PENSIOEN UPDATE In Nederland

Transcriptie

1 PENSIOEN UPDATE In Nederland Oktober 2015 Het pensioenlandschap in het algemeen, maar ook hoe werknemers naar pensioen kijken, verandert in rap tempo. Zowel in 2014 als in 2015 zijn grote bezuinigingen op de op te bouwen pensioenen doorgevoerd. Nog steeds zijn uitvoerders bezig deze wijzigingen te implementeren in hun administraties. Naar verwachting zal het nog wel tot medio 2016 duren voordat alle aanpassingen zijn doorgevoerd. Maar we zijn er nog niet. Momenteel buigt de politiek zich over de vraag hoe ons pensioenstelsel (meer) toekomstbestendig kan worden gemaakt en passend bij de huidige en toekomstige wensen van werknemers en werkgevers. Ook probeert de wetgever om pensioenen zeker te houden door strengere eisen te stellen aan de op te bouwen pensioenen zodat de kans op afstempelen (bij pensioenfondsen) kleiner wordt. Daarnaast worden er steeds zwaardere eisen gesteld aan het (dagelijks) bestuur, de communicatie naar de werknemers en de manier waarop premiereserves (veiliger) worden belegd. Stuk voor stuk waardevolle veranderingen voor de zekerheid van het pensioen. Hierdoor gaan echter wel de premies omhoog en klinken er steeds vaker negatieve geluiden over de houdbaarheid van de wijze van financiering waarbij jongere werknemers betalen voor de oudere. Al met al genoeg informatie om een heel boek mee vol te schrijven. Om het overzichtelijk te houden kiezen wij ervoor om drie onderwerpen nader toe te lichten die momenteel zeer actueel zijn: 1.) De toekomst van ons pensioenstelsel 2.) Hoe houden wij onze kosten in de hand 3.) Communicatie over pensioen Middels dit document willen wij u nader informeren over de (verwachte) veranderingen. Een ding is in ieder geval nog niet veranderd; pensioen is nog steeds de nummer één secundaire arbeidsvoorwaarde.

2 De toekomst van ons pensioenstelsel Momenteel behoort het Nederlandse pensioenstelsel nog steeds tot de beste van de wereld. Maar waar solidariteit tot zo n 10 jaar geleden een vanzelfsprekendheid was, brokkelt deze steeds verder af. Verder is de betaalbaarheid van ons pensioensysteem een hot item onder pensioendeskundigen en binnen de politiek. Inmiddels is er een consultatieronde geweest over hoe de markt vindt dat het toekomstige pensioenstelsel eruit moet komen te zien. Er doen allerlei scenario s de ronde. Van het invoeren van een pensioenplicht tot de invoer van een persoonlijke pensioenregeling die niet afhankelijk is van de werkgever maar die jouw hele carrière met je mee verhuist. Van het afschaffen van de verplicht gestelde pensioenfondsen tot het juist in stand houden hiervan. Maar ook vrije keuze in pensioenuitvoerder door de werknemer behoort tot de scenario s. Het invoeren van het maximaal pensioengevend inkomen, de lagere opbouw percentages en het invoeren van een hogere AOW-ingangsleeftijd zijn allemaal voorbeelden van maatregelen om ons pensioenstelsel betaalbaar te houden. De huidige generatie ( de Y- en Z generatie ) kenmerkt zich door controle, flexibiliteit en keuzevrijheid. Deze generatie wil zelf aan het roer zitten en niet in een keurslijf van een verplicht pensioenfonds. Zelf beslissingen nemen hoe ze hun geld en (secundaire) arbeidsvoorwaarden invullen. Meebetalen voor het pensioen van een oudere werknemer behoort mogelijk in de nabije toekomst tot het verleden nu ook het kabinet de ambitie heeft uitgesproken dat zij de doorsnee premie af wil schaffen. Momenteel zijn er twee hoofdvormen pensioen, enerzijds is er de uitkeringsovereenkomst (DB) en anderzijds is er de premieovereenkomst (DC). Uit de meest recente uitspraken blijkt dat er wordt gezocht naar het beste van de twee regelingen. Dit wordt ook wel aangeduid als een persoonlijk pensioenvermogen met collectieve risicodeling. Al jaren is er een tendens gaande om DB regelingen op de contractvervaldatum om te zetten naar een(c) DC regeling. Vaak was de omzetting ingegeven door de betere voorspelbaarheid van de kosten bij de (C)DC regeling. Er is op dit moment echter puur door de hogere kosten een nieuwe golf van omzettingen in pensioenland. 2

