Beheerplan Civieltechnische Kunstwerken 2018-2022
SAMENVATTING 2 1 INLEIDING 3 2 WETTELIJK KADER EN GEMEENTELIJK BELEID 4 2.1 WETTELIJK KADER 4 2.2 GEMEENTELIJK BELEID 5 3 HUIDIGE SITUATIE 7 3.1 KWANTITEIT AREAAL 7 3.2 KWALITEIT AREAAL 9 3.3 HUIDIGE BEHEERSTRATEGIE KUNSTWERKEN 11 4 BEHEERVISIE ONDERHOUD KUNSTWERKEN 12 4.1 INSPECTIES 12 4.2 ONDERHOUDSINTERVALLEN 14 4.3 VERVANGINGSINTERVALLEN 15 4.4 UITVOERING 15 4.5 TECHNISCHE INSTALLATIES 16 4.6 SANEREN VAN KUNSTWERKEN 16 5 BEHEER, ONDERHOUD EN VERVANGING 17 5.1 BEHEER, INSPECTIE EN ONDERZOEK 17 5.2 ONDERHOUD KUNSTWERKEN 17 5.3 VERVANGING KUNSTWERKEN 19 6 ADVIES BELEID ONDERHOUD KUNSTWERKEN 22 6.1 BEHEER ADVIES 22 6.2 FINANCIEEL ADVIES 22 7 RISICOPARAGRAAF 24 1
Samenvatting Een civieltechnisch kunstwerk kan worden omschreven als een bouwwerk, noodzakelijk om een ander doel te bereiken. Voorbeeld hiervan is een brug, deze is nodig om van de ene naar de andere zijde van het water te komen. Ook damwanden, tunnels, geluidsschermen, steigers en een sluis zijn voorbeelden van een civieltechnisch kunstwerk. De gemeente Meppel heeft een groot aantal civieltechnische kunstwerken in beheer. De totale vervangingswaarde van alle civieltechnische kunstwerken in Meppel is circa 55 miljoen euro. De functionele staat van de civieltechnische kunstwerken in Meppel is over het algemeen goed te noemen. De locaties waar onderhoud moet worden gepleegd of de civieltechnische kunstwerken die vervangen moeten worden omdat ze aan het einde van de technische levensduur zijn, zijn bekend. Aan de hand van visuele en specifieke inspecties wordt het benodigd onderhoud bepaald en wordt dit bijgehouden in het beheerprogramma SAM. De jaarlijkse benodigde kosten voor het onderhoud gedurende de looptijd van dit beheerplan zijn gemiddeld 255.000,- Het benodigde bedrag per jaar fluctueert behoorlijk. Geadviseerd wordt om jaarlijks het benodigde budget op te nemen in de begroting. 2
1 Inleiding De gemeente Meppel is een stad die sinds haar ontstaan een nauwe band heeft met het water. Om al dit oppervlaktewater over te steken of in toom te houden heeft Meppel veel bruggen en oeverconstructies. Daarnaast heeft de gemeente Meppel tunnels, steigers, geluidsschermen en een sluis. Al deze constructies worden civieltechnische kunstwerken genoemd. In dit beheerplan wordt de term kunstwerken gebruikt. Deze kunstwerken hebben een belangrijke functie voor de veiligheid, en waarborgen de bereikbaarheid binnen de gemeente Meppel. Nieuwbouw van een brug is kostbaar en duurt vaak lang. Goed onderhoud is van belang om kapitaalvernietiging en langdurige omleidingen te voorkomen. Daarnaast is de aansprakelijkheid van de gemeente bij nalatig beheer een belangrijke reden om goed onderhoud uit te voeren. Met regelmatige inspecties en goed onderhoud kan het goed functioneren van de kunstwerken worden gegarandeerd. Dit beheerplan kent verschillende doelen: Inzichtelijk maken van de kwantiteit en kwaliteit van het areaal; Hoe het onderhoud van de kunstwerken vorm te geven zodat de technische levensduur optimaal wordt benut; Een financiële doorkijk te geven naar de kosten voor het beheer op korte en lange termijn. 3
