Kringloopmanagement Waarom! KRINGLOOPMANAGEMENT VAB-expeditie: Aan de slag met de 16 oktober 2014 Jaap Gielen Management informatie - Benchmark Rekenmodel Balansen Achtergronden Kabinetsreactie op toekomstig mestbeleid (12-12-2013) Ontwikkelingsperspectief melkveehouders - Ontwikkeling melkveehouderij mogelijk, omdat * Melkvee- en zuivelketen neemt maatregelen - Early warning systeem - Voerspoor - verplicht bij een fosfaatoverschot Dierrechten Ministerie EZ : Evenwicht op de mestmarkt Sector: Ontwikkeling binnen milieuruimte Derogatie gekoppeld aan maximale fosfaatproductie Ontwikkeling mestproductie Groei veehouderij NL Groei melkveehouderij 1
Waarom kringloopmanagement Grondgebonden melkveehouderij Flinke bijdrage zuivelsector aan verdiencapaciteit NL Groeiende wereldvraag zuivel biedt kansen Grondgebonden karakter van oudsher Sector heeft eigen duurzaamheidsdoelen (DZK) Weidegang Stelsel van verantwoorde groei in de melkveehouderij Waarom kringloopmanagement Verantwoorde groei melkvee (Melkveewet) - Melkveefosfaatreferentie 2013 - Melkveefosfaatoverschot, groei toegestaan t.o.v. 2013 mits: a) Grondgebonden b) 100% verwerking c) Voermaatregelen (gebruik BEX) d) Optimalisatie gewasproductie (gebruik BEP) e) Combinatie van maatregelen Overheid - Inzicht in de verliezen en benutting melkveehouderij - Inzet 5 e Actieprogramma Nitraatrichtlijn (2014 2017) * Stabiele gebruiksnormen * Vergaande differentiatie en maatwerk in beleid * Nieuwe derogatie? * Bevorderen van innovatie Foodindustrie - Duurzaam inkopen ( groene kwaliteit) - Verantwoorde productie (certificering) Melkveehouder Inzicht in het functioneren van het bedrijf MANAGEMENTTOOL Belonen van vakmanschap - Afwijken van generieke normen? - Ruimte voor ondernemer op verantwoorde manier BEP-norm (kg fosfaat/ha) 130 120 110 100 90 80 70 Bedrijfsspecifieke fosfaat gebruiksnorm (2014) 2013 60 9.000 10.000 11.000 12.000 13.000 14.000 15.000 16.000 17.000 18.000 Droge stof productie bedrijf / ha 2015 2
Melkveehouder Belonen van vakmanschap: - Pilot Bedrijfsspecifieke Fosfaat Norm (BEP - gestart 2014) - Pilot Bedrijfsspecifieke Stikstof Norm (BEN - gestart 2014) Melkveefosfaatreferentie (voorbeeld) Bedrijfsgegevens (2013): 86 melkkoeien, 9.500 kg melk / koe 49 hectare grond: 40 ha grasland, fosfaattoestand neutraal 9 ha maïs, fosfaattoestand neutraal Per 10 melkkoeien, 6 stuks jongvee 2014 (BEN) Kg ds KVEM RE Kg N Kg P2O5 5 snedes 18.400 17.200 2985 477 184 Fosfaatproductie en ruimte KG FOSFAAT Fosfaatproductie 2013 4.680 Fosfaatruimte 2013 4.385 Melkveefosfaatreferentie 295 Melkveefosfaatreferentie (voorbeeld) Groei melkveebedrijf (2015): + 14 melkkoeien, 9.500 kg melk / koe Per 10 melkkoeien 6 stuks jongvee: BEX-voordeel 5% (P2O5) BEP-voordeel 5% (P2O5) Grondpositie blijft gelijk Melkveefosfaatreferentie (voorbeeld) Fosfaatruimte en - productie KG FOSFAAT Fosfaatproductie 5.435 Benutting BEX-voordeel Bedrijfsspecifieke fosfaatproductie 5.435 Fosfaatruimte 2015 4.140 Benutting BEP-voordeel Bedrijfseigen fosfaatplaatsingsruimte 4.140 Melkveefosfaatreferentie 295 