3 Hoe houden wij de kosten in de hand? Het APF De aanhoudende lage (en nog steeds dalende) rente en de steeds verder toenemende levensverwachting maakt dat de kostprijs voor één euro pensioen de laatste vijf jaar explosief is toegenomen. Waar vijf jaar geleden (op leeftijd 65) één euro pensioen ongeveer 17,- kostte, kost één euro pensioen op dit moment (op leeftijd 67) ongeveer 22 euro. Werkgevers die hun pensioenregeling op 1 januari 2016 willen verlengen op min of meer dezelfde voorwaarden kunnen worden geconfronteerd met een premieverhoging van 50 tot 80%. Ook voor pensioenfondsen heeft de Nederlandse Bank (DNB) onlangs besloten dat de rekenrente voor de pensioenverplichting van 4,2% naar 3,3% moet worden verlaagd. Daarnaast worden er steeds strengere eisen gesteld aan de bestuurders van een pensioenfonds en aan de buffers die moeten worden aangehouden om de toegekende pensioenen zeker te stellen. Ondanks de verhoging van de pensioenleeftijd in combinatie met een vaak lagere toezegging zie je dan ook dat de (doorsnee)premies gelijk bleven per Verzekeraars proberen de gevolgen van de lage rekenrente te verzachten door DB regelingen aan te bieden op basis van marktrente. Hierbij wordt een korting of een opslag gegeven op de premie indien de marktrente op het moment van sluiten hoger, of lager is dan de gehanteerde rekenrente (vaak 2,5%). Door de zeer lage rentes van dit moment is er eigenlijk altijd sprake van een opslag. Elke verzekeraar heeft hier haar eigen oplossingen voor bedacht, waardoor het aanbod divers is te noemen. Pensioenfondsen hebben zich te houden aan strikte voorwaarden. Zo moet een pensioenfonds een kosten dekkende premie heffen, moeten zij grote buffers aanhouden en werken met een voorgeschreven rekenrente (bepaald door DNB). Door de toenemende regeldruk lopen de administratiekosten bij vooral kleinere pensioenfondsen snel op. De administratiekosten per medewerker lopen uiteen van rond de zestig euro bij grote fondsen tot honderden euro s per jaar bij kleine fondsen. Schaalvergroting brengt kostenreductie met zich mee. Ook kan er door schaalvergroting een verkleining van het risico optreden. Om hieraan tegemoet te komen, introduceert de overheid het zogenaamde Algemeen PensioenFonds (APF). Het algemeen pensioenfonds is een nieuw type pensioenfonds in de zin van artikel 1 van de Pensioenwet, naast het beroepspensioenfonds, ondernemingspensioenfonds en bedrijfstakpensioenfonds. In een APF kunnen meerdere pensioenfondsen en werkgevers hun pensioenregelingen onderbrengen. Dat kan in een eigen of in een gedeelde zogenaamde collectiviteitskring. De verschillende kringen delen wel een gezamenlijk bestuur. Door deze kenmerken zijn schaalvoordelen en in de gedeelde kring - risicodeling (solidariteitsprincipe) te combineren met een eigen pensioenregeling. En juist deze combinatie ontbrak binnen de huidige mogelijkheden. 3

