DE KLEINE MEIJERIJ. ring

Transcriptie

1 DE KLEINE MEIJERIJ ring

2 DE KLEINE MEIJERIJ Vlugschrift van de heemkundekring: Berkel-Enschot, Esch, Haaren, Helvoirt, Moergestel, Oisterwijk, Udenhout BESTUUR mr. H. Bekius, Loonsebaan l, Helvoirt, voorzitter; 1984, jaargang XXXV

3 UITTREKSEL UIT DE STATUTEN DER VERENIGING HEEMKUNDEKRING

4 2. Al hetgeen het vorenstaand doel kan bevorderen in de ruimste zin van het woord behoort eveneens

5 DE KLEINE MEIJERI

6 Redaktie: P. Wuisman, drs.

7 EEN VERSLAG

8 motor van 15 pk en had vier volwassen manlijke arbeidskrachten in dienst. De boterfabriek, opgericht door

9 loon. Het verslag vermeldt slechts enkele prijzen en lonen. De prijs van een paar klompen verschilde naar grootte en soort tot 65 cent per paar. De timmerlieden, schilders en metselaars rekenden 14 cent per uur. De molenaar ontving 20 cent per 50 kg voedergoed, 5 cent

10 want een aantal van /even bakkers was voor zo"n kleine gemeente toch al veel. Een gunstige factor voor de bakkers was het bestaan van het klooster "St. Stanislaus", met een bevolking van plm. 120 zusters, waaraan zij een goede klant hadden. Veel inwoners maakten

11 DE EERSTE JAREN VAN DE OISTERWIJKSE SCHOOLVERENIGING door P.J.M. Wuisman Een nog steeds bloeiende herinnering aan de aktiviteiten van de Maatschappij tot Nut van het Algemeen in Midden-Brabant is de school van de Oisterwijkse Schoolvereniging. ') De school werd in 1902 vanuit het Tilburgs-Oisterwijkse departement van 't Nut en met steun

12 VIJFTIEN-JARIG BESTAAN VAN DE SCHOOL DER OISTERWIJKSCHE SCHOOLVEREENIGING OISTERWIJK (Noord-Brabant). L. S. "" :i;;; " ;! e OISTERWIJKSCHE SCHOOLVEREENIGINü mocht in den loop van dit jaar het vijftien-jarig bestaan harer School gedenken. Aanvankelijk kende

13 uit dr. P.A. Riedel als voorzitter, mevr. dr. A.A. Metz - Backer Overbeek, penningmeesteres, George Perk, secretaris

14 cantiën, naar gelang van de eischen, welke men stelt. Het schoolgeld is in het bedrag begrepen". 5 ) De school bestond toen - in precies 15 jaar en in dat jaar was slechts een enkele leerling niet toegelaten tot de middelbare school. In 1918 vertrok het bestuurslid mevr. Metz-Backer Overbeek

15 de betrokkenen en hem waren evenmin feiten bekend "die aanleiding hadden kunnen gevan tot aanstoot", doch -zo betoogde hij- "het gevaar ervoor is niet denkbeeldig". Burgemeester J. Vervil antwoordde, dat ook het College zich al op dat punt zorgen had ge maakt, doch

16 PEERKE DONDERS

17 (1816) woonden in het huisje aan de Enschotsebaan. Zij verdienden de kost als naaisters. Petrus studeerde inmiddels sinds 1831

18 Zij verklaarde

19 UN PERD WIER GESLACHT Dialektgroep "De Kleine Meijer!]" afd. Helvoirt, J. van Balkom. J. Witlox.

20 de ök naor ut deurgat, 't Gong zo rap, dé Harrie ut ók nré mer zaag, mar ut pèrd ston nog

21

22

23 Aan de ZO-zijde van genoemd ven krijgt men de indruk, dat deze natuurlijke vormen mogelijk

24 NIEUWE UITGAVEN: Op zun Gèssels deeltje 2 Spraken

25 HET VERSCHIJNEN

26 F. van Lanschot Bankiers N.V. Postbus 1021, 5200 HC 's-hertogenbosch Cafe-Restaurant " 't Oude Nest" Joh. Lenartzstraat 2, 5061 HR Oisterwijk Loodgietersbedrijf Herman Beks b.v. De Lind 35, 5061 HS Oisterwijk, Tel Camping