2 Wettelijk kader en gemeentelijk beleid 2.1 Wettelijk kader Voor het beheer van kunstwerken is de volgende wetgeving relevant. Burgerlijk Wetboek Volgens art. 6:174 Burgerlijk Wetboek is de beheerder aansprakelijk op het moment dat een opstal niet voldoet aan de eisen die men daaraan in de gegeven omstandigheden mag stellen. Wegenwet Artikel 16 van de Wegenwet bepaalt dat de gemeente zorg dient te dragen voor de wegen die bij haar in het beheer zijn. Volgens de wegenwet worden onder wegen ook bruggen verstaan. Waterwet De Waterwet regelt het beheer van oppervlaktewater en grondwater. Niet elke activiteit is volgens de Waterwet vergunning plichtig. Bij de aanleg van of onderhoudswerkzaamheden aan moet altijd worden getoetst of op basis van de Waterwet een vergunning nodig is. Woningwet en bouwbesluit Het Bouwbesluit valt onder de Woningwet. Kunstwerken zijn bouwwerken geen gebouw zijnde waarop de regels uit het Bouwbesluit van toepassing zijn. Het Bouwbesluit vormt het kader, waar vanuit technisch oogpunt wordt gerekend, ontworpen en gebouwd. Erfgoedwet Wanneer een kunstwerk een rijks-, provinciaal of gemeentelijk monument is, is de Erfgoedwet van toepassing. In Meppel is dit van toepassing op de Sluisbrug (rijksmonument) en de betonnen bruggen aan de Goeman Borgesiussingel (provinciale monumenten). Regulier onderhoud aan deze bruggen is vergunningsvrij. Wijzigen of vervangen is in de meeste gevallen vergunning plichtig. Wet Algemene Bepalingen Omgevingsrecht (WABO) Een omgevingsvergunning moet worden aangevraagd wanneer er werkzaamheden worden uitgevoerd die meer zijn dan regulier onderhoud. Deze vergunning kanaliseert diverse wetten in één. Er hoeft geen vergunning te worden aangevraagd wanneer de werkzaamheden zijn vrijgesteld van de vergunningsplicht door de wetgever. 4
Wet Milieubeheer In de Wet Milieubeheer wordt aangegeven welke stoffen als afvalstoffen zijn aangemerkt. Bij de aanleg van en onderhoud aan kunstwerken mogen deze niet in het milieu worden gebracht en dient een ontheffing worden aangevraagd. Flora en Faunawet De doelstelling van de Flora en Faunawet is het beschermen van inheemse planten en diersoorten. Voor werkzaamheden die schadelijk zijn voor deze soorten dient een ontheffing worden aangevraagd. NEN 1010 Wanneer het nodig is om een nieuwe elektronische installatie aan te leggen dient deze volgens de NEN 1010 aan te worden gelegd. Dit geldt zowel voor nieuwe installaties in bestaande kunstwerken als bij nieuw te bouwen kunstwerken. Machinerichtlijn Kunstwerken met bewegende onderdelen dienen te voldoen aan de machinerichtlijn, een richtlijn uit het Warenbesluit Machines. De machinerichtlijn geeft de veiligheids- en gezondheidsvoorschriften, inclusief de minimale eisen, aan machines, hijs- en hefgereedschappen, kabels enzovoort. Deze richtlijn is nodig om CE-markering 1 toe te passen op dergelijk apparaten en bestaat uit een aantal onderdelen. Welke van toepassing zijn kan per kunstwerk verschillen. Bij de voorbereiding moet worden uitgezocht welke onderdelen van toepassing zijn. De eisen zijn dus niet vrijblijvend maar wettelijk vastgelegd. 2.2 Gemeentelijk beleid Kwaliteit Op Maat In de gemeente Meppel wordt de kwaliteit van de openbare ruimte uitgedrukt in kwaliteitsbeelden, dit noemen wij Kwaliteit Op Maat (KOM). De Kwaliteitscatalogus openbare ruimte 2013 van het CROW 2 wordt gebruikt om de kwaliteitsniveaus van de verschillende onderdelen in de openbare ruimte aan te geven. In deze catalogus zijn ook de verschillende kwaliteitsbeelden, variërend van A+ tot D, van de kunstwerken beschreven. Deze beschrijving beperkt zich tot de mate van bekladding of beplakking van een kunstwerk. De technische kwaliteit van een kunstwerk wordt nagenoeg niet benoemd. Bij kunstwerken is vooral deze technische kwaliteit van belang voor het goed functioneren. De combinatie van de 1 CE markering: Een CE markering geeft aan dat een product voldoet aan de daarvoor geldende regels binnen de Europese Economische Ruimte. 2 CROW: Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Weg- en Waterbouw. 5