Melkveefosfaatoverschot 1.000 Melkveefosfaatreferentie (voorbeeld) Fosfaatruimte en - productie KG FOSFAAT Fosfaatproductie 5.435 Benutting BEX-voordeel 272 Bedrijfsspecifieke fosfaatproductie 5.163 Fosfaatruimte 2015 4.140 Benutting BEP-voordeel 207 Bedrijfseigen fosfaatplaatsingsruimte 4.347 Melkveefosfaatreferentie 295 Melkveefosfaatoverschot (inclusief vrije bewijsleer ) 521 Melkveefosfaatreferentie (voorbeeld) Melkveefosfaatoverschot forfaitair: 1.000 Melkveefosfaatoverschot specifiek: 521 Verschil 479 kg fosfaat = 5,3 hectare grasland (neutraal) of 10,6 melkkoeien (9.500 kg melk) 3
Haalbare bedrijfsontwikkeling Verbeteren economisch resultaat aanvoer Kunstmest 1/kg N Krachtvoer 4/kg N Ruwvoer Klaver Depositie Gewas Vee N benutting 27% Bodem verlies Mest uitspoeling emissie denitrificatie afvoer Melk 50/kg N Vlees Mest Eigen voer = nieuwe quotum 22 20 Verbeteren economisch resultaat per 100 kg melk 18 16 14 12 10 8 Leasekosten Voerkosten (100% aankoop) 2009 2010 2011 2012 2013 Belonen van goed vakmanschap = werkplezier Samenvattend: Moeten? Wetgeving Leveringsvoorwaarde van NZO Willen! Inzicht in functioneren bedrijf BEX/BEP uit verzilverbaar - Verplichte mestverwerking - Melkveewet? - Bodemvruchtbaarheid Continueren derogatie 4
Benchmark Integraal bedrijfsadvies > continuïteit en rendement Accountancy Controller Advies (extern) managementteam Horizontaal toezicht / Borging?? fiscaal/juridisch optimalisatie strategie bedrijfsontwikkeling financieel GLB wet- en regelgeving Inzicht in factor vee = enorm Inzicht in factor grond = zeer beperkt Stikstofkringloop - Bedrijfsoptimalisatie 5
- Bedrijfsoptimalisatie Benchmark: Bodem- en Vee-ëfficientie 2012 Intensiteit (kg meetmelk 1.000 per ha) Voerkosten per 100 kg meetmelk <15 15-20 >20 25% hoogste 11,40 12,98 14,68 25% laagste 7,72 9,04 10,39 Verschil 3,68 3,94 4,29 Gemiddeld 9,46 10,75 12,04 Maximale melkproductie zonder mestafzet bij gebruik BEX Rantsoensamenstelling 30.000 Maximale melkproductie zonder mestafzet bij gebruik BEX Samenstelling rantsoen krachtvoer overig ruwvoer + bijproducten maïskuil graskuil weidegras 28.000 100% 26.000 stikstof 90% 24.000 fosfaat 80% kg m elk/ha 22.000 20.000 18.000 70% 60% 50% 16.000 40% 14.000 30% 12.000 20% 10.000 10% 1 2 3 4 5 6 Groepsgemiddelde Eg g in k M elkvee Z u id elijk F levo lan d G em en g d O o stelijk F levo lan d Van B eest Van Dorst Van Gorp G ro ep s g em id d eld e 0% 1 2 3 4 5 6 Groepsgemiddelde E g g in k M elkv e e Z u id e lijk F lev o lan d G e m en g d O o s t e lijk F le v o la n d V a n B ee s t V an D o rs t Van G orp G ro ep s g em id d e ld e (kg N / ha) Inzicht in de bedrijfsoverschotten 300 250 200 150 100 50 0 Eggink Melkvee Zuidelijk Flevoland Gemengd Oostelijk Flevoland Bedrijfsoverschot Van Beest Van Dorst ammoniak bodem 1 2 3 4 5 6 Van Gorp Groepsgemiddelde Groeps gemid delde Milieuprestaties stikstof MEST KUNSTMEST KRACHTVOER RUWVOER KLAVER DEPOSITIE 164 189 53 11-96 24 LEI: 2010 t/m 2012 > 16.000 kg BEDRIJFSBENUTTING 38 % 34 % 118 13 OVERSCHOT 214 226 MELK VEE 6
