Techniek? Electrospel [Geef tekst op]
Inhoudsopgave Inleiding... 2 Voorbereidende les Elektriciteit... 3 Aan de slag met het spelveld... 7 Voorbeelden voor het spelveld... 10 Praktijkles Electrospel... 11 Aan de slag met het Electrospel... 15 Geef jezelf en je collega een cijfer... 18 Quiz... 18 1
Inleiding Alsjeblieft, voor je ligt het lesmateriaal voor de lessenserie Tijdens deze lessen maak je op verschillende manieren kennis met techniek om je heen en breng je jouw technische vaardigheden in de praktijk tijdens de doelessen. Graag wil ik je laten zien dat techniek overal om ons heen is, er is echt niets zonder techniek! Wat ga je allemaal doen? Alles draait om het maken van een eigen spel, een Electrospel. En daarvoor beginnen we deze lessenserie met een gastles bij jouw op school. De door jouw gemaakte opdracht, het spelveld, heb je dan natuurlijk nodig. Afsluitende les We sluiten de lessenserie af op jouw school. Het door jou gemaakte spel krijg je dan uitgereikt en mag je mee naar huis nemen. Ook vertel ik je dan iets over technische opleiding die op het gegeven worden en de scholen die daarna komen. Veel plezier tijdens de lessen!! Gastles op jouw school Tijdens deze gastles bespreken we een stukje techniek en krijg je een opdracht die je op school (of thuis) moet maken. Die opdracht, een spelveld voor het Electrospel, heb je nodig tijdens de 2 e les. Praktijkles op het In de praktijkles, in de Techniekafdeling van het Drechtsteden College, maak je jouw eigen Electrospel. Je bouwt jouw eigen spel en maakt daarin ook alle elektrische aansluitingen die nodig zijn om het spel te spelen. 2
Voorbereidende les Elektriciteit In deze doe-les ga je aan de gang met techniek om je heen. We gaan daarbij vooral kijken naar elektriciteit en de gereedschappen en materialen die daarbij horen. Waarom? Omdat we in deze les alvast gaan voorbereiden op een praktijkopdracht die je op het Drechtsteden College gaat maken. Die opdracht heeft namelijk heel veel te maken met elektriciteit. Om de opdrachten in deze lesbrief goed te kunnen maken, krijg je eerst uitleg van de leerkracht, soms door gebruik van korte filmpjes. Aan het einde van de les krijg je een opdracht die je op school zal moeten maken ter voorbereiding op de praktijklessen op het Drechtsteden College. Veel plezier in deze les! Wat leer je in deze opdracht? Je ontdekt dat techniek overal om ons heen is Je leert hoe elektriciteit wordt opgewekt en hoe het werkt Je leert een technische tekening te maken van een stroomkring Wat is het doel van deze les? Graag wil ik je met deze les laten ervaren hoeveel techniek er om ons heen is en hoe leuk techniek eigenlijk is. Daarnaast bereid ik je voor op de praktijkles op het Drechtsteden College. Aan het einde van deze les snap jij veel meer over elektriciteit en die kennis heb je nodig om die opdracht te kunnen maken. Verder is de voorbereidingsopdracht voor de volgende keer jou straks helemaal duidelijk. Aan de slag Techniek om ons heen Eigenlijk is overal om ons heen techniek in veel verschillende vormen aanwezig. Technische voorwerpen Maak eens een lijstje van vijf technische voorwerpen die je vanmorgen, nog vóór je ontbijt, nog hebt gebruikt. En maak nog een lijstje van vijf technische voorwerpen die je nu hier in het lokaal ziet. 3
Thuis In het lokaal 3. 4. 5. Elektriciteit Als je goed hebt opgelet, weet je nu uit de vorige opdrachtjes dat elektriciteit in heel veel voorwerpen zit. Zet een sterretje bij de voorwerpen waar elektriciteit in voor komt. Niet-technische voorwerpen Een moeilijke, misschien wel onmogelijke, opdracht. Bedenk vijf voorwerpen (dus dingen die je gebruikt) die helemaal niets met techniek te maken hebben, ook niet bij de productie ervan. Veel succes! 1. 2. Binnenkort ga je naar het Drechtsteden College waar je een eigen electrospel gaat maken. Uit de naam van het spel zal je wel begrijpen dat elektriciteit ook daarin een belangrijk onderdeel zal zijn. Om jou voor te bereiden op het kunnen maken van het spel, krijg je uitleg over elektriciteit. Waar en hoe wordt elektriciteit gemaakt? Elektriciteit komt niet zomaar uit de lucht vallen, behalve bij een fikse onweersbui. Maar waar komt elektriciteit dan eigenlijk vandaan? 4