grote diversiteit aan kunstwerken samen met de specifieke technische eisen die worden gesteld per type kunstwerk maakt het nagenoeg onmogelijk om de technische kwaliteit van de kunstwerken uit te drukken volgens KOM. Met het uitvoeren van goed onderhoud kan het goed functioneren worden gegarandeerd en blijft het uiterlijk van de kunstwerken op een maatschappelijk aanvaardbaar niveau. Discriminerende uitingen worden direct na melding verwijderd. Duurzaam inkopen Meppel heeft een handleiding duurzaam inkopen. Duurzaam inkopen is het rekening houden met milieu- en sociale aspecten in alle fasen van het inkoopproces. Bij milieuaspecten gaat het bijvoorbeeld om het effect van een product, dienst of werk op het milieu, bijvoorbeeld door energie- of materiaalgebruik. Bij sociale aspecten spelen thema s als kinderarbeid en mensenrechten. Deze handleiding is van toepassing op alle producten of diensten die de gemeente inkoopt, dus ook voor het onderhoud van de kunstwerken. Dukdalf Wachthaven Social return De gemeente Meppel wil het bedrijfsleven betrekken bij het inschakelen van personen met een grote(re) afstand tot de arbeidsmarkt en leerlingen bij de uitvoering van gemeentelijke opdrachten. In de bestekken wordt het vereiste opgenomen dat 5% van de aanneemsom moet worden besteed aan social return. Social return wordt toegepast bij opdrachten vanaf 100.000,- als de contactpersoon social return van de gemeente aangeeft dat voor de betreffende opdracht uitkeringsgerechtigden of leerlingen beschikbaar zijn. Doorvaarthoogte vast bruggen Op 9 november 2012 is in de gemeenteraad van Meppel een motie aangenomen om een doorvaarthoogte van minimaal 1,50 meter bij vaste bruggen te realiseren wanneer deze worden vervangen. Het uitgangspunt hierbij is dat dit budgetneutraal kan worden uitgevoerd. 6
3 Huidige situatie Meppel heeft een gevarieerd areaal aan kunstwerken. Om een beeld te krijgen van de omvang van het onderhoud aan de kunstwerken is het van belang om zowel de kwantiteit als de kwaliteit van het bestaande areaal inzichtelijk te hebben. 3.1 Kwantiteit areaal 3.1.1 Beheerprogramma Het te beheren areaal van de gemeente Meppel wordt bijgehouden in het programma Smart Asset Management (SAM). In dit beheerpakket zijn alle kunstwerken opgenomen die de gemeente Meppel in haar beheer heeft. Door regelmatig inspecties uit te voeren en de resultaten hiervan in te voeren in SAM kan een technische en financiële planning worden gegenereerd. Daarnaast zorgt een regelmatige inspectie van het areaal dat schadebeelden tijdig gesignaleerd worden en opgelost worden waarmee kapitaalvernietiging kan worden voorkomen. Sluisbrug 7
3.1.2 Gemeentelijk areaal Door haar geografische ligging heeft Meppel altijd nauwe banden gehad met de beroeps- en pleziervaart. Meppel heeft vijf havens/aanlegvoorzieningen voor de beroepsvaart en vier locaties waar de pleziervaart kan aanmeren. Daarnaast heeft de gemeente een woonschepenhaven in haar areaal. Op deze locaties zijn diverse kunstwerken aanwezig, variërend van damwanden tot steigers. Vier grote waterstromen doorkruisen Meppel en er zijn veel bruggen nodig om de bereikbaarheid en een goede verkeersafwikkeling van de stad te waarborgen. Daarnaast kent Meppel waterrijke wijken als Berggierslanden en Danninge Erve Zuid in Nijeveen waar de nodige kunstwerken aanwezig zijn. In tabel 1 zijn de hoeveelheden van het areaal Meppel uitgesplitst naar type. Bruggen (beweegbaar) 10 Bruggen (vast) 94 Geluidsscherm 2399 m Oeverconstructie (metselwerk) 2213 m Oeverconstructie (staal) 2183 m Oeverconstructie (hout) 10863 m Oeverconstructie (beton) 2619 m Sluis 1 Steigers 42 Tunnels 3 5 Viaducten 2 Tabel 1: kunstwerken areaal gemeente Meppel. De vervangingswaarde van het totale areaal kunstwerken in de gemeente is circa 55.000.000,- (bron: SAM 1-11-2017). Met goed onderhoud kan de technische levensduur optimaal worden gebruikt waardoor kostbare vervangingen op het juiste moment worden uitgevoerd. Duikers zijn niet opgenomen in het plan. Een duiker heeft als doel het doorvoeren van water ter plaatse van een obstakel in een watergang. Het beheer en onderhoud van duikers behoort bij het slootonderhoud en worden daarom hier niet Heugelstang Zuiderbrug verder behandeld. 