Sectoranalyse Horeca 2014

Transcriptie

1 HIER FOTO INVOEGEN BREEDTE 210mm x HOOGTE 99mm Sectoranalyse Horeca 2014 Ondernemingen Faillissementen Oprichtingen en schrappingen Omzet en investeringen

2 2014 Guidea - Kenniscentrum voor Toerisme en Horeca vzw Deze informatie werd met de grootste zorg samengesteld. Guidea, het Kenniscentrum voor Toerisme en Horeca vzw stelt zich echter niet aansprakelijk voor de juistheid van de aangeboden informatie. In geen geval is Guidea, het Kenniscentrum voor Toerisme en Horeca aansprakelijk voor enige directe of indirecte schade als gevolg van of in verband met de aangeboden informatie uit deze publicatie.

3 Inleiding 1 1 Actieve ondernemingen 3 2 Faillissementen 9 3 Oprichtingen en schrappingen 13 Oprichtingen 13 Schrappingen 15 4 Omzet en investeringen 17 Omzet 17 Investeringen 19 Bijlage 1 21 Aantal ondernemingen 21 1 Ondernemingen in alle sectoren in België 21 2 Horecaondernemingen in de gewesten 22 3 Horecaondernemingen per subsector Horecaondernemingen per subsector in België Horecaondernemingen per subsector in de gewesten 25 Aantal horecaondernemingen per juridische vorm 29 1 Horecaondernemingen per juridische vorm Horecaondernemingen per juridische vorm in België Horecaondernemingen per juridische vorm in de gewesten 30 2 Horecaondernemingen per juridische vorm en per subsector Horecaondernemingen per juridische vorm en per subsector in België _ Horecaondernemingen per juridische vorm en per subsector in de gewesten 33 Aantal werkgevers per dimensiegrootte 35 1 Werkgevers per dimensiegrootte Werkgevers per dimensiegrootte in België Werkgevers per dimensiegrootte in de gewesten 36 2 Werkgevers per dimensiegrootte en per subsector Werkgevers per dimensiegrootte en per subsector in België 37

4 2.2 Werkgevers per dimensiegrootte en per subsector in de gewesten 38 Overlevingspercentage ondernemingen 39 1 Overlevingspercentage ondernemingen per sector in België 39 Aantal faillissementen 42 1 Faillissementen in alle sectoren in België 42 2 Faillissementen in de horecasector in de gewesten 43 3 Faillissementen in de horecasector per subsector Faillissementen in de horecasector per subsector in België Faillissementen in de horecasector per subsector in de gewesten 45 4 Faillissementen in de horecasector per dimensiegrootte Faillissementen in de horecasector per dimensiegrootte in België Faillissementen in de horecasector per dimensiegrootte in de gewesten 48 5 Faillissementen in de horecasector per juridische vorm Faillissementen in de horecasector per juridische vorm in België Faillissementen in de horecasector per juridische vorm in de gewesten 51 6 Faillissementen in de horecasector per bestaansduur Faillissementen in de horecasector per bestaansduur in België Faillissementen in de horecasector per bestaansduur in de gewesten _ 54 Aantal oprichtingen en schrappingen 56 1 Oprichtingen in alle sectoren in België 56 2 Oprichtingen in de gewesten 57 3 Oprichtingen in de horecasector per subsector Aantal oprichtingen in de horecasector per subsector in België Oprichtingen in de horecasector per subsector in de gewesten 59 4 Schrappingen in alle sectoren in België 61 5 Schrappingen in de horecasector in de gewesten 62 6 Schrappingen in de horecasector per subsector Aantal schrappingen in de horecasector per subsector in België Aantal schrappingen in de horecasector per subsector in de gewesten 64 Omzet en investeringen 66 1 Omzet en investeringen in de horecasector in België 66 2 Omzet en investeringen in de horecasector in de gewesten en provincies Omzet Investeringen 68 3 Omzet en investeringen per subsector 69

5 3.1 Omzet en investeringen in België per subsector Omzet en investeringen in de gewesten en de Vlaamse provincies per subsector 70 Bijlage 2: Cijfers per Vlaamse provincie 72 1 Horecaondernemingen in de Vlaamse provincies 72 2 Horecaondernemingen per subsector 73 3 Horecaondernemingen per juridische vorm 76 4 Faillissementen in de horecasector 79 5 Oprichtingen in de horecasector 82 6 Schrappingen in de horecasector 85 Toelichting van de bronnen 88 1 Ondernemingen, oprichtingen, schrappingen 88 2 Werkgevers 88 3 Faillissementen 89 4 Nace-bel code 89

6

7 1 Inleiding In dit rapport maken we een analyse van de ondernemingen in de horecasector. We maken daarbij voornamelijk gebruik van gegevens beschikbaar bij de FOD Economie 1. Enkel voor het aantal werkgevers gebruiken we de RSZ als bron. Achtereenvolgens besteden we aandacht aan: Het aantal ondernemingen Het aantal faillissementen Het aantal oprichtingen en schrappingen Omzet en investeringen Het rapport ziet er anders uit dan de voorbije jaren. Eerst bespreken we kernachtig de belangrijkste vaststellingen en evoluties. De gedetailleerde tabellen zijn verplaatst naar de bijlage. Achteraan in dit rapport geven we toelichting bij de gebruikte bronnen in dit rapport. 1 Vanaf het najaar 2014 geeft de FOD Economie gecorrigeerde cijfers vrij van de jaren Om nauwkeurige evoluties te kunnen geven, zijn de cijfers van vorige jaren aangepast in dit rapport. Hierdoor kunnen bepaalde cijfers afwijken ten opzichte van rapporten uit het verleden.

8 2

9 3 1 Actieve ondernemingen Algemeen Eind 2013 telt België ondernemingen in alle sectoren samen, een stijging van iets meer dan één procent (bijlage tabel1). De grafiek hieronder toont dat of 6,87% een horecaonderneming is. In 2013 daalt het aantal horecaondernemingen in België voor het eerst in jaren, dit met 0,4%. Grafiek: Evolutie actieve ondernemingen in de horecasector in België -2003/ ,99% % 9% 8% ,44% 6,98% 6,87% 7% % % % Horecaondernemingen Aandeel Op 2008 na is er een continue stijging van het aantal horecaondernemingen tot Ondanks de stijging van het aantal horecaondernemingen de laatste jaren, daalt het aandeel van de horecasector al geruime tijd. In 2003 bedroeg het aandeel immers nog 7,99%. Het is mogelijk dat de daling in 2008 niet volledig de werkelijkheid weerspiegelt. In 2008 is er namelijk een verandering van nacecode geweest. De FOD Economie voerde onlangs ook een wijziging door (met terugwerkende kracht tot 2008) bij de sportclubs met kantine. Deze zijn uit de horecasector gehaald.

10 4 Gewesten 58% van de horecaondernemingen bevindt zich in Vlaanderen, 29% in Wallonië en 12% in Brussel. Daarnaast hebben 392 of bijna één procent van de horecaondernemingen hun hoofdzetel in het buitenland (bijlage tabel 2 & 3). Het aantal horecaondernemingen in Vlaanderen is de afgelopen jaren gedaald. De daling in België dit jaar is trouwens volledig toe te schrijven aan de daling in Vlaanderen. Wallonië en Brussel kennen namelijk een stijging van het aantal horecaondernemingen. In Brussel stijgt het aantal horecaondernemingen in tien jaar tijd met liefst 16%. Ter herinnering: het gewest wordt bepaald op basis van de locatie van de maatschappelijke zetel. Grafiek: Evolutie actieve ondernemingen in de horecasector in de gewesten -2003/ Vlaanderen Wallonië Brussel Subsectoren In Vlaanderen is iets meer dan de helft van de horecaondernemingen een restaurant. Door de jaren heen stijgt dit aandeel nog. De andere grote subsector is deze van de drinkgelegenheden. Iets meer dan 30% is een drinkgelegenheid. De andere horecaondernemingen zijn de catering- (9%) en logiesondernemingen (7%). Tabel: Actieve ondernemingen in België en de gewesten België Vlaanderen Wallonië Brussel Totaal Hotels 3,4% 3,3% 3,5% 3,8% Vakantieverblijven 2,6% 2,7% 2,9% 1,6% Kampeerterreinen 0,8% 0,6% 1,3% 0,1% Overige accommodatie 0,3% 0,3% 0,4% 0,2% Restaurants 54,5% 52,9% 54,8% 62,8% Catering 8,9% 9,4% 9,1% 5,7% Drinkgelegenheden 29,5% 30,8% 28,1% 25,8%

11 5 Tussen de gewesten onderling zijn er verschillen (grafiek hierboven + tabel 7, 8 & 9 in bijlage). Zo zijn er in Vlaanderen procentueel meer drinkgelegenheden (31% 28% (W) / 26% (B)). In Wallonië zijn er daarentegen procentueel meer logiesbedrijven (8% 7% (V) / 6% (B)). Brussel kent een groter aandeel restaurants (63% 53% (V) / 55% (W)). Hieronder bespreken we de subsectoren in Vlaanderen meer in detail. De twee grootste subsectoren binnen de horecasector, de restaurants en drinkgelegenheden, zijn in Vlaanderen samen goed voor ondernemingen of 84% van alle horecaondernemingen (bijlage tabel 7). Hun gezamenlijke aantal is de laatste jaren gedaald, maar dit is volledig toe te schrijven aan de daling van het aantal drinkgelegenheden. Grafiek: Aantal restaurants en drinkgelegenheden in Vlaanderen -2008/ Restaurants Drinkgelegenheden Bij de restaurants zijn er twee subklassen: de eetgelegenheden met volledige bediening en de eetgelegenheden met beperkte bediening. In de periode stijgt het aantal eetgelegenheden met beperkte bediening (+3%) sneller dan deze met volledige bediening (+1%). Binnen de drinkgelegenheden heb je drie subklassen: de cafés en bars (nace ), de discotheken en nachtclubs (nace ) en de overige drinkgelegenheden (nace ). Zowel het aantal cafés en bars (-12%) als het aantal discotheken en nachtclubs (-9%) dalen over een periode van vijf jaar. Tabel: Aantal restaurants en drinkgelegenheden per subklasse in Vlaanderen -2008/ Restaurants Volledige bediening Beperkte bediening Voorlopig onbekend Drinkgelegenheden Cafés en bars Discotheken Andere Voorlopig onbekend

12 6 Er zijn twee subsectoren die het aantal ondernemingen de laatste jaren sterk zien toenemen. Het aantal vakantieverblijven stijgt van 568 in 2008 naar 892 in 2013 (+57%). Het aantal cateringzaken stijgt in dezelfde periode van naar (+14%). Grafiek: Aantal en aandeel vakantieverblijven en cateringzaken in Vlaanderen -2008/2013- Vakantieverblijven Catering ,7% 2,7% ,1% 9,4% Subsectoren: Wallonië en Brussel In de andere twee gewesten, Wallonië en Brussel, zijn er een aantal andere evoluties per subsector (bijlage tabel 8 & 9). Wallonië kent eveneens een sterke toename van het aantal vakantieverblijven in de periode (+55%). Daar tegenover staat dat het aantal ondernemingen in de subsectoren kampeerterreinen (-13%) en overige accommodatie (-27%) gevoelig gedaald is in die periode. Opvallend is ook de sterke stijging van het aantal eetgelegenheden met beperkte bediening. Netto komen er in vijf jaar tijd bijna 700 bij (+18%). Opmerkelijk is de evolutie bij restaurants en drinkgelegenheden in Brussel. Tegen de nationale trend in gaat het aandeel van de restaurants er de laatste vijf jaren achteruit, terwijl het aandeel van de drinkgelegenheden er stabiel blijft. Beide subsectoren kennen wel een stijging in absolute aantallen in deze periode.

13 7 Aantal werkgevers In 2013 telt Vlaanderen werkgevers. 69% van de werkgevers stelt minder dan 5 werknemers tewerk, 87% minder dan 10 (bijlage tabel 19). In Brussel is het aandeel van de werkgevers met minder dan 5 werknemers kleiner (66%). In Wallonië is dit groter (75%). Grafiek: Procentuele verdeling werkgevers per dimensiegrootte in Vlaanderen in PC ,5% 8,8% 3,2% 0,3% minder dan 5 werknemers 5 tot 9 werknemers 17,8% 10 tot 19 werknemers 69,4% 20 tot 49 werknemers 50 tot 99 werknemers 100 werknemers en meer Bron: RSZ, PC302, werkgever in loop van tweede kwartaal, toewijzing aan dimensiegrootte op basis van toestand op 30/06 In 2011 waren er in Vlaanderen nog werkgevers. Dit betekent een daling van drie procent in twee jaar tijd. Ook in Wallonië en Brussel daalt het aantal werkgevers de afgelopen twee jaar.

14 8 Overlevingspercentage Het overlevingspercentage geeft het aandeel ondernemingen dat nog actief is X jaar na oprichting (tabel hieronder + tabel 26, 27 &28 in bijlage). Gemiddeld is 92% van de ondernemingen actief één jaar na oprichting. Na drie jaar daalt dit percentage naar 75%, na vijf jaar naar 64%. Tabel: Overlevingspercentage ondernemingen in België per sector één, drie en vijf jaar na oprichting Sectie Omschrijving na 1 jaar 3 na 3 jaar 4 na 5 jaar 5 D Productie en distributie van elektriciteit, gas, stoom en gekoelde lucht 97,8% 79,8% 86,0% A Landbouw, bosbouw en visserij 95,3% 88,8% 81,5% K Financiële activiteiten en verzekeringen 94,8% 88,4% 80,2% J Informatie en communicatie 86,9% 61,2% 52,8% Q Menselijke gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening 91,7% 72,4% 52,6% I Verschaffen van accommodatie en maaltijden 90,1% 67,2% 52,6% Totaal 91,8% 75,3% 64,0% Bron: FOD Economie Grijze percentages betekenen minder dan 100 oprichtingen, bij minder dan 20 oprichtingen >> / Het overlevingspercentage in de horecasector (sector I) is lager dan gemiddeld. Na één jaar is 90% van de ondernemingen nog actief, na drie jaar 67% en na vijf jaar 53%. De horecasector heeft samen met de sector van de menselijke gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening het laagste overlevingspercentage na vijf jaar. 2 Omwille van te kleine aantallen zijn er geen cijfers beschikbaar voor de sectoren B, T en U. 3 Ondernemingen opgericht in Ondernemingen opgericht in Ondernemingen opgericht in 2008

15 9 2 Faillissementen Algemeen In 2013 stijgt het aantal faillissementen in alle sectoren samen tot bijna , een stijging van 11% ten opzichte van 2012 (bijlage tabel 29). Het aandeel van de horecasector in het totaal aantal faillissementen bedraagt 19,3%. Een hoog cijfer gezien het aandeel horecaondernemingen in het totaal aantal ondernemingen slechts 6,9% bedraagt. Grafiek: Aantal faillissementen in horecasector en aandeel horecasector in totaal aantal faillissementen in België -2003/ ,84% 18,78% 19,48% ,26% 20% 19% % ,69% 17% % % Faillissementen horeca Aandeel horeca Bovenstaande grafiek toont een bijna continue toename van het jaarlijks aantal faillissementen in de horeca de laatste tien jaar. Tussen 2003 en 2006 stijgt het aantal faillissementen gering. Toch stijgt het aandeel van de horecasector in die periode van bijna 17% naar 20%. In de periode daarentegen stijgt het aantal faillissementen in de horecasector wel sterk, maar blijft het aandeel van de horecasector schommelen rond de 19%. Het aantal faillissementen in de horecasector is dus niet meer of minder sterk gestegen als gemiddeld.

