Financiën Sociaal Domein

Transcriptie

1 Financiën Sociaal Domein VNG Expertisecentrum Gemeentefinanciën Hans Giesing Januari 2014

2 Globale inhoud Algemene uitgangspunten drie decentralisaties Jeugd (Jeugdwet) Werk (Participatiewet) Zorg (Nieuwe Wet Maatschappelijke Ondersteuning) Financieel Vragen / discussie

3 Decentralisatie Sociaal Domein (1) Bouwen op de eigen kracht van burgers Motto: één gezin, één plan, één regisseur Decentralisatie naar gemeenten: Participatiewet (Wet Werken naar Vermogen) Delen uit de AWBZ Jeugdzorg Zelfredzaamheid faciliteren en stimuleren; steun alleen voor wie het niet zelf en in eigen omgeving kan regelen en organiseren

4 Decentralisatie Sociaal Domein (2) Regeerakkoord Rutte-Asscher: Gemeenten Leveren integraliteit Leveren maatwerk Spelen in op rol sociaal netwerk Eén persoon (waar het kan) begeleidt en ondersteunt op basis van integraal plan Uitvoeringskracht gemeenten vergroten

5 Wetgevingsproces

6 Jeugd Vereniging van Nederlandse Gemeenten

7 Hoofdlijn stelselwijziging Doelen transitie: Preventie en uitgaan eigen mogelijkheden en verantwoordelijkheid jeugdigen en ouders Demedicaliseren, ontzorgen en normaliseren door opvoedkundig klimaat te versterken Eerder juiste hulp op maat om beroep op dure gespecialiseerde hulp te vermijden Integrale hulp aan gezinnen (één gezin, één plan, één regisseur) Meer ruimte voor professionals

8 Taakuitbreiding gemeenten Provinciale (geïndiceerde) jeugdzorg Jeugdzorg plus (gesloten jeugdzorg) Geestelijke gezondheidszorg voor jeugdigen Zorg jeugdigen met verstandelijke beperking Begeleiding, persoonlijke verzorging en kortdurend verblijf GGZ in kader jeugdstrafrecht (forensische zorg) Uitvoering jeugdbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering

9 Macrobudget Kortingen: Rutte I mln. Rutte II mln. Correcties PGB maatregel - 70 mln. Resterend macrobudget: Circa 3,5 mld (grotendeels prijspeil 2012) Toets door Algemene Rekenkamer afgerond Tweede toets op definitief budget 2014 volgt nog

10 Verdeelmodel Begin december 13 gepubliceerd: nieuwe, verbeterde tussenstand macrobudget en verdeling via website 20 december: afspraak 95% van het decemberbudget is gegarandeerd voor 2015 Mei 2014 definitief budget bekend Vanaf 2016 deels objectief model van toepassing met ingroeipad

11 Werk Vereniging van Nederlandse Gemeenten

12 Participatiewet Vervangt Wet Werken naar Vermogen Integreert: Wet Werk en Bijstand (WWB) Wet sociale werkvoorziening (WSW) en Wet werk en arbeidsondersteuning jonggehandicapten (Wajong) Eén samengevoegd, ontschot budget! Totaal in 2015 ca 2,9 mld (aflopend naar 1,2 mld in 2050 (uitstroom)

13 Wajong Per 2015 alleen nog voor wie volledig en duurzaam geen arbeidsvermogen bezit Zittend bestand Wajong wordt herkeurd Mensen mét arbeidsvermogen: Gemeente biedt uitkering en/of ondersteuning re-integratie

14 Werkvoorziening Per 2015 (ipv 2014) geen nieuwe instroom WSW Werkgevers marktsector garant voor toenemend aantal extra banen Geen loondispensatie maar loonkostensubsidie Plaatsing werkgever als productiviteit <80% & niet-aangewezen op beschut werk; Verschil WML en loonwaarde: overheid Verschil CAO en WML: bedrijf Gemeenten creëren beschutte plekken

15 Beschut Werk

16 Gebundeld re-integratiebudget Bedrag in miljoenen struc Macro wsw oud Re-integratiemiddelen Pbudget oude stijl Nwe dg reg. werk x Nwe dg beschut x Overheveling wajong x Overheveling norisk x

17 Afbouw sociale werkvoorziening Afbouw (fictieve) sw-subsidie in participatiebudget van naar per plek in 6 jaar Beperkte mogelijkheden afbouw kosten Tot 80% kosten hangen samen met CAO (lonen, pensioenen, etc) CAO wordt niet goedkoper, herschikking van posten Bedrijfsvoering kan goedkoper, maar heeft zijn limiet Besparen op begeleiding en overhead Ander profiel Sw bedrijf

18 Financiële aandachtspunten Risico s wsw Afbouw van de sociale werkvoorziening - Loon- en prijscompensatie - Pensioenkosten WSW Duurzaamheid loonkostensubsidies Arbeidsovereenkomst beschut werk Hoogte uitvoeringskosten Efficiencykorting oplopend tot 290 mln struc. Vangnet IAU door Rijk gefinancierd