Kijk naar het volgende filmpje en geef antwoord op de volgende vragen. Elektriciteit wordt opgewekt in een en dat gaat als volgt: Nu je het filmpje hebt gezien, probeer dan eens duidelijk te omschrijven wat een stroomkring is. Een stroomkring Hieronder zie je een waterkring met daarin een pomp, waterleiding, waterrad en kraan. Door het stromen van het water wordt het rad in beweging gezet. Je kan een waterkring best vergelijken met een stroomkring. De stroomkring Maar wat is elektriciteit eigenlijk? Je zou elektriciteit als volgt kunnen omschrijven: Elektriciteit wordt vaak kortweg stroom genoemd. Dat komt omdat elektronen door een elektrische draad heen stromen, net zoals water door een tuinslang stroom. Wat is elektriciteit? Waterkring Stroomkring 5
Probeer in de tabel de juiste namen van de onderdelen van de stroomkring te zetten. Denk logisch na. Waterkring Stroomkring Symbool Bron Waterpomp Verbruiker Waterrad Geleider Buizen Bedienen Klep Technische tekening Je weet nu de belangrijkste onderdelen van een stroomkring. Teken hiernaast een stroomkring, waarin je alle vier de symbolen gebruikt. Draai je papier zodat je in de breedte kan tekenen. 6
Voorbereiding op de praktijkles Tijdens de praktijkles op het Drechtsteden College ga jij een electrospel maken. Het electrospel is een spel met een vragen- en antwoordenlijst. Beschrijving van het spel Het spel bestaat uit een soort bord, waarop links allerlei vragen staan en rechts de antwoorden. De antwoorden staan niet op de juiste plaats, jij moet zoeken naar het juiste antwoord. Onder iedere vraag en onder ieder antwoord is een rondje (gaatje) gemaakt. Wanneer je het juiste antwoord bij de vraag hebt gevonden, moet je in de beide gaatjes tegelijkertijd twee metalen pennen stoppen. Als het lampje gaat branden, is je antwoord goed. Wat ga je doen? Bespreek met je juf of meester jouw onderwerp. Kies plaatjes bij de vragen en antwoorden van jouw onderwerp Maak het spelveld met jouw plaatjes Bedenk vooraf welke gereedschappen en materialen je nodig hebt om het spel te kunnen maken Aan de slag met het spelveld Het onderwerp kiezen Overleg met de juf of meester of je zelf een onderwerp mag kiezen of dat je een onderwerp van hem/haar krijgt. Als je vrij bent in het kiezen van jouw onderwerp, kies dan iets dat bij jouw interesse past of waar je al veel van weet. Over dat onderwerp ga je 15 vragen bedenken, daar horen natuurlijk dan ook 15 antwoorden bij. Let op: Bij iedere vraag mag maar één juist antwoord zijn. Plaatjes uitzoeken bij de vragen en antwoorden Zoek plaatjes of foto s bij de vragen of nog leuker, laat het plaatje de vraag zijn, bijv. een soort bloem of sport. Probeer het antwoord zo kort mogelijk te schrijven of ook een plaatje te laten zijn. Tip! Kijk eens op www.google.nl bij Afbeeldingen voor plaatjes. Deze opdrachten maak je thuis of op school, dat spreekt de juf of meester met je af! 7
Het spelveld maken Plak de vragen zo netjes mogelijk op het spelveld en zet de antwoorden bij het juiste nummer. Het is belangrijk dat vraag en antwoord hetzelfde nummer hebben! Dus als je een vraag op nr. 6 zet, moet het juiste antwoord ook op nr. 6 staan. Het papier voor het spelveld krijg je van je juf of je meester. Afsluiting Deze les heb je heel veel informatie verzameld en opgeschreven in deze lesbrief. Ook weet je de opdrachten die je gemaakt moet hebben vóór je naar het Drechtsteden College komt om de praktijkles te volgen. Jouw juf of meester weet wanneer je naar het Drechtsteden College komt en zal ook in de gaten houden dat jij je opdrachten af hebt. Tot de volgende keer! Materialen en Gereedschappen Om het spel te kunnen maken, heb je natuurlijk materialen en gereedschappen nodig. Op blz. 7 zie je twee tabellen, één voor materialen en één voor gereedschappen. Op het plaatje zie je hoe het er uit ziet; zoek zelf de naam van het materiaal of gereedschap er bij. Zet er ook bij waarvoor het dient of wat de werking is. 8
