionarissen & gewezen topfunctionarissen - met dienstbetrekking Naam R. Jaspers functie(s) beloning belastbare vaste en variabele onkostenvergoedingen voorzieningen ten behoeve van beloningen betaalbaar op termijn duur van het dienstverband in het jaar (in dagen) omvang van het dienstverband in het jaar (fte) Voorzitter RvB 180.518 0 18.033 365 100% Bezoldiging topfunctionarissen & gewezen topfunctionarissen - zonder dienstbetrekking Naam DJ Houwen R Jonkers D Kooistra PF Schothorst GHMM ten Horn JH de Ruiter functie(s) totale bezoldiging duur van het dienstverband in het jaar (in dagen) omvang van het dienstverband in het jaar (fte) lid RvT 6.000 nvt lid RvT 10.000 nvt lid RvT 8.000 nvt lid RvT 8.000 nvt lid RvT 8.000 nvt lid RvT 8.000 nvt Toelichting bij het samenstellen van de WNT verantwoording Bij de samenstelling van bovenstaande verantwoording uit hoofde van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties als uitgangspunt gehanteerd.de WNT zijn de Beleidsregels toepassing WNT d.d. 27 februari 2014 Stichting Verslavingszorg Noord Nederland herkent de door de Minister van BZK in zijn kamerbrief d.d. 27 februari 2014 onderkende uitvoeringsproblemen met betrekking tot externe niet-topfunctionarissen, en heeft deze categorie in lijn met de door de minister voorgestelde gedragslijn niet in de WNT verantwoording betrokken. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 72

5.1.11 TOELICHTING OP DE GECONSOLIDEERDE RESULTATENREKENING 32. Honoraria accountant 2013 2012 De honoraria (incl. BTW) van de accountant over 2013 zijn als volgt: 1 Controle van de jaarrekening 102.850 80.465 2 Overige controlewerkzaamheden (w.o. Regeling AO/IC en Nacalculatie) 20.793 40.535 3 Fiscale advisering 2.233 0 4 Niet-controlediensten 0 0 Totaal honoraria accountant 125.876 121.000 33. Transacties met verbonden partijen Van transacties met verbonden partijen is sprake wanneer een relatie bestaat tussen de instelling, haar deelnemingen en hun bestuurders en leidinggevende functionarissen. Er hebben zich geen transacties met verbonden partijen voorgedaan op niet-zakelijke grondslag. De bezoldiging van de bestuurders en toezichthouders is opgenomen onder punt 30. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 73

5.1.12 MUTATIEOVERZICHT WETTELIJK BUDGET VOOR AANVAARDBARE KOSTEN Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten 2013 2012 Zvw-zorg Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten voorgaand jaar 0 36.260.140 Productieafspraken verslagjaar 0-2.206.970 Overheidsbijdrage in de arbeidskostenontwikkeling 0 973.940 Prijsindexatie materiële kosten 0 48.440 Groei normatieve kapitaalslasten 0 254.564 0 1.276.944 Uitbreiding erkenning en toelating: - loonkosten 0 0 - materiële kosten 0 0 - normatieve kapitaalslasten 0 0 0 0 Beleidsmaatregelen overheid: - generieke budgetkortingen 0 0 0 0 0 0 Nacalculeerbare kapitaalslasten: - rente 0 0 - afschrijvingen 0 0 - overige 0 0 0 0 Overige mutaties: -methadon 0 197.835 0 0 0 197.835 Subtotaal wettelijk budget boekjaar 0 35.527.949 Correcties voorgaande jaren 453.908 358.002 Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten Zvwzorg 453.908 35.885.951 Toelichting: Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 74

5.1.12 MUTATIEOVERZICHT WETTELIJK BUDGET VOOR AANVAARDBARE KOSTEN Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten 2013 2012 AWBZ (exclusief subsidies) Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten voorgaand jaar 5.665.614 6.360.895 Productieafspraken verslagjaar 132.497-889.813 Overheidsbijdrage in de arbeidskostenontwikkeling -199.286 116.555 Prijsindexatie materiële kosten -49.822 20.569 Groei normatieve kapitaalslasten -287.585 0-536.693 137.124 Uitbreiding erkenning en toelating: - loonkosten 0 0 - materiële kosten 0 0 - normatieve kapitaalslasten 0 0 0 0 Beleidsmaatregelen overheid: - generieke budgetkortingen 0 0 0 0 0 0 Nacalculeerbare kapitaalslasten: - rente -12.984-63.542 - afschrijvingen 85.102-38.239 - overige 47.751 192.403 119.869 90.622 Overige mutaties: 0-33.214 0 0 0-33.214 Subtotaal wettelijk budget boekjaar 5.381.287 5.665.614 Correcties voorgaande jaren 46.982-508.423 Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten AWBZ (exclusief subsidies) 5.428.269 5.157.191 Toelichting: Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 75

5.1.13 ENKELVOUDIGE BALANS PER 31 DECEMBER 2013 (na resultaatbestemming) Ref. 31-dec-13 01-jan-13 ACTIVA Vaste activa Immateriële vaste activa 1 0 0 Materiële vaste activa 2 18.826.000 19.005.162 Financiële vaste activa 3 0 9.180 Totaal vaste activa 18.826.000 19.014.342 Vlottende activa Voorraden 4 0 0 Onderhanden werk uit hoofde van DBC's / 5 6.344.031 5.193.066 DBC-zorgproducten Vorderingen uit hoofde van bekostiging 6 39.604 362.034 Overige vorderingen 7 11.504.302 9.305.313 Effecten 8 0 0 Liquide middelen 9 7.412.106 20.189.700 Totaal vlottende activa 25.300.043 35.050.113 Totaal activa 44.126.043 54.064.455 Ref. 31-dec-13 01-jan-13 PASSIVA Eigen vermogen 10 Kapitaal 198.652 198.652 Collectief gefinancierd gebonden vermogen 10.269.000 13.393.403 Niet-collectief gefinancierd vrij vermogen 375.187 428.971 Totaal eigen vermogen 10.842.839 14.021.026 Voorzieningen 11 Voorzieningen uit hoofde van macrobeheersinstrument 0 0 Overige voorzieningen 7.243.408 6.406.229 Langlopende schulden (nog voor meer 12 12.232.000 12.095.558 dan een jaar) Kortlopende schulden (ten hoogste 1 jaar) Schulden uit hoofde van bekostiging 6 0 7.930.936 Overige kortlopende schulden 13 13.807.796 13.610.706 Totaal passiva 44.126.043 54.064.455 Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 76

5.1.14 ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2013 BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Ref. 2013 2012 Opbrengsten uit gebudgetteerde zorgprestaties 16 5.882.177 41.043.142 Niet-gebudgetteerde zorgprestaties (exclusief DBC's / 17 10.555.532 10.400.942 DBC-zorgproducten Omzet DBC's / DBC-zorgproducten 18 20.562.392 0 Omzet DBBC's / DBBC-zorgproducten 19 147.272 0 Opbrengsten uit hoofde van transitieregelingen en 20 14.164.684 0 honorariumplafonds Subsidies 21 11.021.283 11.195.494 Overige bedrijfsopbrengsten 22 1.503.317 2.119.294 Som der bedrijfsopbrengsten 63.836.657 64.758.872 BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten 23 50.644.727 49.304.457 Honorariumkosten vrijgevestigd medisch specialisten die aan 24 0 0 de instelling voor medisch specialistische zorg declareren Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa 25 2.088.427 1.717.213 Bijzondere waardeverminderingen van vaste activa 26 240.981 0 Overige bedrijfskosten 27 13.071.827 12.023.280 Som der bedrijfslasten 66.045.962 63.044.950 BEDRIJFSRESULTAAT -2.209.305 1.713.922 Financiële baten en lasten 28-968.882-23.576 RESULTAAT UIT GEWONE BEDRIJFSUITOEFENING -3.178.187 1.690.346 Buitengewone baten 29 0 0 Buitengewone lasten 29 0 0 Buitengewoon resultaat 0 0 RESULTAAT BOEKJAAR -3.178.187 1.690.346 RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: 2013 2012 Toevoeging/(onttrekking): Reserve aanvaardbare kosten ZVW -3.854.760 1.945.677 Reserve aanvaardbare kosten AWBZ 615.591 0 Bestemmingsreserve DFZ -11.037-108.750 Bestemmingsfonds WMO Drenthe / Assen -2.949-184.734 Bestemmingsreserve Drenthe -20.256-20.256 Bestemmingsreserve Drenthe / Havenkade 0 203.373 Bestemmingsfonds WMO Drenthe / Emmen 55.532-75.134 Bestemmingsfonds WMO Friesland 111.046-105.110 Bestemmingsfonds WMO Groningen -37.826-170.251 Overige subsidies en projecten -33.528 205.531-3.178.187 1.690.346 Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 77

5.1.15 GRONDSLAGEN VAN WAARDERING EN RESULTAATBEPALING ENKELVOUDIGE JAARREKENING 5.1.15.1 Algemeen De waarderingsgrondslagen van de enkelvoudige jaarrekening zijn in overeenstemming met de geconsolideerde waarderingsgrondslagen. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 78

5.1.16 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS ACTIVA 1. Immateriële vaste activa De specificatie is als volgt: 31-dec-13 01-jan-13 Kosten oprichting en uitgifte van aandelen 0 0 Kosten van onderzoek en ontwikkeling 0 0 Kosten van concessies, vergunningen en rechten van intellectuele eigendom 0 0 Kosten van goodwill die van derden is verkregen 0 0 Vooruitbetalingen op immateriële activa 0 0 Totaal immateriële vaste activa 0 0 Het verloop van de immateriële activa in het verslagjaar is als volgt weer te geven: 2013 2012 Boekwaarde per 1 januari 0 0 Bij: investeringen 0 0 Bij: herwaarderingen 0 0 Af: afschrijvingen 0 0 Af: bijzondere waardeverminderingen 0 0 Af: terugname geheel afgeschreven activa 0 0 Af: desinvesteringen 0 0 Boekwaarde per 31 december 0 0 Toelichting: Voor een nadere specificatie van het verloop van de immateriële vaste activa per activagroep wordt verwezen naar het mutatieoverzicht onder 5.1.17. 2. Materiële vaste activa De specificatie is als volgt: 31-dec-13 01-jan-13 Bedrijfsgebouwen en terreinen 13.727.856 14.760.563 Machines en installaties 399.158 528.294 Andere vaste bedrijfsmiddelen, technische en administratieve uitrusting 3.146.855 2.819.545 Materiële vaste bedrijfsactiva in uitvoering en vooruitbetalingen op materiële vaste activa 1.552.131 896.760 Niet aan het bedrijfsproces dienstbare materiële activa 0 0 Totaal materiële vaste activa 18.826.000 19.005.162 Het verloop van de materiële activa in het verslagjaar is als volgt weer te geven: 2013 2012 Boekwaarde per 1 januari 19.005.163 18.464.532 Bij: investeringen 2.336.128 2.319.307 Bij: herwaarderingen 0 0 Af: afschrijvingen 2.088.429 1.717.213 Af: bijzondere waardeverminderingen 240.981 0 Af: overboeking vanuit onderhanden projecten 133.925 0 Af: terugname geheel afgeschreven activa 0 0 Af: desinvesteringen 51.956 61.464 Boekwaarde per 31 december 18.826.000 19.005.162 Toelichting: Voor een nadere specificatie van het verloop van de WTZi-vergunningplichtige vaste activa, de WTZi-meldingsplichtige vaste activa en de WMG-gefinancierde vaste activa per activagroep wordt verwezen naar het mutatieoverzicht onder 5.1.19. In toelichting 5.1.20 zijn overzichten opgenomen voor de onderhanden en gereedgekomen projecten. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 79