16 10 Gewesten Bijna de helft van de faillissementen in de horecasector vindt plaats in Vlaanderen. Wallonië telt 30% van de faillissementen, Brussel 21%. De faillissementsratio 6 van Vlaanderen bedraagt 3,4%. In Wallonië is dit 4,1% en in Brussel 7,0%. In vergelijking met vorig jaar stijgt het aantal faillissementen in Vlaanderen met 5%. In Wallonië en Brussel is de stijging groter. De faillissementen stijgen er met respectievelijk 12% en 19%. Tabel: faillissementen in de horecasector in de gewesten n % Jaargroei Faillissementsratio Vlaanderen ,5% +5,1% 3,4% Wallonië ,6% +11,5% 4,1% Brussel ,9% +19,2% 7,0% België % +9,7% 4,0% Grafiek: Evolutie faillissementen in de horecasector in België en de gewesten -2003/ In tien jaar tijd is het jaarlijks aantal faillissementen in Vlaanderen gestegen van 656 naar Dit is een stijging met 71%. In Wallonië is er een stijging met 65%, in Brussel met 130% België Vlaanderen Wallonië Brussel Faillissementsratio wordt berekend door het aantal faillissementen jaar X te delen door het gemiddelde van het aantal actieve ondernemingen van jaar X en jaar X-1. Faillissementsratio Vlaanderen 2013 = / gem. (33.264; )

17 11 Subsectoren Ruim 93% van de faillissementen in de horecasector in Vlaanderen is ofwel een restaurant ofwel een drinkgelegenheid. Vooral de drinkgelegenheden zijn oververtegenwoordigd aangezien slechts 31% van de actieve ondernemingen een drinkgelegenheid is. Op vijf jaar tijd is hun aandeel in de faillissementen gestegen, terwijl hun aandeel bij de actieve ondernemingen in die periode net is gedaald. Tabel: Aantal faillissementen in de horecasector per subsector in Vlaanderen -2008/ Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal Hotels 2,2% 1,8% 2,0% Vakantieverblijven 0,0% 0,6% 0,7% Kampeerterreinen 0,1% 0,1% 0,2% Overige accommodatie 0,0% 0,0% 0,2% Restaurants 58,0% 53,0% 53,0% Catering 2,2% 3,2% 3,6% Drinkgelegenheden 37,6% 41,4% 40,4% Totaal 100% 100% 100% Dimensiegrootte Meer dan de helft van de faillissementen gebeurt in een onderneming zonder werknemers. Slechts 0,3% van de failliete ondernemingen in de horeca in Vlaanderen heeft meer dan 20 werknemers. In Wallonië en Brussel is de trend gelijkaardig, maar zijn de percentages iets anders (bijlage tabel 39, 40 & 41). Grafiek: Aantal faillissementen in de horecasector per dimensiegrootte in Vlaanderen -2008/2013-5,2% 2,1% 0,3% geen werknemers 38,4% 54,0% 1 tot 4 werknemers 5 tot 9 werknemers 10 tot 19 werknemers Meer dan 20 werknemers

18 12 Juridische vorm Bijna zes op de tien failliete horecaondernemingen in Vlaanderen is een BVBA. BVBA s zijn bijgevolg (sterk) oververtegenwoordigd in de faillissementsstatistieken (tabel hieronder + tabel 11 & 43 in bijlage). Slechts één op vier is een eenmanszaak. Tabel: Aantal faillissementen in de horecasector per juridische vorm in Vlaanderen n % Natuurlijke personen ,0% NV ,1% BVBA ,4% CV 27 2,4% Andere 12 1,1% Totaal % Bestaansduur Ten slotte kijken we nog naar de bestaansduur van de failliete ondernemingen in Vlaanderen (bijlage tabel 47). Van alle failliete horecaondernemingen bestaat 2% minder dan één jaar. Daarenboven is één op twee failliete ondernemingen jonger dan vijf jaar (51%). 8% van alle failliete ondernemingen bestaat reeds meer dan 20 jaar.

19 13 3 Oprichtingen en schrappingen Oprichtingen Algemeen Grafiek: Aantal oprichtingen in horecasector en aandeel horecasector in het aantal oprichtingen in België -2003/ % ,84% 11% ,50% 7,95% 8,04% 10% 9% 8% % % % % Oprichtingen horeca Aandeel horeca Jaarlijks worden heel wat ondernemingen opgericht of geschrapt. In België zijn er in 2013 in alle sectoren samen oprichtingen (bijlage tabel 50). De grafiek hierboven toont de oprichtingen in de horecasector en het aandeel van de sector in alle oprichtingen. 8% van de oprichtingen in België vindt plaats in de horecasector. Dit is minder dan de 11% in 2003.

20 14 Gewesten Grafiek: Aantal oprichtingen in de gewesten in de horecasector -2008/ Vlaanderen Wallonië Brussel Meer dan één op twee oprichtingen in de horecasector is in Vlaanderen. In Vlaanderen daalt het aantal oprichtingen over een periode van vijf jaar. In Wallonië is er een stagnering terwijl het aantal oprichtingen in Brussel verder stijgt. Subsectoren De verdeling naar subsector in Vlaanderen volgt ongeveer de verdeling naar het aantal actieve ondernemingen. De meeste oprichtingen vinden plaats bij de restaurants (52% in 2013), gevolgd door de drinkgelegenheden (32% in 2013). We zien een terugval in het aantal oprichtingen van drinkgelegenheden ten opzichte van vijf jaar terug (-18%). Ook het aantal oprichtingen bij de restaurants stijgt niet. Tabel: Aantal oprichtingen in de horecasector per subsector in Vlaanderen -2008/ Hotels 44 1,4% 48 1,6% Vakantieverblijven 128 4,0% 105 3,6% Kampeerterreinen 7 0,2% 6 0,2% Overige accommodatie 2 0,1% 1 0,0% Restaurants ,3% ,5% Catering 310 9,7% ,8% Drinkgelegenheden ,4% ,3% Totaal % %

21 15 Schrappingen Algemeen Grafiek: Aantal schrappingen in de horecasector en aandeel horecasector in het aantal schrappingen in België -2003/ % ,34% ,37% ,19% ,75% 12% 11% 10% % % % % % Schrappingen horeca Aandeel horeca In 2013 zijn er in alle sectoren samen bijna geschrapte ondernemingen, een gevoelige stijging in vergelijking met 2012 (bijlage tabel 58). In 2013 vindt bijna 10% van de schrappingen plaats in de horecasector. In 2013 bedroeg dit percentage nog ruim 11%. De daling bij de schrappingen is echter kleiner dan de daling bij de oprichtingen.

22 16 Gewesten Grafiek: Aantal schrappingen in de gewesten in de horecasector -2008/ Vlaanderen Wallonië Brussel In 2013 stijgt het aantal schrappingen in alle drie de gewesten. In Vlaanderen stijgt het aantal schrappingen met 1%. In Wallonië en Brussel is de stijging groter, respectievelijk een stijging met 6% en 13%. Subsectoren Zowat vier op de tien schrappingen in de horecasector is een drinkgelegenheid. De drinkgelegenheden zijn hiermee oververtegenwoordigd in de schrappingen. Toch is het jaarlijks aantal schrappingen bij de drinkgelegenheden gedaald in vergelijking met 2008, van naar Dit is een daling met 8%. Het aantal geschrapte restaurants is daarentegen gestegen. Op vijf jaar tijd is hun aantal met meer dan 200 toegenomen. Dit betekent een stijging met 17%. Tabel: Aantal schrappingen in de horecasector per subsector in Vlaanderen -2008/ Hotels 59 2,0% 53 1,7% Vakantieverblijven 41 1,4% 51 1,6% Kampeerterreinen 9 0,3% 6 0,2% Overige accommodatie 4 0,1% 2 0,1% Restaurants ,9% ,4% Catering 193 6,4% 263 8,2% Drinkgelegenheden ,0% ,9% Totaal % %

23 17 4 Omzet en investeringen Omzet Algemeen Tabel: Omzet in in de horecasector in België en de drie gewesten (x ) -2008/2013- Omzet België Vlaanderen Wallonië Brussel In 2013 bedraagt de omzet in de Belgische horecasector 12,4 miljard euro. In Vlaanderen bedraagt de omzet 7,0 miljard euro, in Wallonië en Brussel is dit respectievelijk 2,6 en 2,7 miljard euro. Ten opzichte van 2012 is er in Vlaanderen een stijging met 251 miljoen euro of 3,7%. Wallonië (+2,7%) en Brussel (+0,8%) kennen een beperktere groei (bijlage tabel 66). Grafiek: Jaargroei omzet in de horecasector in Vlaanderen 2006/2013 7% +6,3% +5,8% 6% +5,4% 5% 4% +4,1% +3,7% 3% 2% 1% +1,8% +1,0% +2,4% 0% In 2013 is de jaargroei in Vlaanderen terug groter dan in 2012, maar lager dan in 2010 en In 2009 lag de jaargroei het laagst.

24 18 Subsectoren De restaurants realiseren bijna 57% van de omzet in de Vlaamse horecasector. De drinkgelegenheden, hotels en cateringbedrijven volgen op ruime achterstand. De andere logiesvormen maken 3% uit van de totale omzet in de horecasector. Hoewel het aantal logiesondernemingen (7%) heel wat lager ligt dan het aantal drinkgelegenheden (31%) realiseren ze dus wel meer omzet. Grafiek: Omzet in de horecasector in Vlaanderen naar subsector (in procenten) Catering 12,7% Drinkgelegenheden 14,6% Vakantieverblijven 1,8% Restaurants 56,6% Logies 16,2% Hotels 12,9% Kampeerterreinen 1,3% Overige accommodatie 0,1%

25 19 Investeringen Algemeen In 2013 dalen de investeringen zowel in België (-15%) als Vlaanderen (-14%). De investeringen zijn op het laagste niveau sinds Tabel: Investeringen in in de horecasector in België en de drie gewesten (x ) -2008/2013- Omzet België Vlaanderen Wallonië Brussel n.b. n.b. Subsectoren Bij de investeringen is er een (licht) andere verdeling per subsector dan bij de omzet. De hotels en de andere logiesvormen zijn goed voor 22% van alle investeringen in de horecasector in Vlaanderen, terwijl dit bij de omzet 16% is. De restaurants zijn zowel bij de omzet als de investeringen de grootste subsector. Grafiek: Investeringen in de horecasector in Vlaanderen naar subsector (in procenten) Catering 12,2% Drinkgelegenheden 11,2% Restaurants 54,2% Logies 22,4% Hotels 14,6% Vakantieverblijven 5,2% Kampeerterreinen 2,1% Overige accommodatie 0,5%

26 20

27 21 Bijlage 1 Aantal ondernemingen 1 Ondernemingen in alle sectoren in België Tabel 1: Aantal ondernemingen in alle sectoren in België 2012/2013- Sectie Omschrijving Jaargroei Aandeel 2013 A Landbouw, bosbouw en visserij ,2% 6,04% B Winning van delfstoffen ,4% 0,03% C Industrie ,1% 5,71% D Productie en distributie van elektriciteit, gas, stoom en gekoelde lucht ,8% 0,08% E Distributie van water; afval- en afvalwaterbeheer en sanering ,7% 0,19% F Bouwnijverheid ,5% 13,77% G Groot- en detailhandel: reparatie van auto s en motorfietsen ,5% 21,38% H Vervoer en opslag ,8% 2,72% I Verschaffen van accommodatie en maaltijden ,4% 6,87% J Informatie en communicatie ,4% 5,01% K Financiële activiteiten en verzekeringen ,7% 1,47% L Exploitatie van en handel in onroerend goed ,0% 2,53% M Vrije beroepen en wetenschappelijke en technische activiteiten ,0% 15,84% N Administratieve en ondersteunende diensten ,6% 5,99% O Openbaar bestuur en defensie; verplichte sociale verzekeringen ,9% 0,09% P Onderwijs ,5% 1,21% Q Menselijke gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening ,2% 1,30% R Kunst, amusement en recreatie ,0% 3,38% S Overige diensten ,8% 6,37% T Huishoudens als werkgever van huishoudelijk personeel ,7% 0,01% U Extraterritoriale organisaties en lichamen ,3% 0,00% / Onbekend 2 20 Totaal ,2% 100%

28 22 2 Horecaondernemingen in de gewesten Tabel 2: Aantal horecaondernemingen in de gewesten -2001/ Vlaanderen Wallonië Brussel België Vlaanderen ,8% Wallonië ,1% Brussel ,2% Buitenland Niet gekend België ,4% Tabel 3: procentuele verdeling van het aantal horecaondernemingen in de gewesten -2001/ Vlaanderen 60,5% 60,6% 60,5% 60,4% 60,4% 60,1% 60,2% Wallonië 28,9% 28,8% 28,9% 28,9% 28,8% 28,8% 28,8% Brussel 10,5% 10,6% 10,6% 10,7% 10,8% 11,0% 11,0% België 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% Vlaanderen 59,4% 59,3% 59,1% 58,9% 58,5% 58,3% Wallonië 28,5% 28,5% 28,6% 28,7% 28,9% 29,1% Brussel 11,2% 11,3% 11,5% 11,7% 11,8% 11,9% Buitenland 0,7% 0,8% 0,8% 0,7% 0,7% 0,7% Niet gekend 0,1% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 7 Horecaondernemingen actief in België maar met hoofdzetel in het buitenland. 8 Horecaondernemingen actief in België maar met hoofdzetel op een niet nader gespecifieerde plaats.

29 23 3 Horecaondernemingen per subsector 3.1 Horecaondernemingen per subsector in België Tabel 4: Aantal horecaondernemingen per subsector in België -2001/ Hotels Overige accommodaties Restaurants Drankgelegenheden Kantines en catering Totaal , nacebel 2003 indeling Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Volledige bediening Beperkte bediening Voorlopig onbekend Catering Drinkgelegenheden Cafés en bars Discotheken Andere Voorlopig onbekend Totaal , nacebel 2008 indeling

30 24 Tabel 5: Procentuele verdeling van het aantal horecaondernemingen over de subsectoren in België / Hotels 3,5% 3,5% 3,4% 3,4% 3,4% 3,4% 3,4% Overige accommodaties 1,8% 1,8% 1,9% 2,1% 2,3% 2,5% 2,7% Restaurants 46,8% 47,9% 49,0% 50,1% 51,1% 52,2% 52,4% Drankgelegenheden 40,2% 39,0% 37,9% 36,7% 35,4% 34,0% 33,3% Kantines en catering 7,8% 7,8% 7,7% 7,7% 7,8% 7,9% 8,1% 100%, nacebel 2003 indeling Hotels 3,5% 3,5% 3,5% 3,4% 3,4% 3,4% Vakantieverblijven 1,7% 1,9% 2,1% 2,3% 2,4% 2,6% Kampeerterreinen 0,8% 0,8% 0,8% 0,8% 0,8% 0,8% Overige accommodatie 0,4% 0,4% 0,3% 0,3% 0,3% 0,3% Restaurants 52,6% 53,0% 53,3% 53,7% 54,1% 54,5% Volledige bediening Beperkte bediening Voorlopig onbekend Catering 7,9% 8,1% 8,3% 8,4% 8,7% 8,9% Drinkgelegenheden 33,1% 32,4% 31,7% 31,1% 30,3% 29,5% Cafés en bars Discotheken Andere Voorlopig onbekend, nacebel 2008 indeling

31 Horecaondernemingen per subsector in de gewesten Vlaanderen Tabel 6: Aantal horecaondernemingen per subsector in Vlaanderen -2001/ Hotels Overige accommodaties Restaurants Drankgelegenheden Kantines en catering Totaal , nacebel 2003 indeling Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Volledige bediening Beperkte bediening Voorlopig onbekend Catering Drinkgelegenheden Cafés en bars Discotheken Andere Voorlopig onbekend Totaal , nacebel 2008 indeling

