Compendium van het personenen familierecht

Transcriptie

1 Mevr. prof. mr. S.F.M. Wortmann Mevr. mr. J. van Duijvendijk-Brand Compendium van het personenen familierecht Elfde druk Kluwer a Wolters Kluwer business Deventer

2 INHOUDSOPGAVE Voorwoord / V Hoofdstuk 1 Inleiding 1 Algemeen 2 Inhoud van Boek personenen familierecht / 2 3 Literatuur over personenen familierecht / 3 Hoofdstuk 2 De algemene bepalingen (titel 1) / 4 4 Het begrip persoon / 4 5 Begin en einde van de persoonlijkheid / 4 6 Bloed- en aanverwantschap; familie- en gezinsleven / 5 6a Het Marckx-arrest / 8 Hoofdstuk 3 De nationaliteit 7 Inleiding 8 Verkrijging, verlening, verlies en vaststelling van het Nederlanderschap 9 Nationaliteit en internationaal privaatrecht Hoofdstuk 4 De naam (titel 2) 10 Functie van de naam 11 Verkrijging en wijziging van de geslachtsnaam 12 Bewijs van de geslachtsnaam / Verkrijging en wijziging van voornamen / Bescherming van de naam / Naam van echtgenoten en geregistreerde partners / Internationaal privaatrechtelijke aspecten / 23 IX

3 Inhoudsopgave Hoofdstuk 5 De woonplaats (titel 3) / Inleiding / De zelfstandige woonplaats / De afhankelijke woonplaats / De vrijwillig gekozen woonplaats / De noodzakelijk gekozen woonplaats / 27 Hoofdstuk 6 De burgerlijke stand (titel 4) / Inleiding / De geboorteakte / De overlijdensakte / Latere vermeldingen; akten van inschrijving en inschrijving van buitenlandse akten / Bewijskracht van de akten; openbaarheid van de registers / 33 26a Weigering een akte op te maken / Aanvulling en wijziging van de registers / 35 27a Transseksualiteit / 36 Hoofdstuk 7 Het huwelijk (titel 5) / Inleiding / De absoluut inwendige huwelijksvereisten / De relatief inwendige huwelijksvereisten / De uitwendige huwelijksvereisten (formaliteiten) / Stuiting van het huwelijk / Voltrekking van het huwelijk / Nietigverklaring van een huwelijk / Gevolgen van de nietigverklaring / Bewijs van het bestaan van het huwelijk / Internationaal privaatrechtelijke aspecten / 54 Hoofdstuk 8 Het geregistreerd partnerschap (titel 5A) / 56 37a Inleiding / 56 37b Geregistreerd partnerschap en huwelijk: verschillen / 57 37c Vereisten voor het aangaan van een geregistreerd partnerschap, stuiting, voltrekking, nietigverklaring / 58 37d Wijzen waarop het geregistreerd partnerschap eindigt / 58

4 37e Beëindiging van het geregistreerd partnerschap met wederzijds goedvinden / 59 37f Ontbinding van het geregistreerd partnerschap / 60 37g Omzetting van een geregistreerd partnerschap in een huwelijk / 61 37h Internationaal privaatrechtelijke aspecten / 62 Hoofdstuk 9 Het huwelijksvermogensrecht (titel 6-8) / Inleiding / 64 A. Algemene regels met betrekking tot rechten en verplichtingen van echtgenoten (titel 39 Rechten en verplichtingen van echtgenoten / De wederzijdse verplichting elkander het nodige te verschaffen / De kosten der huishouding / Draagplicht voor kosten der huishouding / Draagplicht voor kosten die geen kosten der huishouding zijn / Fourneerplicht / Afwijking van de hoofdregel bij overeenkomst / Rechten en verplichtingen tussen echtgenoten die niet samenwonen / Verruimde aansprakelijkheid voor huishoudelijke schulden (art. 48 Bevrijding van aansprakelijkheid voor de in 1:85 lid 1 genoemde schulden / Vergoedingsrechten (art / Beschermende voorschriften (art en / Art 1:88, sub a; bescherming van het woonmilieu / Art sub b; bescherming tegen vrijgevigheid / sub c; bescherming tegen grote financiële risico's / Art sub d; koop op afbetaling / Rechterlijke vervanging van de vereiste toestemming / De sanctie; vernietigbaarheid (art 1:89) / Bestuur 58 Bestuursopdracht (art / / Van tafel en bed gescheiden echtgenoten (art / 95 B. De wettelijke (algehele) gemeenschap van goederen (titel 7) / De begrippen wettelijke gemeenschap van goederen en huwelijksgemeenschap / Het karakter van de huwelijksgemeenschap / Wat omvat de gemeenschap? / 97 XI