5.1.16 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS ACTIVA 3. Financiële vaste activa De specificatie is als volgt: 31-dec-13 01-jan-13 Deelnemingen in groepsmaatschappijen 0 0 Overige deelnemingen 0 9.180 Vorderingen op groepsmaatschappijen 0 0 Vorderingen op participanten en op maatschappijen waarin wordt deelgenomen 0 0 (overige deelnemingen) Overige effecten 0 0 Vordering op grond van compensatieregeling 0 0 Overige vorderingen 0 0 Totaal financiële vaste activa 0 9.180 Het verloop van de financiële vaste activa is als volgt: Boekwaarde per 1 januari 2013 9.180 Af: Waardering kapitaal i.v.m. waardering tegen nihil -9.180 Bij: verstrekte lening 1.725.086 Af: ontvangen aflossing leningen 0 Af: waardeverminderingen -1.725.086 Boekwaarde per 31 december 2013 0 Toelichting: De vordering op groepsmaatschappijen bestaat uit een achtergestelde lening van 245.000 en een krediet in de vorm van een rekening courant voor het resterende deel. Door het faillissement van Persepctief BV is de vordering afgewaardeerd. De achtergestelde lening kent een looptijd van 1 maart 2013 tot 1 juli 2017 waarbij geen rente wordt berekend. Voor het krediet in rekening courant wordt een rente berekend van 5% per jaar. De rente wordt maandelijks in rekening-courant verwerkt. In 2013 is 27.781 aan rente begrepen. In de vordering op groepsmaatschappijen is het aandeel in het resultaat van de deelneming verantwoord. Toelichting op belangen in andere rechtspersonen of vennootschappen: Naam en rechtsvorm en woonplaats rechtspersoon Kernactiviteit Verschaft kapitaal Kapitaalbelang (in %) Eigen vermogen Resultaat Rechtstreekse kapitaalbelangen >= 20%: Perspectief B.V. Verslavingszorg 9.180 51% -1.511.820-1.529.820 voor specifieke doelgroep bj 2013 bj 2013 Zeggenschapsbelangen: Stichting Clientgelden 100% Toelichting: Perspectief BV wordt voor 51% in de consolidatie betrokken. Perspectief BV is in 2013 gestart met het aanbieden van verslavingszorg voor een specifieke doelgroep. Met zorgverzekeraar Menzis is overeengekomen dat VNN de DBC declareert binnen de gemaakte productieafspraak van VNN voor 2013. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 80

5.1.16 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS 4. Voorraden De specificatie is als volgt: 31-dec-13 01-jan-13 Medische middelen 0 0 Voedingsmiddelen 0 0 Hulpmiddelen 0 0 Overige voorraden: Totaal voorraden 0 0 Toelichting: VNN kent geen voorraden. 5. Onderhanden werk uit hoofde van DBC's / DBC-zorgproducten De specificatie is als volgt: 31-dec-13 01-jan-13 Onderhanden werk DBC's / DBC-zorgproducten 17.239.010 15.484.404 Onderhanden werk DBBC's / DBBC-zorgproducten 53.079 0 Af: ontvangen voorschotten -10.480.508-10.291.338 Af: voorziening onderhanden werk -467.550 0 Totaal onderhanden werk 6.344.031 5.193.066 De specificatie per onderhanden werk is als volgt weer te geven: Gerealiseer- Stroom DBC's / DBC-zorgproducten de kosten en Af: Af: Saldo per toegereken- Correctie verwerkte ontvangen 31-dec-2013 de winst 95% verliezen voorschotten DBC 17.239.010 0 467.550 10.480.508 6.290.952 DBBC 1.061.583 1.008.504 0 0 53.079 Totaal (onderhanden werk) 18.300.593 1.008.504 467.550 10.480.508 6.344.031 Toelichting: De gepresenteerde voorschotten betreffen permanente voorschotten. De voorschotten van Menzis en De Friesland zijn in voorgaande jaren ontvangen. Menzis heeft in 2013 een aanvulling op het voorschot verstrekt van 1.234.500. Achmea en VGZ hebben hun voorschot verminderd in overeenstemming met de regelgeving met respectievelijk 647.237 en 398.073. Het verschil in de prijs van het onderhanden werk met de werkelijk gefactureerde prijs wordt in mindering gebracht op. onderhanden werk. Nuanceringen op de toekomstige omzet DBC zijn als voorziening op het onderhandenwerk in mindering gebracht. De omzet forensische zorg (justitie) word tin 2013 voor 5% bekostigd uit de omzet DBBC en voor 95% uit de omzet budgetparameters. Daarom wordt hier 5% van de waarde van het onderhanden werk DBBC opgenomen. 6. Vorderingen en schulden uit hoofde van bekostiging Vorderingen uit hoofde van bekostiging: 31-dec-13 01-jan-13 1. Vorderingen uit hoofde van financieringstekort 39.604 362.034 2. Vorderingen uit hoofde van transitieregeling 0 0 3. Vordering uit hoofde van Nacalculatie doorloop DBC's 2012 en nacalculatie 2013 0 0 Totaal vorderingen uit hoofde van bekostiging 39.604 362.034 Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 81

5.1.16 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS Schulden uit hoofde van bekostiging: 31-dec-13 01-jan-13 1. Schulden uit hoofde van financieringsoverschot 0 7.930.936 2. Schulden uit hoofde van transitieregeling 0 0 3. Schuld uit hoofde van Nacalculatie doorloop DBC's 2012 en nacalculatie 2013 0 0 Totaal schulden uit hoofde van bekostiging 0 7.930.936 Specificatie vorderingen en schulden uit hoofde van financieringstekort respectievelijk financieringsoverschot VNN Totaal t/m 2010 2011 2012 2013 totaal Saldo per 1 januari 214.707-7.930.936 147.327 0-7.568.902 Financieringsverschil boekjaar 0 0 0 36.373 36.373 Correcties voorgaande jaren 287.139 349.456-135.705 0 500.890 Betalingen/ontvangsten -501.846 7.584.711-11.622 0 7.071.243 Subtotaal mutatie boekjaar -214.707 7.934.167-147.327 36.373 7.608.506 Saldo per 31 december 0 3.231 0 36.373 39.604 31-dec-13 01-jan-13 Waarvan gepresenteerd als: - vorderingen uit hoofde van financieringstekort 39.604 362.034 - schulden uit hoofde van financieringsoverschot 0 7.930.936 39.604-7.568.902 Specificatie financieringsverschil in het boekjaar 2013 2012 Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten 5.381.287 41.193.619 Af: ontvangen voorschotten 5.344.914 5.105.203 Vergoedingen ter dekking van het wettelijk budget: Verpleeg- en verzorgingsgelden 0 0 Dagbehandeling, deeltijdbehandeling en dagverpleging 0 0 Honoraria medisch-specialistische hulp 0 0 Vergoedingen voor klinische en poliklinische verrichtingen 0 197.835 Af: Gedeclareerde DBC-omzet 0 34.840.177 Af: Mutatie onderhanden werk 0-1.726.243 Af: Nog te factureren DBC 0 2.629.320 Af: Overige correcties v.g.j. 0 0 Totaal financieringsverschil 36.373 147.327 Toelichting: In de volgende specificatie wordt per financier (Nza-nummer) een overzicht gegeven. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 82

5.1.16 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS Specificatie vorderingen en schulden uit hoofde van financieringstekort respectievelijk financieringsoverschot AWBZ 300-1381 t/m 2010 2011 2012 2013 totaal Saldo per 1 januari 547.054-641.035 572.301 478.320 Financieringsverschil boekjaar 0 0 0-77.944-77.944 Correcties voorgaande jaren -45.208 641.035-548.845 46.982 Betalingen/ontvangsten -501.846 0-23.456-525.302 Subtotaal mutatie boekjaar -547.054 641.035-572.301-77.944-556.264 Saldo per 31 december 0 0 0-77.944-77.944 Stadium van vaststelling (per erkenning): 300-1381 c c c a a= interne berekening b= overeenstemming met zorgverzekeraars c= definitieve vaststelling NZa 31-dec-13 01-jan-13 Waarvan gepresenteerd als: - vorderingen uit hoofde van financieringstekort 0 1.119.355 - schulden uit hoofde van financieringsoverschot 77.944 641.035-77.944 478.320 Specificatie financieringsverschil in het boekjaar 2013 2012 Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten 4.379.836 5.580.828 Af: ontvangen voorschotten 4.457.780 5.008.527 Vergoedingen ter dekking van het wettelijk budget: Verpleeg- en verzorgingsgelden 0 0 Dagbehandeling, deeltijdbehandeling en dagverpleging 0 0 Honoraria medisch-specialistische hulp 0 0 Vergoedingen voor klinische en poliklinische verrichtingen 0 0 Gedeclareerde DBC-omzet 0 0 Mutatie onderhanden projecten (voor zover ter dekking wettelijk budget) 0 0 Andere vergoedingen 0 0 Totaal financieringsverschil -77.944 572.301 Toelichting: In 2013 zijn nog openstaande vorderingen uit de jaren 2003 t/m 2005 van de voormalige stichting AVG volledig afgewikkeld. De correctie voorgaande jaren is voor 638.915 een correctie tussen de jaren. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 83

5.1.16 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS Specificatie vorderingen en schulden uit hoofde van financieringstekort respectievelijk financieringsoverschot AWBZ 300-1559 t/m 2010 2011 2012 2013 totaal Saldo per 1 januari 0 0-11.834-11.834 Financieringsverschil boekjaar 0 1.322 1.322 Correcties voorgaande jaren 0 0 0 0 Betalingen/ontvangsten 0 0 11.834 11.834 Subtotaal mutatie boekjaar 0 0 11.834 1.322 13.156 Saldo per 31 december 0 0 0 1.322 1.322 Stadium van vaststelling (per erkenning): 300-1559 nvt nvt c a a= interne berekening b= overeenstemming met zorgverzekeraars c= definitieve vaststelling NZa 31-dec-13 01-jan-13 Waarvan gepresenteerd als: - vorderingen uit hoofde van financieringstekort 1.322-11.834 - schulden uit hoofde van financieringsoverschot 0 0 1.322-11.834 Specificatie financieringsverschil in het boekjaar 2013 2012 Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten 159.902 84.842 Af: ontvangen voorschotten 158.580 96.676 Vergoedingen ter dekking van het wettelijk budget: Verpleeg- en verzorgingsgelden 0 0 Dagbehandeling, deeltijdbehandeling en dagverpleging 0 0 Honoraria medisch-specialistische hulp 0 0 Vergoedingen voor klinische en poliklinische verrichtingen 0 0 Gedeclareerde DBC-omzet 0 0 Mutatie onderhanden projecten (voor zover ter dekking wettelijk budget) 0 0 Andere vergoedingen 0 0 Totaal financieringsverschil 1.322-11.834 Toelichting: Vanaf 2012 heeft VNN een apart budget voor de AWBZ klanten extramuraal voor zorgkantoor Achmea (komt grotendeels overeen met de provincie Drenthe). Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 84