32 26 Tabel 7: Procentuele verdeling van het aantal horecaondernemingen over de subsectoren in Vlaanderen -2001/ Hotels 3,2% 3,2% 3,2% 3,2% 3,2% 3,2% 3,2% Overige accommodaties 1,4% 1,5% 1,6% 1,8% 2,0% 2,2% 2,4% Restaurants 45,3% 46,6% 47,7% 48,7% 49,8% 50,9% 51,0% Drankgelegenheden 42,0% 40,7% 39,4% 38,3% 36,9% 35,4% 34,8% Kantines en catering 8,2% 8,1% 8,1% 8,1% 8,1% 8,4% 8,7% 100%, nacebel 2003 indeling Hotels 3,3% 3,3% 3,3% 3,3% 3,3% 3,3% Vakantieverblijven 1,7% 1,9% 2,2% 2,4% 2,5% 2,7% Kampeerterreinen 0,7% 0,7% 0,7% 0,6% 0,6% 0,6% Overige accommodatie 0,4% 0,3% 0,3% 0,3% 0,3% 0,3% Restaurants 51,4% 51,6% 51,9% 52,2% 52,5% 52,9% Volledige bediening Beperkte bediening Voorlopig onbekend Catering 8,1% 8,3% 8,6% 8,8% 9,1% 9,4% Drinkgelegenheden 34,5% 33,8% 33,0% 32,3% 31,6% 30,8% Cafés en bars Discotheken Andere Voorlopig onbekend, nacebel 2008 indeling

33 27 Wallonië Tabel 8: Aantal horecaondernemingen per subsector in Wallonië -2008/2013- Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Volledige bediening Beperkte bediening Voorlopig onbekend Catering Drinkgelegenheden Cafés en bars Discotheken Andere Voorlopig onbekend Totaal Hotels 3,7% 3,6% 3,6% 3,6% 3,5% 3,5% Vakantieverblijven 1,9% 2,2% 2,3% 2,5% 2,7% 2,9% Kampeerterreinen 1,5% 1,4% 1,4% 1,3% 1,3% 1,3% Overige accommodatie 0,6% 0,5% 0,4% 0,4% 0,4% 0,4% Restaurants 51,0% 51,8% 52,7% 53,4% 54,1% 54,8% Volledige bediening Beperkte bediening Voorlopig onbekend Catering 8,8% 8,8% 8,9% 8,8% 9,1% 9,1% Drinkgelegenheden 32,5% 31,6% 30,7% 30,0% 28,9% 28,1% Cafés en bars Discotheken Andere Voorlopig onbekend

34 28 Brussel Tabel 9: Aantal horecaondernemingen per subsector in Brussel -2008/2013- Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Volledige bediening Beperkte bediening Voorlopig onbekend Catering Drinkgelegenheden Cafés en bars Discotheken Andere Voorlopig onbekend Totaal Hotels 3,8% 3,6% 3,7% 3,7% 3,7% 3,8% Vakantieverblijven 1,1% 1,1% 1,2% 1,3% 1,4% 1,6% Kampeerterreinen 0,1% 0,1% 0,1% 0,1% 0,1% 0,1% Overige accommodatie 0,3% 0,3% 0,2% 0,2% 0,2% 0,2% Restaurants 64,1% 64,2% 63,0% 63,0% 62,9% 62,8% Volledige bediening Beperkte bediening Voorlopig onbekend Catering 4,9% 5,1% 5,3% 5,3% 5,5% 5,7% Drinkgelegenheden 25,6% 25,6% 26,5% 26,4% 26,1% 25,8% Cafés en bars Discotheken Andere Voorlopig onbekend

35 29 Aantal horecaondernemingen per juridische vorm 1 Horecaondernemingen per juridische vorm 1.1 Horecaondernemingen per juridische vorm in België Tabel 10: Aantal horecaondernemingen per juridische vorm in België -2008/ nog geen cijfers bekend Totaal ,2% 47,4% 46,4% 45,1% 44,1% 1 2,2% 2,5% 2,7% 3,1% 3,4% 2 5,3% 5,1% 4,9% 4,7% 4,6% 3 36,7% 37,7% 38,3% 39,5% 40,6% nog 4 2,5% 2,4% 2,3% 2,3% 2,2% geen 5 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% cijfers 6 0,2% 0,2% 0,2% 0,2% 0,2% bekend 7 3,3% 3,2% 3,1% 3,1% 3,2% 8 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 9 1,5% 1,4% 2,1% 1,9% 1,8% Totaal 100% 100% 100% 100% 100% 0 = onderneming uitgebaat door één natuurlijke persoon of door echtgenoten; 1 = vennootschap onder gemeenschappelijke naam of vennootschap bij wijze van eenvoudige geldschieting; 2 = naamloze vennootschap of vennootschap bij wijze van geldschieting op aandelen; 3 = besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid; 4 = coöperatieve vennootschap; 5 = handelsvereniging in deelneming of tijdelijke handelsvereniging; 6 = handelsvennootschap van buitenlands recht; 7 = vereniging zonder winstbejag; 8 = publiekrechterlijk lichaam of instelling, of intercommunale maatschappij; 9 = andere vennootschap, groepering of vereniging (feitelijke vereniging, onverdeeldheid, successie, burgerlijke vennootschap, enz ).

36 Horecaondernemingen per juridische vorm in de gewesten Vlaanderen Tabel 11: Aantal horecaondernemingen per juridische vorm in Vlaanderen -2008/ nog geen cijfers bekend Totaal ,9% 49,9% 48,8% 47,4% 46,3% 1 3,1% 3,6% 3,8% 4,3% 4,7% 2 4,7% 4,6% 4,4% 4,2% 4,0% 3 34,9% 35,8% 36,3% 37,5% 38,4% nog 4 1,7% 1,6% 1,5% 1,5% 1,4% geen 5 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% cijfers 6 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% bekend 7 3,1% 3,1% 3,1% 3,1% 3,2% 8 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 9 1,5% 1,5% 2,1% 2,0% 1,9% 0 = onderneming uitgebaat door één natuurlijke persoon of door echtgenoten; 1 = vennootschap onder gemeenschappelijke naam of vennootschap bij wijze van eenvoudige geldschieting; 2 = naamloze vennootschap of vennootschap bij wijze van geldschieting op aandelen; 3 = besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid; 4 = coöperatieve vennootschap; 5 = handelsvereniging in deelneming of tijdelijke handelsvereniging; 6 = handelsvennootschap van buitenlands recht; 7 = vereniging zonder winstbejag; 8 = publiekrechterlijk lichaam of instelling, of intercommunale maatschappij; 9 = andere vennootschap, groepering of vereniging (feitelijke vereniging, onverdeeldheid, successie, burgerlijke vennootschap, enz ).

37 31 Wallonië Tabel 12: Aantal horecaondernemingen per juridische vorm in Wallonië -2008/ nog geen cijfers bekend Totaal ,2% 52,8% 52,2% 51,3% 50,6% 1 1,0% 1,1% 1,3% 1,6% 1,8% 2 5,1% 4,9% 4,8% 4,6% 4,4% 3 31,1% 32,1% 32,5% 33,6% 34,5% nog 4 3,5% 3,4% 3,1% 3,0% 3,0% geen 5 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% cijfers 6 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% bekend 7 4,1% 4,0% 3,7% 3,7% 3,7% 8 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 9 1,9% 1,7% 2,4% 2,1% 2,0% 0 = onderneming uitgebaat door één natuurlijke persoon of door echtgenoten; 1 = vennootschap onder gemeenschappelijke naam of vennootschap bij wijze van eenvoudige geldschieting; 2 = naamloze vennootschap of vennootschap bij wijze van geldschieting op aandelen; 3 = besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid; 4 = coöperatieve vennootschap; 5 = handelsvereniging in deelneming of tijdelijke handelsvereniging; 6 = handelsvennootschap van buitenlands recht; 7 = vereniging zonder winstbejag; 8 = publiekrechterlijk lichaam of instelling, of intercommunale maatschappij; 9 = andere vennootschap, groepering of vereniging (feitelijke vereniging, onverdeeldheid, successie, burgerlijke vennootschap, enz ).

38 32 Brussel Tabel 13: Aantal horecaondernemingen per juridische vorm in Brussel -2008/ nog geen cijfers bekend Totaal ,1% 18,9% 17,7% 16,5% 15,3% 1 0,6% 0,7% 0,8% 0,9% 0,9% 2 9,2% 9,0% 8,4% 8,3% 8,1% 3 62,9% 64,4% 65,1% 66,7% 68,5% nog 4 4,8% 4,5% 4,5% 4,5% 4,3% geen 5 0,1% 0,1% 0,1% 0,1% 0,1% cijfers 6 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% bekend 7 1,9% 1,8% 1,7% 1,7% 1,6% 8 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 9 0,5% 0,5% 1,7% 1,4% 1,2% 0 = onderneming uitgebaat door één natuurlijke persoon of door echtgenoten; 1 = vennootschap onder gemeenschappelijke naam of vennootschap bij wijze van eenvoudige geldschieting; 2 = naamloze vennootschap of vennootschap bij wijze van geldschieting op aandelen; 3 = besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid; 4 = coöperatieve vennootschap; 5 = handelsvereniging in deelneming of tijdelijke handelsvereniging; 6 = handelsvennootschap van buitenlands recht; 7 = vereniging zonder winstbejag; 8 = publiekrechterlijk lichaam of instelling, of intercommunale maatschappij; 9 = andere vennootschap, groepering of vereniging (feitelijke vereniging, onverdeeldheid, successie, burgerlijke vennootschap, enz ).

39 33 2 Horecaondernemingen per juridische vorm en per subsector 2.1 Horecaondernemingen per juridische vorm en per subsector in België Tabel 14: Horecaondernemingen per juridische vorm en per subsector in België Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering Totaal Eenmanszaak 20,1% 65,6% 26,2% 69,6% 38,9% 52,0% 50,1% NV 33,1% 6,3% 23,4% 7,7% 4,0% 4,1% 1,7% BVBA 40,3% 18,6% 37,9% 16,4% 49,4% 26,1% 29,6% CV 2,0% 0,4% 2,3% 1,4% 2,2% 1,3% 2,6% VZW 0,5% 4,2% 4,4% 1,4% 0,8% 10,8% 9,2% Andere 4,0% 4,8% 5,7% 3,4% 4,7% 5,6% 6,8% 2.2 Horecaondernemingen per juridische vorm en per subsector in de gewesten Vlaanderen Tabel 15: Horecaondernemingen per juridische vorm en per subsector in Vlaanderen Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering Totaal Eenmanszaak 21,9% 68,5% 17,8% 73,1% 40,5% 49,0% 53,7% NV 27,9% 4,1% 32,4% 6,7% 3,5% 3,8% 1,8% BVBA 44,3% 19,0% 36,6% 15,1% 47,9% 23,4% 26,5% CV 1,6% 0,2% 0,9% - 1,4% 1,0% 1,6% VZW 0,6% 2,5% 5,2% 1,7% 0,8% 15,9% 8,4% Andere 3,7% 5,6% 7,0% 3,4% 5,9% 6,9% 8,1% Wallonië Tabel 16: Horecaondernemingen per juridische vorm en per subsector in Wallonië Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering Totaal Eenmanszaak 23,3% 65,4% 33,6% 67,1% 47,1% 64,6% 53,1% NV 33,9% 9,3% 15,2% 5,7% 3,7% 3,3% 1,5% BVBA 35,6% 17,3% 40,8% 18,6% 42,0% 26,9% 23,3% CV 3,0% 0,9% 3,8% 4,3% 2,9% 1,4% 3,6% VZW 0,3% 5,0% 2,8% 1,4% 0,7% 1,5% 13,4% Andere 4,0% 2,1% 3,8% 2,9% 3,5% 2,3% 5,0%

40 34 Brussel Tabel 17: Horecaondernemingen per juridische vorm en per subsector in Brussel Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering Totaal Eenmanszaak 4,0% 46,4% 33,3% 53,3% 13,0% 29,9% 17,1% NV 55,8% 11,3% 16,7% 26,7% 7,2% 10,8% 2,5% BVBA 35,9% 22,7% 16,7% 20,0% 73,2% 49,6% 68,8% CV 1,2% ,9% 4,0% 6,1% VZW 0,4% 15,5% 33,3% - 0,9% 3,0% 2,7% Andere 2,8% 4,1% - - 1,7% 2,7% 2,8%

41 35 Aantal werkgevers per dimensiegrootte Voor de rapportering van het aantal werkgevers in de horecasector doen we een beroep op gegevens van de RSZ 9. De toewijzing aan de correcte dimensiegrootte gebeurt bij de RSZ op basis van het aantal werknemers in dienst op 30/06 (toestand). De RSZ biedt zowel de indeling van werkgevers volgens PC302, als werkgevers volgens nacebelindeling. De sector afbakenen op basis van PC 302, resulteert in een grotere omvang van de sector in vergelijking met de afbakening volgens nacebel-indeling. 1 Werkgevers per dimensiegrootte Werkgevers per dimensiegrootte in België Tabel 18: Aantal werkgevers per dimensiegrootte in België in PC / Minder dan 5 werknemers tot 9 werknemers tot 19 werknemers tot 49 werknemers tot 99 werknemers werknemers en meer Totaal Minder dan 5 werknemers 70,7% 70,7% 70,7% 5 tot 9 werknemers 17,1% 17,2% 17,1% 10 tot 19 werknemers 8,0% 7,9% 8,1% 20 tot 49 werknemers 3,3% 3,3% 3,2% 50 tot 99 werknemers 0,5% 0,6% 0,6% 100 werknemers en meer 0,3% 0,3% 0,3% Totaal 100% 100% 100% Bron: RSZ, PC302, werkgever in loop van tweede kwartaal, toewijzing aan dimensiegrootte op basis van toestand op 30/06 9 We kiezen voor de RSZ als bron van het aantal werkgevers aangezien de RSZ zicht heeft op het aantal werknemers opgenomen in de sociale zekerheid, en bijgevolg op deze manier met zekerheid kan zeggen welke werkgevers personeel in dienst hebben in de loop van het kwartaal. Daarnaast kunnen op basis van eenzelfde definitie de cijfers vergeleken worden met andere sectoren. Ten slotte wordt de RSZ ook gebruikt als bron voor het aantal werknemers in de sector. 10 In dit eerste deel bakenen we de horecasector af op basis van PC302. Dit is voor het eerst in dit rapport aangezien de FOD Economie de horecasector enkel afbakent op basis van nacebel-indeling.

42 Werkgevers per dimensiegrootte in de gewesten Vlaanderen Tabel 19: Aantal werkgevers per dimensiegrootte in Vlaanderen in PC / Minder dan 5 werknemers tot 9 werknemers tot 19 werknemers tot 49 werknemers tot 99 werknemers werknemers en meer Totaal Minder dan 5 werknemers 69,1% 69,4% 69,4% 5 tot 9 werknemers 17,9% 18,0% 17,8% 10 tot 19 werknemers 8,9% 8,6% 8,8% 20 tot 49 werknemers 3,3% 3,3% 3,2% 50 tot 99 werknemers 0,5% 0,5% 0,5% 100 werknemers en meer 0,3% 0,3% 0,3% Totaal 100% 100% 100% Bron: RSZ, PC302, werkgever in loop van tweede kwartaal, toewijzing aan dimensiegrootte op basis van toestand op 30/06 Wallonië Tabel 20: Aantal werkgevers per dimensiegrootte in Wallonië in PC / Minder dan 5 werknemers tot 9 werknemers tot 19 werknemers tot 49 werknemers tot 99 werknemers werknemers en meer Totaal Minder dan 5 werknemers 75,7% 75,3% 75,3% 5 tot 9 werknemers 15,6% 15,7% 15,4% 10 tot 19 werknemers 5,8% 5,8% 6,0% 20 tot 49 werknemers 2,4% 2,6% 2,6% 50 tot 99 werknemers 0,5% 0,5% 0,5% 100 werknemers en meer 0,1% 0,2% 0,2% Totaal 100% 100% 100% Bron: RSZ, PC302, werkgever in loop van tweede kwartaal, toewijzing aan dimensiegrootte op basis van toestand op 30/06

43 37 Brussel Tabel 21: Aantal werkgevers per dimensiegrootte in Brussel in PC / Minder dan 5 werknemers tot 9 werknemers tot 19 werknemers tot 49 werknemers tot 99 werknemers werknemers en meer Totaal Minder dan 5 werknemers 67,0% 66,6% 66,4% 5 tot 9 werknemers 17,3% 17,0% 17,3% 10 tot 19 werknemers 8,8% 9,6% 9,4% 20 tot 49 werknemers 5,1% 4,8% 4,9% 50 tot 99 werknemers 1,0% 1,1% 1,1% 100 werknemers en meer 0,9% 1,0% 0,9% Totaal 100% 100% 100% Bron: RSZ, PC302, werkgever in loop van tweede kwartaal, toewijzing aan dimensiegrootte op basis van toestand op 30/06 2 Werkgevers per dimensiegrootte en per subsector Werkgevers per dimensiegrootte en per subsector in België Tabel 22: Aantal werkgevers per dimensiegrootte en per subsector in België nacebel 55 en Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering Totaal < 5 werknemers 45,7% 67,3% 74,6% 35,4% 72,3% 66,1% 79,7% 5 tot 9 wns 21,1% 15,2% 18,7% 40,4% 17,4% 16,8% 13,0% 10 tot 19 wns 16,2% 7,2% 4,5% 22,2% 7,6% 10,4% 5,5% 20 tot 49 wns 11,3% 5,3% 2,2% 2,0% 2,5% 4,1% 1,6% 50 tot 99 wns 3,5% 3,4% 0,0% 0,0% 0,2% 1,1% 0,1% Meer dan 100 wns 2,2% 1,5% 0,0% 0,0% 0,1% 1,6% 0,0% Bron: RSZ, nace 55-56, werkgever in loop van 2de kwartaal, toewijzing dimensiegrootte op basis van toestand op 30/06 11 Om een inschatting te kunnen maken van het aantal werkgevers per subsector bakenen we in dit tweede deel de horecasector af op basis van nacebel-indeling.