3 De gemeente Meppel heeft 2 tunnels volledig in haar beheer, de Vleddertunnel onder de Burgemeester Knopperslaan en de Westerstouwetunnel, de overige tunnels worden samen met ProRail of de provincie beheerd. 8
3.1.3 Areaal derden Niet op alle kunstwerken in de gemeente Meppel berust de beheer- en onderhoudsplicht bij de gemeente. Ook Rijkswaterstaat, de provincie en het waterschap hebben kunstwerken in het beheer. In dit plan wordt uitgegaan van eigendom en beheerplicht op basis van verticale natrekking. Onder verticale natrekking wordt verstaan dat als een kunstwerk op gemeentelijke grond staat de gemeente verantwoordelijk is voor het beheer en onderhoud. Uitzondering hierop zijn de kunstwerken waar afspraken over zijn gemaakt, bijvoorbeeld de damwanden in de Sethehaven, bij de verkoop van een perceel gaat het eigendom en het beheer van de damwand naar de perceeleigenaar. Deze kunstwerken zijn dan ook niet opgenomen in het areaal van de gemeente. Op dit moment is de gemeente in overleg met de provincie en het waterschap over het te beheren en te onderhouden areaal van oeverconstructies waarvan de beheerplicht niet duidelijk is. Afhankelijk van de uitkomsten van dit overleg kan het areaal en dus de planning worden aangepast. Oeverconstructies op particulier terrein moeten worden onderhouden door de perceeleigenaar (o.a. in Nijeveen, Oosterboer en Berggierslanden). 3.2 Kwaliteit areaal 3.2.1 Technische kwaliteit vs. KOM De technische kwaliteit van de kunstwerken wordt niet uitgedrukt in beeldkwaliteit letters zoals deze bij KOM (Kwaliteit Op Maat) wordt gebruikt. Binnen deze methodiek is er te weinig ruimte om voor alle typen kunstwerken alle mogelijke schadebeelden uit te drukken in letters. De verzorgingsstaat van Kunststofbrug Weidelint de kunstwerken kan wel worden uitgedrukt in beeldkwaliteit letters. De procentuele bedekkingsgraad van het kunstwerk met graffiti of beplakking wordt dan als maatstaf gebruikt. Het algemene beeld is dat het merendeel van de kunstwerken in de gemeente nagenoeg schoon blijft. Enkele kunstwerken, vooral op afgelegen locaties, worden wel beklad met graffiti. De ervaring leert dat schoonmaken van het kunstwerk vaak een averechts effect heeft. Na het schoonmaken is het kunstwerk 9
binnen korte tijd weer beklad met graffiti. Gezien het feit dat de verzorgingsstaat slechts een zeer beperkt beeld weergeeft van de kwaliteit van de kunstwerken wordt deze niet meegenomen in de kwaliteitsmeting van de openbare ruimte volgens KOM. 3.2.2 Huidige kwaliteit Anders dan bij bijvoorbeeld wegen kan de kwaliteit van een kunstwerk niet eenvoudig in een grafiek worden weergegeven. Een kunstwerk voldoet aan de eisen die er aan gesteld mogen worden, of het voldoet niet. Het esthetisch voorkomen van een kunstwerk kan wel in een grafiek worden gezet maar de beeldkwaliteit van een kunstwerk zegt niets over het functioneren. Over het algemeen kan worden gesteld dat het huidige areaal voldoet aan de functionele eisen die een gebruiker er aan mag stellen. Enkele kunstwerken zijn aan het einde van hun technische levensduur en moeten de komende periode worden vervangen. In paragraaf 5.3 is een tabel opgenomen van de kunstwerken die de komende jaren worden vervangen. Passantenhaven Rogat 10
