N O T I T I E Betreft: Landschapsplan Rondweg Hummelo, definitief ontwerp Datum: 1 december 2009 Opgesteld door: In opdracht van: Odin Landschapsontwerpers, i.s.m. ARCADIS Provincie Gelderland 1. Aanleiding Door de bebouwde kom van Hummelo (gemeente Bronckhorst) lopen de provinciale wegen N314 en N814. Het College van Gedeputeerde Staten van de provincie Gelderland (initiatiefnemer) wil een rondweg rondom Hummelo aanleggen om de leefbaarheid en veiligheid binnen de bebouwde kom te verhogen. In het MER is geen keuze gemaakt voor een voorkeurstracé. In de separate tracékeuzenotitie en het ontwerp voor de herziening van het Streekplan is deze keuze wel gemaakt, namelijk tracé West 1. De herziening van het Streekplan heeft inmiddels plaatsgevonden. Voor de herziening van het bestemmingsplan is een plan met een hoger detailniveau noodzakelijk. Het voorkeurstracé dient uitgewerkt te worden tot een wegontwerp op DO (definitief ontwerp) niveau. De landschappelijke inpassing van de weg in het waardevolle landschap van Hummelo speelt hierbij een belangrijke rol. Om de rondweg zo maximaal mogelijk in te passen in het landschap heeft de provincie gekozen voor een integraal ontwerp. Het wegontwerp is uitgewerkt door ARCADIS, parallel aan dit proces is het landschapsplan opgesteld door Odin Landschapsontwerpers. Deze notitie gaat in op de wijze waarop invulling is gegeven aan de landschappelijke inpassing van de rondweg. Onderstaand wordt onder punt 2 eerst de opgave beschreven. Onder punt 3 wordt beschreven op welke wijze de opgave is uitgewerkt in het definitieve ontwerp voor de rondweg. 2. De opgave Vanuit de gemeente is aangegeven dat de landschappelijke inpassing van het tracé een belangrijke rol speelt bij het nemen van een besluit over de rondweg. In de volgende documenten zijn hier uitspraken over gedaan: I. MER N314 Rondweg Hummelo, provincie Gelderland, december 2007 Om de gevolgen van de westelijke alternatieven enigszins te verzachten zijn de volgende mitigerende maatregelen voorgesteld (pag. 47): A. Het versterken van het kampenlandschap door het aanplanten van hagen, lanen en solitaire bomen; 1
B. Het zorgvuldig inpassen van de rondweg in het kleinschalige landschap, wellicht beperkt verdiept; C. Bij uitbreiding aan de westzijde van kern van Hummelo moet aandacht worden besteed aan de overgang van stedelijk gebied naar landschap. Er ontstaat een mogelijk om deze rand van het dorp naar het landschap in te richten; D. De aanleg van fiets- en voetgangersoversteekplaatsen. II. Amendement MMA Rondweg Hummelo, raad van de gemeente Bronckhorst, juni 2007 In dit amendement geeft de raad aan dat West 1 alleen het voorkeuralternatief kan zijn als dit uitgevoerd wordt als MMA (meest milieuvriendelijk alternatief). Realisatie van de mitigerende maatregelen (zie onder I, punten A t/m D) zijn voorwaardelijk om te kunnen spreken van een op de meest milieuvriendelijke wijze ingepaste West 1 variant. III. Toetsingsadvies over het milieueffectrapport en de aanvulling daarop, Commissie voor de MER, september 2008 De Commissie is van mening dat met betrekking tot het aspect landschap in het MER en de aanvulling de essentiële informatie aanwezig is om het milieubelang een volwaardige plaats te geven bij de besluitvorming. Voor het aspect landschap worden geen concrete aanbevelingen gedaan. Wel heeft de verkeerskundige uitwerking van het voorkeurstracé, het definitieve wegontwerp, vanzelfsprekend een directe relatie met de landschappelijke inpassing van het tracé. Bijvoorbeeld wanneer het gaat om de mogelijkheden voor de inpassing van doorgaande wandel- en fietsroutes en de oversteekbaarheid van de nieuwe rondweg. Deze aanbeveling sluit aan bij de mitigerende maatregel D uit het MER onder I. I. De uitwerking De basis Basis voor het landschapsplan voor de rondweg is de visie die in december 2007 is opgesteld in het kader van de streekplanherziening. In deze visie zijn 46 maatregelen benoemd die bijdragen aan de landschappelijke inpassing van de nieuwe rondweg. In het DO is per maatregel onderzocht op welke wijze deze een concrete invulling kan krijgen. < Visiekaart landschappelijke inpassing rondweg Hummelo 2
