Vrijwilligers en Arbeidsomstandigheden Frank Rijshouwer Hogere Veiligheidskundige 20 juni 2006 1
Arbowetgeving Arbeidsomstandighedenwet Arbeidsomstandighedenbesluit Arbeidsomstandighedenregeling Arbo- beleidsregels Arbo- informatiebladen 20 juni 2006 2
Vrijwilligersorganisaties Vrijwilligers Betaalde krachten 20 juni 2006 3
Getallen Aantal vrijwilligers: 4.000.000 Aantal verenigingen: 225.000 Soorten verenigingen: - sport en recreatie - actiegericht - hulpverlening - zorgsector - vrouwenorganisaties 20 juni 2006 4
Arbeidsomstandighedenwet Veiligheid Gezondheid Welzijn 20 juni 2006 5
Arbowetdefinitie Werkgever: 1 degene jegens wie een ander krachtens arbeidsovereenkomst of publiekrechtelijke aanstelling gehouden is tot het verrichten van arbeid, behalve indien die ander aan een derde ter beschikking wordt gesteld voor het verrichten van arbeid, welke die derde gewoonlijk doet verrichten; 2 degene aan wie een ander ter beschikking wordt gesteld voor het verrichten van arbeid als bedoeld onder 1 ; 20 juni 2006 6
Arbowetdefinities Betrekkende hebbende op Vrijwilliger: Art 1 lid 2: 1 degene die zonder werkgever of werknemer in de zin van het eerste lid te zijn, een ander onder zijn gezag arbeid doet verrichten; 2 degene die zonder werkgever of werknemer in de zin van het eerste lid te zijn, een ander niet onder zijn gezag arbeid in een woning doet verrichten,, in bij algemene maatregel van bestuur aan te wijzen gevallen; 20 juni 2006 7
Wet op de loonbelasting 1964 Er is slechts sprake van vrijwilliger als sprake is van werkzaamheden die niet bij wijze van beroep worden verrricht. Deze vrijwilliger ontvangt vergoedingen en verstrekkingen met een gezamenlijke waarde van 150,- per maand en 1500,- per kalenderjaar. 20 juni 2006 8
Toelichting werkgever-werknemer werknemer relatie In het tweede lid wordt bepaald dat - ook al is er geen arbeidsovereenkomst of een publiekrechtelijke aanstelling - er dan toch sprake kan zijn van een werkgever- werknemerrelatie in de zin van de wet, indien arbeid onder gezag wordt verricht. Denk hierbij aan stagiaires en aan mensen die vrijwilligerswerk verrichten. 20 juni 2006 9
Wettelijke aansprakelijkheid Doel: Het schadeloos stellen van iemand die schade ondervindt door degene die schade veroorzaakt. 20 juni 2006 10
Bestuurlijke aansprakelijkheid Doel: Bestuurders, als rechtspersoon, (vereniging of stichting) houden aan het behoorlijk en fatsoenlijk vervullen van de opgedragen taken. 20 juni 2006 11
Vrijwilligers en wetgeving Arbeidsomstandigheden Werk- en rusttijdenregeling milieubeheer 20 juni 2006 12
Arbeidsomstandigheden Doel: Bevordering van goede arbeidsomstandigheden op de werkplek Voor wie: bestuur en vrijwilligers Inhoud: De De Arbowet wil de arbeidssituatie van werknemers verbeteren. Omdat de wetgever bepaald heeft dat ook bij vrijwilligerswerk sprake is van een gezagsverhouding is de wet ook van toepassing voor vrijwilligersorganisaties. De vrijwilligersorganisatie hebben de plicht te zorgen voor veilige en gezonde arbeidsomstandigheden voor de vrijwilligers. Voorschriften zowel voor de werkplek als de besluitvorming. 20 juni 2006 13
Zorgplicht: Zo groot mogelijke veiligheid, voorkomen van gevaar Zo goed mogelijke bescherming van de gezondheid Bevordering van het welzijn bij de arbeid Voorlichting en scholing i.v.m. V.G.W. Risico s s inventariseren en evalueren en opstellen plan van aanpak Overlegstructuur voor klachten vrijwilligers over vrijwilligerswerk 20 juni 2006 14
Zorgplicht Risico-inventarisatie inventarisatie en evaluatie (Geen) Arbo-dienst Voorlichting Samenwerking met vrijwilligers Bedrijfshulpverlening Melding en registratie van ongevallen Andere onderdelen: verzuimbeleid,, PAGO, Arbeidsgezondheidskundig spreekuur. (Geen mensen in loondienst dan uitgezonderd van deze onderdelen) o Handhaving door Arbeidsinspectie. 20 juni 2006 15
Verplichtingen Arbowet Risico- inventarisatie en evaluatie met plan van aanpak; Bedrijfsnoodplan, Bedrijfshulpverlening en Bedrijfshulpverleners; Preventiemedewerker. Dit geldt niet meer voor organisaties die uitsluitend uit vrijwilligers bestaan. (15 maart 2006) 20 juni 2006 16
Verplichtingen Arbowet met o.a. betaalde krachten Volledige Arbowetgeving Risico- inventarisatie en evaluatie Plan van aanpak Toetsing: - werkgever met ten hoogste 40 uur arbeid per week: geen toets; - werkgever met ten hoogste 10 werknemers: geen toets bij gebruik deskundig opgesteld bij cao geaccordeerd rie- instrument; - werkgever met ten hoogste 25 werknemers: lichte toets door Arbodienst. Aantal vrijwilligers tellen niet mee bij deze uren arbeid a of aantallen werknemers. * Preventie medewerker ( eventueel door de werkgever zelf) 20 juni 2006 17
Risico s binnen vrijwilligerswerk Schokkende en emotionele gebeurtenissen(verslaafden) Werken met agressieve dieren Seksuele intimidatie Tocht en slechte arbeidsomstandigheden Ongunstige houdingen Werken op de openbare weg Langdurig staan Werken in besloten ruimten Werken met schoonmaakmiddelen Langdurig beeldschermwerk Agressie en geweld Tillen van zware voorwerpen (meer dan 25 kg) 20 juni 2006 18
Vrijstelling verplichtingen Arbowet Art. 5 RI&E Art. 12 O.R./ P.V.T. Art 13 Deskundige bijstand en preventie Art. 14 Maatwerkregeling: Bedrijfsarts Art. 14a Vangnetregeling: Arbodienst Art. 15 Bedrijfshulpverlening en deskundigheid Art. 18 Arbeidsgezondheidskundige onderzoek 20 juni 2006 19
Niet veranderd als verplichting: Art. 3 en 4 Algemene zorgplicht Art. 8 Voorlichting en onderricht Art. 11 Verplichtingen werknemers Art. 16 Arbowet en Hoofdstuk 4 Arbobesluit: Gevaarlijke stoffen en biologische agentia, waardoor dan art. 5 (RI&E) en art. 18 (PAGO) wel van kracht blijven.. (denk( bijv. aan asbest) 20 juni 2006 20
Gebruikte informatie van: NOV: Vereniging Nederlandse Organisatie Vrijwilligerswerk.. (www.nov.nl( www.nov.nl) CIVIQ: Kenniscentrum en adviesbureau van vrijwillige inzet.. (www.civiq.nl( www.civiq.nl) SZW: Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. (www.szw.nl) Risico-inventarisatie inventarisatie instrumenten: www.rie.nl Arbo.nl (site op het gebied van arbeidsomstandigheden) Arbeidsomstandighedenwet 1998 Arbeidstijdenwet 20 juni 2006 21