5.1.16 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS Specificatie vorderingen en schulden uit hoofde van financieringstekort respectievelijk financieringsoverschot AWBZ 300-2134 t/m 2010 2011 2012 2013 totaal Saldo per 1 januari 0 0 0 0 Financieringsverschil boekjaar 0 112.995 112.995 Correcties voorgaande jaren 0 0 0 0 Betalingen/ontvangsten 0 0 0 0 Subtotaal mutatie boekjaar 0 0 0 112.995 112.995 Saldo per 31 december 0 0 0 112.995 112.995 Stadium van vaststelling (per erkenning): 300-2134 nvt nvt nvt a a= interne berekening b= overeenstemming met zorgverzekeraars c= definitieve vaststelling NZa 31-dec-13 01-jan-13 Waarvan gepresenteerd als: - vorderingen uit hoofde van financieringstekort 112.995 0 - schulden uit hoofde van financieringsoverschot 0 0 112.995 0 Specificatie financieringsverschil in het boekjaar 2013 2012 Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten 841.549 0 Af: ontvangen voorschotten 728.554 0 Vergoedingen ter dekking van het wettelijk budget: Verpleeg- en verzorgingsgelden 0 0 Dagbehandeling, deeltijdbehandeling en dagverpleging 0 0 Honoraria medisch-specialistische hulp 0 0 Vergoedingen voor klinische en poliklinische verrichtingen 0 0 Gedeclareerde DBC-omzet 0 0 Mutatie onderhanden projecten (voor zover ter dekking wettelijk budget) 0 0 Andere vergoedingen 0 0 Totaal financieringsverschil 112.995 0 Toelichting: Vanaf 2013 heeft VNN een apart budget voor de AWBZ klanten extramuraal voor zorgkantoor Friesland (komt grotendeels overeen met de provincie Friesland). Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 85

5.1.16 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS Specificatie vorderingen en schulden uit hoofde van financieringstekort respectievelijk financieringsoverschot ZVW 450-1001 t/m 2010 2011 2012 2013 totaal Saldo per 1 januari -332.347-7.289.901-413.140-8.035.388 Financieringsverschil boekjaar 0 0 0 0 0 Correcties voorgaande jaren 332.347-291.579 413.140 453.908 Betalingen/ontvangsten 0 7.584.711 0 7.584.711 Subtotaal mutatie boekjaar 332.347 7.293.132 413.140 0 8.038.619 Saldo per 31 december 0 3.231 0 0 3.231 Stadium van vaststelling (per erkenning): 450-1001 b b b a= interne berekening b= overeenstemming met zorgverzekeraars c= definitieve vaststelling NZa 31-dec-13 01-jan-13 Waarvan gepresenteerd als: - vorderingen uit hoofde van financieringstekort 3.231 0 - schulden uit hoofde van financieringsoverschot 0 8.035.388 3.231-8.035.388 Specificatie financieringsverschil in het boekjaar 2013 2012 Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten 0 35.527.949 Vergoedingen ter dekking van het wettelijk budget: Verpleeg- en verzorgingsgelden 0 0 Dagbehandeling, deeltijdbehandeling en dagverpleging 0 0 Honoraria medisch-specialistische hulp 0 0 Vergoedingen voor klinische en poliklinische verrichtingen 0 197.835 Af: Gedeclareerde DBC-omzet 0 34.840.177 Af: Mutatie onderhanden werk 0-1.726.243 Af: Nog te factureren DBC 0 2.629.320 Af: Overige correcties v.g.j. 0 0 Af: Overige correcties 0 0 Totaal financieringsverschil 0-413.140 Toelichting: In de gedeclareerde omzet DBC is 859.266 euro begrepen voor de verrekening NHC. Dit bedrag wordt door VNN terugbetaald aan het zorgverzekeringsfonds. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 86

5.1.16 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS ACTIVA 7. Overige vorderingen De specificatie is als volgt: 31-dec-13 01-jan-13 Vorderingen op debiteuren 2.715.487 3.663.344 Nog te factureren omzet DBC's / DBC-zorgproducten 5.081.594 2.629.320 Nog te factureren omzet DBBC's / DBBC-zorgproducten 48.136 0 Overige vorderingen: - Personeel 97.130 68.178 - Cliënten 154.375 69.341 - Overige 315.177 14.119 Vooruitbetaalde bedragen: - Vooruitbetaalde bedragen 747.808 859.781 Nog te ontvangen bedragen: - Nog te ontvangen bedragen 1.917.385 2.001.230 - Nog te ontvangen bedragen justitie 215.223 0 - Vordering teruggave WAO/WIA 211.987 0 Overige overlopende activa: Totaal overige vorderingen 11.504.302 9.305.313 Toelichting: De voorziening die in aftrek op de vorderingen is gebracht, bedraagt 27.381 (2012: 23.800) In de vordering debiteuren zijn eveneens opgenomen de vorderingen op zorgverzekeraars uit hoofde van gefactureerde DBC. Het te vorderen bedrag op de zorgverzekeraars ultimo 2013 bedraagt 2.712.943. (2012: 3.395.515). Onder nog te factureren DBC's is verantwoord de DBC's die zijn beeindigd in 2013 maar zijn gefactureerd in 2014. Vorderingen op personeel betreffen de fietsregeling. Vorderingen op cliënten betreffen vorderingen voor aan cliënten verstrekt zakgeld. Daarbij voert VNN de administratie voor sommige cliënten over hun inkomsten en uitgaven. In 2012 zijn de gelden in een aparte stichting ondergebracht. Vooruitbetaalde bedragen betreft reguliere facturen voor 2014. De omzet forensische zorg (justitie) wordt in 2013 voor 5% bekostigd uit de omzet DBBC en voor 95% uit de omzet budgetparameters. Daarom wordt hier 5% van de waarde van de nog te factureren DBBC opgenomen. Vanwege de overgang in 2013 naar bekostiging in DBBC voor Justitie is onder de post Subsidies DFZ het Onderhandewerk en de Nog te factureren DBBC opgenomen. Daarbij is het behandeldeel in het Onderhandenwerk gewaardeerd tegen 94,60. We komen tot de volgende opstelling Nog te betalen over voorgaande jaren -2.342.711 Omzet 2013 op basis van 95% Nza budgetparameters 2.707.470 Omzet 2013 op basis van 5% DBBC 147.272 Omzet 2013 op basis van 100% NZA budgetparameters ZZP en EMZ 706.687 Voorschotten ZZP -857.142 Gepresenteerd als onderhandenwerk -53.079 Gepresenteerd als nog te factureren -48.136 Betaald op DBBC factuur 0 Verrekend in 2013 2.603.072 Verdiepingsdiagnostiek -45.138 Onderhanden werk 2012-810.243 Nog te factureren 2012 362.074 Afwaarderen productie boven de afspraak 448.169 Nog te betalen 2012 0 Nog te vorderen subsidies DFZ 215.223 Nog te factureren deel betreft mede correcties over voorgaande jaren. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 87

5.1.16 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS ACTIVA 8. Effecten De specificatie is als volgt: 31-dec-13 01-jan-13 Totaal effecten 0 0 Toelichting: 9. Liquide middelen De specificatie is als volgt: 31-dec-13 01-jan-13 Bankrekeningen 1.007.096 1.150.472 Kassen 58.711 51.227 Spaartegoeden 6.346.299 18.988.001 Totaal liquide middelen 7.412.106 20.189.700 Toelichting: Het betreft direct opeisbare tegoeden bij bank en giro en tevens een bedrag aan kasmiddelen. De beschikbare kredietfaciliteit bedraagt 5.000.000. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 88

5.1.16 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PASSIVA 10. Eigen vermogen Het eigen vermogen bestaat uit de volgende componenten: 31-dec-13 01-jan-13 Kapitaal 198.652 198.652 Collectief gefinancierd gebonden vermogen 10.269.000 13.393.403 Niet collectief gefinancierd vrij vermogen 375.187 428.971 Totaal eigen vermogen 10.842.839 14.021.026 Kapitaal Saldo per Resultaat- Overige Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2013 bestemming mutaties 31-dec-2013 Kapitaal 198.652 0 0 198.652 198.652 0 0 198.652 Collectief gefinancierd gebonden vermogen Saldo per Resultaat- Overige Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2013 bestemming mutaties 31-dec-2013 Reserve aanvaardbare kosten: RAK 300-1381 10.328.156 611.662 0 10.939.818 RAK 300-1559 38.575 628 0 39.203 RAK 300-2134 0 3.301 0 3.301 RAK 450-1001 2.072.056-3.854.760 0-1.782.704 Bestemmingsreserves: Bestemmingsreserve systeeminnovaties zorg 1.945.677 0 0 1.945.677 Bestemmingsfondsen: WMO Drenthe / Assen -460.702-2.949 0-463.651 Bestemmingsreserve Havenkade 203.373 0 0 203.373 WMO Drenthe / Emmen -25.718 55.532 0 29.814 WMO Friesland -45.158 111.046 0 65.888 WMO Groningen -263.902-37.826 0-301.728 DFZ/Justitie -398.954-11.037 0-409.991 Totaal collectief gefinancierd gebonden vermogen 13.393.403-3.124.403 0 10.269.000 Niet collectief gefinancierd vrij vermogen Saldo per Resultaat- Overige Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2013 bestemming mutaties 31-dec-2013 Algemene reserves: Kapitaal vrij vermogen 229.387 0 0 229.387 Bestemmingsreserves: Bestemmingsreserve Drenthe 312.286-20.256 0 292.030 Bestemmingsreserve methadon 44.840 0 0 44.840 Bestemmingsfondsen: Overig vrij vermogen -157.542-33.528 0-191.070 Totaal niet-collectief gefinancierd vrij vermogen 428.971-53.784 0 375.187 Toelichting: Onder de noemer kapitaal wordt verstaan het AWBZ kapitaal. Het niet AWBZ kapitaal wordt dan gepresenteerd onder het niet collectief gefinancierd gebonden vermogen. De reserve aanvaadbare kosten is gespltist in AWBZ en ZVW. Onder Perspectief BV staat het 51% over het resultaat over 2013 aangevuld met een verliesname bij het staken van de activiteiten. De bestemmingsfonds Havenkade is ontstaan door een onderproductie van 203.373 in 2008. Er is afgesproken dit bedrag aan te wenden voor de kosten van huisvesting waar de met de ISD afgesproken trajectbegeleiding van de bijstandsgerechtigde doelgroep van VNN plaatsvindt. De bestemmingsreserve Drenthe die is ontstaan in voorgaande jaren komt ten gunste aan een verlaging van de huisvestingskosten in Assen. De afschrijving die is gebaseerd op het bedrag van 405.126 (in 20 jaar), wordt via het resultaat verwerkt in deze bestemmingsreserve. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 89

5.1.16 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PASSIVA Specificatie aansluiting geconsolideerd - enkelvoudig vermogen 31 december 2013 en resultaat over 2013 De specificatie is als volgt : Eigen vermogen Resultaat Enkelvoudig eigen vermogen en resultaat: 10.842.839-3.178.187 Perspectief BV 51% ten laste van VNN (= belang derden) -740.792 0 Totaal geconsolideerd eigen vermogen en resultaat 10.102.047-3.178.187 Toelichting: Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 90