44 Werkgevers per dimensiegrootte en per subsector in de gewesten Vlaanderen Tabel 23: Werkgevers per dimensiegrootte en per subsector in Vlaanderen nacebel 55 en Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering Totaal < 5 werknemers 45,1% 68,9% 64,0% 48,3% 70,9% 63,2% 77,8% 5 tot 9 wns 21,1% 15,5% 25,3% 37,9% 18,2% 17,6% 13,9% 10 tot 19 wns 18,4% 4,7% 6,7% 13,8% 8,2% 12,1% 6,4% 20 tot 49 wns 10,7% 6,1% 4,0% 0,0% 2,4% 4,8% 1,8% 50 tot 99 wns 3,7% 3,4% 0,0% 0,0% 0,2% 0,7% 0,1% Meer dan 100 wns 1,0% 1,4% 0,0% 0,0% 0,1% 1,7% 0,0% Bron: RSZ, nace 55-56, werkgever in loop van 2de kwartaal, toewijzing dimensiegrootte op basis van toestand op 30/06 Wallonië Tabel 24: Werkgevers per dimensiegrootte en per subsector in Wallonië nacebel 55 en Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering Totaal < 5 werknemers 55,1% 67,8% 89,5% 25,9% 76,9% 72,5% 84,5% 5 tot 9 wns 19,9% 15,6% 8,8% 44,8% 15,7% 17,5% 10,6% 10 tot 19 wns 13,0% 8,9% 1,8% 29,3% 5,4% 5,8% 3,6% 20 tot 49 wns 9,3% 3,3% 0,0% 0,0% 1,9% 2,5% 1,3% 50 tot 99 wns 1,5% 3,3% 0,0% 0,0% 0,1% 1,1% 0,1% Meer dan 100 wns 1,2% 1,1% 0,0% 0,0% 0,0% 0,6% 0,0% Bron: RSZ, nace 55-56, werkgever in loop van 2de kwartaal, toewijzing dimensiegrootte op basis van toestand op 30/06 Brussel Tabel 25: Werkgevers per dimensiegrootte en per subsector in Brussel nacebel 55 en Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering Totaal < 5 werknemers 28,6% 56,0% 50,0% 50,0% 68,2% 65,6% 77,5% 5 tot 9 wns 23,6% 12,0% 50,0% 25,0% 17,8% 11,7% 14,8% 10 tot 19 wns 14,3% 16,0% 0,0% 8,3% 9,4% 12,3% 5,6% 20 tot 49 wns 17,4% 8,0% 0,0% 16,7% 4,0% 3,9% 1,7% 50 tot 99 wns 6,8% 4,0% 0,0% 0,0% 0,4% 3,2% 0,4% Meer dan 100 wns 9,3% 4,0% 0,0% 0,0% 0,2% 3,2% 0,0% Bron: RSZ, nace 55-56, werkgever in loop van 2de kwartaal, toewijzing dimensiegrootte op basis van toestand op 30/06

45 39 Overlevingspercentage ondernemingen 1 Overlevingspercentage ondernemingen per sector in België Tabel 26: Overlevingspercentage ondernemingen in België per sector één jaar na oprichting /2013- Sectie Omschrijving A Landbouw, bosbouw en visserij 96,2% 96,2% 95,3% B Winning van delfstoffen / / / C Industrie 94,0% 93,8% 93,9% D Productie en distributie van elektriciteit, gas, stoom en gekoelde lucht 98,2% 97,1% 97,8% E Distributie van water; afval- en afvalwaterbeheer en sanering 98,9% 90,1% 97,3% F Bouwnijverheid 95,0% 95,4% 94,4% G Groot- en detailhandel: reparatie van auto s en motorfietsen 89,4% 90,0% 89,3% H Vervoer en opslag 88,5% 89,6% 88,4% I Verschaffen van accommodatie en maaltijden 89,3% 90,0% 90,1% J Informatie en communicatie 84,2% 85,9% 86,9% K Financiële activiteiten en verzekeringen 95,9% 95,3% 94,8% L Exploitatie van en handel in onroerend goed 92,3% 93,0% 92,3% M Vrije beroepen en wetenschappelijke en technische activiteiten 92,9% 93,5% 93,7% N Administratieve en ondersteunende diensten 90,9% 90,9% 90,7% O Openbaar bestuur en defensie; verplichte sociale verzekeringen 97,3% 96,7% 92,9% P Onderwijs 87,1% 89,3% 90,3% Q Menselijke gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening 89,9% 92,9% 91,7% R Kunst, amusement en recreatie 91,8% 92,0% 93,8% S Overige diensten 89,8% 90,7% 91,7% T Huishoudens als werkgever van huishoudelijk personeel / / / U Extraterritoriale organisaties en lichamen / / / Totaal 91,1% 91,8% 91,8% Bron: FOD Economie Grijze percentages betekenen minder dan 100 oprichtingen, bij minder dan 20 oprichtingen >> / 12 Ondernemingen opgericht in Ondernemingen opgericht in Ondernemingen opgericht in 2012

46 40 Tabel 27: Overlevingspercentage ondernemingen in België per sector drie jaar na oprichting /2013- Sectie Omschrijving A Landbouw, bosbouw en visserij 87,6% 87,9% 88,8% B Winning van delfstoffen / / / C Industrie 81,5% 80,2% 81,4% D Productie en distributie van elektriciteit, gas, stoom en gekoelde lucht 93,0% 92,0% 79,8% E Distributie van water; afval- en afvalwaterbeheer en sanering 79,6% 91,3% 85,4% F Bouwnijverheid 82,5% 82,3% 82,6% G Groot- en detailhandel: reparatie van auto s en motorfietsen 71,8% 70,5% 72,5% H Vervoer en opslag 71,1% 70,4% 71,6% I Verschaffen van accommodatie en maaltijden 67,1% 66,4% 67,2% J Informatie en communicatie 64,4% 60,5% 61,2% K Financiële activiteiten en verzekeringen 87,5% 88,8% 88,4% L Exploitatie van en handel in onroerend goed 79,4% 80,3% 78,7% M Vrije beroepen en wetenschappelijke en technische activiteiten 81,0% 79,6% 80,4% N Administratieve en ondersteunende diensten 73,8% 74,6% 74,6% O Openbaar bestuur en defensie; verplichte sociale verzekeringen 87,5% 89,4% 91,9% P Onderwijs 71,1% 69,2% 68,8% Q Menselijke gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening 63,4% 73,3% 72,4% R Kunst, amusement en recreatie 74,9% 76,9% 75,6% S Overige diensten 72,5% 71,1% 72,1% T Huishoudens als werkgever van huishoudelijk personeel / / / U Extraterritoriale organisaties en lichamen / / / Totaal 75,4% 74,6% 75,3% Bron: FOD Economie Grijze percentages betekenen minder dan 100 oprichtingen, bij minder dan 20 oprichtingen >> / 15 Ondernemingen opgericht in Ondernemingen opgericht in Ondernemingen opgericht in 2010

47 41 Tabel 28: Overlevingspercentage ondernemingen in België per sector vijf jaar na oprichting Sectie Omschrijving A Landbouw, bosbouw en visserij 81,5% B Winning van delfstoffen / C Industrie 71,3% D Productie en distributie van elektriciteit, gas, stoom en gekoelde lucht 86,0% E Distributie van water; afval- en afvalwaterbeheer en sanering 77,8% F Bouwnijverheid 71,0% G Groot- en detailhandel: reparatie van auto s en motorfietsen 59,5% H Vervoer en opslag 57,8% I Verschaffen van accommodatie en maaltijden 52,6% J Informatie en communicatie 52,8% K Financiële activiteiten en verzekeringen 80,2% L Exploitatie van en handel in onroerend goed 69,3% M Vrije beroepen en wetenschappelijke en technische activiteiten 71,4% N Administratieve en ondersteunende diensten 62,1% O Openbaar bestuur en defensie; verplichte sociale verzekeringen 80,0% P Onderwijs 59,2% Q Menselijke gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening 52,6% R Kunst, amusement en recreatie 62,6% S Overige diensten 60,2% T Huishoudens als werkgever van huishoudelijk personeel / U Extraterritoriale organisaties en lichamen / Totaal 64,0% Bron: FOD Economie Grijze percentages betekenen minder dan 100 oprichtingen, bij minder dan 20 oprichtingen >> / 18 Ondernemingen opgericht in 2008

48 42 Aantal faillissementen 1 Faillissementen in alle sectoren in België Tabel 29: Aantal faillissementen in België -2008/2013- Sectie Omschrijving Aandeel 2013 A Landbouw, bosbouw en visserij ,8% B Winning van delfstoffen ,0% C Industrie ,3% D Productie en distributie van elektriciteit, gas, stoom en gekoelde lucht ,0% E Distributie van water; afval- en afvalwaterbeheer en sanering ,2% F Bouwnijverheid ,6% G Groot- en detailhandel: reparatie van auto s en motorfietsen ,5% H Vervoer en opslag ,8% I Verschaffen van accommodatie en maaltijden ,3% J Informatie en communicatie ,3% K Financiële activiteiten en verzekeringen ,7% L Exploitatie van en handel in onroerend goed ,3% M Vrije beroepen en wetenschappelijke en technische activiteiten ,7% N Administratieve en ondersteunende diensten ,3% O Openbaar bestuur en defensie; verplichte sociale verzekeringen ,0% P Onderwijs ,3% Q Menselijke gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening ,7% R Kunst, amusement en recreatie ,4% S Overige diensten ,3% T Huishoudens als werkgever van huishoudelijk personeel ,0% U Extraterritoriale organisaties en lichamen ,0% Onbekende economische activiteit ,6% Totaal %

49 43 2 Faillissementen in de horecasector in de gewesten Tabel 30: Aantal faillissementen in de horecasector in de gewesten -2002/ Vlaanderen Wallonië Brussel België Vlaanderen ,1% Wallonië ,5% Brussel ,2% België ,7% Tabel 31: Procentueel aandeel faillissementen in de horecasector in de gewesten -2002/ Vlaanderen 57,0% 51,8% 54,6% 54,6% 52,0% 55,9% Wallonië 26,7% 32,0% 29,3% 29,6% 29,8% 27,0% Brussel 16,4% 16,2% 16,1% 15,8% 18,2% 17,1% België 100% 100% 100% 100% 100% 100% Vlaanderen 52,4% 56,0% 52,3% 52,4% 51,7% 49,5% Wallonië 28,6% 25,9% 28,2% 29,1% 29,1% 29,6% Brussel 18,9% 18,1% 19,5% 18,4% 19,2% 20,9% België 100% 100% 100% 100% 100% 100%

50 44 3 Faillissementen in de horecasector per subsector 3.1 Faillissementen in de horecasector per subsector in België Tabel 32: Aantal faillissementen in de horecasector per subsector in België -2002/ Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal , nacebel 2008 indeling Tabel 33: Procentuele verdeling van het aantal faillissementen in de horecasector over de subsectoren in België -2002/ Hotels 2,0% 1,6% 1,7% 1,8% 2,3% 2,8% Vakantieverblijven 0,5% 0,2% 0,2% 0,3% 0,1% 0,1% Kampeerterreinen 0,2% 0,5% 0,4% 0,2% 0,2% 0,1% Overige accommodatie 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,1% 0,0% Restaurants 52,1% 53,0% 54,2% 53,3% 54,2% 57,7% Catering 4,0% 3,3% 2,9% 3,9% 3,2% 2,4% Drinkgelegenheden 41,2% 41,4% 40,6% 40,6% 40,0% 36,8% Hotels 1,9% 1,7% 1,3% 1,6% 1,8% 1,6% Vakantieverblijven 0,1% 0,2% 0,3% 0,6% 0,4% 0,5% Kampeerterreinen 0,2% 0,1% 0,3% 0,0% 0,1% 0,2% Overige accommodatie 0,1% 0,1% 0,1% 0,2% 0,0% 0,1% Restaurants 60,1% 60,8% 56,8% 54,9% 55,3% 55,0% Catering 2,4% 2,7% 3,1% 3,4% 3,3% 3,8% Drinkgelegenheden 35,2% 34,6% 38,0% 39,4% 39,0% 38,8%, nacebel 2008 indeling

51 Faillissementen in de horecasector per subsector in de gewesten Vlaanderen Tabel 34: Aantal faillissementen in de horecasector per subsector in Vlaanderen -2002/ Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal , nacebel 2008 indeling Tabel 35: Procentuele verdeling van het aantal faillissementen in de horecasector per subsector in Vlaanderen -2002/ Hotels 2,3% 1,2% 1,7% 1,4% 2,0% 2,7% Vakantieverblijven 0,8% 0,0% 0,4% 0,3% 0,3% 0,1% Kampeerterreinen 0,2% 0,6% 0,3% 0,1% 0,1% 0,1% Overige accommodatie 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,1% 0,0% Restaurants 50,5% 51,5% 53,4% 52,3% 53,8% 54,4% Catering 3,9% 3,4% 2,8% 3,2% 3,3% 2,2% Drinkgelegenheden 42,3% 43,3% 41,4% 42,7% 40,3% 40,4% Hotels 2,2% 1,5% 1,0% 1,7% 1,8% 2,0% Vakantieverblijven 0,0% 0,1% 0,5% 0,8% 0,6% 0,7% Kampeerterreinen 0,1% 0,0% 0,4% 0,0% 0,1% 0,2% Overige accommodatie 0,0% 0,1% 0,2% 0,1% 0,0% 0,2% Restaurants 58,0% 58,6% 53,4% 52,7% 53,0% 53,0% Catering 2,2% 3,0% 3,0% 3,6% 3,2% 3,6% Drinkgelegenheden 37,6% 36,7% 41,5% 41,1% 41,4% 40,4%, nacebel 2008 indeling

52 46 Wallonië Tabel 36: Aantal faillissementen in de horecasector per subsector in Wallonië -2008/2013- Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal Hotels 2,0% 2,4% 1,8% 2,1% 1,7% 1,3% Vakantieverblijven 0,2% 0,2% 0,2% 0,3% 0,3% 0,3% Kampeerterreinen 0,4% 0,2% 0,4% 0,0% 0,2% 0,3% Overige accommodatie 0,2% 0,0% 0,0% 0,2% 0,0% 0,0% Restaurants 58,6% 59,7% 57,9% 52,2% 57,7% 54,7% Catering 3,5% 2,4% 3,8% 4,0% 3,8% 3,9% Drinkgelegenheden 35,1% 35,2% 35,9% 41,3% 36,3% 39,5% Brussel Tabel 37: Aantal faillissementen in de horecasector per subsector in Brussel -2008/2013- Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal Hotels 1,0% 1,2% 1,4% 0,3% 2,0% 1,3% Vakantieverblijven 0,0% 0,3% 0,0% 0,5% 0,3% 0,4% Kampeerterreinen 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% Overige accommodatie 0,0% 0,0% 0,0% 0,3% 0,0% 0,0% Restaurants 68,4% 69,2% 64,1% 65,6% 58,1% 60,2% Catering 1,7% 2,2% 2,6% 1,9% 3,0% 4,0% Drinkgelegenheden 28,9% 27,1% 31,9% 31,4% 36,6% 34,1%

53 47 4 Faillissementen in de horecasector per dimensiegrootte 4.1 Faillissementen in de horecasector per dimensiegrootte in België Tabel 38: Aantal faillissementen in de horecasector per dimensiegrootte in België -2008/ geen werknemers tot 4 werknemers tot 9 werknemers tot 19 werknemers tot 49 werknemers tot 99 werknemers tot 199 werknemers tot 499 werknemers Totaal geen werknemers 19,9% 20,4% 45,1% 33,6% 50,7% 52,5% 1 tot 4 werknemers 71,8% 71,9% 46,8% 59,1% 42,0% 40,8% 5 tot 9 werknemers 6,1% 5,0% 6,0% 5,0% 5,1% 4,6% 10 tot 19 werknemers 1,4% 2,1% 2,0% 2,0% 1,6% 1,9% 20 tot 49 werknemers 0,7% 0,6% 0,2% 0,3% 0,4% 0,2% 50 tot 99 werknemers 0,1% 0,0% 0,0% 0,1% 0,1% 0,0% 100 tot 199 werknemers 0,0% 0,0% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 200 tot 499 werknemers 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 19 De faillissementscijfers in de horecasector per dimensiegrootte voor het jaar 2008 en 2009 zijn ontvangen in oude nace-bel indeling 2003, jaren 2010, 2011, 2012 en 2013 zijn ontvangen in nieuwe nace-bel indeling Het totaal aantal faillissementen in 2008 en 2009 verschilt hierdoor met voorgaande paragrafen. De gevolgen voor de indeling per dimensiegrootte is miniem.