Materialen Het spelbord Gereedschappen Priem Om gaatjes te prikken Splitpennen Maakt contact met de metalen pennen Duimstok Voor het zuiver meten en aftelenen 9
Voorbeelden voor het spelveld 10
Praktijkles Electrospel In deze opdracht ga je samen met een klasgenoot een electrospel maken. Hierover hebben we de vorige les gesproken en heb je al opdrachtjes gemaakt. MAAR je maakt wel ieder je eigen spel. Samenwerken en elkaar helpen is belangrijk!!! Wat leer je in deze opdracht? Je maakt kennis met stroom, spanning en weerstand Je leert een elektrisch aansluiting te maken Je leert werken met verschillende materialen, zoals hout en elektro-materialen Je leert werken met verschillende soorten gereedschappen en machines Checklist Welke spullen moet je bij je hebben? Jouw lesbrief van de vorige les Het door jou gemaakte spelveld De tabel met gereedschappen en materialen Wat ligt er voor je klaar? Op de werkbanken liggen alle spullen gereed die je vandaag nodig hebt, namelijk: Alle houten onderdelen van het spel Iedereen heeft zijn eigen setje. Je naam staat gegraveerd in één van de onderdelen! Alle elektro-materialen Een leeg spelveld in spiegelbeeld Alle gereedschappen die je nodig hebt Alle machines die handig zijn om te gebruiken Hulp van de begeleiders die voor jou klaar staan 11
Wat doen we vandaag? In deze les gaan we met gereedschappen, machines en materialen aan het werk om jouw spel ook echt te maken. Alle spullen om het spel te kunnen maken, liggen al klaar om mee aan het werk te gaan. Als de les is afgelopen, is jouw spel af! Als het nodig is, krijg je natuurlijk hulp om het voor elkaar te krijgen. Tijdens het werken bekijk ik de door jouw gemaakte opdrachtjes, zoals het spelveld en de lijst met materialen en gereedschappen. Aan het einde van de les is er nog een kleine quiz die je op de computer maakt. De winnaar krijgt dan nog een klein presentje. Veel plezier vandaag!! Hoe zat het ook alweer? De vorige les hebben we het gehad over elektriciteit en de werking er van. Vandaag heb je die kennis nodig dus hieronder vind je een kleine herhaling. De stroomkring Een stroomkring bestaat uit een aantal onderdelen die er samen voor zorgen dat de elektrische stroom kan rondstromen. Als de stroomkring ergens onderbroken is, kan de stroom niet rond. De onderdelen in een stroomkring kunnen zijn: een spanningsbron (batterij), een schakelaar, een weerstand en een verbruiker (in dit geval LED). Het LED zal dus alleen branden als de stroomkring gesloten is. De onderdelen in symbolen Zoals je uit de vorige les weet, heeft ieder onderdeeltje een eigen merkteken oftewel symbool. In de tabel op de volgende bladzijde zie je met een plaatje wat de symbolen voorstellen. 12
1. Bron 2. Verbruiker Onderdeel Foto Symbool Werking Batterij LED Geeft een elektrische spanning af Energiezuinige lamp Uitgebreidere omschrijving van de onderdelen 1. De spanningsbron geeft een elektrische spanning af. Bijv. een accu, dynamo of zoals nu een batterij. 2. De LED is een geleider die vanaf één kant elektriciteit doorlaat. Als je dus een LED andersom aansluit, werkt hij niet. LED verbruikt heel weinig energie en wordt veel gebruikt in verlichting in huis, in auto s en in elektronica, zoals de afstandsbediening. 3. Geleider Stroomdraad Laat de elektriciteit stromen 3. De binnenkant van de elektriciteitsdraad is gemaakt van koper omdat stroom heel goed door koper heen kan, het geleidt de stroom. De buitenkant van de draad is van plastic, hierdoor kan je de draad beetpakken zonder een schok te voelen. 4. Bediener Schakelaar Deur die stroom wel of niet doorlaat 4. Een schakelaar is een soort deur waar je spanning wel of niet door kan laten. De lichtknop is hiervan een voorbeeld. 5. Met een weerstand verminder je de spanning door de elektriciteitsdraad. Je beveiligt met de weerstand dus dat de LED niet kapot gaat door teveel spanning. 5. Beveiliging Weerstand Vermindert de spanning door de stroomdraad 13