5.1.16 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PASSIVA 11. Voorzieningen Saldo per Dotatie Onttrekking Vrijval Saldo per Het verloop is als volgt weer te geven: 1-jan-2013 31-dec-2013 Voorzieningen uit hoofde van 0 0 0 0 0 macrobeheersinstrument Overige voorzieningen: Onderhoud gebouwen AWBZ 3.834.389 640.520 242.380 461.564 3.770.965 Onderhoud overige gebouwen niet AWBZ 349.266 89.380 40.398-36.774 435.022 Reorganisatie 723.269 695.109 486.481 47.608 884.289 Levensfase budget 139.464 0 0 0 139.464 Jubilea 1.359.841 243.201 32.455 0 1.570.587 Deelneming 0 443.081 0 0 443.081 Totaal voorzieningen 6.406.229 2.111.291 801.714 472.398 7.243.408 Toelichting in welke mate (het totaal van) de voorzieningen als langlopend moeten worden beschouwd: 31-dec-2013 Kortlopend deel van de voorzieningen (< 1 jr.) 2.097.648 Langlopend deel van de voorzieningen (> 1 jr.) 5.145.760 Hiervan langlopend (> 5 jaar) 2.779.760 Toelichting per categorie voorziening: In 2013 heeft VNN alle gebouwen opnieuw beoordeeld en systematisch het toekomstig groot onderhoud vastgesteld en vastgelegd in een nieuw systeem. Dat leidt tot een herschikking tussen de verschillende gebouwen. In 2011 heeft VNN een besloten te reorganiseren. De korting op het budget van 5,5% en de te verwachten vraaguitval door de invoering van een eigen bijdrage zorgen voor een negatieve exploitatie ontwikkeling. De reorganisatie is daarom noodzakelijk geworden. De verwachting is dat de voorziening in 2014 kan worden afgewikkeld door het plaatsen van personeeel elders of door anderzins tot overeenstemming te komen. In 2014 zal VNN gaan reorganiseren vanwege nieuwe eisen aan de DBC en onvoldoende dekking daarvoor uit de zorgverkoop. De voorziening daarvoor is in deze balans verwerkt. Op basis van de CAO GGZ 2009-2011 is onder personeel een voorziening opgenomen voor Levens Fase Budget. Er wordt voor 2015 t/m 2019 in een keer voorzien. Op grond van de RJ271, wordt evenals voorgaand jaar een voorziening berekend voor nog te verwachten jubileum uitkeringen in de toekomst. Daarbij wordt op basis van de blijfkans per leeftijdsklasse een gemiddelde jubileum uitkering per medewerker berekend. Voor 2013 wordt dat bedrag berekend op 1.570.587. Het verschil met het voorgaande jaar wordt toegevoegd. De uitbetaalde jubilea in 2013 zijn onttrokken aan deze voorziening. VNN neemt een verlies voorziening Perspectief BV. Deze voorziening komt bovenop het door VNN reeds genomen verlies de deelneming. Deze voorziening is gebaseerd op een mogelijke formele aansprakelijkheid van VNN jegens derden. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 91

5.1.16 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS PASSIVA 12. Langlopende schulden (nog voor meer dan een jaar) De specificatie is als volgt: 31-dec-13 01-jan-13 Schulden aan banken 12.232.000 12.095.558 Overige langlopende schulden 0 0 Totaal langlopende schulden (nog voor meer dan een jaar) 12.232.000 12.095.558 Het verloop is als volgt weer te geven: 2013 2012 Stand per 1 januari 12.673.523 15.302.518 Bij: nieuwe leningen 1.500.000 0 Af: aflossingen 757.966 2.628.994 Stand per 31 december 13.415.557 12.673.524 Af: aflossingsverplichting komend boekjaar 1.183.557 577.966 Stand langlopende schulden per 31 december 12.232.000 12.095.558 Toelichting in welke mate (het totaal van) de langlopende schulden als langlopend moeten worden beschouwd: Kortlopend deel van de langlopende schulden (< 1 jr.), aflossingsverplichtingen 1.183.557 577.966 Langlopend deel van de langlopende schulden (> 1 jr.) (balanspost) 12.232.000 12.095.558 Hiervan langlopend (> 5 jaar) 9.832.000 9.832.134 Toelichting: Voor een nadere toelichting op de langlopende schulden wordt verwezen naar de bijlage overzicht langlopende schulden. De aflossingsverplichtingen zijn verantwoord onder de kortlopende schulden. De reële waarde van de rentederivaten bedraagt 542.832 negatief (2012: 729.485 negatief). Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 92

5.1.16 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS 13. Overige kortlopende schulden De specificatie is als volgt: 31-dec-13 01-jan-13 Schulden aan banken 0 0 Crediteuren 1.524.366 1.217.701 Aflossingsverplichtingen langlopende leningen 1.183.557 577.966 Belastingen 1.489.393 1.527.246 Schulden terzake pensioenen 303.478 269.365 Schulden inzake sociale premies 660.167 671.916 Nog te betalen salarissen 108.374 99.438 Vakantiegeld 1.923.309 1.931.736 Vakantiedagen 759.358 995.531 LFB dagen 1.096.735 929.261 Overige schulden: Te betalen BTW 11.502 0 Gefactureerde NHC Zorgverzekeringswet 859.266 0 Nog te betalen kosten: Overige 3.348.429 2.681.910 RC Werkpro 246.981 283.891 RC cliënten 260.695 0 Vooruitontvangen opbrengsten: Overige vooruitontvangen opbrengsten 32.186 82.033 Subsidies DFZ 0 2.342.712 Overige overlopende passiva: Totaal overige kortlopende schulden 13.807.796 13.610.706 Toelichting: Op basis van de CAO GGZ 2009-2011 is onder personeel een reservering opgenomen voor LevensFase Budget. Het openstaande saldo LFB uren ultimo boekjaar wordt gereserveerd. Het overgangsrecht van 200 uur eenmalig wordt gepresenteerd onder de voorzieningen. In de gedeclareerde omzet DBC is 859.266 euro begrepen voor de verrekening NHC. Dit bedrag wordt door VNN terugbetaald aan het zorgverzekeringsfonds en is hier als schuld gepresenteerd. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 93

5.1.16 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE BALANS 15. Niet in de balans opgenomen regelingen Toelichting: Ten aanzien van de huurverplichtingen is er voor lopende contracten een verplichting van circa 9.820.000. Kortlopend deel van de huurverplichtingen (< 1 jr.) 2.110.000 Langlopend deel van de huurverplichtingen (> 1 jr.) 7.710.000 Hiervan langlopend (> 5 jaar) 3.860.000 De leaseverplichting voor auto's bedraagt 120.549. Deze verplichting bestaat voor 80.000 uit een looptijd korter dan 1 jaar en het restant kent een looptijd tussen de een en vijf jaar. Aansprakelijkheid bij een fiscale eenheid Stichting Verslavingszorg Noord Nederland en Perspectief B.V. vormen een fiscale eenheid voor de omzetbelasting. Op grond van de Invorderingswet zijn de vennootschap en de met haar gevoegde dochteronderneming ieder hoofdelijk aansprakelijk voor ter zake door de combinatie verschuldigde belasting. Door Stichting Verslavingszorg Noord Nederland wordt met Perspectief B.V. via de rekeningcourantverhouding afgerekend op basis van het enkelvoudige verplichting uit hoofde van de omzetbelasting. Het macrobeheersinstrument wordt door de minister van VWS ingezet om overschrijdingen van het macrokader zorg terug te vorderen bij instellingen voor medisch specialistische zorg. Het macrobeheersinstrument is uitgewerkt in de Aanwijzing macrobeheersmodel instellingen voor medisch specialistische zorg. Jaarlijks wordt door de Nederlandse Zorgautoriteit ambtshalve een mbi-omzetplafond vastgesteld. Tevens wordt door de NZa jaarlijks een omzetplafond per instelling vastgesteld, welke afhankelijk is van de realisatie van het mbiomzetplafond van alle instellingen gezamenlijk. Deze vaststelling vindt plaats nadat door de Minister van VWS de overschrijding van het mbiomzetplafond uiterlijk vóór 1 december van het opvolgend jaar is gecommuniceerd. Bij het opstellen van de jaarrekening 2013 bestaat nog geen inzicht in realisatie van het mbi-omzetplafond over 2013. Versvalvingszorg Noorde Nederland is niet in staat een betrouwbare inschatting te maken van de uit het macrobeheersinstrument voortkomende verplichting en deze te kwantificeren. Als gevolg daarvan is deze verplichting niet tot uitdrukking gebracht in de balans van de stichting per 31 december 2013. Stichting Verslavingszorg Noord Nederland heeft ten behoeve van Perspectief B.V. een garantstelling tot een maximum van 2,3 miljoen verstrekt. De investeringsverplichtigen bedragen per 31 december 2013 1.108.000. De omzetgarantie Werkpro bedraagt 422.000. Er zijn gestelde garanties tot een bedrag van 149.053. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 94

5.1.17 ENKELVOUDIG MUTATIEOVERZICHT IMMATERIELE VASTE ACTIVA Kosten van concessies, Kosten op- vergunningen Kosten van Vooruitberichting en Kosten van en rechten van goodwill die talingen op uitgifte van onderzoek en intellectuele van derden is immateriële Totaal aandelen ontwikkeling eigendom verkregen activa Stand per 1 januari 2013 - aanschafwaarde 0 0 0 0 0 0 - cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 - cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 0 0 0 Boekwaarde per 1 januari 2013 0 0 0 0 0 0 Mutaties in het boekjaar - investeringen 0 0 0 0 0 0 - herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 - afschrijvingen 0 0 0 0 0 0 - bijzondere waardeverminderingen 0 0 0 0 0 0 - terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde 0 0 0 0 0 0.cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0.cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 0 0 0 - desinvesteringen aanschafwaarde 0 0 0 0 0 0 cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 0 0 0 per saldo 0 0 0 0 0 0 Mutaties in boekwaarde (per saldo) 0 0 0 0 0 0 Stand per 31 december 2013 - aanschafwaarde 0 0 0 0 0 0 - cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 - cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 0 0 0 Boekwaarde per 31 december 2013 0 0 0 0 0 0 Afschrijvingspercentage Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 95

5.1.18 ENKELVOUDIG MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA Andere vaste Materiële vaste bedrijfs- bedrijfsactiva in middelen, uitvoering en Niet aan het Bedrijfs- technische en vooruitbetalingen bedrijfsproces gebouwen en Machines en administratieve op materiële dienstbare Totaal terreinen installaties uitrusting vaste activa materiële activa Stand per 1 januari 2013 - aanschafwaarde 22.176.671 1.685.968 5.422.334 896.760 0 30.181.733 - duurzame waardevermidering 1.843.387 12.206 0 0 0 1.855.593 - cumulatieve afschrijvingen 5.572.720 1.145.468 2.602.789 0 0 9.320.977 Boekwaarde per 1 januari 2013 14.760.564 528.294 2.819.545 896.760 0 19.005.163 Mutaties in het boekjaar - investeringen 105.458 0 1.441.374 789.296 0 2.336.128 - herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 - afschrijvingen 855.907 124.931 1.107.591 0 0 2.088.429 - bijzondere waardeverminderingen 240.981 0 0 0 0 240.981 - terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde 464.906 61.190 1.434.651 0 0 1.960.747.cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0.cumulatieve afschrijvingen 464.906 61.190 1.434.651 0 0 1.960.747 - desinvesteringen aanschafwaarde 167.220 4.608 104.949 133.925 0 410.702 cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 cumulatieve afschrijvingen 125.942 403 98.476 0 0 224.821 per saldo 41.278 4.205 6.473 133.925 0 185.881 Mutaties in boekwaarde (per saldo) -1.032.708-129.136 327.310 655.371 0-179.163 Stand per 31 december 2013 - aanschafwaarde 21.650.003 1.620.170 5.324.108 1.552.131 0 30.146.412 - duurzame waardevermidering 2.084.368 12.206 0 0 0 2.096.574 - cumulatieve afschrijvingen 5.837.779 1.208.806 2.177.253 0 0 9.223.838 Boekwaarde per 31 december 2013 13.727.856 399.158 3.146.855 1.552.131 0 18.826.000 Afschrijvingspercentage 2,0% 5,0% 10,0% 0,0% 3,3% 20,0% 5,0% 33,3% 10,0% Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 96