3.3 Huidige beheerstrategie kunstwerken Onderhoud in de gemeente Meppel wordt uitgevoerd op basis van lokale kennis en gerichte inspecties. Reguliere werkzaamheden als conserveren en smeren van bewegende onderdelen worden structureel uitgevoerd. Daarnaast worden incidentele werkzaamheden uitgevoerd om het veilig gebruik van de kunstwerken te waarborgen. Brug 't Heuivak 11
4 Beheervisie onderhoud kunstwerken Goed onderhoud op het juiste moment is noodzakelijk om de theoretische levensduur van een kunstwerk optimaal te benutten. Het vervangen van kunstwerken kan een flinke impact op de omgeving hebben. Optimaal gebruik maken van de theoretische technische levensduur is daarom gewenst om overlast en voortijdige uitgaven voor vernieuwing te voorkomen. 4.1 Inspecties Om te allen tijde inzicht te hebben in de kwaliteit van de kunstwerken zijn regelmatige inspectie noodzakelijk. Met deze inspecties kunnen schadebeelden in een vroeg stadium worden gedetecteerd en kunnen Eshuisbrug maatregelen worden genomen. Door de verscheidenheid aan kunstwerken, schadebeelden en de impact hiervan op het kunstwerk wordt geadviseerd om verschillende inspecties met verschillende frequenties te hanteren. 4.1.1 Visuele inspectie Eens per jaar dient er een visuele inspectie worden uitgevoerd. Deze visuele inspectie wordt door de beheerder van de kunstwerken gedaan. Zaken die bij deze inspectie worden gecontroleerd zijn (onder andere): - Schilderwerk van het kunstwerk; - Slijtlagen; - Loszittende onderdelen; - Aanwezigheid van begroeiing (vooral bij remmingswerken en gordingen); - Algemene uitstraling; - Monitoren van schadebeelden geconstateerd bij een specifieke inspectie. 12
De resultaten van deze visuele inspectie worden in SAM gezet om een korte termijnplanning te genereren. Afhankelijk van de urgentie kan de cyclus van het onderhoudswerk worden aangepast. 4.1.2 Specifieke inspectie Een specifieke inspectie wordt uitgevoerd naar aanleiding van een visuele inspectie of anders eens per tien jaar. Bij deze inspectie worden de verschillende onderdelen van de kunstwerken grondig onderzocht. Afhankelijk van de resultaten van de specifieke inspectie in het mogelijk dat de planning voor het groot onderhoud wordt aangepast. 4.1.3 NEN 3140 inspectie De beweegbare bruggen en de sluis in Meppel hebben een elektrische installatie om het kunstwerk te bedienen. Deze elektrische installaties moeten eens in de vijf jaar volgens de NEN 3140 norm worden gekeurd. Het is niet noodzakelijk dat de installaties bij elke inspectie aan de vigerende NEN norm moeten voldoen. Echter wanneer er mankementen worden gevonden dienen deze zodanig worden hersteld dat deze voldoen aan de laatste NEN norm. Tunnel Westerstouwe 13
4.2 Onderhoudsintervallen Onder het begrip kunstwerken vallen vele soorten bouwwerken, welke ook nog eens met verschillende materialen zijn uitgevoerd. Hierdoor is er geen eenduidig onderhoudsinterval vast te stellen voor gelijke typen kunstwerken. In tabel 2 zijn de verschillende onderhoudsintervallen weergegeven. Dit zijn theoretische intervallen. Het gebruik en de locatie van een kunstwerk kan het onderhoudsregime beïnvloeden. Het (eventueel) aanpassen van het onderhoudsmoment wordt bepaald tijdens de visuele inspecties. Onderdeel: Smeren bewegende onderdelen Reinigen leuningen Reinigen bovenbouw bruggen Reinigen geluidsscherm Klein mechanisch onderhoud Ontdoen van begroeiing Conserveren staal Herstellen slijtlaag Reinigen afvoergoten tunnels Onderhoud elektrisch Onderhoud voegovergangen Onderhoud lichte oeverconstructies Onderhoud zware oeverconstructies Tabel 2: onderhoudsinterval kunstwerken. Interval: 3x per jaar 1x per 3 jaar 1x per 5 jaar 1x per jaar 1x per jaar 1x per jaar 1x per 10 jaar 1x per 10 jaar 1x per 2 jaar 1x per 15 jaar 1x per 40 jaar 1x per 15 jaar 1x per 30 jaar Beschoeiing Oosterboer 14