27 "De eerste jawn' Peerke Doiïdëf

29 DE KLEINE MEIJERIJ Vlugschrift 1984, jaargang XXXV

30 UITTREKSEL UIT DE STATUTEN DER VERENIGING HEEMKUNDEKRING

31

32 DE VELE TAKEN VAN DE ESSCHE DORPSSECRETARIS IN DE 18e EEUW door P.J.M. Wuisman In vroeger jaren had Esch een eigen dorpssecretaris, doch bij resolutie van de Staten Generaal van 26 november 1717 werd bepaald, dat de dorpen Esch en Helvoirt voortaan tesarnen

33 soo deselve aenneminge geschied, daer

34 daer van in te stellen en te formeren reeckeninge bewijs en reliqua; waer te nemen den dagh der auditie van reeckeninge, die te apostilleren en te sluyten; des begeerende duplicaet

35 gen, oort: kleine munteenheid formeren collectboeck

36

37 DE LANDDAG VAN ZWART FRONT IN OISTERWIJK OP 30 MEI 1935 Inleiding De crisis door Hans Janssen

38

39 Naast de leden werden ook alle grote en regionale dagbladen aangeschreven. Elke redactie ontving een groene perskaart die, behalve op toegang tot het landdagterrein ook recht gaf op deelname aan het persdiner. De reacties van de Nederlandse pers op deze uitnodiging waren over

40 Leider Arnold Meijer komt aan op de Landdag van 1935 te Oisterwijk. Hij begroet de kameraden. (R.A. 's-hertogenbosch, Zwart Front 635) Verloop

41 Het programma was grotendeels gevuld met speeches, liederen en aanhankelijkheidsbetuigingen aan de leider. Wat de speeches betreft, daarvan kregen de persvertegenwoordigers vooraf een samenvatting uitgereikt. Hierin waren de "donderende toejuichingen van zijn talrijke aanhangers" reeds tevoren verwerkt. In de middag spraken van Wessem over het revolutionaire karakter

42 Samenvattend kunnen we zeggen dat de landdag een goede afspiegeling was van de ideeën en karakteristieken van het Zwart-Frant fascisme. Slotbeschouwing Een gevoel

43

44

45 en klompen. Volgens zijn buurman Van Doleweerd, wiens varken hij ook keelde, was hij een langzame werker. Hij had een hele dag nodig om zijn werk goed te doen. En ondertussen moest

46 bevonden.

47 kwaad woord over hem gehoord. Op

48 HET DAGBOEK VAN BISSCHOP OPHOVIUS EN DE KLEINE MEIJERIJ door Drs J.A. Stroucken Dagboeken horen zonder twijfel tot de meest interessante bronnen voor de kennis van de historische situatie

49 Bisschop Ophovius Michael van Ophoven - die zijn naam later volgens de heersende mode tot Ophovius zou latiniseren

50 onthouden van kerkelijke diensten op straffe van confiscatie van hun persoonlijke bezittingen.

51 in Tilburg, beantwoord.

52 smade pastoor dus door Ophovius aangesteld als "zijns broeders hoeder". Voorwaar

53 REGENTEN VAN HAAREN door P.J.M. Wuisman Reeds in de 14e eeuw behoorde Haaren tot de z.g. "Eninghe" van Oisterwijk, een schepenbank, waaronder behalve Oisterwijk en Haaren ook Udenhout, Berkel, Enschot en Heukelom resorteerden. Voor het interne bestuur echter, waren deze dorpen enigszins zelfstandig en Haaren werd bestuurd door

54 Burgemeester Cornelis Willem Pijnenburg Adriaan Berkelmans Adriaan Janse v.d. Voort Francis Deckers Adriaan Janse van Vugt Jacobus Adriaan Pijnenborg Willem Aart Bouwens Jan Jansse Brokken Adriaan Gerrit v.d. Pasch Hendrick van Vugt Jan de Cort Cornelis Andriesse v.d. Bosch Wouter Jansse

55 1758 Burgemeester Peter Gerrits

56 1782 Kerkmeester Francis Versteijnen / / 1803

57

58 NIEUWE UITGAVEN: Op

59 In de Bossche protocollen, 620 lijvige folianten, worden de rechtshandelingen die particulieren

60 HET VERSCHIJNEN VAN DIT VLUGSCHRIFT WERD MEDE MOGELIJK DOOR DE FINANCIËLE BIJDRAGE VAN:

61 F.

62 ris. m.de -t4jte eeuw De Landdag van Zwart Frentin Oisteiwijk op 30 mei 1935 Een verhaal ovfi ^.ees ^in éfï Horst * Het dagboek van wissehopophovjus en de Kleine Meijerij Regenten van Haaren,