5.1.19 ENKELVOUDIG MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA op grond van art. 5a Regeling verslaggeving WTZi 5.1.19.1 WTZi-vergunningplichtige vaste activa NZa-IVA Grond Terrein- Gebouwen Semi perm. Ver- Installaties Onderhanden Subtotaal Totaal voorzieningen gebouwen bouwingen Projecten vergunning Stand per 1 januari 2013 - aanschafwaarde 0 789.588 126.645 4.755.742 0 0 1.685.968 724.457 8.082.400 30.181.733 - cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 - cumulatieve afschrijvingen 0 0 101.653 1.854.468 0 0 1.145.468 0 3.101.589 9.320.977 Boekwaarde per 1 januari 2013 0 789.588 24.992 2.901.274 0 0 540.500 724.457 4.980.811 20.860.756 Mutaties in het boekjaar - investeringen 0 0 0 0 0 0 0 729.733 729.733 2.336.128 - herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 - afschrijvingen 0 0 6.332 136.077 0 0 124.931 0 267.340 2.088.429 - extra afschrijvingen NZa-goedgekeurd 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 - terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde 0 0 0 68.740 0 0 61.190 0 129.930 1.960.747.cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0.cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 68.740 0 0 61.190 0 129.930 1.960.747 - desinvesteringen aanschafwaarde 0 0 0 0 0 0 4.608 0 4.608 410.702 cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 0 0 0 403 0 403 224.821 per saldo 0 0 0 0 0 0 4.205 0 4.205 185.881 Mutaties in boekwaarde (per saldo) 0 0-6.332-136.077 0 0-129.136 729.733 458.188 61.818 Stand per 31 december 2013 - aanschafwaarde 0 789.588 126.645 4.687.002 0 0 1.620.170 1.454.190 8.677.595 30.146.412 - cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 - cumulatieve afschrijvingen 0 0 107.985 1.921.805 0 0 1.208.806 0 3.238.596 9.223.838 Boekwaarde per 31 december 2013 0 789.588 18.660 2.765.197 0 0 411.364 1.454.190 5.438.999 20.922.574 Afschrijvingspercentage 0,0% 5,0% 2,0% 5,0% Jaarverantwoording 2013 Versalvingszorg Noord Nederland 97

5.1.19 ENKELVOUDIG MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA op grond van art. 5a Regeling verslaggeving WTZi 5.1.19.2 WTZi-meldingsplichtige vaste activa Trekkings Onderhanden Subtotaal Instand- Onderhanden Subtotaal Subtotaal rechten Projecten houding Projecten meldingsplichtige activa Stand per 1 januari 2013 - aanschafwaarde 0 0 0 1.222.405 0 1.222.405 1.222.405 - cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 0 - cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 750.026 0 750.026 750.026 Boekwaarde per 1 januari 2013 0 0 0 472.379 0 472.379 472.379 Mutaties in het boekjaar - investeringen 0 0 0 22.779 0 22.779 22.779 - herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 0 - afschrijvingen 0 0 0 177.398 0 177.398 177.398 - terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde 0 0 0 150.099 0 150.099 150.099.cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 0.cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 150.099 0 150.099 150.099 - desinvesteringen aanschafwaarde 0 0 0 0 0 0 0 cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 0 cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 0 0 0 0 per saldo 0 0 0 0 0 0 0 Mutaties in boekwaarde (per saldo) 0 0 0-154.619 0-154.619-154.619 Stand per 31 december 2013 - aanschafwaarde 0 0 0 1.095.085 0 1.095.085 1.095.085 - cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 0 - cumulatieve afschrijvingen 0 0 0 777.325 0 777.325 777.325 Boekwaarde per 31 december 2013 0 0 0 317.760 0 317.760 317.760 Afschrijvingspercentage 5,0% Jaarverantwoording 2013 Versalvingszorg Noord Nederland 98

5.1.19 ENKELVOUDIG MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA op grond van art. 5a Regeling verslaggeving WTZi 5.1.19.3 WMG-gefinancierde vaste activa Inventaris Vervoer- Automati- Subtotaal middelen sering WMG Stand per 1 januari 2013 - aanschafwaarde 1.672.579 123.861 1.751.720 3.548.160 - cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 - cumulatieve afschrijvingen 738.703 72.750 928.109 1.739.562 Boekwaarde per 1 januari 2013 933.876 51.111 823.611 1.808.598 Mutaties in het boekjaar - investeringen 264.831 32.720 678.433 975.984 - herwaarderingen 0 0 0 0 - afschrijvingen 209.885 24.261 491.796 725.942 - terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde 105.585 6.129 847.418 959.132.cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0.cumulatieve afschrijvingen 105.585 6.129 847.418 959.132 - desinvesteringen aanschafwaarde 8.914 16.078 0 24.992 cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 cumulatieve afschrijvingen 4.592 16.078 0 20.670 per saldo 4.322 0 0 4.322 Mutaties in boekwaarde (per saldo) 50.624 8.459 186.637 245.720 Stand per 31 december 2013 - aanschafwaarde 1.822.911 134.374 1.582.735 3.540.020 - cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 - cumulatieve afschrijvingen 838.411 74.804 572.487 1.485.702 Boekwaarde per 31 december 2013 984.500 59.570 1.010.248 2.054.318 Afschrijvingspercentage 10,0% 20,0% 33,3% Jaarverantwoording 2013 Versalvingszorg Noord Nederland 99

5.1.19 ENKELVOUDIG MUTATIEOVERZICHT MATERIELE VASTE ACTIVA op grond van art. 5a Regeling verslaggeving WTZi 5.1.19.4 Niet - WTZi/WMG - gefinancierde materiele vaste activa Grond Terrein- Gebouwen Semi perm. Ver- Inventaris Vervoer- Automa- Onderhanden Subtotaal voorzieningen gebouwen bouwingen middelen tisering projecten Stand per 1 januari 2013 824 - aanschafwaarde 1.514.000 25.866 7.658.930 105.890 5.977.605 1.041.680 96.744 735.750 172.303 17.328.768 - cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 - cumulatieve afschrijvingen 0 14.656 1.558.280 73.126 1.220.511 462.193 71.160 329.874 0 3.729.800 Boekwaarde per 1 januari 2013 1.514.000 11.210 6.100.650 32.764 4.757.094 579.487 25.584 405.876 172.303 13.598.968 Mutaties in het boekjaar - investeringen 0 3.682 0 0 78.997 130.439 806 334.145 59.563 607.632 - herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 - afschrijvingen 0 1.431 247.407 4.937 282.325 124.676 14.745 242.228 0 917.749 - duurzame waardevermindering 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 - terugname geheel afgeschreven activa.aanschafwaarde 0 0 142.813 0 103.254 52.005 6.129 417.385 0 721.586.cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0.cumulatieve afschrijvingen 0 0 142.813 0 103.254 52.005 6.129 417.385 0 721.586 - desinvesteringen aanschafwaarde 0 0 142.813 24.407 0 4.435 75.522 0 133.925 381.102 cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 cumulatieve afschrijvingen 0 0 113.297 12.645 0 2.284 75.522 0 0 203.748 per saldo 0 0 29.516 11.762 0 2.151 0 0 133.925 177.354 Mutaties in boekwaarde (per saldo) 0 2.251-276.923-16.699-203.328 3.612-13.939 91.917-74.362-487.471 Stand per 31 december 2013 - aanschafwaarde 1.514.000 29.548 7.373.304 81.483 5.953.348 1.115.679 15.899 652.510 97.941 16.833.712 - cumulatieve herwaarderingen 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 - cumulatieve afschrijvingen 0 16.087 1.549.577 65.418 1.399.582 532.580 4.254 154.717 0 3.722.215 Boekwaarde per 31 december 2013 1.514.000 13.461 5.823.727 16.065 4.553.766 583.099 11.645 497.793 97.941 13.111.497 Afschrijvingspercentage 0,0% 5,0% 3,3% 10,0% 10,0% 10,0% 20,0% 33,3% 0,0% Jaarverantwoording 2013 Versalvingszorg Noord Nederland 100

5.1.20.1 SPECIFICATIE ULTIMO BOEKJAAR ONDERHANDEN PROJECTEN (ENKELVOUDIG) Projectgegevens Investeringen Goedkeuringen Nummer t/m 2013 Nominaal Briefnummer onder- bedrag Indexering Aangepaste Datum Omschrijving WTZi-type t/m 2012 2013 gereed handen WTZi WTZi goedkeuring Jaar van oplevering Nieuwbouw HH/IMC/BW wtzi 724.457 729.733 1.454.190 0 2015 Oostersingel niet wtzi 29.014 21.486 50.500 0 2014 Drachten niet wtzi 16.108 12.402 28.510 0 2014 Datawarehouse niet wtzi 67.231 67.231 0 0 2013 Zorglogistiek niet wtzi 59.949 6.745 66.694 0 0 2013 Renovatie Hoogeveen niet wtzi 0 5.166 0 5.166 0 2014 De Gunne Beilen niet wtzi 0 13.764 0 13.764 0 2014 Totaal 896.759 789.296 133.925 1.552.130 0 0 0 5.1.20.2 SPECIFICATIE IN HET BOEKJAAR GEREEDGEKOMEN PROJECTEN (ENKELVOUDIG) Nummer Projectgegevens Investeringen Toekomstige lasten Briefnummer Datum Omschrijving WTZi-type Activapost WTZi WMG Overige Totaal Afschrijving WTZi Rentekosten Datawarehouse niet wtzi 0 0 67.231 67.231 Zorglogistiek niet wtzi 0 0 66.694 66.694 Totaal 0 0 133.925 133.925 0 0 Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 101

5.1.21 Overzicht langlopende schulden ultimo 2013 (enkelvoudig) Leninggever Datum Hoofdsom Soort lening Restschuld 31 december 2012 Nieuwe leningen in 2013 Aflossing in 2013 Restschuld 31 december 2013 Restschuld over 5 jaar Resterende looptijd in jaren eind 2013 Totale looptijd Werkelijkerente Aflossingswijze Aflos-sing 2014 Gestelde zekerheden % Friesl. Bank 25-mrt-13 750.000 15 Lineair 3,50% 0 750.000 24.000 726.000 486.000 14 maand 48.000 a Friesl. Bank 25-mrt-13 750.000 15 Lineair 2,62% 0 750.000 24.000 726.000 486.000 14 maand 48.000 a Deutsche Bank 1-okt-95 2.541.169 38 Lineair 4,60% 789.523 0 205.966 583.557 0 1 kwartaal 583.557 b ING 1-okt-08 9.600.000 25 Euroflex lineair 3,14% 8.064.000 0 384.000 7.680.000 5.760.000 20 kwartaal 384.000 c/d ING 1-okt-08 1.300.000 25 Euroflex afl.vrij 3,14% 1.300.000 0 0 1.300.000 1.300.000 20 vrij 0 c ING 1-okt-08 3.000.000 25 Euroflex lineair 3,14% 2.520.000 0 120.000 2.400.000 1.800.000 20 kwartaal 120.000 c Totaal 12.673.523 1.500.000 757.966 13.415.557 9.832.000 1.183.557 a Zuiderhogeweg 82 te Drachten en Prinses Julianapark 13/14 te Sneek b Herebinnensingel 35 c Oostergoweg 8, Leeuwarden (1e in rang), Herebinnensingel 35, Groningen (2e in rang), Zuiderhogeweg 82, Drachten (2e in rang), A-weg 28-29, Groningen (2e in rang) Vondellaan 71-73, Groningen (1e in rang), Overcingellaan 19, Assen (1e in rang), Prinses Julianapark 13/14, Sneek (2e in rang), Oosterbroek 16, Eelde (1e in rang) Oostergoweg 6, Leeuwarden (1e in rang), Oosterbroek 1 en 1-A, Eelde (2e in rang), Oosterbroek 9 en 9-A, Eelde (2e in rang) d De eerstgenoemde lening van de ING-bank is afgedekt middels een 2-tal renteswaps (lopen af per 1 juli 2016 en 1 juli 2019). De opslag op de swaps is met ingang van 1 november 2013 verhoogd van 1,35% naar 1,52%. De reele waarde van de renteswaps bedraagt per 31 december 2013 -/- 542.832 (2012: -/- 729.485). De lening van De Frieslandbank is per einde rente vaste periode in een kaar volledig afgelost. In 2013 is aanvullende financiering afgesloten tot een bedrag van 1,5 miljoen. Er is geen sprake van andere voorwaarden zoals margin-calls met betrekking tot de rentederivaten. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 102