16-10-2014 Ontwikkeling Van Minas naar Bedrijfsspecifieke normen! Achtergronden BEX-systematiek Vastlegging Stap 5: Gasvormige verliezen Stap 3: Vastlegging Vervluchtiging 2 kg N /jaar 17 kg N /jaar Vee (BEX) Berekent vanuit de voeropname de excretie Mest (BEA) Berekent vanuit de excretie en de bemesting de stikstofverliezen Uitscheiding Opname 180 kg N / jaar 180-2-41 = Veestapel (melkkoe) Bodem/gewas (BEP/BEN) Berekent vanuit de voeropname de productie van fosfaat (BEP) en stikstof (BEN) Stap 1: VEM-behoefte Stap 2: N- en P- opname Melk 41 kg N / jaar Stap 3: Vastlegging Koolstof (BEC) 137 kg N /jaar Stap 4: Bruto excretie N-excretie mest (137-17) x 1,0 = 120 kg N /jaar Stap 6: Netto excretie Achtergronden BEP-systematiek Achtergronden BEP-systematiek (fosfor) Evenwichtsbemesting P aanvoer bodem = P-onttrekking P aanvoer = P dierlijke mest + P kunstmest + depositie P dierlijke mest = P excretie melk vlees P Excretie Minus P aanvoer krachtvoer en bijproducten Minus P aanvoer ruwvoer Plus P afvoer (melk/vlees) mest Veestapel R Mais Eigen teelt a Gras n Eigen teelt t s RV o aankoop e BP n KV Voer Areaal Ha s Voorraad Mutaties = P uit eigen ruwvoer * 2,29 = onttrokken fosfaat 7
Achtergronden BEA-systematiek TAN = Totaal Ammonikaal Stikstof Opstellen Bemestingsplan klaar? BEX deelnemer Met een aantal aanvullende gegevens heeft u een! Opstellen extra informatie * Bouwplan + fosfaattoestand grond (BEX, BEP) * Aan- en afvoer organische mest (BEP, BEA) * Aan- en afvoer kunstmest (BEA) * Aan- en afvoer vee (BEN en BEP) * Voorraden org.- en kunstmest (BEP, BEN, BEA) * Grasland met klaver (BEN, BEA) * Mestaanwendingssysteem (BEA) * Stalsysteem (BEA) * RAS kuilen / voersoorten (BEA) * Grondsoort (BEA) * Organische- en kunstmest verdeling over de gewassen (BEN en BEP) Verantwoording De bewijslast ligt bij uzelf! Wat moet u bewaren? Dieraantallen (veesaldo kaart) Voerjaaroverzicht Jaaroverzicht melkleveringen Aan- en verkoop voer (afleverbewijzen) Begin- en eindvoorraad registraties Partijmetingen en voederwaarde Beweidinggegevens Bedrijfsspecifieke normen! Inzicht in benutting op bedrijfsniveau BEX Omzetting van aanvoer voer en meststoffen in afvoer van melk en vlees. Verschil is het overschot op de bedrijfsbalans. BEP BEN BEA BEA BEA BEA Aanvoer bedrijf: Krachtvoer Ruwvoer Kunstmest Dierlijke mest Vee Vlinderbloemigen Depositie Afvoer bedrijf: Melk Vee Ruwvoer Dierlijke mest BEA 8
Benutting veestapel = BEX Omzetting van opgenomen voer in melk en vlees. Verschil is de (bruto) excretie. Benutting veestapel = BEX Bemesten op maat - RE gehalten Input veebalans: Krachtvoer Weidegras Graskuil Maïskuil Overige producten Output veebalans: Melk Vee Optimaliseren rantsoen - Lage verhouding RE/kVEM en P/kVEM - Laag RE-gehalte totaal rantsoen - Laag P- gehalte - Melkureum - OEB - Voerefficiëntie Aantal en voeding jongvee Benutting veestapel = BEX Benutting veestapel = BEX kengetal - Voerefficiëntie veestapel * kg melk / kg ds voeropname veestapel * stel van 1 naar 1,2 kengetal - RE per kg ds * stel van 160 naar 155 * voerefficiëntie = 1,1 - Jaarproductie 800.000 kg melk - 800.000 / 1 = 800.000 kg ds - 800.000 / 1.2 = 666.666 kg ds - verschil = 133.333 kg ds á 16 ct kg ds = 21.300 - Jaarproductie 800.000 kg melk - 800.000 / 1,1 = 727.272 kg ds - 727.272 kg ds. 5 gr RE = 3.636 kg RE - 3636 kg RE / (0,490 RE / kg soja) = 7.400 kg soya - sojaprijs 40 ct / kg voederwaarde eiwit = 60% - 60%. 