54 Faillissementen in de horecasector per dimensiegrootte in de gewesten Vlaanderen Tabel 39: Aantal faillissementen in de horecasector per dimensiegrootte in Vlaanderen -2008/ geen werknemers tot 4 werknemers tot 9 werknemers tot 19 werknemers tot 49 werknemers tot 99 werknemers tot 199 werknemers tot 499 werknemers Totaal geen werknemers 23,1% 20,9% 46,8% 31,7% 53,8% 54,0% 1 tot 4 werknemers 68,1% 71,8% 45,7% 60,3% 39,6% 38,4% 5 tot 9 werknemers 6,1% 4,6% 5,4% 5,4% 4,1% 5,2% 10 tot 19 werknemers 1,5% 2,0% 1,9% 2,3% 2,1% 2,1% 20 tot 49 werknemers 1,0% 0,7% 0,1% 0,4% 0,3% 0,2% 50 tot 99 werknemers 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 0,2% 0,1% 100 tot 199 werknemers 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 200 tot 499 werknemers 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 20 De faillissementscijfers in de horecasector per dimensiegrootte voor het jaar 2008 en 2009 zijn ontvangen in oude nace-bel indeling 2003, jaren 2010, 2011, 2012 en 2013 zijn ontvangen in nieuwe nace-bel indeling Het totaal aantal faillissementen in 2008 en 2009 verschilt hierdoor met voorgaande paragrafen. De gevolgen voor de indeling per dimensiegrootte is miniem.

55 49 Wallonië Tabel 40: Aantal faillissementen in de horecasector per dimensiegrootte in Wallonië -2008/ n geen werknemers 22,7% 28,4% 40,5% 23,1% 43,5% 46,6% 1 tot 4 werknemers 70,3% 65,6% 51,2% 70,1% 47,2% 46,9% 5 tot 9 werknemers 6,2% 5,2% 6,3% 5,4% 7,5% 4,8% 10 tot 19 werknemers 0,7% 0,6% 1,8% 1,2% 1,3% 1,6% 20 tot 49 werknemers 0,2% 0,2% 0,2% 0,2% 0,5% 0,0% 50 tot 99 werknemers 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 100 tot 199 werknemers 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 200 tot 499 werknemers 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% Brussel Tabel 41: Aantal faillissementen in de horecasector per dimensiegrootte in Brussel -2008/ n geen werknemers 6,4% 7,4% 47,1% 55,5% 53,5% 57,2% 1 tot 4 werknemers 84,4% 81,4% 43,1% 38,5% 40,9% 37,9% 5 tot 9 werknemers 6,1% 5,9% 6,9% 3,3% 4,0% 2,8% 10 tot 19 werknemers 2,4% 4,3% 2,3% 2,5% 0,8% 1,5% 20 tot 49 werknemers 0,7% 0,9% 0,3% 0,0% 0,8% 0,6% 50 tot 99 werknemers 0,0% 0,0% 0,0% 0,3% 0,0% 0,0% 100 tot 199 werknemers 0,0% 0,0% 0,3% 0,0% 0,0% 0,0% 200 tot 499 werknemers 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 21 De faillissementscijfers in de horecasector per dimensiegrootte voor het jaar 2008 en 2009 zijn ontvangen in oude nace-bel indeling 2003, jaren 2010, 2011, 2012 en 2013 zijn ontvangen in nieuwe nace-bel indeling Het totaal aantal faillissementen in 2008 en 2009 verschilt hierdoor met voorgaande paragrafen. De gevolgen voor de indeling per dimensiegrootte is miniem. 22 De faillissementscijfers in de horecasector per dimensiegrootte voor het jaar 2008 en 2009 zijn ontvangen in oude nace-bel indeling 2003, jaren 2010, 2011, 2012 en 2013 zijn ontvangen in nieuwe nace-bel indeling Het totaal aantal faillissementen in 2008 en 2009 verschilt hierdoor met voorgaande paragrafen. De gevolgen voor de indeling per dimensiegrootte is miniem.

56 50 5 Faillissementen in de horecasector per juridische vorm 5.1 Faillissementen in de horecasector per juridische vorm in België Tabel 42: Aantal faillissementen in de horecasector per juridische vorm in België -2008/ Natuurlijke personen NV BVBA CV Andere Totaal Natuurlijke personen 24,8% 25,2% 26,6% 26,8% 24,5% 23,5% NV 7,4% 5,7% 8,6% 8,6% 9,8% 8,3% BVBA 62,2% 65,0% 61,1% 60,1% 61,5% 63,5% CV 5,1% 3,8% 2,9% 3,7% 3,6% 3,8% Andere 0,5% 0,3% 0,9% 0,8% 0,6% 0,9% Natuurlijke personen = onderneming uitgebaat door één natuurlijke persoon of door echtgenoten; NV = naamloze vennootschap of vennootschap bij wijze van geldschieting op aandelen; BVBA = besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid; CV = coöperatieve vennootschap. 23 De faillissementscijfers in de horecasector per juridische vorm voor het jaar 2008 en 2009 zijn ontvangen in oude nace-bel indeling 2003, jaren 2010, 2011, 2012 en 2013 zijn ontvangen in nieuwe nace-bel indeling Het totaal aantal faillissementen in 2008 verschilt hierdoor met voorgaande paragrafen. De gevolgen voor de indeling per juridische vorm is miniem.

57 Faillissementen in de horecasector per juridische vorm in de gewesten Vlaanderen Tabel 43: Aantal faillissementen in de horecasector per juridische vorm in Vlaanderen -2008/ Natuurlijke personen NV BVBA CV Andere Totaal Natuurlijke personen 28,9% 27,4% 28,6% 29,5% 26,1% 25,0% NV 9,0% 6,2% 11,1% 11,6% 12,4% 13,1% BVBA 57,9% 63,1% 57,3% 55,8% 58,3% 58,4% CV 4,0% 2,8% 2,0% 2,6% 2,3% 2,4% Andere 0,2% 0,5% 1,0% 0,6% 0,8% 1,1% Natuurlijke personen = onderneming uitgebaat door één natuurlijke persoon of door echtgenoten; NV = naamloze vennootschap of vennootschap bij wijze van geldschieting op aandelen; BVBA = besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid; CV = coöperatieve vennootschap. 24 De faillissementscijfers in de horecasector per juridische vorm voor het jaar 2008 en 2009 zijn ontvangen in oude nace-bel indeling 2003, jaren 2010, 2011, 2012 en 2013 zijn ontvangen in nieuwe nace-bel indeling Het totaal aantal faillissementen in 2008 verschilt hierdoor met voorgaande paragrafen. De gevolgen voor de indeling per juridische vorm is miniem.

58 52 Wallonië Tabel 44: Aantal faillissementen in de horecasector per juridische vorm in Wallonië -2008/ Natuurlijke personen NV BVBA CV Andere Totaal Natuurlijke personen 32,2% 35,5% 36,7% 36,3% 34,8% 35,4% NV 5,7% 4,1% 6,5% 6,6% 7,3% 4,2% BVBA 56,4% 55,6% 52,4% 50,6% 53,8% 55,0% CV 4,4% 4,5% 3,2% 5,0% 3,3% 4,3% Andere 1,3% 0,2% 1,2% 1,6% 0,7% 1,0% Natuurlijke personen = onderneming uitgebaat door één natuurlijke persoon of door echtgenoten; NV = naamloze vennootschap of vennootschap bij wijze van geldschieting op aandelen; BVBA = besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid; CV = coöperatieve vennootschap. Brussel Tabel 45: Aantal faillissementen in de horecasector per juridische vorm in Brussel -2008/2013- Natuurlijke personen NV BVBA CV Andere Totaal Natuurlijke personen 2,4% 3,7% 6,3% 4,6% 4,5% 3,2% NV 5,4% 6,2% 4,6% 3,4% 6,6% 2,5% BVBA 83,1% 84,2% 84,2% 92,0% 81,6% 87,7% CV 9,2% 5,9% 4,6% 5,2% 7,3% 6,1% Andere 0,0% 0,0% 0,3% 0,0% 0,0% 0,4% Natuurlijke personen = onderneming uitgebaat door één natuurlijke persoon of door echtgenoten; NV = naamloze vennootschap of vennootschap bij wijze van geldschieting op aandelen; BVBA = besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid; CV = coöperatieve vennootschap. 25 De faillissementscijfers in de horecasector per juridische vorm voor het jaar 2008 en 2009 zijn ontvangen in oude nace-bel indeling 2003, jaren 2010, 2011, 2012 en 2013 zijn ontvangen in nieuwe nace-bel indeling Het totaal aantal faillissementen in 2008 verschilt hierdoor met voorgaande paragrafen. De gevolgen voor de indeling per juridische vorm is miniem.

59 53 6 Faillissementen in de horecasector per bestaansduur 6.1 Faillissementen in de horecasector per bestaansduur in België Tabel 46: Aantal faillissementen in de horecasector per bestaansduur in België -2008/ < 1 jaar jaar jaar jaar jaar jaar jaar jaar jaar of meer niet gekend Totaal < 1 jaar 2,3% 2,9% 3,4% 3,0% 2,7% 2,7% 1 jaar 10,8% 10,9% 11,1% 12,6% 12,4% 11,2% 2 jaar 14,4% 12,5% 12,8% 14,4% 12,9% 12,3% 3 jaar 14,8% 13,1% 10,8% 11,9% 12,6% 13,0% 4 jaar 11,0% 11,4% 10,1% 9,1% 9,6% 10,5% 5-9 jaar 23,5% 25,6% 24,1% 23,4% 23,3% 24,4% jaar 12,4% 11,3% 10,2% 11,9% 11,2% 10,3% jaar 5,5% 6,1% 7,2% 7,1% 10,8% 11,8% 20 jaar of meer 7,1% 7,1% 7,7% 8,1% niet gekend 0,1% 0,4% 5,0% 0,5% 0,5% 0,3% 26 De faillissementscijfers in de horecasector per bestaansduur voor het jaar 2008 en 2009 zijn ontvangen in oude nace-bel indeling 2003, jaren 2010, 2011, 2012 en 2013 zijn ontvangen in nieuwe nace-bel indeling Het totaal aantal faillissementen in 2008 verschilt hierdoor met voorgaande paragrafen. De gevolgen voor de indeling per bestaansduur is miniem.

60 Faillissementen in de horecasector per bestaansduur in de gewesten Vlaanderen Tabel 47: Aantal faillissementen in de horecasector per bestaansduur in Vlaanderen -2008/ < 1 jaar jaar jaar jaar jaar jaar jaar jaar jaar of meer niet gekend Totaal < 1 jaar 3,4% 3,5% 3,4% 3,5% 2,6% 2,3% 1 jaar 12,8% 12,1% 13,2% 14,3% 13,7% 13,4% 2 jaar 13,9% 14,1% 15,3% 16,2% 14,7% 13,1% 3 jaar 14,9% 13,1% 9,3% 12,1% 12,1% 12,2% 4 jaar 11,1% 10,7% 8,2% 7,7% 8,3% 9,7% 5-9 jaar 20,8% 22,9% 23,1% 22,3% 21,7% 22,2% jaar 12,9% 11,8% 9,7% 10,5% 12,2% 10,9% jaar 4,4% 6,0% 7,2% 8,1% 10,1% 11,1% 20 jaar of meer 8,2% 7,0% 7,0% 7,7% niet gekend 0,1% 0,5% 5,1% 0,5% 0,5% 0,3% 27 De faillissementscijfers in de horecasector per bestaansduur voor het jaar 2008 en 2009 zijn ontvangen in oude nace-bel indeling 2003, jaren 2010, 2011, 2012 en 2013 zijn ontvangen in nieuwe nace-bel indeling Het totaal aantal faillissementen in 2008 verschilt hierdoor met voorgaande paragrafen. De gevolgen voor de indeling per bestaansduur is miniem.

61 55 Wallonië Tabel 48: Aantal faillissementen in de horecasector per bestaansduur in Wallonië -2008/ n < 1 jaar 1,1% 3,0% 5,2% 3,8% 4,0% 4,6% 1 jaar 11,0% 11,9% 10,9% 13,5% 14,8% 12,7% 2 jaar 16,1% 10,2% 10,9% 14,5% 11,2% 12,6% 3 jaar 13,0% 12,1% 11,1% 10,4% 12,2% 13,0% 4 jaar 11,2% 10,0% 11,3% 10,0% 8,3% 9,3% 5-9 jaar 24,9% 27,7% 21,2% 19,5% 23,8% 23,5% jaar 11,0% 11,0% 10,1% 14,5% 8,8% 8,5% jaar 7,5% 5,2% 7,0% 7,2% 11,7% 13,6% 20 jaar of meer 5,4% 7,9% 9,2% 8,2% niet gekend 0,0% 0,4% 6,3% 0,7% 0,7% 0,4% Brussel Tabel 49: Aantal faillissementen in de horecasector per bestaansduur in Brussel -2008/ n < 1 jaar 1,0% 0,6% 0,6% 0,3% 0,8% 0,8% 1 jaar 4,7% 5,9% 5,7% 6,6% 5,3% 4,0% 2 jaar 13,2% 10,5% 8,6% 9,0% 10,4% 9,7% 3 jaar 17,6% 14,6% 14,4% 13,9% 14,4% 14,8% 4 jaar 10,5% 15,8% 13,2% 11,5% 15,2% 14,2% 5-9 jaar 28,8% 31,0% 31,0% 32,8% 27,0% 30,9% jaar 12,9% 10,2% 11,8% 11,7% 12,1% 11,7% jaar 5,5% 7,9% 7,3% 4,7% 11,2% 11,5% 20 jaar of meer 6,6% 6,0% 7,3% 9,1% niet gekend 0,0% 0,0% 2,6% 0,3% 0,3% 0,0% 28 De faillissementscijfers in de horecasector per bestaansduur voor het jaar 2008 en 2009 zijn ontvangen in oude nace-bel indeling 2003, jaren 2010, 2011, 2012 en 2013 zijn ontvangen in nieuwe nace-bel indeling Het totaal aantal faillissementen in 2008 verschilt hierdoor met voorgaande paragrafen. De gevolgen voor de indeling per bestaansduur is miniem. 29 De faillissementscijfers in de horecasector per bestaansduur voor het jaar 2008 en 2009 zijn ontvangen in oude nace-bel indeling 2003, jaren 2010, 2011, 2012 en 2013 zijn ontvangen in nieuwe nace-bel indeling Het totaal aantal faillissementen in 2008 verschilt hierdoor met voorgaande paragrafen. De gevolgen voor de indeling per bestaansduur is miniem.