5.1.22 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING 5.1.22.1 GESEGMENTEERDE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2013 AWBZ 300-1381 2013 2012 BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Opbrengsten uit gebudgetteerde zorgprestaties 4.426.818 5.072.349 Niet-gebudgetteerde zorgprestaties (exclusief DBC's / 0 0 DBC-zorgproducten A- en B-segment) Omzet DBC's / DBC-zorgproducten 0 0 Omzet DBBC's / DBBC-zorgproducten 0 0 Opbrengsten uit hoofde van transitieregelingen en 0 0 honorariumplafonds Subsidies 504.580 0 Overige bedrijfsopbrengsten 0 0 Som der bedrijfsopbrengsten 4.931.398 5.072.349 BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten 3.091.782 3.772.363 Honorariumkosten vrijgevestigd medisch specialisten die aan 0 0 de instelling voor medisch specialistische zorg declareren Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa 144.341 139.627 Bijzondere waardeverminderingen van vaste activa 0 0 Overige bedrijfskosten 1.075.226 1.058.353 Som der bedrijfslasten 4.311.349 4.970.343 BEDRIJFSRESULTAAT 620.049 102.006 Financiële baten en lasten -8.387 13.089 RESULTAAT UIT GEWONE BEDRIJFSUITOEFENING 611.662 115.095 Buitengewone baten 0 0 Buitengewone lasten 0 0 Buitengewoon resultaat 0 0 RESULTAAT BOEKJAAR 611.662 115.095 RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: 2013 2012 Toevoeging/(onttrekking): Bestemmingsreserve Systeeminnovaties zorg 0 115.095 Reserve aanvaardbare kosten 611.662 0 611.662 115.095 Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 103

5.1.22.1 GESEGMENTEERDE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2013 AWBZ 300-1559 2013 2012 BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Opbrengsten uit gebudgetteerde zorgprestaties 159.902 84.842 Niet-gebudgetteerde zorgprestaties (exclusief DBC's / 0 0 DBC-zorgproducten A- en B-segment) Omzet DBC's / DBC-zorgproducten 0 0 Omzet DBBC's / DBBC-zorgproducten 0 0 Opbrengsten uit hoofde van transitieregelingen en 0 0 honorariumplafonds Subsidies 0 0 Overige bedrijfsopbrengsten 0 0 Som der bedrijfsopbrengsten 159.902 84.842 BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten 113.998 63.098 Honorariumkosten vrijgevestigd medisch specialisten die aan 0 0 de instelling voor medisch specialistische zorg declareren Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa 5.322 2.335 Bijzondere waardeverminderingen van vaste activa 0 0 Overige bedrijfskosten 39.645 17.702 Som der bedrijfslasten 158.965 83.135 BEDRIJFSRESULTAAT 937 1.707 Financiële baten en lasten -309 219 RESULTAAT UIT GEWONE BEDRIJFSUITOEFENING 628 1.926 Buitengewone baten 0 0 Buitengewone lasten 0 0 Buitengewoon resultaat 0 0 RESULTAAT BOEKJAAR 628 1.926 RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: 2013 2012 Toevoeging/(onttrekking): Bestemmingsreserve Systeeminnovaties zorg 0 1.926 Reserve aanvaardbare kosten 628 0 628 1.926 Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 104

5.1.22.1 GESEGMENTEERDE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2013 AWBZ 300-2134 2013 2012 BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Opbrengsten uit gebudgetteerde zorgprestaties 841.549 0 Niet-gebudgetteerde zorgprestaties (exclusief DBC's / 0 0 DBC-zorgproducten A- en B-segment) Omzet DBC's / DBC-zorgproducten 0 0 Omzet DBBC's / DBBC-zorgproducten 0 0 Opbrengsten uit hoofde van transitieregelingen en 0 0 honorariumplafonds Subsidies 0 0 Overige bedrijfsopbrengsten 0 0 Som der bedrijfsopbrengsten 841.549 0 BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten 599.963 0 Honorariumkosten vrijgevestigd medisch specialisten die aan 0 0 de instelling voor medisch specialistische zorg declareren Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa 28.010 0 Bijzondere waardeverminderingen van vaste activa 0 0 Overige bedrijfskosten 208.648 0 Som der bedrijfslasten 836.621 0 BEDRIJFSRESULTAAT 4.928 0 Financiële baten en lasten -1.627 0 RESULTAAT UIT GEWONE BEDRIJFSUITOEFENING 3.301 0 Buitengewone baten 0 0 Buitengewone lasten 0 0 Buitengewoon resultaat 0 0 RESULTAAT BOEKJAAR 3.301 0 RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: 2013 2012 Toevoeging/(onttrekking): Reserve aanvaardbare kosten 3.301 0 3.301 0 Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 105

5.1.22.1 GESEGMENTEERDE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2013 ZVW/DBC 2013 2012 BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Opbrengsten uit gebudgetteerde zorgprestaties 453.908 35.885.951 Niet-gebudgetteerde zorgprestaties (exclusief DBC's / 0 0 DBC-zorgproducten A- en B-segment) Omzet DBC's / DBC-zorgproducten 20.450.604 0 Omzet DBBC's / DBBC-zorgproducten 0 0 Opbrengsten uit hoofde van transitieregelingen en 14.164.684 0 honorariumplafonds Subsidies 249.079 250.028 Overige bedrijfsopbrengsten 403.668 977.834 Som der bedrijfsopbrengsten 35.721.943 37.113.813 BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten 29.352.681 27.571.101 Honorariumkosten vrijgevestigd medisch specialisten die aan 0 0 de instelling voor medisch specialistische zorg declareren Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa 1.172.956 978.364 Bijzondere waardeverminderingen van vaste activa 240.981 0 Overige bedrijfskosten 7.928.987 6.686.764 Som der bedrijfslasten 38.695.605 35.236.229 BEDRIJFSRESULTAAT -2.973.662 1.877.584 Financiële baten en lasten -881.098-48.928 RESULTAAT UIT GEWONE BEDRIJFSUITOEFENING -3.854.760 1.828.656 Buitengewone baten 0 0 Buitengewone lasten 0 0 Buitengewoon resultaat 0 0 RESULTAAT BOEKJAAR -3.854.760 1.828.656 RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: 2013 2012 Toevoeging/(onttrekking): Bestemmingsreserve Systeeminnovaties zorg 0 1.828.656 Reserve aanvaardbare kosten ZVW -3.854.760 0-3.854.760 1.828.656 Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 106

5.1.22.1 GESEGMENTEERDE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2013 DFZ 2013 2012 BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Opbrengsten uit gebudgetteerde zorgprestaties 0 0 Niet-gebudgetteerde zorgprestaties (exclusief DBC's / 0 0 DBC-zorgproducten A- en B-segment) Omzet DBC's / DBC-zorgproducten 0 0 Omzet DBBC's / DBBC-zorgproducten 147.272 0 Opbrengsten uit hoofde van transitieregelingen en 0 0 honorariumplafonds Subsidies 3.456.122 3.472.554 Overige bedrijfsopbrengsten 91.000 180.000 Som der bedrijfsopbrengsten 3.694.394 3.652.554 BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten 2.872.839 2.950.488 Honorariumkosten vrijgevestigd medisch specialisten die aan 0 0 de instelling voor medisch specialistische zorg declareren Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa 104.718 82.493 Bijzondere waardeverminderingen van vaste activa 0 0 Overige bedrijfskosten 721.224 736.844 Som der bedrijfslasten 3.698.781 3.769.825 BEDRIJFSRESULTAAT -4.387-117.271 Financiële baten en lasten -6.650 8.521 RESULTAAT UIT GEWONE BEDRIJFSUITOEFENING -11.037-108.750 Buitengewone baten 0 0 Buitengewone lasten 0 0 Buitengewoon resultaat 0 0 RESULTAAT BOEKJAAR -11.037-108.750 RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: 2013 2012 Toevoeging/(onttrekking): Bestemmingsreserve DFZ/Justitie -11.037-108.750-11.037-108.750 Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 107

5.1.22.1 GESEGMENTEERDE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2013 WMO Drenthe / Assen 2013 2012 BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Opbrengsten uit gebudgetteerde zorgprestaties 0 0 Niet-gebudgetteerde zorgprestaties (exclusief DBC's / 0 0 DBC-zorgproducten A- en B-segment) Omzet DBC's / DBC-zorgproducten 0 0 Omzet DBBC's / DBBC-zorgproducten 0 0 Opbrengsten uit hoofde van transitieregelingen en 0 0 honorariumplafonds Subsidies 1.185.476 1.208.383 Overige bedrijfsopbrengsten 0 0 Som der bedrijfsopbrengsten 1.185.476 1.208.383 BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten 962.589 939.371 Honorariumkosten vrijgevestigd medisch specialisten die aan 0 0 de instelling voor medisch specialistische zorg declareren Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa 28.320 30.223 Bijzondere waardeverminderingen van vaste activa 0 0 Overige bedrijfskosten 212.864 239.655 Som der bedrijfslasten 1.203.773 1.209.249 BEDRIJFSRESULTAAT -18.297-866 Financiële baten en lasten -4.908-751 RESULTAAT UIT GEWONE BEDRIJFSUITOEFENING -23.205-1.617 Buitengewone baten 0 0 Buitengewone lasten 0 0 Buitengewoon resultaat 0 0 RESULTAAT BOEKJAAR -23.205-1.617 RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: 2013 2012 Toevoeging/(onttrekking): Bestemmingsreserve WMO Drenthe / Assen -2.949 18.639 Bestemmingsreserve Drenthe -20.256-20.256-23.205-1.617 Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 108

5.1.22.1 GESEGMENTEERDE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2013 WMO Drenthe / Emmen 2013 2012 BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Opbrengsten uit gebudgetteerde zorgprestaties 0 0 Niet-gebudgetteerde zorgprestaties (exclusief DBC's / 0 0 DBC-zorgproducten A- en B-segment) Omzet DBC's / DBC-zorgproducten 0 0 Omzet DBBC's / DBBC-zorgproducten 0 0 Opbrengsten uit hoofde van transitieregelingen en 0 0 honorariumplafonds Subsidies 444.135 445.773 Overige bedrijfsopbrengsten 0 0 Som der bedrijfsopbrengsten 444.135 445.773 BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten 325.437 466.598 Honorariumkosten vrijgevestigd medisch specialisten die aan 0 0 de instelling voor medisch specialistische zorg declareren Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa 7.306 9.119 Bijzondere waardeverminderingen van vaste activa 0 0 Overige bedrijfskosten 56.215 47.115 Som der bedrijfslasten 388.958 522.832 BEDRIJFSRESULTAAT 55.177-77.059 Financiële baten en lasten 355 1.925 RESULTAAT UIT GEWONE BEDRIJFSUITOEFENING 55.532-75.134 Buitengewone baten 0 0 Buitengewone lasten 0 0 Buitengewoon resultaat 0 0 RESULTAAT BOEKJAAR 55.532-75.134 RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: 2013 2012 Toevoeging/(onttrekking): Bestemmingsreserve WMO Drenthe / Emmen 55.532-75.134 55.532-75.134 Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 109

5.1.22.1 GESEGMENTEERDE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2013 WMO Friesland 2013 2012 BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Opbrengsten uit gebudgetteerde zorgprestaties 0 0 Niet-gebudgetteerde zorgprestaties (exclusief DBC's / 0 0 DBC-zorgproducten A- en B-segment) Omzet DBC's / DBC-zorgproducten 0 0 Omzet DBBC's / DBBC-zorgproducten 0 0 Opbrengsten uit hoofde van transitieregelingen en 0 0 honorariumplafonds Subsidies 2.566.471 2.543.700 Overige bedrijfsopbrengsten 0 0 Som der bedrijfsopbrengsten 2.566.471 2.543.700 BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten 1.993.984 2.190.293 Honorariumkosten vrijgevestigd medisch specialisten die aan 0 0 de instelling voor medisch specialistische zorg declareren Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa 164.800 64.380 Bijzondere waardeverminderingen van vaste activa 0 0 Overige bedrijfskosten 277.256 394.111 Som der bedrijfslasten 2.436.040 2.648.784 BEDRIJFSRESULTAAT 130.431-105.084 Financiële baten en lasten -19.385-26 RESULTAAT UIT GEWONE BEDRIJFSUITOEFENING 111.046-105.110 Buitengewone baten 0 0 Buitengewone lasten 0 0 Buitengewoon resultaat 0 0 RESULTAAT BOEKJAAR 111.046-105.110 RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: 2013 2012 Toevoeging/(onttrekking): Bestemmingsreserve WMO Friesland / Leeuwarden 111.046-105.110 111.046-105.110 Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 110