Wat heb je nodig? Materialen Het antwoordenschema in spiegelbeeld (dit krijg je vandaag uitgereikt van de leerkracht) Gereedschappen Accuboormachine Houtboortje, 4 mm Het spelbord (een plank iets langer dan jouw spelveld), 1x Eindplank, 1x Dun klein plankje, 1x Zijplanken met een groef, 2x Priem Splitpennen, 30x Klemmetje, 30x Elektriciteitsdraad Schroevendraaier Hamer Schroeven, 4x LED-lampje, 1x Blokbatterij van 9 Volt met batterijhouder, 1x Weerstand van 480 Ω, 1x Striptang Soldeerbout Houtlijm Soldeertin Schilderstape 14
Wat ga je doen? 1. Het spel maken 2. Jezelf en je collega een cijfer geven 3. Maak de afsluitende quiz en win een leuke prijs! Aan de slag met het Electrospel 1. Het spel maken Zoek eerst jouw setje op, waarmee je het spel gaat maken.. Het volgende stappenplan helpt je om dat te doen. Kijk goed naar de plaatjes en lees de tekst. Als het dan toch niet lukt, vraag gerust om hulp. 3. Duw de splitpennen vanaf de bovenkant door de gaatjes. Zorg ervoor dat het antwoordenschema aan de onderkant zit en vouw de splitpennen open. Bedrading aanbrengen 1. Haal de plastic buitenkant van de uiteinden van de elektriciteitsdraden. Dit heet strippen. 2. Sluit nu de elektriciteitsdraden aan op de splitpennen door te solderen of te klemmen. Sluit 1 aan op 1, vervolgens 2 op 2 enz. tot je ze allemaal hebt aangesloten. Veel plezier! Boren 1. Plak het gespiegelde speldveld aan de achterkant op het spelbord goed vast. Houd de onderkant gelijk. Met een priem prik je een gaatje in ieder rondje. Dan weet je waar je moet boren. 2. Boor nu de 30 gaatjes. Hiervoor gebruik je de accuboormachine met een boortje van 4 mm er in. LED monteren 1. Boor in het kleine plankje 2 gaatjes van 3,5 mm, in het midden naast elkaar. 2. Schroef de batterijhouder aan de onderkant van het spelbord vast en monteer het LED-lampje in het gat. 15
Het bakje in elkaar zetten 1. Boor in de eindplank aan iedere kant twee gaatjes van 3,5 mm. Doe dit op 1,5 cm vanaf de zijkanten en 4 cm vanaf de onderkant en doe dit heel nauwkeurig!!! Drechtsteden College 2. Schuur alle zijkanten van het hout netjes glad. 3. Lijm de zijkanten met groef aan het spelbord en klem dit vast met schilderstape. 4. Schroef de eindplank aan de zijkanten vast 5. Lijm het kleine plankje met de 2 gaatjes op het spelbord Tip! Kijk op de tekening hiernaast hoe het spel in elkaar gezet moet worden. 16
LED aansluiten We moeten de juiste aansluiting maken om de LED te laten branden maar dan moet je wel de weerstand gebruiken. Zoals je eerder al is verteld, gaat zonder weerstand de LED kapot. De aansluiting van de LED gaat als volgt: De stroomkring is gesloten! Je bent klaar met de opdracht, gefeliciteerd!!! Het eindresultaat 1. Boor door de 2 gaatjes op het kleine plankje het spelbord door. 2. De rode draad vanuit de blokbatterij gaat naar de weerstand en daarna van de weerstand naar de lange draad van de LED. 3. Sluit op de kleine draad van de LED een zwarte draad aan van 35 cm en doe deze draad door het gaatje naar boven. 4. Sluit op de zwarte draad vanuit de blokbatterij ook een zwarte draad aan van 35 cm. Ook deze draad doe je door het gaatje naar boven. 5. Maak aan de uiteinden van de zwarte draden een pin met handvat. 6. Test de verbinding door een vraag met het juiste antwoord te verbinden. Als het lampje gaat branden, heb je het goed aangesloten. 17
Geef jezelf en je collega een cijfer Je hebt samen moeten werken met klasgenoten. Wat vond je daarvan? Quiz Als laatste maak je op de computer een kleine quiz over de gemaakte opdracht. Degene met de meeste punten krijgt een leuk cadeautje! Wat heb je in deze les geleerd? Wat ging er goed tijdens deze opdracht? In het theorielokaal staan de computers klaar, de quiz vind je op de volgende manier: 1. Ga naar de site www.techniekbreed-dordrecht.nl 2. Klik op de tab Techniek? Vind ik leuk Wat zou je de volgende keer anders doen? Vond je de opdracht te makkelijk, te moeilijk of precies goed? 3. Open het bestandje met de naam Quiz 4. Maak de quiz alleen, zonder vragen te stellen 5. Vul alle antwoorden in, ook als je het antwoord niet zeker weet Wat voor cijfer geef je je collega voor zijn spel? 6. Controleer of je jouw naam hebt ingevuld 7. Print het en lever het in bij de leraar Wat voor cijfer geef je jezelf? Veel plezier er mee. 18
19
20