40 ct. 7400 = 1.770 - BEX voordeel toename Benutting veestapel = BEX RE per KVEM / % voordeel R 2 = 0,9076 250 Benutting mest Omzetting van excretie in benutbare meststof voor het gewas. Verschil zijn de ammoniakverliezen tijdens opslag en toediening. 200 RE per KVEM 150 100 50 0-20 -10 0 10 20 30 40 % N voordeel BEX Input mestbalans: Geproduceerde mest Geproduceerde weidemest Aanvoer dierlijke mest Output mestbalans: Drijfmest Weidemest Afvoer dierlijke mest Bedrijven Lineair (Bedrijven) 9
Benutting mest Benutting bodem Voldoende mestopslag Mest bemonsteren en analyseren Gebruik bodemanalyses Gebruik bemestingsadvies Aanwendingsmethode (rijenbemesting) Mestscheiding Mestraffinage GE4 Input bodembalans: Omzetting van alle meststoffen in bruto gewas. Verschil is het overschot op de bodem. Drijfmest Weidemest Kunstmest Vlinderbloemigen Depositie Output bodembalans: Weidegras Graskuil Maïskuil Overige gewassen Benutting bodem Benutting bodem Juiste gewas op de juiste grond Organische stof PH Blijvend bouwland of vruchtwisseling Gebruik klaver en groenbemesters Bewerkingen en schade van berijden Goede en gerichte rassenkeuze Verzorging Hogere benutting geeft hogere opbrengst, lagere input en lagere kosten 3 ton ds á 16 ct/kg ds = 480/ha Benutting bodem + veestapel Melkveehouderij Countus 2012 Gem. Totale bedrijfsoppervlakte (ha s) 50 Forfaitaire plaatsingsruimte 4300 Benutting gewas Omzetting van bruto gewas in benutbare opgenomen voer. Verschil zijn verliezen tijdens maaien, oogsten, conservering en beweiding. Geleverde kg s melk 806.000 Kg melk / ha 16.120 Aantal melkkoeien 96 Aantal jongvee 71 Productie 8.400 Forfaitaire fosfaatproductie (normen 2014) 5400 Forfaitair overschot 1100 Overschot : BEX 5% / BEP 5% 615 1100 * 30% = 330 kg á 2/kg fosfaat = 660 (VVO) afzet: 730 ton á 10 = 7.300 Totaal: 7.960 615 * 30% = 185 kg á 2/kg fosfaat = 370 (VVO) afzet: 410 ton á 10 = 4.100 Totaal: 4.470 Input gewasbalans: Geproduceerde: weidegras graskuil maïskuil overige producten Aankoop ruwvoer Output gewasbalans: Opname: weidegras graskuil maïskuil overige producten Verkoop ruwvoer 10
Dia 55 GE4 Aanwendniveau en -moment bepalen door de vraag van het gewas en niet door de ruimte in de mestkelder!! Geke Enting; 23-1-2014
Benutting gewas Veldverliezen Oogstverliezen Inkuiltechniek Broei Beweidingssysteem Rantsoensamenstelling Samenvattend: Ondernemersvrijheid Afrekenen op werkelijke productie en benutting Hoe efficiënter u werkt, hoe meer ruimte voor bedrijfsontwikkeling Economisch voordeel Hogere gewasopbrengsten meer zelfvoorzienend Betere benutting van mineralen in het rantsoen Minder verlies van mineralen (vee, rantsoen en grond) Samenvattend: : Efficiënte katalysator Kringloopmanagement > aandacht voerproductie! Werk in uitvoering 11