5.1.22.1 GESEGMENTEERDE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2013 WMO Groningen 2013 2012 BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Opbrengsten uit gebudgetteerde zorgprestaties 0 0 Niet-gebudgetteerde zorgprestaties (exclusief DBC's / 0 0 DBC-zorgproducten A- en B-segment) Omzet DBC's / DBC-zorgproducten 0 0 Omzet DBBC's / DBBC-zorgproducten 0 0 Opbrengsten uit hoofde van transitieregelingen en 0 0 honorariumplafonds Subsidies 3.120.000 3.275.056 Overige bedrijfsopbrengsten 0 0 Som der bedrijfsopbrengsten 3.120.000 3.275.056 BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten 2.492.976 2.854.630 Honorariumkosten vrijgevestigd medisch specialisten die aan 0 0 de instelling voor medisch specialistische zorg declareren Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa 123.008 121.136 Bijzondere waardeverminderingen van vaste activa 0 0 Overige bedrijfskosten 530.108 466.908 Som der bedrijfslasten 3.146.092 3.442.674 BEDRIJFSRESULTAAT -26.092-167.618 Financiële baten en lasten -11.734-2.633 RESULTAAT UIT GEWONE BEDRIJFSUITOEFENING -37.826-170.251 Buitengewone baten 0 0 Buitengewone lasten 0 0 Buitengewoon resultaat 0 0 RESULTAAT BOEKJAAR -37.826-170.251 RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: 2013 2012 Toevoeging/(onttrekking): Bestemmingsreserve WMO Groningen -37.826-170.251-37.826-170.251 Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 111

5.1.22.1 GESEGMENTEERDE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2013 Reclassering 2013 2012 BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Opbrengsten uit gebudgetteerde zorgprestaties 0 0 Niet-gebudgetteerde zorgprestaties (exclusief DBC's / 6.367.958 6.409.290 DBC-zorgproducten A- en B-segment) Omzet DBC's / DBC-zorgproducten 0 0 Omzet DBBC's / DBBC-zorgproducten 0 0 Opbrengsten uit hoofde van transitieregelingen en 0 0 honorariumplafonds Subsidies 0 0 Overige bedrijfsopbrengsten 0 465.577 Som der bedrijfsopbrengsten 6.367.958 6.874.867 BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten 5.012.023 5.247.388 Honorariumkosten vrijgevestigd medisch specialisten die aan 0 0 de instelling voor medisch specialistische zorg declareren Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa 189.681 128.563 Bijzondere waardeverminderingen van vaste activa 0 0 Overige bedrijfskosten 884.988 1.068.170 Som der bedrijfslasten 6.086.692 6.444.121 BEDRIJFSRESULTAAT 281.266 430.746 Financiële baten en lasten -26.386 5.342 RESULTAAT UIT GEWONE BEDRIJFSUITOEFENING 254.880 436.088 Buitengewone baten 0 0 Buitengewone lasten 0 0 Buitengewoon resultaat 0 0 RESULTAAT BOEKJAAR 254.880 436.088 RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: 2013 2012 Toevoeging/(onttrekking): Bestemmingsreserve overig vrij vermogen 254.880 436.088 254.880 436.088 Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 112

5.1.22.1 GESEGMENTEERDE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING OVER 2013 Overige subsidies projecten 2013 2012 BEDRIJFSOPBRENGSTEN: Opbrengsten uit gebudgetteerde zorgprestaties 0 0 Niet-gebudgetteerde zorgprestaties (exclusief DBC's / 0 0 DBC-zorgproducten A- en B-segment) Omzet DBC's / DBC-zorgproducten 111.788 0 Omzet DBBC's / DBBC-zorgproducten 0 0 Opbrengsten uit hoofde van transitieregelingen en 0 0 honorariumplafonds Subsidies 4.187.574 3.991.652 Overige bedrijfsopbrengsten 504.069 495.883 Som der bedrijfsopbrengsten 4.803.431 4.487.535 BEDRIJFSLASTEN: Personeelskosten 3.826.455 3.249.127 Honorariumkosten vrijgevestigd medisch specialisten die aan 0 0 de instelling voor medisch specialistische zorg declareren Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa 119.965 160.972 Bijzondere waardeverminderingen van vaste activa 0 0 Overige bedrijfskosten 1.136.666 1.307.659 Som der bedrijfslasten 5.083.086 4.717.758 BEDRIJFSRESULTAAT -279.655-230.223 Financiële baten en lasten -8.753-334 RESULTAAT UIT GEWONE BEDRIJFSUITOEFENING -288.408-230.557 Buitengewone baten 0 0 Buitengewone lasten 0 0 Buitengewoon resultaat 0 0 RESULTAAT BOEKJAAR -288.408-230.557 RESULTAATBESTEMMING Het resultaat is als volgt verdeeld: 2013 2012 Toevoeging/(onttrekking): Bestemmingsreserve overig vrij vermogen -288.408-230.557-288.408-230.557 Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 113

5.1.22.2 AANSLUITING TOTAAL RESULTAAT MET RESULTAAT SEGMENTEN Resultaat volgens gesegmenteerde resultatenrekeningen (enkelvoudig): 2013 2012 AWBZ 300-1381 611.662 115.095 AWBZ 300-1559 628 1.926 AWBZ 300-2134 3.301 0 ZVW/DBC -3.854.760 1.828.656 DFZ -11.037-108.750 WMO Drenthe / Assen -23.205-1.617 WMO Drenthe / Emmen 55.532-75.134 WMO Friesland 111.046-105.110 WMO Groningen -37.826-170.251 Reclassering 254.880 436.088 Overige subsidies projecten -288.408-230.557-3.178.187 1.690.346 Resultaat volgens enkelvoudige resultatenrekening -3.178.187 1.690.346 Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 114

Toelichting op de Overige subsidies projecten Centrumgemeente Groningen Heroïnebehandelunit exploitatie 2013 1.050.000 Help mijn buurman verzuipt 56.800 Verslavingspreventie 8.974 Totaal centrumgemeente Groningen 1.115.774 Centrumgemeente Leeuwarden Heroïnebehandelunit exploitatie 2013 incl. OVA 659.962 Heroïnebehandelunit huisvesting 2013 45.000 Totaal centrumgemeente Leeuwarden 704.962 Centrumgemeente Assen Bijdrage exploitatie Havenkade 180.000 Bijdrage huurvergoeding Havenkade 46.668 226.668 Overig Gemeente Boarnsterhim outreachend jongerenwerk 34.112 Gemeente Boarnsterhim DGSG 12.241 Gemeente Heerenveen outreachend jongerenwerk 38.579 Gemeente Smallingerland jongerenwerk 8.000 Gemeente Sudwestfryslan DGSG 3.574 CBR cursussen EMA, LEMA, EMG 272.592 Overige projectopbrengsten (incl. centrumgemeenten) 2.886.846 Totaal overig 3.255.944 Totaal projectopbrengsten 5.303.348 Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 115

5.1.22 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING BATEN 16. Toelichting opbrengsten uit gebudgetteerde zorgprestaties De specificatie is als volgt: 2013 2012 Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten Zvw-zorg 453.908 35.885.951 Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten AWBZ (exclusief subsidies) 5.428.269 5.157.191 Beschikbaarheidsbijdragen 0 0 Totaal 5.882.177 41.043.142 Toelichting: Voor een overzicht van de mutaties van het wettelijk budget voor aanvaardbare kosten in het verslagjaar ten opzichte van het voorafgaande jaar wordt verwezen naar 5.1.23. De ZVW wordt nu gepresenteerd onder omzet DBC. 17. Toelichting niet-gebudgetteerde zorgprestaties (exclusief DBC's / DBBC-zorgproducten) De specificatie is als volgt: 2013 2012 Opbrengsten in opdracht van andere instellingen 0 0 Eigen bijdragen en betalingen cliënten voor niet-verzekerde zorg en 0 0 opbrengsten uit aanvullende zorgverzekering Persoonsgebonden en -volgende budgetten 0 0 Opbrengst kraamzorg 0 0 Opbrengsten uit Wmo-prestaties op het gebied van huishoudelijke hulp (inclusief onderaanneming) 0 0 Overige niet-gebudgetteerde zorgprestaties 10.555.532 10.400.942 Totaal 10.555.532 10.400.942 Toelichting: De overige zorgprestaties bestaan uit: Reclassering ( 6.367.958, vorig jaar 6.409.290) en Overige subsidies ( 4.187.574 vorig jaar 3.991.652) 18. Omzet DBC's / DBC-zorgproducten De specificatie is als volgt: 2013 2012 Gefactureerde omzet DBC's / DBC-zorgproducten 2.748.600 0 Gefactureerde omzet DBC's / DBC-zorgproducten Methadon 133.627 0 Gefactureerde omzet DBC's / DBC-zorgproducten Asielzoekers 111.788 0 Nog te factureren DBC's / DBC zorgproducten 5.279.246 0 Nog te factureren DBC's / DBC zorgproducten in de doorloop DBC's 2012-2.762.034 0 Onderhanden werk DBC's / DBC-zorgproducten 16.573.808 0 Onderhanden werk DBC's / DBC-zorgproducten inde doorloop DBC's 2012-1.522.643 0 Totaal 20.562.392 0 Toelichting: 19. Omzet DBBC's / DBBC-zorgproducten De specificatie is als volgt: 2013 2012 Gefactureerde omzet DBBC's / DBBC-zorgproducten 5% 147.272 0 Gefactureerde omzet DBBC's / DBBC-zorgproducten Methadon 0 0 Totaal 147.272 0 Toelichting: De omzet Forensische zorg (justitie) wordt voor 95% gegarandeert in budgetparameters. Deze omzet wordt gepresenteerd onder subsidies. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 116

5.1.22 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING BATEN 20. Opbrengsten uit hoofde van transitieregelingen en honorariumplafonds De specificatie is als volgt: 2013 2012 Opbrengst uit hoofde van te verrekenen transitiebedrag medisch specialistische zorg 0 0 Opbrengst uit hoofde van verrekenbedrag curatieve geestelijke gezondheidszorg -859.266 0 De realisatie doorloop DBC's 2012 onder aftrek onderhanden werk primo 2012 curatieve 15.023.950 0 geestelijke gezondheidszorg Honorariumopbrengsten vrijgevestigd medisch specialisten die aan de instelling voor 0 0 medisch specialistische zorg declareren Totaal 14.164.684 0 Toelichting: Het verrekenbedrag betreft het transitiebedrag kapitaallasten - NHC. 21. Subsidies De specificatie is als volgt: 2013 2012 Subsidies AWBZ/Zvw-zorg 0 0 Rijksbijdrage werkplaatsfunctie en medische faculteit van UMC's 0 0 Rijkssubsidies vanwege het Ministerie van Veiligheid en Justitie 3.456.122 3.472.554 Rijkssubsidies vanwege het Ministerie van VWS (waaronder opleidingsfonds) 227.096 156.555 Overige Rijkssubsidies 0 0 Subsidies vanwege Provincies en gemeenten (exclusief Wmo-huishoudelijke hulp; inclusief 7.316.082 7.472.912 overige Wmo-prestaties zoals maatschappelijke en vrouwenopvang, verslavingszorg, OGGZ) Overige subsidies, waaronder loonkostensubsidies en EU-subsidies 21.983 93.473 Totaal 11.021.283 11.195.494 Toelichting: De subidie justitie bestaat uit budgetparameters 2.741.206 (95%) en uit de waarde ZZP en EMZ 706.687. Daarnaast zijn er verschillen uit voorgaande jaren tot een bedrag van 31.269. De factuurwaarde DBBC 147.272 (5%) wordt gepresenteed onder Omzet DBBC. 22. Toelichting overige bedrijfsopbrengsten De specificatie is als volgt: 2013 2012 Overige dienstverlening (waaronder 2e-4e geldstroom UMC's voor onderzoek): - Urinecontroles 618.947 0 0 0 Overige opbrengsten (waaronder vergoeding voor uitgeleend personeel en verhuur onroerend goed): - Pensionopbrengsten -16.828 4.536 - Overige baten 901.198 2.114.758 Totaal 1.503.317 2.119.294 Toelichting: Urinecontroles betreft opbrengsten uit de jaren 2010 t/m 2013. Van de urinecontroles heeft 383.000 betrekking op voorgaande jaren. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 117