63 DE KLEINE MEIJERIJ van de Heem

64 DE KLEINE MEIJERIJ Vlugschrift van de heemkundekring: Berkel-Enschot, Esch, Haaren, Helvoirt, Moergestel, Oisterwijk, Udenhout BESTUUR mr. 1984, jaargang XXXV

65 HET VERSCHIJNEN

66 F.

67 KALENDER VAN ONZE BEVRIJDING IN oktober 1944 door W. de Bakker Het begin: D-day 6 juni Landingen van de geallieerden in Normandie onder leiding van generaal D. Eisenhower. 15 augustus Bombardering

68 13 september

69

70

71 11 November 1944 (De LJd VllVUlVSUÜiW ïlieuwsbode OISTERWUK

72 DE NIEUWSBODE Gegroeid

73

74 HENK POTTERS, OISTERWIJKS KUNSTSCHILDER

75 Ontwerp keramiek

76 POTTERS Hendrik houtzager ged. Oirschot 21 juli 1806 overl. Oirschot 28okt zoon

77 POLITIEK ENGAGEMENT

78 Besluit goedgekeurd en drie weken later trad zij in werking. De nieuwe konstitutie garandeerde een grotere mate van vrijheid op het gebied van godsdienst, drukpers, vereniging

79 Edelmogende Heeren Aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal.

80 klaard. En 2. de vrijheid van vereeniging en associatie, wier zamenhang met de vorige dermate in het oog springt, dat de ondergeteekenden ten dien aanzien van alle vertoog zich kunnen onthouden. Als noodzakelijk complement der godsdienstige vrijheid moet gelijke bescherming aan alle gezindheden verleend worden en wel: a. Gelijke burgerlijke

81 katholiciteit vaak achtergesteld

82 * ^ r^no v "- _^x <?. 3 * X r ^)K\3

83 wijzigingen in de grondwet in liberale en voor hen gunstige zin te beïnvloeden. De aangekondigde ruime herziening van de grondwet zou een einde kunnen maken aan hun positie van "halfburgers" en hen de kans geven tot een grondwettelijk gegarandeerde vrije ontplooiing

84 Adriaan van Hattum Johannes van Hees Peter Antony

85 Nicolaas Vermelis

86

87 HET KEIZERSSCHILD

88

89 TROUWEN Piet,

90 UITTREKSEL

91

92 «" "" ' "~ ~ - - ~ - oktober ' Dè Nieuwsbode",

94 DE KLEINE MEIJERIJ Vlugschrift 1984, jaargang XXXV

95 HET VERSCHIJNEN VAN DIT VLUGSCHRIFT WERD MEDE MOGELIJK DOOR DE FINANCIËLE BIJDRAGE VAN: - Boomkwekerijen-Toon-Tuin, Ton van den Oever b.v. Rijksweg 13, 5076 BP Haaren, Tel Boomkwekerij M. van den Oever en Zonen Haaren, Tel CAV van het rayon "Midden Brabant" g.a. Langeweg 2, Postbus 9, 5076 ZG Haaren

96 F.

97 HET ONDERWIJS IN HELVOIRT IN DE 17e EN 18e EEUW 'Dc Schoolmeester. Maakt Mcdecyn, Niet tot door K.G.J. Laurijssens

98 nog verre van ideaal moet zijn geweest. Zo blijkt dat tot 1772 de woning van de schoolmeester niet gevestigd was bij de school, die op het kerkhof stond, maar dat zij bijna "een quartier uurs

99 staan met "genoegzame en geschikte banken en schrijftafels; een verijscht Leer- Schanden Eerebord, mitsgaders

100 reden om bang te zijn voor het behoud van zijn positie, temeer omdat ook de plaatselijke bevolking die Raad nu niet bepaald vriendelijk gezind was na ruim honderdvijftig jaar Generaliteitsbestuur. Zo werd hem in 1795 door het plaatselijk bestuur, dat zich sinds de komst van de Fransen zoals ook elders in den lande, overeenkomstig het revolutionair jargon van die tijd met de titel "Municipaliteit

101 DE KATHOLIEKE KUNSTKRING OISTERWIJK OMHOOG door Hans Janssen De RK vereniging Katholieke Kunstkring Oisterwijk Omhoog