62 56 Aantal oprichtingen en schrappingen 1 Oprichtingen in alle sectoren in België Tabel 50: Aantal oprichtingen in alle sectoren in België -2008/2013- Sectie Omschrijving Aandeel 2013 A Landbouw, bosbouw en visserij ,6% B Winning van delfstoffen ,0% C Industrie ,2% D Productie en distributie van elektriciteit, gas, stoom en gekoelde lucht ,1% E Distributie van water; afval- en afvalwaterbeheer en sanering ,1% F Bouwnijverheid ,1% G Groot- en detailhandel: reparatie van auto s en motorfietsen ,5% H Vervoer en opslag ,5% I Verschaffen van accommodatie en maaltijden ,0% J Informatie en communicatie ,4% K Financiële activiteiten en verzekeringen ,6% L Exploitatie van en handel in onroerend goed ,4% M Vrije beroepen en wetenschappelijke en technische activiteiten ,9% N Administratieve en ondersteunende diensten ,0% O Openbaar bestuur en defensie; verplichte sociale verzekeringen ,1% P Onderwijs ,2% Q Menselijke gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening ,2% R Kunst, amusement en recreatie ,6% S Overige diensten ,4% T Huishoudens als werkgever van huishoudelijk personeel ,0% U Extraterritoriale organisaties en lichamen ,0% Onbekende activiteit Totaal %

63 57 2 Oprichtingen in de gewesten Tabel 51: Aantal oprichtingen in de horecasector in de gewesten -2003/ Vlaanderen Wallonië Brussel België Vlaanderen ,9% Wallonië ,3% Brussel ,2% Buitenland Niet gekend België ,6% Vlaanderen 58,7% 57,9% 58,7% 56,9% 56,8% Wallonië 30,0% 30,5% 29,6% 30,8% 31,2% Brussel 11,3% 11,7% 11,7% 12,3% 11,9% België 100% 100% 100% 100% 100% Vlaanderen 56,2% 56,0% 55,1% 54,0% 52,9% 52,7% Wallonië 30,7% 29,8% 30,5% 31,7% 32,0% 31,8% Brussel 11,1% 12,5% 12,5% 12,9% 13,6% 14,0% Buitenland 2,0% 1,8% 1,9% 1,4% 1,4% 1,5% België 100% 100% 100% 100% 100% 100% 30 Horecaondernemingen met hoofdzetel in het buitenland 31 Horecaondernemingen met hoofdzetel op een niet nader gespecifieerde plaats

64 58 3 Oprichtingen in de horecasector per subsector 3.1 Aantal oprichtingen in de horecasector per subsector in België Tabel 52: Aantal oprichtingen in de horecasector per subsector in België -2003/ Hotels Overige accommodaties Restaurants Drankgelegenheden Kantines en catering Totaal , nacebel 2003 indeling Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal , nacebel 2008 indeling Tabel 53: Procentuele verdeling van het aantal oprichtingen in de horecasector per subsector in België -2003/ Hotels 1,7% 1,5% 1,5% 1,4% 1,8% Overige accommodaties 2,0% 2,4% 3,0% 3,1% 3,7% Restaurants 54,4% 55,4% 54,3% 55,4% 53,3% Drankgelegenheden 36,2% 34,5% 34,6% 32,9% 33,3% Kantines en catering 5,7% 6,3% 6,5% 7,3% 7,9% Totaal 100% 100% 100% 100% 100%, nacebel 2003 indeling Hotels 1,5% 1,7% 1,5% 1,7% 1,7% 1,6% Vakantieverblijven 3,2% 2,9% 2,8% 2,6% 2,5% 3,1% Kampeerterreinen 0,3% 0,2% 0,3% 0,2% 0,2% 0,2% Overige accommodatie 0,1% 0,1% 0,1% 0,0% 0,1% 0,1% Restaurants 50,9% 50,3% 51,1% 52,6% 54,1% 54,0% Catering 8,8% 8,6% 9,3% 8,5% 9,6% 9,5% Drinkgelegenheden 35,2% 36,2% 35,0% 34,3% 31,8% 31,6%, nacebel 2008 indeling

65 Oprichtingen in de horecasector per subsector in de gewesten Vlaanderen Tabel 54: Aantal oprichtingen in de horecasector per subsector in Vlaanderen -2003/ Hotels Overige accommodaties Restaurants Drankgelegenheden Kantines en catering Totaal , nacebel 2003 indeling Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal , nacebel 2008 indeling Tabel 55: Procentuele verdeling van het aantal oprichtingen in de horecasector per subsector in Vlaanderen -2003/ Hotels 1,6% 1,4% 1,5% 1,6% 1,6% Overige accommodaties 2,1% 2,5% 3,1% 2,9% 4,0% Restaurants 52,1% 52,6% 52,2% 53,0% 50,8% Drankgelegenheden 38,5% 37,1% 36,4% 34,3% 34,5% Kantines en catering 5,8% 6,4% 6,7% 8,3% 9,1% Totaal 100% 100% 100% 100% 100%, nacebel 2003 indeling Hotels 1,4% 1,9% 1,7% 1,7% 1,9% 1,6% Vakantieverblijven 4,0% 3,2% 3,6% 3,0% 3,0% 3,6% Kampeerterreinen 0,2% 0,2% 0,2% 0,1% 0,2% 0,2% Overige accommodatie 0,1% 0,1% 0,0% 0,0% 0,1% 0,0% Restaurants 48,3% 48,4% 48,3% 50,0% 51,0% 51,5% Catering 9,7% 9,5% 10,0% 9,8% 10,6% 10,8% Drinkgelegenheden 36,4% 36,8% 36,2% 35,2% 33,3% 32,3%, nacebel 2008 indeling

66 60 Wallonië Tabel 56: Aantal oprichtingen in de horecasector per subsector in Wallonië -2008/2013- Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal Hotels 1,7% 1,4% 1,3% 1,6% 1,5% 1,5% Vakantieverblijven 2,5% 3,2% 2,2% 2,5% 2,5% 2,9% Kampeerterreinen 0,5% 0,5% 0,4% 0,4% 0,3% 0,2% Overige accommodatie 0,1% 0,1% 0,2% 0,0% 0,1% 0,2% Restaurants 53,3% 52,5% 56,2% 56,0% 57,8% 56,7% Catering 8,7% 7,8% 8,8% 6,9% 9,4% 8,0% Drinkgelegenheden 33,4% 34,5% 30,9% 32,7% 28,4% 30,5% Brussel Tabel 57: Aantal oprichtingen in de horecasector per subsector in Brussel -2008/2013- Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal Hotels 2,1% 1,3% 1,2% 1,5% 1,8% 1,7% Vakantieverblijven 1,3% 1,3% 1,0% 1,6% 1,2% 2,2% Kampeerterreinen 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% Overige accommodatie 0,2% 0,0% 0,1% 0,0% 0,1% 0,1% Restaurants 59,7% 55,4% 54,0% 56,5% 57,9% 57,9% Catering 5,5% 7,0% 7,5% 7,1% 6,5% 8,0% Drinkgelegenheden 31,3% 35,0% 36,2% 33,2% 32,5% 30,1%

67 61 4 Schrappingen in alle sectoren in België Tabel 58: Aantal schrappingen in alle sectoren in België -2008/2013- Aandeel Sectie Omschrijving A Landbouw, bosbouw en visserij ,9% B Winning van delfstoffen ,0% C Industrie ,8% D Productie en distributie van elektriciteit, gas, stoom en gekoelde lucht ,0% E Distributie van water; afval- en afvalwaterbeheer en sanering ,2% F Bouwnijverheid ,6% G Groot- en detailhandel: reparatie van auto s en motorfietsen ,0% H Vervoer en opslag ,0% I Verschaffen van accommodatie en maaltijden ,8% J Informatie en communicatie ,3% K Financiële activiteiten en verzekeringen ,0% L Exploitatie van en handel in onroerend goed ,1% M Vrije beroepen en wetenschappelijke en technische activiteiten ,1% N Administratieve en ondersteunende diensten ,2% O Openbaar bestuur en defensie; verplichte sociale verzekeringen ,0% P Onderwijs ,4% Q Menselijke gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening ,2% R Kunst, amusement en recreatie ,3% S Overige diensten ,0% T Huishoudens als werkgever van huishoudelijk personeel ,0% U Extraterritoriale organisaties en lichamen ,0% Onbekende activiteit Totaal %

68 62 5 Schrappingen in de horecasector in de gewesten Tabel 59: Aantal schrappingen in de horecasector in de gewesten -2003/ Vlaanderen Wallonië Brussel België Vlaanderen ,2% Wallonië ,2% Brussel ,4% Buitenland Niet gekend België ,0% Vlaanderen 59,5% 58,8% 59,0% 57,9% 57,0% Wallonië 29,7% 30,5% 30,7% 31,8% 31,8% Brussel 10,8% 10,7% 10,3% 10,3% 11,2% België 100% 100% 100% 100% 100% Vlaanderen 57,1% 57,0% 56,5% 56,4% 56,3% 54,7% Wallonië 31,3% 30,8% 30,9% 30,1% 30,5% 31,2% Brussel 9,9% 10,8% 10,8% 11,7% 11,5% 12,6% Buitenland 1,5% 1,4% 1,8% 1,7% 1,6% 1,4% België 100% 100% 100% 100% 100% 100%

69 63 6 Schrappingen in de horecasector per subsector 6.1 Aantal schrappingen in de horecasector per subsector in België Tabel 60: Aantal schrappingen in de horecasector per subsector in België -2003/ Hotels Overige accommodaties Restaurants Drankgelegenheden Kantines en catering Totaal , nacebel 2003 indeling Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal , nacebel 2008 indeling Tabel 61: Procentuele verdeling van het aantal schrappingen in de horecasector per subsector in België -2003/ Hotels 1,9% 1,5% 1,7% 1,7% 1,6% Overige accommodaties 0,9% 1,2% 1,3% 1,4% 1,4% Restaurants 43,8% 44,9% 44,8% 46,8% 50,3% Drankgelegenheden 48,0% 46,5% 47,1% 44,5% 40,4% Kantines en catering 5,5% 5,9% 5,2% 5,7% 6,2% Totaal 100% 100% 100% 100% 100%, nacebel 2003 indeling Hotels 2,0% 1,9% 1,7% 1,9% 1,7% 1,7% Vakantieverblijven 1,2% 1,1% 1,1% 1,1% 1,2% 1,4% Kampeerterreinen 0,4% 0,4% 0,4% 0,4% 0,3% 0,3% Overige accommodatie 0,2% 0,5% 0,3% 0,2% 0,1% 0,0% Restaurants 46,1% 47,6% 49,1% 49,5% 50,8% 50,8% Catering 6,1% 7,1% 6,5% 7,1% 6,3% 7,6% Drinkgelegenheden 44,0% 41,5% 40,9% 39,8% 39,6% 38,2%, nacebel 2008 indeling

70 Aantal schrappingen in de horecasector per subsector in de gewesten Vlaanderen Tabel 62: Aantal schrappingen in de horecasector per subsector in Vlaanderen -2003/ Hotels Overige accommodaties Restaurants Drankgelegenheden Kantines en catering Totaal , nacebel 2003 indeling Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal , nacebel 2008 indeling Tabel 63: Procentuele verdeling van het aantal schrappingen in de horecasector per subsector in Vlaanderen -2003/ Hotels 1,9% 1,5% 1,5% 1,7% 1,4% Overige accommodaties 0,5% 1,0% 1,3% 1,4% 1,1% Restaurants 40,6% 42,9% 42,1% 44,8% 47,7% Drankgelegenheden 51,4% 49,0% 49,9% 46,8% 43,1% Kantines en catering 5,7% 5,7% 5,2% 5,4% 6,7% Totaal 100% 100% 100% 100% 100%, nacebel 2003 indeling Hotels 2,0% 1,9% 1,9% 2,0% 2,0% 1,7% Vakantieverblijven 1,4% 1,2% 1,2% 1,2% 1,5% 1,6% Kampeerterreinen 0,3% 0,2% 0,3% 0,3% 0,2% 0,2% Overige accommodatie 0,1% 0,3% 0,2% 0,1% 0,1% 0,1% Restaurants 43,9% 45,6% 46,6% 48,2% 48,5% 48,4% Catering 6,4% 7,5% 6,4% 7,1% 7,1% 8,2% Drinkgelegenheden 46,0% 43,4% 43,5% 41,0% 40,7% 39,9%, nacebel 2008 indeling

71 65 Wallonië Tabel 64: Aantal schrappingen in de horecasector per subsector in Wallonië -2008/2013- Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal Hotels 1,5% 1,8% 1,6% 1,8% 1,5% 2,0% Vakantieverblijven 1,3% 1,0% 1,2% 1,2% 1,0% 1,3% Kampeerterreinen 0,7% 0,7% 0,9% 0,7% 0,6% 0,5% Overige accommodatie 0,4% 0,8% 0,6% 0,4% 0,1% 0,0% Restaurants 46,7% 48,6% 50,9% 49,7% 52,6% 51,8% Catering 6,5% 7,2% 7,2% 7,7% 5,9% 7,6% Drinkgelegenheden 43,0% 40,0% 37,7% 38,5% 38,4% 36,9% Brussel Tabel 65: Aantal schrappingen in de horecasector per subsector in Brussel -2008/2013- Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal Hotels 3,6% 2,2% 1,0% 1,4% 1,2% 1,2% Vakantieverblijven 0,6% 1,4% 0,5% 0,5% 0,3% 0,7% Kampeerterreinen 0,0% 0,2% 0,0% 0,2% 0,0% 0,1% Overige accommodatie 0,0% 0,3% 0,3% 0,2% 0,0% 0,0% Restaurants 57,2% 55,4% 59,9% 57,5% 58,6% 61,0% Catering 3,3% 5,9% 6,0% 5,8% 3,7% 5,2% Drinkgelegenheden 35,4% 34,6% 32,3% 34,4% 36,2% 31,8%

72 66 Omzet en investeringen 1 Omzet en investeringen in de horecasector in België Tabel 66: Omzet in in de horecasector in België en Vlaanderen (x 1.000) -2005/2013- België Vlaanderen omzet Jaargroei Omzet Jaargroei ,6% ,1% ,3% ,4% ,0% ,8% ,3% ,0% ,7% ,3% ,0% ,8% ,6% ,4% ,0% ,7% Vlaanderen Wallonië Brussel omzet Jaargroei Omzet Jaargroei Omzet Jaargroei ,1% ,1% ,4% ,4% ,2% ,3% ,8% ,7% ,8% ,0% ,7% ,4% ,3% ,6% ,9% ,8% ,8% ,3% ,4% ,8% ,3% ,7% ,7% ,8% Tabel 67: Investeringen in in de horecasector in België en Vlaanderen (x 1.000) -2005/2013- België Vlaanderen Wallonië Brussel n.b. n.b.

