Compendium van het personenen familierecht

Transcriptie

1 Mevr. prof. mr. S.F.M. Wortmann Mevr. mr. J. van Duijvendijk-Brand Compendium van het personenen familierecht Tiende druk y> Kluwer a Wolters Kluwer business Deventer

2 INHOUDSOPGAVE Voorwoord / V Hoofdstuk 1 Inleiding/1 1 Algemeen /1 2 Inhoud van Boek 1: personenen familierecht / 2 3 Literatuur over personenen familierecht / 2 Hoofdstuk 2 De algemene bepalingen (titel 1) / 4 4 Het begrip persoon / 4 5 Begin en einde van de persoonlijkheid / 4 6 Bloed- en aanverwantschap; familie- en gezinsleven / 5 6a Het Marckx-arrest / 8 Hoofdstuk 3 De nationaliteit /11 7 Inleiding/11 8 Verkrijging, verlening, verlies en vaststelling van het Nederlanderschap /12 9 Nationaliteit en internationaal privaatrecht /16 Hoofdstuk 4 De naam (titel 2) /17 10 Functie van de naam /17 11 Verkrijging en wijziging van de geslachtsnaam /17 12 Bewijs van de geslachtsnaam / Verkrijging en wijziging van voornamen / Bescherming van de naam / Naam van echtgenoten en geregistreerde partners / Internationaal privaatrechtelijke aspecten / 23 IX

3 Inhoudsopgave Hoofdstuk 5 De woonplaats (titel 3) / Inleiding/24 18 De zelfstandige woonplaats / De afhankelijke woonplaats / De vrijwillig gekozen woonplaats / De noodzakelijk gekozen woonplaats / 27 Hoofdstuk 6 De burgerlijke stand (titel 4) / Inleiding/28 23 De geboorteakte / De overlijdensakte / Latere vermeldingen; akten van inschrijving en inschrijving van buitenlandse akten / Bewijskracht van de akten; openbaarheid van de registers / 32 26a Weigering een akte op te maken / Aanvulling en wijziging van de registers / 34 27a Transseksualiteit / 35 Hoofdstuk 7 Hethuwelijk(titel5)/37 28 Inleiding/37 29 De absoluut inwendige huwelijksvereisten / De relatief inwendige huwelijksvereisten / De uitwendige huwelijksvereisten (formaliteiten) / Stuiting van het huwelijk / Voltrekking van het huwelijk / Nietigverklaring van een huwelijk / Gevolgen van de nietigverklaring / Bewijs van het bestaan van het huwelijk / Internationaal privaatrechtelijke aspecten / 53 Hoofdstuk 8 Het geregistreerd partnerschap (titel 5A) / 55 37a Inleiding/55 37b Geregistreerd partnerschap en huwelijk: verschillen / 56 37c Vereisten voor het aangaan van een geregistreerd partnerschap, stuiting, voltrekking, nietigverklaring / 57 37d Wijzen waarop het geregistreerd partnerschap eindigt / 57

4 Inhoudsopgave 37e Beeindiging van het geregistreerd partnerschap met wederzijds goedvinden / 58 37f Ontbinding van het geregistreerd partnerschap / 60 37g Omzetting van een geregistreerd partnerschap in een huwelijk / 60 37h Internationaal privaatrechtelijke aspecten / 61 Hoofdstuk 9 Het huwelijksvermogensrecht (titel 6-8) / Inleiding / 63 A Algemene regels met betrekking tot rechten en verplichtingen van echtgenoten (titel 6) Rechten en verplichtingen van echtgenoten / De wederzijdse verplichting elkander het nodige te verschaffen / De kosten der huishouding / Draagplicht voor kosten der huishouding / Draagplicht voor kosten die geen kosten der huishouding zijn / Fourneerplicht / De verplichting om huishoudgeld te verschaffen / Afwijking van de hoofdregel bij overeenkomst / Rechten en verplichtingen tussen echtgenoten die niet samenwonen / Verruimde aansprakelijkheid voor huishoudelijke schulden (art. 1:85)/75 49 Bevrijding van aansprakelijkheid voor de in art. 1:85 lid 1 genoemde schulden / Beschermende voorschriften (art. 1:88 en 1:89) / Art. 1:88, sub a; bescherming van het woonmilieu / Art. 1:88, sub b; bescherming tegen vrijgevigheid / Art. 1:88, sub c; bescherming tegen grotefinancielerisico's / Art. 1:88, sub d; koop op afbetaling / Rechterlijke vervanging van de vereiste toestemming / De sanctie; vernietigbaarheid (art. 1:89) / Bestuur (art. 1:90) / Bestuursopdracht (art. 1:91)/ Derdenbescherming (art. 1:92)/ Van tafel en bed gescheiden echtgenoten (art. 1:92a) / 90 B De wettelijke (algehele) gemeenschap van goederen (titel 7)/91 61 De begrippen wettelijke gemeenschap van goederen en huwelijksgemeenschap / 91 XI