5 Inhoudsopgave 64 Goederen verkregen onder een uitsluitingsclausule / Verknochte goederen 66 Schulden: draagplicht (gemeenschapsschulden en privéschulden) 67 Schulden; aansprakelijkheid 68 Schulden; verhaal 69 Zaaksvervanging 70 Vergoedingsrechten 71 Bestuur over goederen der gemeenschap 72 De bestuursregeling met betrekking tot beroeps- of bedrijfsgoederen 73 De sanctie bij overschrijding van bestuursmacht 74 Verplichting tot informatieverschaffing 75 Ontbinding van de gemeenschap (art 1:99) 76 Gevolgen der ontbinding t/m 77 Het bestuur over de ontbonden gemeenschap 78 Scheiding en deling van de ontbonden huwelijksgemeenschap 79 Aansprakelijkheid draagplicht (voor reeds bestaande schulden) na ontbinding van de huwelijksgemeenschap (art 1:102) 80 De afstand der gemeenschap (art t/m 81 De dubbele afstand (art 82 Opheffing van de gemeenschap van goederen 1:109 t/m 1:113 BW) 83 Enkele bijzondere vragen naar aanleiding van de ontbinding van de gemeenschap door echtscheiding; belangrijke activa en de rol van het echtscheidingsconvenant 84 De rol van de goede trouw (redelijkheid en billijkheid) bij de verdeling C Huwelijkse voorwaarden (titel 8) / Karakter van huwelijkse voorwaarden 86 De inwerkingtreding van huwelijkse voorwaarden 87 Derdenbescherming 88 Huwelijkse voorwaarden door handelingsonbekwamen 1: Stelsels van huwelijksgoederenrecht 90 Uitsluiting van iedere gemeenschap van goederen 91 Verrekenbedingen 92 Algemene regels voor verrekenbedingen 93 De periodieke verrekenbedingen 94 Finale verrekenstelsels 95 Bewijsvoorschriften en 131 BW en 61 e.v. Fw) XII

6 Inhoudsopgave D. Internationaal privaatrechtelijke aspecten / Inleidende opmerkingen 97 Het huwelijksvermogensrecht 98 Huwelijkse voorwaarden 98a Huwelijksbetrekkingen Hoofdstuk 10 Ontbinding van het huwelijk en scheiding van tafel en bed (titel 9 en 10) 99 Inleiding 100 Wijzen waarop het huwelijk eindigt 101 Echtscheiding: algemene regels 102 Echtscheiding op verzoek van een van de echtgenoten 103 Echtscheiding op gemeenschappelijk verzoek 104 Gevolgen van echtscheiding 105 Scheiding van tafel en bed 106 Gevolgen van scheiding van tafel en bed 107 Einde van scheiding van tafel en bed: verzoening 108 Ontbinding van het huwelijk na scheiding van tafel en bed 109 Procedure 110 Internationaal privaatrechtelijke aspecten Hoofdstuk 11 Afstamming en adoptie (titel 11 en 12) 111 Inleiding 112 Rechtsgevolgen van het al dan niet in familierechtelijke betrekking staan tot een ouder 113 Nieuwe voortplantingstechnieken; terminologie 114 Tijdens huwelijk geboren kinderen 115 Ontkenning van het vaderschap van tijdens huwelijk of binnen 306 dagen na ontbinding door de dood daarvan geboren kinderen 116 Rechtskarakter, vorm en gevolgen van erkenning 117 Nietigheid van de erkenning; vervanging van de toestemming tot erkenning 118 Vernietiging van de erkenning / Gerechtelijke vaststelling van het vaderschap / en betwisting van staat van een kind / Adoptie; karakter; één- en tweepersoonsadoptie / Bijzondere voorwaarden voor en gevolgen van adoptie / Internationaal privaatrechtelijke aspecten / 209 XIII