Vigerend landschapsbeleid voor Hummelo en de inpassing van wegen in Gelderland is richtinggevend geweest bij het opstellen van het plan: Visie inpassing provinciale wegen in het Gelders landschap, juni 2008, provincie Gelderland / Eelerwoude; LOP Bronckhorst Lochem Zutphen, juli 2009, Royal Haskoning. Het product Gebleken is dat niet alle maatregelen uit de visie 1 op 1 binnen de plangrenzen van het wegontwerp gerealiseerd kunnen worden. Daarom is het landschapsplan gesplitst in 2 lagen: het basisplan en het plusplan. Het basisplan kan bij de aanleg van de weg direct gerealiseerd worden binnen de plangrenzen. Het betreft hier gronden die in eigendom van provincie, gemeente of waterschap zijn. Het plusplan behelst maatregelen op gronden van particulieren. Om deze maatregelen te kunnen realiseren is aansluiting gezocht bij het gebiedsproces van de provincie Gelderland. In het kader van Vitaal Platteland zijn gebiedscoördinatoren werkzaam om samen met natuurorganisaties en particulieren projecten uit te voeren die bijdragen aan natuurontwikkeling, verbetering van recreatieve mogelijkheden, een mooier landschap en de verbetering van de leefbaarheid. Het product bestaat uit twee series met kaartbladen waarop het wegontwerp en het landschapsplan beide staan afgebeeld: het basisplan en het plusplan. De landschappelijke maatregelen staan met nummers aangegeven. De nummers verwijzen naar de bijbehorende overzichtstabel. Onder realisatie mitigerende maatregelen wordt hier nader op ingegaan. Het product is in projectgroepverband tot stand gekomen. De provincie Gelderland, de gemeente Bronckhorst, waterschap Rijn & IJssel, ARCADIS en Odin Landschapsontwerpers maakten deel uit van deze projectgroep. Realisatie mitigerende maatregelen Het belangrijkste doel van het DO landschapsplan is gelegen in een maximale inpassing van de rondweg in het landschap. De mitigerende maatregelen zoals deze in het MER zijn benoemd dienen hierbij gerealiseerd te worden. De mitigerende maatregelen voor het aspect landschap en cultuurhistorie zijn hieronder nader toegelicht. In de overzichtstabel met concrete maatregelen is aangegeven onder welke categorie de maatregel valt. A. Het versterken van het kampenlandschap door het aanplanten van hagen, lanen en solitaire bomen. Deze maatregel heeft betrekking op het versterken van het landschap rondom Hummelo in het algemeen. Het gaat hier bijvoorbeeld om het aanleggen van erfbeplantingen of het omzomen van percelen. Door het landschap te versterken wordt de ingreep van de aanleg van de weg verzacht. Deze maatregelen liggen nagenoeg altijd buiten de begrenzing van het wegontwerp en zijn daarom niet direct realiseerbaar in het kader van de aanleg van de N314. Zoals hierboven aangegeven sluit dit aan bij het gebiedsproces van de provincie Gelderland. B. Het zorgvuldig inpassen van de rondweg in het kleinschalige landschap, wellicht beperkt verdiept. Deze maatregel heeft betrekking op de concrete inpassing van de weg in het landschap. De verdiepte ligging van de weg is hierbij aan de orde. Wat betreft de verdiepte ligging van de weg tussen het gedeelte rotonde Brede School en de Kipstraat is vanuit landschap meegedacht over de wenselijke diepteligging. Op de volgende pagina is een schets opgenomen waarin een viertal alternatieven zijn getekend. 3
Een belangrijk aandachtspunt vanuit landschap bij de insnijding van de weg is de relatie tussen de historische boerderij en de omgeving. Een verdiepte ligging en minimaal een ligging op maaiveld is hier wenselijk. Dit is doorgevoerd in het definitieve lengteprofiel van de weg (alternatief C in bovenstaande afbeelding). De weg heeft tussen de rotonde bij de Brede School en de aansluiting bij de Kipstraat waar mogelijk een verdiepte ligging van een halve meter. Hierdoor worden het asfalt, de voertuigen en de koplampen vanuit de omgeving maximaal aan het oog onttrokken. Wat betreft de invulling van de bermen is aansluiting gezocht bij het provinciaal beleid: extensieve ecologische bermen. Ter hoogte van de entree van Hummelo bij de Brede School wordt een uitzondering gemaakt: hier wordt gazon toegepast in de bermen, aansluitend bij het landgoedkarakter van Keppel. C. Bij uitbreiding aan de westzijde van de kern Hummelo moet aandacht worden besteed aan de overgang van stedelijk gebied naar landschap. Er ontstaat een mogelijkheid om deze rand van het dorp naar het landschap te richten. In deze maatregel wordt de aanleg van de rondweg gezien als een kans om de dorpsrand van Hummelo beter aan te laten sluiten op het omliggende landschap. De gronden aan de westzijde van Hummelo behoren nagenoeg allemaal tot landgoed Enghuizen. Om invulling te kunnen geven aan deze mitigerende maatregel heeft een gesprek plaats gevonden met de rentmeester van het landgoed. In dit gesprek is de intentie uitsproken dat het landgoed bereid is om mee te denken over de ontwikkeling van deze strook. D. De aanleg van fiets- en voetgangersoversteekplaatsen. Deze maatregel komt voort uit de wens van de inwoners van Hummelo om gebruik te kunnen blijven maken van het landschap aan de westzijde van Hummelo. Dit gebied wordt immers door velen als uitloopgebied gebruikt. Binnen de begrenzing van het wegontwerp kan in deze wens voorzien worden door oversteekplaatsen te realiseren ter 4