5 XII Inhoudsopgave 62 Het karakter van de huwelijksgemeenschap / Wat omvat de gemeenschap? / Goederen verkregen onder een uitsluitingsclausule / Verknochte goederen / Schulden: draagplicht (gemeenschapsschulden en verknochte schulden) / Schulden; aansprakelijkheid en verhaal / Schulden; vergoedingsrechten (reprises en recompenses) / Bestuur over goederen der gemeenschap / De bestuursregeling met betrekking tot beroeps- of bedrijfsgoederen / De sanctie bij overschrijding van bestuursmacht / Verplichting tot informatieverschaffing (art. 1:98) / Ontbinding van de gemeenschap (art. 1:99) / Gevolgen der ontbinding (art. l:100t/m 1:108)/ Het bestuur over de ontbonden gemeenschap / Scheiding en deling van de ontbonden huwelijksgemeenschap (art. 1:100)/ Aansprakelijkheid en draagplicht (voor reeds bestaande schulden) na ontbinding van de huwelijksgemeenschap (art. 1:102) / De afstand der gemeenschap (art. 1:103 t/m 1:108) / De dubbele afstand (art. 1:108) / Opheffing van de gemeenschap van goederen (art. 1:109 t/m 1:113 BW)/ Enkele bijzondere vragen naar aanleiding van de ontbinding van de gemeenschap door echtscheiding; belangrijke activa en de rol van het echtscheidingsconvenant /HI 82 De rol van de goede trouw (redelijkheid en billijkheid) bij de verdeling/114 C. Huwelijkse voorwaarden (titel 8)/ Karakter van huwelijkse voorwaarden / De inwerkingtreding van huwelijkse voorwaarden / Derdenbescherming / Huwelijkse voorwaarden door handelingsonbekwamen (art. 1:117 lid 1)/ Stelsels van huwelijksgoederenrecht / Uitsluiting van iedere gemeenschap van goederen / De gemeenschap van vruchten en inkomsten en die van winst en verlies / De baten der gemeenschap / De lasten der gemeenschap / Goederen en schulden die behoren tot een beroep of bedrijf /126

6 Inhoudsopgave 93 Verrekenbedingen / Algemene regels voor verrekenbedingen / De periodieke verrekenbedingen / Finale verrekenstelsels / Bewijsvoorschriften (art. 1:130 en 131 BW en 61 e.v. Fw) / Giften bij huwelijkse voorwaarden (afd. 3, art. 1:146 t/m 1:148)/138 D. Varia/139 98a Internationaal privaatrechtelijke aspecten /139 Hoofdstuk 10 Ontbinding van het huwelijk en scheiding van tafel en bed (titel 9 en 10) / Inleiding / Wijzen waarop het huwelijk eindigt / Echtscheiding: algemene regels / Echtscheiding op verzoek van een van de echtgenoten / Echtscheiding op gemeenschappelijk verzoek / Gevolgen van echtscheiding / Scheiding van tafel en bed / Gevolgen van scheiding van tafel en bed / Einde van scheiding van tafel en bed: verzoening / Ontbinding van het huwelijk na scheiding van tafel en bed / Procedure / Internationaal privaatrechtelijke aspecten /171 Hoofdstuk 11 Afstamming en adoptie (titel 11 en 12) / Inleiding/ Rechtsgevolgen van het al dan niet in familierechtelijke betrekking staan tot een ouder / Nieuwe voortplantingstechnieken; terminologie / Tijdens huwelijk geboren kinderen / Ontkenning van het vaderschap van tijdens huwelijk of binnen 306 dagen na ontbinding door de dood daarvan geboren kinderen / Rechtskarakter, vorm en gevolgen van erkenning / Nietigheid van de erkenning; vervanging van de toestemming tot erkenning/ Vernietiging van de erkenning / Gerechtelijke vaststelling van het vaderschap / Inroeping en betwisting van staat van een kind / Adoptie; karakter; een- en tweepersoonsadoptie /190 XIII