5.1.22 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING 23. Personeelskosten De specificatie is als volgt: 2013 2012 Lonen en salarissen 37.701.452 37.621.253 Sociale lasten 5.129.241 5.303.094 Pensioenpremies 3.519.562 3.368.033 Andere personeelskosten: Vervoerskosten 467.718 432.701 Overige personeelskosten 1.957.131 1.322.230 Subtotaal 48.775.104 48.047.311 Personeel niet in loondienst 1.869.623 1.257.146 Totaal personeelskosten 50.644.727 49.304.457 Specificatie gemiddeld aantal personeelsleden (in FTE's) per segment: VNN 824 822 Gemiddeld aantal personeelsleden op basis van full-time eenheden 824 822 Aantal personeelsleden dat buiten Nederland werkzaam is 0 0 Toelichting: Het in de resultatenrekening verwerkte bedrag met betrekking tot de crisisheffing bedraagt 659. Er is een reorganisatievoorziening gevormd van 695.000. Deze is noodzakelijke geworden doordat nieuwe eisen worden gesteld waaraan een DBC moet voldoen (bijvoorbeeld hoofdbehandelaar) en de zorgverzekeraar deze onvoldoende middelen ter beschiking stelt om aan deze eisen te kunnen voldoen. 24. Honorariumkosten vrijgevestigd medisch specialisten die aan de instelling voor medisch specialistische zorg declareren De specificatie is als volgt: 2013 2012 0 0 Totaal 0 0 Toelichting: 25. Afschrijvingen op immateriële en materiële vaste activa De specificatie is als volgt: 2013 2012 Nacalculeerbare afschrijvingen: - immateriële vaste activa 0 0 - materiële vaste activa 2.088.427 1.717.213 Totaal afschrijvingen 2.088.427 1.717.213 Waarvan nacalculeerbare afschrijvingen: - immateriële vaste activa 0 0 - materiële vaste activa 267.340 178.869 - financiële vaste activa 0 0 Toelichting: Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 118

5.1.22 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING LASTEN Aansluiting afschrijvingen resultatenrekening - vergoeding nacalculeerbare afschrijvingslasten 2013 Totaal afschrijvingslasten resultatenrekening 2.088.427 waarvan nacalculeerbare afschrijvingen 267.340 In het externe budget verwerkte vergoeding voor nacalculeerbare afschrijvingslasten: - WTZi-vergunningplichtige vaste activa 267.340 - WTZi-meldingsplichtige vaste activa 177.398 - WMG-gefinancierde vaste activa 725.942 - DHAZ-gefinancierde vaste activa 917.749 Totaal vergoeding nacalculeerbare afschrijvingslasten 2.088.429 Aanschafwaarde desbetreffende vaste activa 30.146.412 Cumulatieve afschrijvingslasten desbetreffende vaste activa 9.223.838 Cumulatieve vergoedingen voor nacalculeerbare afschrijvingslasten desbetreffende vaste activa 0 26. Bijzondere waardeverminderingen van vaste activa De specificatie is als volgt: 2013 2012 Bijzondere waardeverminderingen van: - immateriële vaste activa 0 0 - materiële vaste activa 240.981 0 Totaal 240.981 0 Toelichting: Voor de toelichting verwijzen wij naar de algemene grondslagen in hoofdstuk 5.1.4. Op basis van een impairment wordt voor een gebouw in Sneek afgewaardeerd tot de opbrengstwaarde. 27. Overige bedrijfskosten De specificatie is als volgt: 2013 2012 Voedingsmiddelen en hotelmatige kosten 2.100.387 2.064.555 Algemene kosten 6.458.791 4.362.853 Patiënt- en bewonersgebonden kosten 1.097.413 981.715 Onderhoud en energiekosten: - Onderhoud 573.415 648.049 - Energiekosten gas 383.192 484.076 - Energiekosten stroom 216.151 176.407 - Energie transport en overig 109.005 139.496 Subtotaal 1.281.763 1.448.028 Huur en leasing 1.828.362 1.833.128 Dotaties en vrijval voorzieningen 305.111 1.333.001 Totaal overige bedrijfskosten 13.071.827 12.023.280 Toelichting: In de algemene kosten is een verliesvoorziening van 1.387.959 opgenomen vanwege Novae. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 119

5.1.22 TOELICHTING OP DE ENKELVOUDIGE RESULTATENREKENING 28. Financiële baten en lasten De specificatie is als volgt: 2013 2012 Rentebaten 240.395 490.153 Dividenden 0 0 Resultaat deelnemingen 0 0 Waardeveranderingen financiële vaste activa en effecten 0 0 Financiële baten uit verhouding met groepsmaatschappijen 0 0 Financiële baten uit verhoudingen met overige verbonden maatschappijen 0 0 Overige opbrengsten financiële vaste activa en effecten 0 0 Subtotaal financiële baten 240.395 490.153 Rentelasten -429.069-513.729 Resultaat deelnemingen -780.208 0 Waardeveranderingen financiële vaste activa en effecten 0 0 Overige financiële lasten 0 0 Subtotaal financiële lasten -1.209.277-513.729 Totaal financiële baten en lasten -968.882-23.576 Toelichting: Het resultaat deelneming betreft 51% van het resultaat van de deelneming in Perspectief BV. 29. Buitengewone baten en lasten De specificatie is als volgt: 2013 2012 Buitengewone baten 0 0 Buitengewone lasten 0 0 Totaal buitengewone baten en lasten 0 0 Toelichting: Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 120

Ondertekening door bestuurders en toezichthouders Het jaarverslag en jaarrekening samen zijn op 31 maart 2015 goedgekeurd en ondertekend door de Raad van Toezicht en de Raad van Bestuur. Het origineel is ondertekend door en ligt ten kantore van Stichting Verslavingszorg Noord Nederland. Groningen, 31 maart 2015 Raad van Bestuur, Dr. G.G. Anthonio Groningen, 31 maart 2015 Raad van Toezicht, Drs. R. Jonkers Dr. G.H.M.M. ten Horn Drs. D. Kooistra Dr. P.F. Schothorst Dr. J.H. de Ruiter Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 121

5.1.23 ENKELVOUDIG MUTATIEOVERZICHT WETTELIJK BUDGET VOOR AANVAARDBARE KOSTEN Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten 2013 2012 Zvw-zorg Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten voorgaand jaar 0 36.260.140 Productieafspraken verslagjaar 0-2.206.970 Overheidsbijdrage in de arbeidskostenontwikkeling 0 973.940 Prijsindexatie materiële kosten 0 48.440 Groei normatieve kapitaalslasten 0 254.564 0 1.276.944 Uitbreiding erkenning en toelating: - loonkosten 0 0 - materiële kosten 0 0 - normatieve kapitaalslasten 0 0 0 0 Beleidsmaatregelen overheid: - generieke budgetkortingen 0 0 0 0 0 0 Nacalculeerbare kapitaalslasten: - rente 0 0 - afschrijvingen 0 0 - overige 0 0 0 0 Overige mutaties: - methadon 0 197.835 0 0 0 197.835 Subtotaal wettelijk budget boekjaar 0 35.527.949 Correcties voorgaande jaren 453.908 358.002 Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten Zvwzorg 453.908 35.885.951 Toelichting: Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 122

5.1.23 ENKELVOUDIG MUTATIEOVERZICHT WETTELIJK BUDGET VOOR AANVAARDBARE KOSTEN Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten 2013 2012 AWBZ (exclusief subsidies) Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten voorgaand jaar 5.665.614 6.360.895 Productieafspraken verslagjaar 132.497-889.813 Overheidsbijdrage in de arbeidskostenontwikkeling -199.286 116.555 Prijsindexatie materiële kosten -49.822 20.569 Groei normatieve kapitaalslasten -287.585 0-536.693 137.124 Uitbreiding erkenning en toelating: - loonkosten 0 0 - materiële kosten 0 0 - normatieve kapitaalslasten 0 0 0 0 Beleidsmaatregelen overheid: - generieke budgetkortingen 0 0 0 0 0 0 Nacalculeerbare kapitaalslasten: - rente -12.984-63.542 - afschrijvingen 85.102-38.239 - overige 47.751 192.403 119.869 90.622 Overige mutaties: - Niet declarabele overproductie 0-33.214 0 0 0-33.214 Subtotaal wettelijk budget boekjaar 5.381.287 5.665.614 Correcties voorgaande jaren 46.982-508.423 Wettelijk budget voor aanvaardbare kosten AWBZ (exclusief subsidies) 5.428.269 5.157.191 Toelichting: Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 123

5.2 OVERIGE GEGEVENS Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 124

5.2 OVERIGE GEGEVENS 5.2.1 Vaststelling en goedkeuring jaarrekening De jaarrekening is opgemaakt door de Raad van Bestuur en vastgesteld door de Raad van Bestuur op 31 maart 2015. De door de Raad van Bestuur opgemaakte jaarrekening over het boekjaar 2013 is gecontroleerd door PwC. Met het goedkeuren van de jaarrekening door de Raad van Toezicht wordt décharge verleend aan de Raad van Bestuur voor het door haar in 2013 gevoerde beheer en aan de leden van de Raad van Toezicht voor het door hen gehouden toezicht. 5.2.2 Resultaatbestemming In artikel 18 van de statuten is bepaald dat het resultaat over het boekjaar zal worden verwerkt in het stichtingsvermogen. In deze jaarrekening is het voorstel van de Raad van Bestuur over de bestemming van het resultaat verwerkt. De Raad van Toezicht geeft in haar vergadering van 31 maart 2015 aan dat zij zich met dat voorstel kan verenigen. Bestemming Bedrag Reserve aanvaardbare kosten ZVW -3.854.760 Reserve aanvaardbare kosten AWBZ 615.591 DFZ -11.037 WMO Drenthe Assen -2.949 Drenthe/Assen bestemmingsreserve -20.256 WMO Drenthe Emmen 55.532 WMO Friesland (Leeuwarden) 111.046 WMO Groningen -37.826 Reclassering 254.880 Overige subsidies en projecten -288.408 Totaal -3.178.187 5.2.3 Gebeurtenissen na balansdatum Na het opmaken van de jaarrekening is op 2 juni 2014 faillissement aangevraagd voor Perspectief BV. De reden voor het faillissement is de tegenvallende instroom van cliënten. Als meerderheidsaandeelhouder vindt VNN het financieel niet meer verantwoord te investeren in Perspectief B.V. 5.2.4 Controleverklaring De controleverklaring is opgenomen op de volgende pagina. Jaarverantwoording 2013 Verslavingszorg Noord Nederland 125