4.3 Vervangingsintervallen Een kunstwerk heeft een maximale technische levensduur welke, ondanks goed regulier onderhoud, uiteindelijk wordt bereikt. Geen kunstwerk is gelijk, verschillende bouwmaterialen, locaties, belastingen en uitgevoerd onderhoud zijn mede bepalend voor de levensduur van een kunstwerk. Het vervangen van een kunstwerk kan kostbaar zijn en daarom is het noodzakelijk om in de planning rekening te houden met theoretische levensduren. Deze theoretische levensduur is geen vaststaand feit, een kunstwerk wordt pas vervangen als veilig gebruik niet meer gewaarborgd kan worden. In tabel 3 zijn de theoretische levensduren van de verschillende kunstwerken weergegeven. Kunstwerk type: Brug beweegbaar (staal) Brug beweegbaar (hout) Brug vast (beton) Brug vast (staal) Brug vast (hout) Kunststof constructies Oeverconstructies (beton) Oeverconstructies (staal) Oeverconstructies (hout) Oeverconstructies (metselwerk) Sluis Steiger (hout) Tunnel (beton) Tabel 3: Theoretische levensduur kunstwerken. Theoretische levensduur: 80 jaar 60 jaar 80 jaar 80 jaar 35 jaar 80 jaar 60 jaar 60 jaar 35 jaar 80 jaar 100 jaar 35 jaar 80 jaar 4.4 Uitvoering De visuele inspecties worden uitgevoerd door de eigen organisatie. Specifieke inspecties worden uitgevoerd door gespecialiseerde adviesbureaus. De werkzaamheden aan een kunstwerk worden ook uitgevoerd door gespecialiseerde bedrijven. Niet specialistisch werk kan worden uitgevoerd door instanties als de explore Groep of Reestmond. Geluidsscherm Europalaan 15
4.5 Technische installaties De 10 beweegbare bruggen zijn uitgerust met een technische installatie om deze te kunnen bedienen. Onder het begrip technische installatie vallen alle onderdelen die noodzakelijk zijn voor het veilig bedienen van deze bruggen. Voorbeelden van de verschillende onderdelen van een technische installatie zijn de brugbesturing (om de brug open en dicht te zetten), slagbomen en de land- en scheepvaartseinen. De Eshuisbrug, de Kaapbruggen en de Galgenkampbrug worden door Rijkswaterstaat op afstand bediend vanuit Zwartsluis. Dit is ook een technische installatie. De gemeente heeft het beheer van de hard- en software die in Zwartsluis staat en huurt de glasvezelkabel waar het signaal over wordt verzonden. Deze kabel is niet aangesloten op het internet en wordt enkel gebruikt voor het bedienen van de eerder genoemde bruggen. 4.6 Saneren van kunstwerken Kunstwerken die aan het einde van de technische levensduur zijn worden onderzocht op nut en noodzaak. Kunstwerken die niet meer nodig zijn als gevolg van ontwikkelingen kunnen worden gesaneerd. De sanering van een kunstwerk met een vervangingswaarde lager dan 50.000,- wordt afgestemd met het college. Het saneren van een kunstwerk waarvan de vervangingswaarde hoger ligt dan dit bedrag wordt afgestemd met de gemeenteraad. 16
5 Beheer, onderhoud en vervanging 5.1 Beheer, inspectie en onderzoek De kwaliteit van het areaal moet inzichtelijk zijn om goed beheer uit te voeren. Globale inspecties naar de kwaliteit worden door de gemeente zelf uitgevoerd. Specifieke inspecties worden door gespecialiseerde bedrijven uitgevoerd. De jaarlijkse kosten voor dit soort specifieke onderzoeken zijn 20.000. De licentiekosten en hostingkosten voor het beheerprogramma SAM bedragen 1.500,- per jaar. De jaarlijkse beheerkosten voor de op afstand bedienbare bruggen bedraagt 23.000,-. In deze kosten zit het onderhoud van de hard- en software in Zwartsluis en de datakosten. 