7 XIV Inhoudsopgave 122 Bijzondere voorwaarden voor en gevolgen van adoptie / Internationaal privaatrechtelijke aspecten /196 Hoofdstuk 12 Minderjarigen en het over hen uitgeoefende gezag (titel 13 en 14) / Inleiding / Handelingsonbekwaamheid van minderjarigen / Handlichting / Raad voor de kinderbescherming; gezagsregister / Gezag; algemene uitgangspunten / Het gezag over de persoon van de minderjarige / Gezamenlijke gezagsuitoefening door ouders / Gezamenlijke gezagsuitoefening door een ouder en zijn partner / a Geschillen over gezamenlijke gezagsuitoefening / Gezagsuitoefening door een ouder alleen / Door de rechter opgedragen gezagsuitoefening door een ouder alleen / Het bewind over het vermogen van het kind en zijn vertegenwoordiging / Het vruchtgenot / Beperking van het gezag; ondertoezichtstelling / Ontheffing en ontzetting van het gezag / Blokkaderecht van pleegouders / Voogdij / Gezamenlijke voogdij / De rechtspersoon-voogd / Ontslag / Ondertoezichtstelling; ontzetting / Uitoefening van de voogdij wat betreft het vermogen van de minderjarige, het voogdijbewind / Rekening en verantwoording bij het einde van de voogdij / Internationaal privaatrechtelijke aspecten / 235 Hoofdstuk 13 Omgang met en informatie over minderjarige kinderen (titel 15) / Inleiding / Omgang tussen ouder en het kind / a Omgang van anderen dan ouders en het kind / b Handhaving van omgangsregelingen / Informatie en consultatie / a Wijziging van omgangs-, informatie- en consultatiebeslissingen / b Verzoeken van het kind zelf / 244

8 Inhoudsopgave Hoofdstuk 14 Curatele (titel 16)/ Inleiding / De ondercuratelestelling / Gevolgen van de curatele / Einde van de curatele / De niet onder curatele gestelde geestelijk gestoorde / Internationaal privaatrechtelijke aspecten / 251 Hoofdstuk 15 Levensonderhoud (titel 17) / Grondslagen en karakter van de verplichting tot levensonderhoud / Gerechtigden en verplichten tot levensonderhoud / Verplichting tot levensonderhoud op grand van bloed- en aanverwantschap / Rangorde van gerechtigden en verplichten / Inhoud en omvang van de verplichting tot levensonderhoud tussen bloed- en aanverwanten / Vaststelling, wijziging en indexering van de verplichting tot levensonderhoud / De verplichting jegens minderjarige en jonge meerderjarige kinderen / Internationaal privaatrechtelijke aspecten / 264 Hoofdstuk 16 Afwezigheid en vermissing (titel 18) / Voorzieningen in geval van afwezigheid / Personen wier bestaan onzeker is / Verklaring van vermoedelijk overlijden / Vaststellen van overlijden in bijzondere gevallen / 269 Hoofdstuk 17 Beschermingsbewind (titel 19) / Inleiding; verhouding tot curatele en mentorschap / De onderbewindstelling / Gevolgen van de onderbewindstelling / Einde van het bewind / 277 XV

9 XVI Inhoudsopgave Hoofdstuk 18 Mentorschap (titel 20) / a Inleiding; verhouding tot curatele en beschermingsbewind / b De instelling van het mentorschap / c Gevolgen van het mentorschap / d Einde van het mentorschap / 283 Hoofdstuk 19 Procesrecht in zaken van personenen familierecht / e Inleiding / f Verzoekers, belanghebbenden en anderen / g Het verloop van de procedure / 286 Hoofdstuk 20 Erfrecht / Algemeen / Literatuur over erfrecht / Voorwaarden voor erfopvolging / 291 Erfopvolging bij versterf/ Wie zijn erfgenamen bij versterf? / Erfopvolging uit eigen hoofde of bij plaatsvervulling / Het parentele stelsel / De erfdelen / De wettelijke toedeling van de nalatenschap aan de langstlevende echtgenoot en de kinderen / De wilsrechten van de kinderen en de uitoefening ervan / Afwijking bij uiterste wilsbeschikking / 303 Erfopvolging bij testament / Uiterste wilsbeschikkingen / Wie kunnen uiterste wilsbeschikkingen maken en wie kunnen daaruit voordeel genieten? / Soorten van uiterste wilsbeschikkingen / Vormvereisten / Verklaring van erfrecht; het centraal testamentenregister; openbaar boedelregister / 313

10 Inhoudsopgave Wettelijke rechten van dwingende aard/ Delegitiemeportie/ Het geldend maken van de legitieme portie / Inkorting / Andere wettelijke rechten / De rechtspositie van de erfgenaam / Aanvaarding en verwerping van nalatenschappen / 327 Vereffening en verdeling / Vereffening / Verdeling van de nalatenschap volgens titel 3.7 / Aanvullende erfrechtelijke regels voor de verdeling / Executele / Testamentair bewind / Internationaal privaatrechtelijke aspecten / 336 Artikelenregister / 339 Trefwoordenregister / 349 XVII