hoogte van de Groeneweg. Het realiseren van de doorlopende routes ligt echter buiten de begrenzing van de weg en zal in overleg met derden plaats moeten vinden. Dit wordt meegenomen in het gebiedsproces. E. Overige Deze categorie staat niet in het MMA genoemd. Er zijn echter een aantal maatregelen die niet direct binnen 1 van bovenstaande categorieën vallen. Deze zijn in de overzichtstabel met een E aangegeven. Conclusie Zoals uit de overzichtstabel valt af te lezen is in het definitieve wegontwerp gezocht naar een maximale inpassing van de weg in het landschap, binnen de mogelijkheden van eigendommen en begrenzingen: Van de 46 maatregelen uit de visie zijn er 7 komen te vervallen om verschillende redenen (zie overzichtstabel); Naast de 46 maatregelen uit de visie zijn 8 extra maatregelen opgenomen (nummers 47 t/m 54); Dit betekent dat er in totaal 47 concrete maatregelen zijn opgenomen; Van de 47 maatregelen kunnen er 22 direct gerealiseerd worden bij aanleg van de weg (basisplan); 3 maatregelen zijn deels direct realiseerbaar, deels in overleg met derden/particulieren; 22 maatregelen worden meegenomen in het gebiedsproces dat de provincie zal opstarten (plusplan). Van deze 22 maatregelen liggen er 9 op de gronden van landgoed Enghuizen, waarvoor de intentie tot meedenken is uitgesproken. 5
B I J L A G E : V E R S L A G L A N D G O E D E N G H U I Z E N Betreft: Verslag overleg landgoed Enghuizen Datum: 10 november 2009 Opgesteld door: Aanwezig: Gerdien Smit Dhr. W.J.J. Van Lanschot, rentmeester landgoed Enghuizen Wilco Eekhuis, provincie Gelderland (grondverwerving) Aniëlle Radder, provincie Gelderland (NSW rangschikking) Gerdien Smit, Odin Landschapsontwerpers Aanleiding Op dit moment wordt er hard gewerkt aan het opstellen van het DO (definitief ontwerp) voor de Rondweg Hummelo. De landschappelijke inpassing van de nieuwe weg maakt onderdeel uit van het product: de landschapsvisie uit 2007 wordt geconcretiseerd. Een deel van de landschappelijke maatregelen kan binnen de plangrenzen gerealiseerd worden. Een deel van de maatregelen valt echter buiten de plangrenzen, waardoor overleg met de betrokken partijen van belang is. Landgoed Enghuizen is een van deze partijen. Wilco Eekhuis heeft daarom een gesprek gearrangeerd om eens door te praten over de plannen voor de rondweg en de effecten op het landgoed. Bevindingen Tijdens het overleg zijn de volgende punten naar voren gekomen die voor het landgoed van belang zijn: NSW Rangschikking Landgoed Enghuizen is NSW gerangschikt. Dit betekent dat er voorwaarden worden gesteld aan de inrichting van de gronden. Landbouwpercelen dienen bijvoorbeeld voor een bepaald percentage omzoomd te zijn met houtopstanden. Door de aanleg van de nieuwe rondweg voldoet het landgoed niet meer aan deze voorwaarde. Vanuit het landgoed is het van belang dat de omzoming opgenomen wordt in het landschapsplan voor de rondweg. Odin Landschapsontwerpers komt met een voorstel voor inrichting. Aniëlle Radder controleert of het ontwerp voldoet aan de eisen die in de regeling gesteld worden. Entree landgoed De entree tot het landgoed aan de Kasteellaan heeft op dit moment een ingetogen karakter en nodigt niet uit tot betreding door automobilisten. Vanuit het landgoed is het handhaven van deze ingetogen en terughoudende sfeer van belang. De rust op het landgoed is van grote waarde. Bij het ontwerpen van de aansluiting van de Kipstraat op de Torenallee dient dit meegenomen te worden. 6
Zone tussen kern Hummelo en rondweg In de landschapsvisie (2007) is aangegeven dat het ontwikkelen van deze zone als landschappelijk uitloopgebied voor de inwoners van de kern wenselijk is. Het gaat hier om circa 4 ha in eigendom van het landgoed, ten noorden van de Groeneweg. Dhr. Van Lanschot geeft aan dat het landgoed bereid is om mee te denken over de ontwikkeling van deze strook, hetzij onder voorwaarden. Onderhoud en aansprakelijkheid zijn thema s die in overleg met de gemeente nader besproken moeten worden. Er wordt afgesproken dat de zone op de kaarten van het DO gearceerd wordt aangegeven. Gedetailleerde invulling van het gebied volgt op een later moment, in nauw overleg met het landgoed. De zone wordt als volgt aangeduid: inrichting landschappelijk uitloopgebied met accent ter hoogte van de Groeneweg. 7