102 VEREENIGING KATHOLIEKE KUNSTKRING OISTERWIJK OMHOOG/' ONDER BESCHERMING VAN ONZE LIEVE VROUWE TER LINDE, GEVESTIGD TE OISTER- WIJK: OPGERICHT DEN l» NOVEMBER GOEDGEKEURD B!.! KONINKLIJK BESLUIT

103 bantse Boerenbond afdeling Oisterwijk

104 geven

105 Aanvankelijk werden de rollen alléén door heren gespeeld. Vrouwenrollen werden geëlimineerd door bewerking tot mannenrollen. In 1924 richtte men zich tot de bisschop van 's-hertogenbosch

106 resultaat van dit alles was dat de sympathie van de Oisterwijkse bevolking voor een groot deel was verdwenen. De Kunstkring dreigde een vroegtijdige dood te sterven. In een open brief aan de bestuursleden zette kapelaan de Beer (de opvolger van Rovers) de situatie uiteen. '2) Tegelijkertijd ontwierp hij een aktieplan dat de Kunstkring weer uit

107 De leden van de Kunstkring rond kapelaan Huijbers tegenover het fraterhuis in de Kerkstraat.

108 hoofd- als op afdelingsbestuursnivo. Een en ander had tot gevolg dat in 1955 de statuten wederom werden gewijzigd. 15) Het resultaat hiervan was een vergaande democratisering. Dit wordt het beste geïllustreerd door art.

109

110 De aldus samengevoegde bestanden leveren een duidelijk beeld op. Tabel II laat zien dat na opsplitsing

111 gen. totaal Oist. Tilb. rest. KI. M. elders tijd. 9 l 100% l 100% %

112 burgelijke stand zijn getrokken. 17e

113 Op dank- en bededagen werd niet getrouwd. Gegeven het kleine aantal dominees in Brabant waardoor

114 Omdat na 1850 helemaal niet meer op zondag getrouwd wordt, zijn we geneigd aan te nemen dat het gemeentehuis sedertdien zondags gesloten was, waarna men voortaan in de week trouwde. Samenvatting Uit

115

116 BEPLANTING VAN DE BERMEN DER WEG TILBURG - 'S-HERTOGEN- BOSCHIN 1808

117 hetzelfde kwamen uit te zien. 4) beuken, eiken o en berken mrmtrmmi nt in \\\ n i n n ui voetpad i O beuken, eiken weg

118 Deze beplantingen waren nog niet of slechts gedeeltelijk aangebracht, toen koning Lodewijk Napoleon

119

120 bezitten over de kerken van Oisterwijk en Tilburg en dat dezelfde abdij door koop heeft verworven

121 Bij

122 DE JODEN TE OISTERWIJK IN DE 18E EN DE 19E EEUW door J. Becker. 1. In zijn publikatie over dit onderwerp stelt De Vries 1) onder andere aan de orde dat Joden in de 18e en 19e eeuw nogal moeite hadden bij het verstrekken van geboortedata met betrekking tot zichzelf, hun familieleden of hun kennissen. Uit genoemde bijdrage van De Vries blijkt bovendien dat de Joden in die dagen evenveel problemen hadden

123 a.

124 NIEUWE UITGAVEN: R. Oerlemans e.a. Oorlog in Oisterwijk, 1984 f. 32,50 Overzicht

125 99.

126 INHOUD Drs. J.P.M. Roozen,

127 ILLUSTRATIES Ansichtkaarten van de Kerkstraat te Moergestel... l,3 Folder uit 1917 van de Oisterwijksche Schoolvereeniging... 6 Portret van pater Petrus Donders Gedeelte van de kadastrale kaart Gemeente Berkel, sectie A Kaartje van het relief in het gebied van De Logt bij Oisterwijk Twee foto's van de Landdag van Zwart Front te Oisterwijk in ,27 Titelpagina's

128 NIEUWE UITGAVEN W.A. de Lepper, De Lepper-Leppers, deelstamboom-e... 12

129 UITTREKSEL

130 2. Al hetgeen het vorenstaand doel kan bevorderen in de ruimste zin van het woord behoort eveneens tot het doel van de vereniging. 3. Zij tracht dit doel te bereiken door het onderzoeken, bestuderen en veiligstellen van heemkundig belangrijke terreinen, onroerende en roerende goederen, zaken, voorwerpen

131 Nieiiwe uitgaven: 'siftl^enbosch in 1808 en 1809