73 67 2 Omzet en investeringen in de horecasector in de gewesten en provincies 2.1 Omzet Tabel 68: Omzet in in de horecasector in de gewesten en de provincies (x ) 2008/2013- West-Vlaanderen Oost-Vlaanderen Antwerpen Vlaams-Brabant Limburg Vlaanderen Waals-Brabant Henegouwen Namen Luik Luxemburg Wallonië Brussel Totaal West-Vlaanderen 14,3% 14,4% 14,3% 14,3% 14,4% 14,6% Oost-Vlaanderen 11,6% 11,8% 11,2% 10,2% 10,6% 10,6% Antwerpen 14,4% 14,3% 14,9% 15,7% 15,7% 16,1% Vlaams-Brabant 9,6% 9,5% 9,5% 9,7% 9,5% 9,6% Limburg 5,8% 6,0% 5,9% 5,9% 6,0% 5,8% Vlaanderen 55,7% 56,1% 55,8% 55,8% 56,2% 56,6% Waals-Brabant 2,9% 3,1% 3,1% 3,2% 3,4% 3,6% Henegouwen 6,2% 6,2% 6,3% 6,2% 6,2% 6,2% Namen 2,7% 2,7% 2,8% 2,8% 2,8% 2,7% Luik 6,2% 6,4% 6,4% 6,6% 6,6% 6,4% Luxemburg 2,3% 2,2% 2,2% 2,2% 2,0% 2,1% Wallonië 20,3% 20,6% 20,8% 20,9% 21,0% 20,9% Brussel 22,9% 22,3% 22,3% 22,2% 21,8% 21,3%

74 Investeringen Tabel 69: Investeringen in in de horecasector in de gewesten en de provincies (x ) 2008/2012- West-Vlaanderen Oost-Vlaanderen Antwerpen Vlaams-Brabant Limburg Vlaanderen Waals-Brabant Henegouwen Namen Luik Luxemburg Wallonië Brussel Totaal cijfers niet beschikbaar West-Vlaanderen 17,3% 18,1% 17,8% 18,5% 17,8% Oost-Vlaanderen 9,8% 9,5% 10,2% 10,1% 10,5% Antwerpen 13,7% 18,0% 15,3% 16,1% 14,8% Vlaams-Brabant 8,0% 9,1% 10,4% 10,4% 11,4% Limburg 6,7% 7,4% 9,0% 7,2% 6,0% Vlaanderen 55,4% 62,0% 62,8% 62,3% 60,4% cijfers Waals-Brabant 2,6% 3,7% 2,2% 2,1% 3,6% niet Henegouwen 5,4% 5,5% 5,0% 6,7% 6,4% beschikbaar Namen 2,4% 2,4% 2,7% 3,1% 3,2% Luik 7,1% 7,3% 6,7% 6,6% 5,5% Luxemburg 2,6% 2,7% 3,3% 3,4% 3,1% Wallonië 20,0% 21,6% 19,9% 21,9% 21,7% Brussel 23,2% 15,5% 15,4% 15,2% 17,7% Totaal 100% 100% 100% 100% 100%

75 69 3 Omzet en investeringen per subsector 3.1 Omzet en investeringen in België per subsector omzet in België per subsector Tabel 70: Omzet in in de horecasector per subsector in België (x ) -2008/2013- Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal Hotels 15,7% 14,5% 14,6% 14,4% 14,5% 14,3% Vakantieverblijven 2,2% 2,1% 2,1% 2,0% 1,9% 1,9% Kampeerterreinen 1,3% 1,3% 1,2% 1,2% 1,1% 1,0% Overige accommodatie 0,3% 0,2% 0,1% 0,2% 0,2% 0,1% Restaurants 51,4% 52,5% 52,6% 52,9% 52,9% 53,9% Catering 14,9% 14,8% 15,2% 15,7% 16,2% 16,1% Drinkgelegenheden 14,3% 14,6% 14,1% 13,7% 13,3% 12,7%

76 Investeringen in België per subsector Tabel 71: Investeringen in in de horecasector per subsector in België (x ) 2008/2013- Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen n.a Overige accommodatie n.a Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal Hotels 23,2% 26,0% 21,8% 19,6% 24,0% 18,9% Vakantieverblijven 3,9% 8,0% 5,3% 7,5% 5,1% 6,2% Kampeerterreinen n.a. 2,3% 2,4% 2,2% 1,6% 1,8% Overige accommodatie n.a. 1,2% 1,7% 0,4% 0,4% 0,4% Restaurants 41,7% 43,0% 48,1% 48,3% 47,9% 51,7% Catering 7,5% 7,5% 8,7% 9,6% 9,7% 10,9% Drinkgelegenheden 11,0% 12,0% 12,0% 12,3% 11,2% 10,0% 3.2 Omzet en investeringen in de gewesten en de Vlaamse provincies per subsector Omzet in de gewesten en de Vlaamse provincies per subsector Tabel 72: Omzet in in de horecasector in de gewesten en de Vlaamse provincies per subsector (x ) Vakantieverblijveterreinen Kampeer- Overige Drink- Hotels accommodatie Restaurants Catering gelegenheden Vlaanderen West- Vlaanderen Oost- Vlaanderen Antwerpen , Vlaams- Brabant n.b. n.b Limburg n.b. n.b Wallonië 311 n.b. 33 n.b Brussel n.b. n.b België

77 71 Wallonië 17,5% - 25,1% - 22,6% 15,4% 24,7% Brussel 30,3% 25,7% ,4% 36,3% 9,8% België 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% Wallonië n.a. n.a Brussel n.a. n.a. n.a België Vakantieverblijveterreinen Kampeer- Overige Drink- Hotels accommodatie Restaurants Catering gelegenheden Vlaanderen 51,2% 54,4% 71,3% 56,0% 59,5% 44,6% 64,9% West- Vlaanderen 16,8% 31,5% 42,9% 16,6% 14,9% 6,7% 15,8% Oost- Vlaanderen 6,5% 3,9% 4,7% 6,1% 11,9% 6,9% 15,5% Antwerpen 9,0% 5,7% 13,1% 2,3% 18,6% 14,0% 17,6% Vlaams- Brabant 15,9% 1,5% - - 7,7% 12,9% 8,5% Limburg 3,0% 11,7% - - 6,4% 4,1% 7,5% Tabel 73: Investeringen in in de horecasector in de gewesten en de Vlaamse provincies per subsector (x 1.000) 2012 geen gegevens beschikbaar voor 2013 Vakantieverblijveterreinen Kampeer- Overige Drink- Hotels accommodatie Restaurants Catering gelegenheden Vlaanderen West- Vlaanderen Oost- Vlaanderen Antwerpen Vlaams- Brabant Limburg Vakantieverblijveterreinen Kampeer- Overige Drink- Hotels accommodatie Restaurants Catering gelegenheden Vlaanderen 50,5% 58,5% 60,5% 59,2% 64,0% 63,9% 64,2% West- Vlaanderen 19,7% 27,8% 31,4% 27,4% 16,0% 15,7% 16,0% Oost- Vlaanderen 2,9% 6,0% 7,2% 5,8% 14,1% 9,0% 15,1% Antwerpen 16,1% 10,5% 9,5% 1,4% 14,5% 16,4% 15,0% Vlaams- Brabant 9,7% 5,0% 2,5% 2,5% 13,3% 16,5% 7,4% Limburg 2,1% 9,2% 9,9% 22,2% 6,2% 6,3% 10,6% Wallonië 22,2% 29,7% n.a. n.a. 19,7% 17,5% 27,0% Brussel 27,1% n.a. n.a. n.a. 16,1% 18,6% 8,4% België 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100%

78 72 Bijlage 2: Cijfers per Vlaamse provincie 1 Horecaondernemingen in de Vlaamse provincies Tabel 74: Aantal horecaondernemingen in de Vlaamse provincies -2008/2013- West-Vlaanderen Oost-Vlaanderen Antwerpen Vlaams-Brabant Limburg Totaal West-Vlaanderen 24,4% 24,3% 24,5% 24,3% 24,1% 24,1% Oost-Vlaanderen 22,7% 22,5% 22,2% 22,1% 21,9% 21,9% Antwerpen 26,0% 26,1% 26,3% 26,6% 26,7% 26,8% Vlaams-Brabant 14,0% 13,9% 14,0% 13,9% 14,1% 14,2% Limburg 13,0% 13,1% 13,1% 13,1% 13,1% 13,1% Bron: FOD Economie -ADSEI-

79 73 2 Horecaondernemingen per subsector West-Vlaanderen Tabel 75: Aantal horecaondernemingen per subsector in West-Vlaanderen -2008/2013- Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal Hotels 6,7% 6,6% 6,4% 6,3% 6,2% 6,2% Vakantieverblijven 2,4% 2,8% 3,3% 3,7% 3,9% 4,2% Kampeerterreinen 1,4% 1,4% 1,4% 1,4% 1,4% 1,4% Overige accommodatie 0,5% 0,5% 0,5% 0,5% 0,5% 0,5% Restaurants 48,2% 48,4% 49,1% 49,6% 49,5% 49,8% Catering 6,7% 7,0% 7,0% 7,3% 7,7% 7,8% Drinkgelegenheden 34,1% 33,3% 32,3% 31,4% 30,9% 30,2% Bron: FOD Economie -ADSEI- Oost-Vlaanderen Tabel 76: Aantal horecaondernemingen per subsector in Oost-Vlaanderen -2008/2013- Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal Hotels 1,9% 2,1% 2,1% 2,2% 2,2% 2,2% Vakantieverblijven 1,7% 2,0% 2,2% 2,2% 2,4% 2,6% Kampeerterreinen 0,3% 0,3% 0,3% 0,3% 0,3% 0,3% Overige accommodatie 0,4% 0,3% 0,3% 0,3% 0,3% 0,3% Restaurants 47,3% 47,7% 47,6% 48,0% 48,5% 49,0% Catering 8,3% 8,4% 8,8% 9,0% 9,4% 9,8% Drinkgelegenheden 40,0% 39,2% 38,6% 37,9% 36,9% 35,8% Bron: FOD Economie -ADSEI-

80 74 Antwerpen Tabel 77: Aantal horecaondernemingen per subsector in Antwerpen -2008/2013- Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal Hotels 1,9% 2,0% 2,0% 2,0% 2,0% 2,0% Vakantieverblijven 1,0% 1,2% 1,2% 1,3% 1,4% 1,4% Kampeerterreinen 0,4% 0,4% 0,4% 0,4% 0,4% 0,4% Overige accommodatie 0,1% 0,1% 0,1% 0,1% 0,1% 0,1% Restaurants 56,8% 56,9% 57,0% 56,8% 56,9% 57,2% Catering 8,1% 8,3% 8,5% 8,8% 8,9% 9,2% Drinkgelegenheden 31,6% 31,0% 30,6% 30,6% 30,2% 29,6% Bron: FOD Economie -ADSEI- Vlaams-Brabant Tabel 78: Aantal horecaondernemingen per subsector in Vlaams-Brabant -2008/2013- Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal Hotels 2,2% 2,3% 2,2% 2,2% 2,3% 2,3% Vakantieverblijven 1,0% 1,2% 1,4% 1,6% 1,7% 2,0% Kampeerterreinen 0,4% 0,5% 0,4% 0,4% 0,4% 0,4% Overige accommodatie 0,2% 0,2% 0,2% 0,2% 0,2% 0,2% Restaurants 51,9% 52,3% 52,2% 52,6% 53,4% 54,2% Catering 10,3% 10,5% 11,1% 11,5% 11,7% 11,9% Drinkgelegenheden 33,9% 33,0% 32,4% 31,5% 30,3% 28,9% Bron: FOD Economie -ADSEI-

81 75 Limburg Tabel 79: Aantal horecaondernemingen per subsector in Limburg -2008/2013- Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal Hotels 3,2% 3,3% 3,3% 3,5% 3,5% 3,4% Vakantieverblijven 2,4% 2,5% 2,9% 3,1% 3,3% 3,5% Kampeerterreinen 0,6% 0,6% 0,6% 0,5% 0,5% 0,5% Overige accommodatie 0,7% 0,7% 0,6% 0,5% 0,5% 0,6% Restaurants 52,7% 53,0% 53,7% 54,3% 54,8% 54,9% Catering 8,1% 8,1% 8,7% 8,9% 9,0% 9,0% Drinkgelegenheden 32,2% 31,8% 30,3% 29,1% 28,3% 28,1% Bron: FOD Economie -ADSEI-

82 76 3 Horecaondernemingen per juridische vorm West-Vlaanderen Tabel 80: Aantal horecaondernemingen per juridische vorm in West-Vlaanderen -2008/ Eenmanszaak NV BVBA CV VZW Andere Totaal Eenmanszaak 57,5% 56,8% 55,9% 54,6% 53,8% NV 6,2% 6,0% 5,6% 5,4% 5,1% BVBA 28,6% 29,4% 30,1% 31,5% 32,2% CV 1,3% 1,3% 1,3% 1,2% 1,0% VZW 2,6% 2,5% 2,6% 2,6% 2,6% Andere 3,7% 4,0% 4,6% 4,8% 5,2% Totaal 100% 100% 100% 100% 100% Bron: FOD Economie -ADSEI- Oost-Vlaanderen Tabel 81: Aantal horecaondernemingen per juridische vorm in Oost-Vlaanderen -2008/ Eenmanszaak NV BVBA CV VZW Andere Totaal Eenmanszaak 53,2% 52,9% 51,6% 50,2% 49,1% NV 3,5% 3,5% 3,5% 3,2% 3,2% BVBA 29,0% 29,2% 29,4% 30,6% 31,5% CV 2,3% 2,1% 2,0% 1,9% 1,9% VZW 5,4% 5,4% 5,4% 5,4% 5,6% Andere 6,6% 6,9% 8,1% 8,6% 8,7% Totaal 100% 100% 100% 100% 100% Bron: FOD Economie -ADSEI-

83 77 Antwerpen Tabel 82: Aantal horecaondernemingen per juridische vorm in Antwerpen -2008/ Eenmanszaak NV BVBA CV VZW Andere Totaal Eenmanszaak 37,9% 36,8% 36,0% 34,6% 33,7% NV 4,3% 4,1% 3,9% 3,7% 3,6% BVBA 46,3% 47,0% 46,9% 47,5% 47,8% CV 1,7% 1,6% 1,5% 1,5% 1,5% VZW 5,0% 5,1% 5,4% 5,6% 5,7% Andere 4,8% 5,4% 6,3% 7,1% 7,7% Totaal 100% 100% 100% 100% 100% Bron: FOD Economie -ADSEI- Vlaams-Brabant Tabel 83: Aantal horecaondernemingen per juridische vorm in Vlaams-Brabant -2008/ Eenmanszaak NV BVBA CV VZW Andere Totaal Eenmanszaak 50,1% 48,8% 47,4% 45,7% 44,6% NV 4,5% 4,3% 4,2% 4,0% 3,8% BVBA 35,6% 37,3% 38,1% 39,6% 40,7% CV 1,4% 1,4% 1,4% 1,3% 1,4% VZW 4,2% 4,2% 4,3% 4,3% 4,3% Andere 4,2% 4,0% 4,6% 5,1% 5,3% Totaal 100% 100% 100% 100% 100% Bron: FOD Economie -ADSEI-

84 78 Limburg Tabel 84: Aantal horecaondernemingen per juridische vorm in Limburg -2008/ Eenmanszaak NV BVBA CV VZW Andere Totaal Eenmanszaak 55,5% 53,6% 52,5% 51,3% 50,1% NV 4,7% 4,5% 4,3% 4,1% 3,9% BVBA 29,1% 30,4% 31,6% 32,8% 34,2% CV 1,2% 1,3% 1,2% 1,2% 1,1% VZW 5,7% 5,7% 5,6% 5,6% 5,7% Andere 3,7% 4,4% 4,8% 5,0% 4,9% Totaal 100% 100% 100% 100% 100% Bron: FOD Economie -ADSEI-