5.2 Onderhoud kunstwerken Er is een planning gemaakt van de onderhoudswerkzaamheden die aansluit bij de beheervisie uit hoofdstuk 4. De kosten voor het onderhoud zijn weergegeven in grafiek 4. Het onderhoud op de korte termijn (0 tot 5 jaar) wordt bepaald door de combinatie van de leeftijd van het kunstwerk en de uitgevoerde inspectie. Deze planning is dus een kwalitatieve planning waarin de afweging is gemaakt of het onderhoud noodzakelijk is. grafiek 4: kosten onderhoud kunstwerken 2018-2022. De benodigde kosten voor onderhoud variëren behoorlijk per jaar. In de financiële planning zit een vast bedrag voor het regulier onderhoud en vernieuwing van lichte constructies (kleine steigers of kleine houten bruggen) van ruim 125.000,-. De kosten voor het groot onderhoud 17
variëren ook jaarlijks. In 2019 zijn de kosten voor groot onderhoud beperkt, maar in 2020 worden de kosten voor groot onderhoud geschat op 247.000,-. Gemiddeld gezien is er tot 2022 jaarlijks een bedrag van 255.000,- nodig voor regulier onderhoud. Als de periode 2023-2027 wordt beschouwd is er in die periode jaarlijks een gemiddeld bedrag van 431.000,- nodig voor het onderhoud (grafiek 5). Dit is fors meer dan het gemiddelde benodigd voor de periode 2018-2022. grafiek 5: gemiddelde kosten onderhoud kunstwerken 2023-2027 Uit de grafieken 4 en 5 blijkt dat de kosten voor het onderhoud jaarlijks sterk variëren. Dit komt door de verschillen in het areaal, toegepaste materialen en bouwjaren. Dit is in de grafieken vooral te zien in de jaren 2020, 2025 en 2026. Deze pieken in onderhoudskosten worden veroorzaakt door grootschalige onderhoudswerkzaamheden aan het viaduct in de Oosterbroekenweg, de Bekinkbaan en de Eshuisbrug. 18
Sluis Meppel 5.3 Vervanging kunstwerken Kunstwerken waar het veilig gebruik met regulier klein of groot onderhoud niet meer te garanderen is, moeten worden vervangen. Deze kunstwerken zijn aan het einde van de technische levensduur. De kunstwerken die tijdens de looptijd van dit beheerplan moeten worden vervangen staan in tabel 6. In de tabel 6 en 7 wordt uitgegaan van een 1 op 1 vervanging van het bestaande kunstwerk. Als wordt gekozen voor een andere uitvoering van het kunstwerk kan dit kostenverhogend werken. Kunstwerk: Jaar: Raming: Brug Ceintuurbaan (Oude Vaart) 2019 1.288.000 Brug Comm. de Vos v. 2020 1.127.000 Steenwijklaan Damwand 2021 718.500 Mallegatsgracht/Eendrachtstraat 4 Oeverbescherming Bleekerseiland 5 2022 54.000 Val Galgenkampbrug 6 2022 700.000 Tabel 6: te vervangen kunstwerken 2018-2022 7. Een doorkijk naar de te vervangen kunstwerken in de periode 2023-2027 is weergegeven in tabel 7. In de tabel staan de theoretische vervangingsmomenten. Nader onderzoek moet uitwijzen of de kunstwerken 4 Het krediet voor het vervangen van de damwand langs het Mallegat moet nog worden aangevraagd in de PPN 2019-2022. 5 Het krediet voor het vervangen van de oeverbescherming rond het Bleekerseiland moet nog worden aangevraagd in de PPN 2019-2022. Planjaar is 2022. Als hier een ontwikkeling plaatsvindt, kan dit aanleiding zijn om deze werkzaamheden eerder uit te voeren. 6 De val van de Galgenkampbrug wordt om de vijf jaar technisch onderzocht. De laatste inspectie is in 2017 uitgevoerd. Vervanging kan worden uitgesteld tot 2022. 7 Prijzen op basis van prijspeil 1-1-2018, inclusief VAT kosten. 19