7 Hoofdstuk 12 Minderjarigen en het over hen uitgeoefende gezag (titel 13 en 14) / 211 Inhoudsopgave 124 Inleiding / Handelingsonbekwaamheid van minderjarigen / Handlichting / Raad voor de kinderbescherming; gezagsregister / Gezag; algemene uitgangspunten / Het gezag over de persoon van de minderjarige / Gezamenlijke gezagsuitoefening door ouders / Gezamenlijke gezagsuitoefening door een ouder en zijn partner / a Geschillen over gezamenlijke gezagsuitoefening / Gezagsuitoefening door een ouder alleen / Door de rechter opgedragen gezagsuitoefening door een ouder alleen / Het bewind over het vermogen van het kind en zijn vertegenwoordiging / Het vruchtgenot / Beperking van het gezag; ondertoezichtstelling / Ontheffing en ontzetting van het gezag / Blokkaderecht van pleegouders / Voogdij / Gezamenlijke voogdij / De rechtspersoon-voogd / Ontslag / Ondertoezichtstelling; ontzetting / Uitoefening van de voogdij wat betreft het vermogen van de minderjarige, het voogdijbewind / Rekening en verantwoording bij het einde van de voogdij / Internationaal privaatrechtelijke aspecten / 249 Hoofdstuk 13 Omgang met en informatie over minderjarige kinderen (titel 15) / Inleiding / Omgang tussen ouder en het kind / a Omgang van anderen dan ouders en het kind / b Handhaving van omgangsregelingen / Informatie en consultatie / a Wijziging van omgangs-, informatie- en consultatiebeslissingen / b Verzoeken van het kind zelf / 259

8 Inhoudsopgave Hoofdstuk 14 Curatele (titel 16) / Inleiding / De ondercuratelestelling / Gevolgen van de curatele / Einde van de curatele / De niet onder curatele gestelde geestelijk gestoorde / Internationaal privaatrechtelijke aspecten / 266 Hoofdstuk 15 Levensonderhoud (titel 17) / Grondslagen en karakter van de verplichting tot levensonderhoud / Gerechtigden en verplichten tot levensonderhoud / Verplichting tot levensonderhoud op grond van bloed- en aanverwantschap / Rangorde van gerechtigden en verplichten / Inhoud en omvang van de verplichting tot levensonderhoud tussen bloed- en aanverwanten / 272 Vaststelling, wijziging en indexering van de verplichting tot levensonderhoud / De verplichting jegens minderjarige en jonge meerderjarige kinderen / a Inning van alimentatie / Internationaal privaatrechtelijke aspecten / 280 Hoofdstuk 16 Afwezigheid en vermissing (titel 18) / Voorzieningen in geval van afwezigheid / Personen wier bestaan onzeker is / Verklaring van vermoedelijk overlijden / Vaststellen van overlijden in bijzondere gevallen / 285 Hoofdstuk 17 Beschermingsbewind (titel 19) / Inleiding; verhouding tot curatele en mentorschap / De onderbewindstelling / Gevolgen van de onderbewindstelling / Einde van het bewind / 293 XV

9 Inhoudsopgave Hoofdstuk 18 Mentorschap (titel 20) / 294 Inleiding; verhouding tot curatele en beschermingsbewind / 294 De instelling van het mentorschap / c Gevolgen van het mentorschap / 297 d Einde van het mentorschap / 299 Hoofdstuk 19 Procesrecht in zaken van personenen familierecht / e Inleiding / 300 f Verzoekers, belanghebbenden en anderen / g Het verloop van de procedure / 302 Hoofdstuk 20 Erfrecht / Algemeen / literatuur over erfrecht / Voorwaarden voor erfopvolging / 307 Erfopvolging bij versterf/ Wie zijn erfgenamen bij versterf? / Erfopvolging uit eigen hoofde of bij plaatsvervulling / Het parentele stelsel / De erfdelen / De wettelijke toedeling van de nalatenschap aan de langstlevende echtgenoo en de kinderen / De wilsrechten van de kinderen en de uitoefening ervan / Afwijking bij uiterste wilsbeschikking / 319 Erfopvolging bij testament / Uiterste wilsbeschikkingen / Wie kunnen uiterste wilsbeschikkingen maken en wie kunnen daaruit voordeel genieten? / Soorten van uiterste wilsbeschikkingen / Vormvereisten / Verklaring van erfrecht; het centraal openbaar boedelregister / 330 XVI

10 inhoudsopgave Wettelijke rechten van dwingende aard / 187 De legitieme portie / Het geldend maken van de legitieme portie / Inkorting / Andere wettelijke rechten / De rechtspositie van de erfgenaam / Aanvaarding en verwerping van nalatenschappen / 343 en verdeling / Vereffening / Verdeling van de nalatenschap volgens titel 3.7 / Aanvullende erfrechtelijke regels voor de verdeling / Executele / Testamentair bewind / Internationaal privaatrechtelijke aspecten / Trefwoordenregister / 365 XVII