EEN VENSTER OP DE MAAS

Transcriptie

1 Willemsplein EEN VENSTER OP DE MAAS Ons voorstel is om het budget voor het Stadsinitiatief ter beschikking te stellen voor de herinrichting van het Willemsplein en omgeving, aan de voet van de Erasmusbrug. Nu een winderig busplein, straks Rotterdams stadsplein aan het water en de bekroning van de groene herinrichting van de Maasoevers. Deze investering past in de recente Rotterdamse aanpak de lange lijnen van de stad extra aan te zetten. Aangename routes en soepele verbindingen verbeteren de beleving van de stad, terwijl onderbrekingen meestal verstoringen in het stedelijk netwerk betekenen. Zo hebben bijvoorbeeld de Nieuwe Binnenweg, de Meent en de Karel Doormanstraat recentelijk een kwaliteitsimpuls hebben gekregen waardoor het gebruik en het aanzien van de stad positief is bijgestuurd. De herinrichting van het Willemsplein zou ons insziens daarom met name moeten leiden tot het verbeteren van de looplijnen; dwars op de rivier en parallel aan de rivier. Van de stad via een brede esplanade naar de rivier en langse de rivier vanaf het Leuvehoofd via een sierlijke brug naar de Willemskade. Daarnaast zou het plein een stuk groener kunnen. Dat kan zoals eerder door Piet Oudolf op het Leuvehoofd is gebeurd, met lange plantvakken en extra bomen. Verblijven en verbinden zijn belangrijke thema s voor de stad. Verblijven en verbinden zijn de thema s voor het Nieuwe Willemsplein Ons voorstel om te investeren in het Willemsplein komt niet uit de lucht vallen. Enige jaren geleden stond het nog op de agenda van Stadsontwikkeling en waren er reeds gelden voor gereserveerd. Een crisis later zijn de plannen gesneuveld en dat is ontzettend jammer. Daarom lijkt het ons een passend initiatief om het bedrag van 2,5 mio Euro terug te geven aan de stad. Met de herinrichting van het Willemsplein wordt een ontbrekend puzzelstuk op z n plek gelegd. Publieke middelen goed besteed! 1

2 BEELDbEPALEND VOOR ROTTERDAM In welke mate versterkt het initiatief de herkenbaarheid en het specifieke karakter van Rotterdam? Vraag de Rotterdammer op welk deel van de stad hij het meest trots is en de kans is groot dat het ergens aan de Nieuwe Maas is. Rotterdam positioneert de stad dan ook graag aan de rivier. De kunst is dus om de rivier deel te laten zijn van de bewegingen van de Rotterdammer in de zijn stad. We beleven de stad door er in te rijden, fietsen of wandelen. Het geheel van ervaringen vormt ons beeld van de stad. Voor de beeldvorming van Rotterdam is het Willemsplein daarom een ideaal laboratorium. Het is gelegen op de overgang tussen land en water èn op het kruispunt van bewegingen langs de rivier en dwars op de rivier. Bovendien is het Willemsplein als must see voor toeristen een prachtig visitekaartje voor de stad. Onze referenties zijn Battery Park in New York en de Royal Botanic Gardens in Sydney; weldadig groene plekken in de stad aan de schittering van het water en met de stad in de rug. 2

3 GESCHIEDENIS De naam Willemsplein dateert van een bezoek van Koning Willem III aan Rotterdam op 28 juli Het plein aan de rivier was een plantsoen als onderdeel van een reeks van groene verblijfsruimtes die langs de Nieuwe Maas lagen. Het Willemsplein in zijn huidige vorm is ontstaan met de realisatie van de Erasmusbrug in 1997 nadat eerder al de Zalmhaven was gedempt. Het is een infrastructurele restruimte geworden waarin soms leegte en dan weer touringcars overheersen. Een enkele keer wordt het plein wakker gekust als het publiek de ruimte vult. Tijdens het Nieuwjaarsvuurwerk, de intocht van Sinterklaas of een concert krijgt het Willemsplein de plek die het verdient, in het hart van de stad. Rotterdam heeft dan voor even weer een venster op de Maas. 3

4 OPENBAAR Kan iedere Rotterdammer gebruikmaken van het initiatief? Joggers langs de rivier Spotters van cruiseschepen Passagiers stappen in de waterbus Watertaxi s onder de brug Met een koffiebeker op de zitrand Met z n allen in en uit de touringcar Rotterdammers vieren Oud en Nieuw Opvarenden aan boord van de Spido Sinterklaas en zwarte Piet Man met hond Toerist fotografeert de Erasmusbrug 4

