Groeien die bomen tot in de hemel? Sleutelen aan verdienmodellen voor agroforestry Wat is een voedselbos? Door mensen ontworpen, gericht op voedselproductie Gedomineerd door meerjarige, houtige soorten Benut ecologische principes van een natuurlijk bos (biomimicry & agro-ecologie) Wouter van Eck Food Forest Ketelbroek Symposium Landbouw en Natuur, Uden 26 februari 2019 Functioneert zonder externe inputs (als mest, pesticiden) Voedselbos Ketelbroek 2009 VOEDSELBOSSEN: RIJK VOOR MENS ÉN NATUUR? Biodiversiteit gemeten Food Forest Ketelbroek vergeleken met De Bruuk Drie indicatorgroepen in twee gebieden, aantallen en soorten Biodiversiteit in Voedselbos Ketelbroek vergeleken met deel van nabij natuurreservaat De Bruuk (Natura 2000). Beide onderzoeksgebieden 2,5 hectare, gestandaardiseerde methodes gedurende april, mei en juni 2016. Onderzoek: Jeroen Breidenbach en Emma Dijkgraaf (Wild Life Management, Van Hall Larenstein - Leeuwarden). Voedselbos Ketelbroek 2017 1
30 mei 2016 +++ circa 70 mm regen op één middag ( = 70 liter per vierkante meter) juli 2016 +++ blik op (en over) buurperceel met Engels raaigras juli 2016 +++ blik op (en over) tegenoverliggend kavel met snijmais juli 2018 +++ blik op (en over) hetzelfde kavel, nu met Engels raaigras 2
juli 2016 +++ rijpende walnoten in voedselbos Ketelbroek Voedselbos Schijndel Gezamenlijk project van Stichting Voedselbosbouw Nederland, HAS Den Bosch en Groenontwikkelfonds Brabant Totaal 20,25 hectare Pacht (20 jaar) conform spelregels Ondernemend Natuurwerk provincie Noord- Brabant Informatie actief delen met geïnteresseerde agrariërs! Oosterbaan, Anne, Walnoot +, Sinderen 2015 Schets Voedselbos Schijndel Verrijking van landschap met hagen (tevens windluwte en biodiversiteit) Waterberging (extra habitat) Aansluiting bij structuur populierenlandschap Rationalisatie oogst mogelijk Extra: educatief voedselbos (0,8 ha) Locatie Voedselbos Schijndel rond 1900 3
500.000 400.000 300.000 200.000 100.000 0-100.000-200.000 Boulestreau, Yann, Design and Performance evaluation of 1ha theoretical productive food forest. Msc Internship, Farming Systems Ecology, Wageningen University, 2017 Exploitatie 20 Standaardhectares Voedselbos met pacht 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2041 2042 2043 2044 2045 2046 2047 2048 2049 2050 2051 2052 2053 2054 2055 2056 2057 2058 2059 2060 2061 2062 2063 2064 2065 2066 2067 Kosten 20 ha Baten 20 ha Saldo 20 ha Welna Kap in jaar 1 80% van huidige opstand, binnen bestaande paden Aanplant 20 soorten eetbare bomen en struiken, in meerdere vegetatielagen: kruinlaag: zoete kers, tamme kastanje, pecannoot, walnoot, larix, valse acacia, Koreaanse pijnboom lagere bomen: hazelnoot, appel, peer, mispel, kweepeer, pruim struiklaag: framboos, duindoorn, honingbes, olijfwilg, blauwe bes, appelbes klimplanten: wijndruif 4
systeemfuncties: beperkte aanplant van niet-eetbare soorten els (stikstofbinder) linde (bodemverbeteraar) veldesdoorn (klimrek voor wijndruif) 'dubbeldoelbomen alle 7 soorten in de kruinlaag leveren (ook) kwaliteitshout kleinere plantafstand dan voor alleen voedselproductie dunning (= oogst van hout) in jaren 20 en 40 kosten: ontwerp, grondverzet, plantgoed, aanleg (eenmalig) schouw & inspectie (loshangende takken, zwerfvuil) groenbeheer (verwijderen ongewenste opslag, woekerende bramen) oogstwerk organisatie & administratie marketing & verkoop pacht premies opslag (gereedschap, materiaal, oogstvoorraden) onvoorzien baten: verkoop van vers geoogste producten tegen groothandelprijzen verkoop van vers geoogst hout (jaar 20, 40) toeslag voor natuurbeheer ( droog bos met productie ) verkoop van CO2-rechten (20 euro per ton C, 8 ton vastlegging per ha/jaar) https://voedseluithetbos.nl/online-businesscase/ Meer onderzoek is nodig... Monitoring biodiversiteit Niveau van voedselproductie Ontwikkeling bodemvruchtbaarheid Ecosysteemdiensten www.voedselbosbouw.org www.facebook.com/foodforestketelbroek 5