85 79 4 Faillissementen in de horecasector West-Vlaanderen Tabel 85: Aantal faillissementen in de horecasector per subsector in West-Vlaanderen -2008/2013- Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal Hotels 3,6% 2,8% 2,1% 4,4% 2,3% 2,7% Vakantieverblijven 0,0% 0,0% 0,5% 1,8% 1,4% 0,9% Kampeerterreinen 0,0% 0,0% 1,1% 0,0% 0,0% 0,5% Overige accommodatie 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% Restaurants 56,8% 53,5% 51,1% 45,2% 46,8% 54,3% Catering 2,4% 1,4% 2,6% 4,8% 2,7% 2,7% Drinkgelegenheden 37,3% 42,4% 42,6% 43,9% 46,8% 38,9% Bron: FOD Economie -ADSEI- Oost-Vlaanderen Tabel 86: Aantal faillissementen in de horecasector per subsector in Oost-Vlaanderen -2008/2013- Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal Hotels 1,2% 1,2% 0,5% 1,0% 1,4% 2,1% Vakantieverblijven 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,4% Kampeerterreinen 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% Overige accommodatie 0,0% 0,0% 0,5% 0,0% 0,0% 0,4% Restaurants 55,7% 56,1% 44,1% 50,0% 48,8% 44,0% Catering 1,8% 4,6% 3,8% 2,9% 2,9% 4,1% Drinkgelegenheden 41,3% 38,2% 51,1% 46,1% 46,9% 49,0% Bron: FOD Economie -ADSEI-

86 80 Antwerpen Tabel 87: Aantal faillissementen in de horecasector per subsector in Antwerpen -2008/2013- Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal Hotels 1,3% 1,5% 0,9% 0,3% 1,3% 0,3% Vakantieverblijven 0,0% 0,3% 0,3% 0,3% 0,5% 0,5% Kampeerterreinen 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,3% 0,0% Overige accommodatie 0,0% 0,3% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% Restaurants 63,5% 60,4% 58,4% 58,3% 55,3% 55,1% Catering 3,3% 2,8% 2,4% 2,8% 3,1% 3,3% Drinkgelegenheden 31,8% 34,8% 38,0% 38,4% 39,5% 40,9% Bron: FOD Economie -ADSEI- Vlaams-Brabant Tabel 88: Aantal faillissementen in de horecasector per subsector in Vlaams-Brabant -2008/2013- Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal Hotels 3,7% 0,0% 0,0% 1,8% 0,8% 1,7% Vakantieverblijven 0,0% 0,0% 0,0% 0,9% 0,0% 0,0% Kampeerterreinen 0,9% 0,0% 1,1% 0,0% 0,0% 0,0% Overige accommodatie 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% Restaurants 57,0% 60,0% 54,7% 52,3% 59,5% 63,3% Catering 0,0% 4,5% 4,2% 4,6% 2,5% 4,2% Drinkgelegenheden 38,3% 35,5% 40,0% 40,4% 37,2% 30,8% Bron: FOD Economie -ADSEI-

87 81 Limburg Tabel 89: Aantal faillissementen in de horecasector per subsector in Limburg -2008/2013- Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal Hotels 2,2% 0,9% 0,8% 2,1% 3,8% 5,6% Vakantieverblijven 0,0% 0,0% 2,3% 1,4% 0,8% 2,1% Kampeerterreinen 0,0% 0,0% 0,8% 0,0% 0,0% 0,7% Overige accommodatie 0,0% 0,0% 0,8% 0,7% 0,0% 0,7% Restaurants 47,3% 64,8% 56,4% 54,9% 57,1% 52,1% Catering 1,1% 2,8% 3,0% 4,2% 5,3% 4,2% Drinkgelegenheden 49,5% 31,5% 36,1% 36,6% 33,1% 34,5% Bron: FOD Economie -ADSEI-

88 82 5 Oprichtingen in de horecasector West-Vlaanderen Tabel 90: Aantal oprichtingen in de horecasector per subsector in West-Vlaanderen -2008/2013- Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal Hotels 2,4% 2,8% 2,5% 2,4% 3,4% 2,3% Vakantieverblijven 6,0% 5,3% 6,7% 6,6% 4,5% 6,1% Kampeerterreinen 0,7% 0,0% 0,1% 0,4% 0,5% 0,5% Overige accommodatie 0,0% 0,1% 0,1% 0,0% 0,2% 0,0% Restaurants 43,3% 43,9% 44,5% 46,8% 43,6% 47,7% Catering 8,0% 8,0% 7,3% 8,7% 10,9% 9,5% Drinkgelegenheden 39,6% 39,8% 38,7% 35,1% 37,1% 34,0% Bron: FOD Economie -ADSEI- Oost-Vlaanderen Tabel 91: Aantal oprichtingen in de horecasector per subsector in Oost-Vlaanderen -2008/2013- Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal Hotels 1,1% 1,5% 2,2% 1,1% 1,5% 2,0% Vakantieverblijven 3,2% 3,1% 2,6% 1,4% 2,4% 2,9% Kampeerterreinen 0,0% 0,1% 0,3% 0,0% 0,0% 0,0% Overige accommodatie 0,1% 0,0% 0,0% 0,2% 0,0% 0,0% Restaurants 45,8% 43,2% 40,2% 46,6% 42,8% 44,2% Catering 8,6% 9,8% 10,4% 9,3% 12,2% 12,1% Drinkgelegenheden 41,2% 42,3% 44,3% 41,6% 41,0% 38,8% Bron: FOD Economie -ADSEI-

89 83 Antwerpen Tabel 92: Aantal oprichtingen in de horecasector per subsector in Antwerpen -2008/2013- Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal Hotels 0,8% 1,9% 0,8% 1,3% 1,3% 0,8% Vakantieverblijven 2,8% 1,8% 2,0% 2,0% 1,4% 1,8% Kampeerterreinen 0,1% 0,3% 0,2% 0,1% 0,1% 0,3% Overige accommodatie 0,0% 0,1% 0,0% 0,0% 0,1% 0,0% Restaurants 53,7% 53,5% 53,8% 52,2% 56,6% 56,0% Catering 9,8% 10,0% 8,9% 9,3% 9,3% 10,4% Drinkgelegenheden 32,8% 32,3% 34,3% 35,0% 31,2% 30,6% Bron: FOD Economie -ADSEI- Vlaams-Brabant Tabel 93: Aantal oprichtingen in de horecasector per subsector in Vlaams-Brabant -2008/2013- Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal Hotels 1,0% 1,7% 1,1% 1,8% 1,4% 1,3% Vakantieverblijven 4,7% 2,5% 3,4% 1,5% 3,7% 4,4% Kampeerterreinen 0,2% 0,0% 0,0% 0,0% 0,2% 0,0% Overige accommodatie 0,2% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,3% Restaurants 48,3% 50,1% 48,6% 50,0% 55,3% 55,4% Catering 14,0% 12,3% 14,1% 13,4% 13,1% 13,1% Drinkgelegenheden 31,6% 33,4% 32,7% 33,3% 26,3% 25,5% Bron: FOD Economie -ADSEI-

90 84 Limburg Tabel 94: Aantal oprichtingen in de horecasector per subsector in Limburg -2008/2013- Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal Hotels 1,7% 1,5% 2,4% 2,8% 2,1% 2,2% Vakantieverblijven 4,1% 3,5% 3,5% 3,5% 3,9% 3,7% Kampeerterreinen 0,0% 0,2% 0,5% 0,0% 0,0% 0,0% Overige accommodatie 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% Restaurants 49,1% 50,5% 53,6% 56,1% 57,3% 55,7% Catering 10,0% 7,6% 12,2% 10,3% 8,1% 9,0% Drinkgelegenheden 34,9% 36,6% 27,8% 27,3% 28,5% 29,4% Bron: FOD Economie -ADSEI-

91 85 6 Schrappingen in de horecasector West-Vlaanderen Tabel 95: Aantal schrappingen in de horecasector per subsector in West-Vlaanderen -2008/2013- Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal Hotels 4,0% 4,6% 3,9% 4,4% 4,4% 3,1% Vakantieverblijven 2,8% 1,0% 2,2% 1,9% 2,1% 2,7% Kampeerterreinen 0,3% 0,3% 0,4% 0,8% 0,7% 0,0% Overige accommodatie 0,6% 0,4% 0,1% 0,3% 0,0% 0,1% Restaurants 35,0% 41,6% 37,4% 44,4% 45,9% 46,7% Catering 5,8% 5,0% 5,7% 4,6% 5,2% 7,1% Drinkgelegenheden 51,4% 47,2% 50,3% 43,7% 41,8% 40,3% Bron: FOD Economie -ADSEI- Oost-Vlaanderen Tabel 96: Aantal schrappingen in de horecasector per subsector in Oost-Vlaanderen -2008/2013- Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal Hotels 1,8% 1,2% 1,7% 1,1% 1,7% 0,8% Vakantieverblijven 0,7% 1,1% 0,9% 0,8% 1,1% 0,8% Kampeerterreinen 0,3% 0,1% 0,3% 0,0% 0,0% 0,3% Overige accommodatie 0,0% 0,4% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% Restaurants 40,2% 41,2% 41,1% 43,7% 39,3% 40,1% Catering 5,9% 7,9% 6,0% 7,2% 7,0% 8,0% Drinkgelegenheden 51,2% 48,1% 49,7% 47,3% 50,9% 49,9% Bron: FOD Economie -ADSEI-

92 86 Antwerpen Tabel 97: Aantal schrappingen in de horecasector per subsector in Antwerpen -2008/2013- Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal Hotels 1,3% 1,0% 0,7% 1,3% 1,0% 0,7% Vakantieverblijven 0,6% 1,2% 1,1% 1,1% 0,8% 1,2% Kampeerterreinen 0,1% 0,2% 0,0% 0,2% 0,1% 0,2% Overige accommodatie 0,0% 0,1% 0,1% 0,1% 0,1% 0,1% Restaurants 52,2% 51,0% 54,3% 55,5% 56,2% 52,9% Catering 5,7% 7,8% 6,9% 7,4% 7,0% 7,8% Drinkgelegenheden 40,1% 38,6% 36,9% 34,4% 34,8% 37,2% Bron: FOD Economie -ADSEI- Vlaams-Brabant Tabel 98: Aantal schrappingen in de horecasector per subsector in Vlaams-Brabant -2008/2013- Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal Hotels 0,5% 1,2% 1,4% 1,0% 0,3% 0,9% Vakantieverblijven 1,0% 0,2% 0,7% 0,8% 2,3% 1,2% Kampeerterreinen 0,7% 0,0% 0,5% 0,0% 0,0% 0,0% Overige accommodatie 0,0% 0,2% 0,2% 0,0% 0,0% 0,0% Restaurants 45,4% 45,7% 51,6% 46,6% 48,0% 49,4% Catering 7,9% 9,3% 7,0% 9,9% 9,9% 10,5% Drinkgelegenheden 44,5% 43,3% 38,6% 41,7% 39,4% 37,9% Bron: FOD Economie -ADSEI-

93 87 Limburg Tabel 99: Aantal schrappingen in de horecasector per subsector in Limburg -2008/2013- Hotels Vakantieverblijven Kampeerterreinen Overige accommodatie Restaurants Catering Drinkgelegenheden Totaal Hotels 1,7% 0,9% 2,0% 1,7% 1,9% 3,4% Vakantieverblijven 2,0% 2,5% 1,0% 1,7% 1,9% 2,3% Kampeerterreinen 0,2% 0,2% 0,2% 0,2% 0,0% 0,5% Overige accommodatie 0,0% 0,2% 0,2% 0,0% 0,2% 0,0% Restaurants 47,4% 48,6% 49,8% 49,2% 51,6% 54,0% Catering 8,2% 8,4% 6,5% 8,2% 8,4% 9,1% Drinkgelegenheden 40,4% 39,1% 40,3% 39,0% 36,0% 30,8% Bron: FOD Economie -ADSEI-

94 88 Toelichting van de bronnen 1 Ondernemingen, oprichtingen, schrappingen Het aantal ondernemingen, oprichtingen en schrappingen wordt bepaald aan de hand van de btwplichtigen, die in de kruispuntbank van ondernemingen zijn opgenomen. We vragen deze cijfers op bij de Fod Economie. De weergegeven situatie is altijd deze op 31 december van het desbetreffende jaar. We verkiezen de gecentraliseerde 32 statistieken om meerdere redenen. Zo bestaat de horeca hoofdzakelijk uit kleinschalige ondernemingen, waardoor afwijkingen tussen gecentraliseerde en gedecentraliseerde gegevens eerder beperkt zijn. Bovendien zijn de gecentraliseerde gegevens ook iets sneller beschikbaar. De ondernemingsstatistieken moeten met de nodige omzichtigheid worden geïnterpreteerd: Niet alle ondernemingen zijn btw-plichtig. De economische activiteit vindt niet altijd plaats op het adres van de maatschappelijke zetel. Denk maar aan een bedrijf met verschillende vestigingen, maar met de hoofdzetel in Brussel. Tendensen die uit administratieve gegevens worden afgeleid kunnen de weerspiegeling zijn van administratieve wijzigingen. De statistieken over de bestaansduur van horecaondernemingen zijn afkomstig van interne cijfers. Het aantal horecaondernemingen met werknemers ligt in deze statistieken hoger omdat alle werknemers die gedurende het jaar ten minste 1 dag gewerkt hebben meegeteld worden. Het gaat dus niet om een toestand op het einde van het jaar, maar om een beeld van het volledige jaar. 2 Werkgevers Om het aantal werkgevers in de horecasector naar dimensiegrootte te bepalen, doen we een beroep op de cijfers van de RSZ. Zij hebben zicht op alle werkgevers opgenomen in de sociale zekerheid, en kunnen zo vaststellen wanneer werkgevers personeel in dienst hebben in de loop van het kwartaal. De toewijzing aan de correcte dimensiegrootte gebeurt op basis van het aantal werknemers in dienst op 30/06 (toestand). Bv. iemand heeft personeel in dienst in de loop van het kwartaal, maar heeft er geen op 30/06 -> wordt meegenomen in de cijfers onder dimensiecode minder dan 5 werknemers. De weergegeven situatie is deze op 30 juni van het desbetreffende jaar. 32 Eén activiteit (de hoofdactiviteit) en één enkele lokalisatie (de hoofdzetel) wordt in aanmerking genomen. Een onderneming met meerdere vestigingen maar met maatschappelijke zetel in Brussel, zal bij Brussel worden gerekend. Dergelijke onderneming wordt bovendien slechts één keer geteld.

95 89 3 Faillissementen Het aantal faillissementen van ondernemingen is gebaseerd op aangiften van de handelsrechtbanken. Deze sturen de gegevens over de faillissementen door naar de Directie Statistiek. Deze informatie wordt aangevuld met gegevens uit de Kruispuntbank van ondernemingen. De weergegeven situatie is deze op 31 december van het desbetreffende jaar. 4 Nace-bel code Guidea gebruikt de nace-bel nomenclatuur om de horecasector af te bakenen. Volgens de nace-bel indeling van 2003 omvat de horecasector de volgende activiteiten (die vallen onder sectie H: hotels en restaurants ). Nace-bel 2003: 55 Hotels en restaurants 55.1 Hotels 55.2 Overige accommodaties voor kortstondig verblijf 55.3 Restaurants 55.4 Drankgelegenheden 55.5 Kantines en catering In 2008 werd een nieuwe nace-indeling in gebruik genomen die beter aansluit bij de huidige economische realiteit. Hierdoor ontstaat onvermijdelijk een breuk in de tijdreeksen van de FOD. Volgens de nieuwe nace-bel indeling van 2008 valt de horeca onder sectie I: verschaffen van accommodatie en maaltijden. Deze sectie bevat de codes 55 (accommodaties) en 56 (eet- en drinkgelegenheden). Nace-bel 2008: 55 Verschaffen van accommodatie 55.1 Hotels en dergelijke accommodatie 55.2 Vakantieverblijven en andere accommodatie voor kort verblijf 55.3 Kampeerterreinen en kampeerauto- en caravanterreinen 55.9 Overige accommodatie 56 Eet- en drinkgelegenheden 56.1 Restaurants en mobiele eetgelegenheden 56.2 Catering en overige eetgelegenheden 56.3 Drinkgelegenheden

96

97

98