4 Ook werkgevers met een vrijwillige DB regeling kunnen hun regeling onder brengen in een APF. Het grote voordeel is dat (waarschijnlijk) de kosten worden gedrukt waardoor een DBtoezegging gehandhaafd kan blijven, anderzijds worden de pensioenen onzekerder. In tegenstelling tot een verzekerde regeling waarbij de pensioenen (voorwaardelijk) zijn gegarandeerd, heeft een APF namelijk het recht/plicht om pensioen af te stempelen als de dekkingsgraad te laag wordt. Momenteel zijn nagenoeg alle grote pensioenuitvoerders een APF aan het oprichten. De wet gaat in per 1 januari De verwachting is dat uiterlijk in december offertes kunnen worden gemaakt. Uiteraard zullen wij u nader informeren over de (on)mogelijkheden van een APF als de pensioenregeling verlengd moet gaan worden. Een APF kan niet worden gebruikt voor verplicht gestelde regelingen (bedrijfstakpensioenfonds). Communicatie over pensioen Met ingang van 1 juli 2015 zal de Wet Pensioencommunicatie gefaseerd ingaan. Binnen de pensioencommunicatie worden de volgende wijzigingen doorgevoerd: relevante aspecten van zijn of haar pensioenregeling. Het Pensioen bevat de basisinformatie van de pensioenregeling. De informatie zal gelaagd worden weergegeven. Welke informatie precies in welke laag zal komen te staan, is op basis van lagere regelgeving nader ingevuld. Wel is duidelijk dat iconen een belangrijke rol spelen. Op de site kunt u meer lezen over hoe het Pensioen eruit komt te zien. Alle periodieke informatie zal in de vorm van een UPO worden verstrekt. Het jaarlijks UPO voor de deelnemer zal alleen nog informatie geven over het verleden; over wat er is opgebouwd en aan toeslagverlening in de afgelopen jaren is ontvangen en niet meer over het te bereiken kapitaal. Verdere informatie over de toeslagverlening zal niet op het UPO maar in het Pensioen terugkomen. De wijzigingen met betrekking tot het jaarlijks UPO zullen per 1 januari 2016 en dus voor het UPO 2016 (verzending aan deelnemers dus pas in 2017) gaan gelden. Pensioenuitvoerders mógen echter nog wel informatie over het bereikbaar kapitaal in het UPO opnemen. Het UPO gaat daarna overigens volledig op de schop. Voor het UPO vanaf 2017 staat een redesign op de agenda. 4 Met ingang van 1 juli 2016 komt de startbrief te vervallen. Hiervoor in de plaats komt het Het Pensioenregister mijnpensioenoverzicht.nl wordt uitgebreid en zal de deelnemer de Pensioen Met het Pensioen wil de pensioensector deelnemers op een toegankelijke manier inzicht geven in de meest mogelijkheid bieden van een toekomstperspectief. Indien de verwachting is dat de pensioenuitvoerder voor een bepaalde periode

5 niet of slechts gedeeltelijk kan indexeren of dat een Pensioenfonds moet korten, dan moeten de effecten daarvan in het te bereiken pensioen op deze site tot uiting komen. In het Pensioenregister worden koopkracht en risico s voor de deelnemer persoonlijk zichtbaar gemaakt aan de hand van 3 scenario s. Uniforme rekenregels wat betreft de 3 scenario s zijn nog in ontwikkeling. De exacte datum van inwerkingtreding van het gebruik van deze rekenregels is daarmee ook nog niet zeker. Zoals u kunt lezen staan er nog al wat veranderingen op stapel. Wij hopen u met deze Pensioen Update inzicht te hebben gegeven over de belangrijkste wijzigingen die zijn ingegaan, of zullen gaan. Mocht u naar aanleiding van deze paper vragen hebben, aarzel dan niet en neem contact met ons op. Met vriendelijke groet, MontClair Groep BV Het Pensioen Team 5