ook daadwerkelijk moeten worden vervangen of dat dit verder in de toekomst ligt. De kosten in tabel 7 zijn de geraamde kosten voor het vervangen van het genoemde kunstwerk. Een kunstwerk heeft vaak een nauwe relatie met de omgeving. Hierdoor kan het benodigd bedrag voor vervanging afwijken wanneer er een definitieve besteksraming wordt opgesteld. Vanwege de variatie in de nabije omgeving is hier geen eenduidig bedrag voor te noemen. Als voorbeeld, het vervangen van een damwand langs een laad/loskade is kostbaarder dan het vervangen van eenzelfde soort damwand langs een groene oever. Kunstwerk: Jaar: Raming: Diverse oeverconstructies 2025 247.000 Oosterboer Diverse oeverconstructies 2025 274.000 kantorenpark Blankenstein Oeverconstructie vijver t Heuivak 2025 42.000 Remmingswerken Eshuisbrug 2026 1.077.000 Dukdalven Eshuisbrug 2026 55.000 Cees Ravenbrug 2026 67.000 Boothelling Westeinde 2026 35.000 Remmingswerken Kaapbruggen 2027 632.000 Dukdalfopzetters Kaapbruggen 2027 249.000 Remmingswerken Boazbrug 2027 63.000 Brug De Bloemen t.h.v. N375 2027 53.000 Tabel 7: te vervangen kunstwerken 2023-2027 8 8 Prijzen op basis van prijspeil 1-1-2018, inclusief VAT kosten. 20
Drijvende steigers Westeinde 21
6 Advies beleid onderhoud kunstwerken 6.1 Beheer advies Om veilig gebruik van de kunstwerken te garanderen is goed onderhoud noodzakelijk. Daarnaast wordt hiermee de technische levensduur maximaal benut. Geadviseerd wordt om het onderhoud aan, en het vervangen van kunstwerken conform het regime uit hoofdstuk 5 uit te voeren. 6.2 Financieel advies Het benodigde exploitatiebudget voor onderhoud civiele kunstwerken staat weer gegeven in tabel 8. (bedragen in euro's) 2018 2019 2020 2021 2022 regulier onderhoud 125.334 127.841 130.397 133.005 135.666 groot onderhoud 120.945 31.740 246.824 67.598 155.458 onderzoekskosten 20.000 20.000 20.000 20.000 20.000 software 1.500 1.500 1.500 1.500 1.500 afschrijving 107.344 151.057 151.057 183.257 211.432 rente 82.787 129.322 166.063 178.338 183.722 totaal 457.910 461.460 715.841 583.698 707.778 Tabel 8: benodigd exploitatiebudget 2018 2022. De kosten voor civieltechnisch onderhoud fluctueren per jaar. Gemiddeld gaat het om 255.000,- per jaar. Vanuit beheer openbare ruimte wordt geadviseerd om jaarlijks het benodigde budget op te nemen. Hierdoor ontstaan schommelingen in de begroting, risico op voor- en nadelen bij jaarrekening, omdat werkzaamheden niet altijd binnen een kalenderjaar kunnen worden afgerond. Meerdere onderhoudswerken aan een object worden volgtijdig uitgevoerd. Hierdoor is het aan de voorkant niet altijd mogelijke een exacte planning te maken en is het lastig te voorspellen of werk in jaar 1 of 2 uitgevoerd, danwel afgerond is. Dit leidt mogelijk tot nadere toelichting bij de jaarrekening en aanvullende budgetaanvragen bij bestuursrapportage. Ook voor PPN nieuwe jaarschijven zal groot onderhoud gemeld moeten worden en is afweging, gezien de noodzaak, nagenoeg niet mogelijk. 22
Naast het regulier onderhoud vindt er ook vervanging van kunstwerken plaats. In het investeringsprogramma worden kredieten voor vervanging van kunstwerken opgenomen. Jaarlijks wordt bij de perspectiefnota de afweging gemaakt welke vervanging wanneer noodzakelijk is. Aanlegsteiger wachthaven 23
7 Risicoparagraaf Het is nagenoeg onmogelijk om alle kunstwerken in de gemeente Meppel in nieuwstaat te houden, dit is ook niet nodig. Door planmatig onderhoud te plegen kan een kunstwerk blijven functioneren zonder dat deze in een nieuwstaat verkeert. De kans op een ongeval als gevolg van de onderhoudsstaat blijft echter altijd aanwezig, goed onderhoud minimaliseert deze kans. Vervanging bij einde technische levensduur is noodzakelijk om de bereikbaarheid en veiligheid binnen de gemeente te waarborgen. Een afsluiting van een kunstwerk als gevolg van achterstallig onderhoud moet worden voorkomen. De impact van een afsluiting verschilt per kunstwerk maar kan groot zijn. Een brug in een belangrijke verkeersader die moet worden afgesloten zorgt er voor dat de bereikbaarheid van de stad of een dorp in het geding komt. Een omleidingsroute is, anders dan bij wegen, niet altijd voorhanden of heeft grote gevolgen voor de weggebruikers. 24