19 Sociale werkvoorziening Zorgen om gebieden met veel sw ers (2018) 102 gemeenten Geen middelen over voor reguliere re-integratie, totale gebundelde budget gaat op aan zittend bestand SW 171 gemeenten Meer dan 50% van re-integratiemiddelen gaat op aan zittend bestand SW 135 gemeenten Meer dan 50% re-integratiemiddelen beschikbaar voor Ondersteuning anders dan Wsw

20 Zorg (nieuwe WMO)

21 Regeerakkoord en Wmo Afbouw AWBZ Wet langdurige Zorg voor intramuraal Begeleiding individueel (thuis) en groep (dagbesteding) naar gemeenten Verpleging naar zorgverzekeraars (Zvw) RA bevatte ook voornemen Persoonlijke Verzorging naar gemeenten te decentraliseren Gemeenten regelen tegemoetkoming kosten chronisch zieken en gehandicapten (WTCG)

22 Recente ontwikkelingen Persoonlijke verzorging niet naar Wmo maar naar Zorgverzekeraars (Zvw) (ca 2 mld.)! WTCG blijft deels fiscaal: (oplopend) 268 mln naar gemeenten: nog besluitvorming Tweede Kamer! Geen overstemming VNG en kabinet over snijvlakverliezen door vervallen overdracht persoonlijke verzorging: de compensatie van 200 mln achten de gemeenten te laag

23 Macrobudgetten De korting beloopt ca.1,2 miljard; 0,7 op nieuwe taken, 0,5 op hulp bij huishouden Wordt nog getoetst door ARK Resteert nieuwe WMO totaal 8,7 mld. ca. 3,9 mld. nieuw geld ca. 5 mld. bestaande budgetten (IU en AU) en deel cluster maatschappelijke zorg in GF (ex wvg en ex welzijnswet). Opname in sociaal deelfonds?

24 Gevolgen knip PV en herfstakkoord

25 Verdeelmodel WMO Macrobudget 2015 staat thans nog niet vast, afwachten wat discussie VNG-kabinet oplevert Kamerbehandeling kan tot wijzigingen leiden Uiterlijk in mei 2014 definitief budget 2015 bekend plus prognose voor 2016 en verder Verdeling 2015 via historisch budget M.i.v overgang naar objectief verdeelmodel met toepassing van ingroeipad

26 Financieel Vereniging van Nederlandse Gemeenten

27 Financiën Voor taken Werk, Zorg en Jeugd, komt (deels nieuw) ontschot budget via sociaal deelfonds Totaal circa 10 miljard Betekent circa 20% van gemeentebegroting Horizontale verantwoording: College legt alleen verantwoording over besteding af aan Raad. Rijk zal vragen om informatie over resultaten (systeemverantwoordelijkheid).

28 Sociaal Deelfonds In Wet op het sociaal deelfonds Integratie-uitkering in gemeentefonds Horizonbepaling van drie jaar I-deel WWB blijft buiten deelfonds Maar (tijdelijk) bestedingsverplichting aan SD Budget is vrij te besteden binnen sociaal domein, maar niet daarbuiten! Monitoring vindt plaats via straks verbeterde Informatie voor derden (IV-3)

29 Financiële vormgeving 2015

30 Sociaal Deelfonds Bestedingsvoorwaarde! Onderbesteding moet blijken uit IV3: kan aanleiding zijn voor nader onderzoek vervolgens bestuurlijk overleg mogelijk aanwijzing om besteding op peil te brengen Ultieme sanctie: uitbetaling opschorten Na drie jaar in Algemene Uitkering?

31 Kortingen doen pijn Tegelijk met decentralisaties flinke kortingen: Werk: 1,8 miljard Wmo : 1,2 miljard (op ex AWBZ taak begeleiding en 465 (huishoudelijke hulp) + effect extramuralisering (nog) niet correct gecompenseerd Jeugdzorg: 450 mln en correcties Niet op te vangen door te blijven bieden wat we altijd boden op de manier die we altijd deden: kiezen is nodig! Enkele mogelijkheden: schaalvoordelen samenwerking benutten, efficiënter inkoop, toegang beperken en voorzieningen beperken!

32 Financiële vervolgvraagstukken Toereikend macrobudget (is het genoeg) Bestedingsvrijheid (binnen sociaal domein) Verantwoordingsbureaucratie beperken Indexatie na 2015 (blijf het genoeg?) Volume- en prijsontwikkelingen Adequate verdeling over gemeenten Toereikend per gemeente Geen slecht gedrag belonen Herverdeel effecten (max 15 pipj?) Uitvoeringskosten en invoeringskosten

33 Tot slot Nog vragen? Laatste nieuws op onze website VNG Gemeentefinanciën op