5 M M STEDELIJKE IMPACT In welke mate overstijgen de effecten van het initiatief het straat-, wijk- of buurtniveau? We hebben in 2011 in opdracht van de Gemeente de studie Rotterdam Klein&Fijn uitgevoerd. Hierin wordt verkend hoe (kleine) gebouwen bijdragen aan de structuur van de stad. Het heeft geleid tot een zogenaamde Structuurverrijkingskaart. Rode stippen op de kaart (de gebouwen) zijn getekend aan de structuur van de openbare ruimte. De tekening toont nu eens niet de grote hoofdstructuur van de stad, maar brengt een stedelijke onderlaag aan het licht. Een alledaags stedelijk netwerk waar het goed wandelen of fietsen is en prima locaties zijn om te wonen. De structuurverrijkingskaart suggereert de mogelijkheden van verblijven en verbinden wanneer de stad wordt benaderd van onderop. De stad is zoals je m ziet. Dus het helpt enorm wanneer lege gaten plaatsmaken voor levendige invullingen. De stad krijgt er aantrekkelijke routes bij. Deze structuurverrijkingskaart hebben we voor de gelegenheid aangevuld met de openbare ruimte projecten langs de Nieuwe Maas, met de herinriching van het Willemsplein als sluitstuk. Het levert een mooi beeld op van de impact die de heringerichte Maasoevers hebben voor de stad. 5

6 HAALBAARhEID Is de projectplanning van het initiatief realistisch en haalbaar? De haalbaarheid van het voorstel wordt bepaald door drie factoren; inhoudelijke steun voor het plan, financiële haalbaarheid en praktische inpasbaarheid. De eerste leggen we in handen van het Stadsinitiatief, die is daarvoor ingericht. De andere twee zijn onderdeel van onze plan van aanpak. Volgens ons plan van aanpak doen we geen af voorstel voor de herinrichting van het plein. We brengen het Willemsplein onder de aandacht omdat we denken dat dat de moeite waard is. We stellen daarbij een aantal weloverwogen strategische ingrepen voor die samen het plein beter maken. Een check is uitgevoerd op de ondergrondse infrastructuur. Deze zou in onze visie niet te hoeven worden aangepast, wat enorm scheelt in de (onvoorziene) kosten. De drie structurerende elementen (esplanade, brug en groene belijningen) zijn stuk voor stuk eenvoudige ingrepen die bovendien onafhankelijk van elkaar kunnen worden uitgevoerd. Gegeven hierbij is dat de opstelmogelijkheden voor touringcars momenteel de primaire functie van het plein gehandhaafd kan blijven. Daarnaast kunnen nog tal van andere onderdelen in het definitieve plan worden ingepast. Te denken valt aan verlichting, meubilair, etc. Voor deze onderdelen geldt, net als voor de drie structurerende elementen dat ze niet hoeven te worden aangelegd. Het voorstel is flexibel. Als het budget het nodig maakt zullen keuzes worden gemaakt, als het moet kan de uitvoering worden gefaseerd en als daar de mogelijkheid toe bestaat kunnen planonderdelen worden geadopteerd. 6

7 BINDING ROTTErDAMMErS Versterkt het initiatief de band tussen de Rotterdammers? Droogleever Fortuynplein Willemsplein Oostplein Een stad wordt sterker als de samenhang groter wordt. Er bestaan vele soorten samenhang. Als stedenbouwkundigen zoeken we dat in de structuur van de stad. Rotterdam is als stad opvallend gefragmenteerd. Allerlei breuklijnen onderbreken de stad. Daardoor komt het meer dan eens voor dat, net als je bezig bent je een beeld van de stad te vormen, deze beleving weer onderbroken wordt. Dit gebeurt door water, dijken, spoorlijnen en brede verkeersaders. Ook de brandgrens met de daarop volgende Wederopbouw en de stadsvernieuwing van de jaren 70 en 80 zorgen voor schokken in de stadsplattegrond. In onze studie Rotterdam Klein&Fijn hebben we de breuklijnen over elkaar getekend als brede witte onderbrekingen van de stadsstructuur. Wat je ziet is dat er schotsen overblijven; fragmenten stad die min of meer los liggen van hun omgeving. Wat je ook op de kaart ziet is dat op bepaalde plekken veel witte lijnen bij elkaar komen. Het Willemsplein is er één van. De andere twee zijn het Oostplein en het Droogleever Fortuynplein. In naam zijn het pleinen. In werkelijkheid zijn het plekken waar de stad even stokt. Enorme gaten in onze ervaring, waar een grote inspanning wordt gevraagd om ons een beeld van de stad te vormen. Op dit soort plekken werkt de stadsstructuur scheiding in de hand. De stad moet als het ware gerepareerd worden om relatie en verbanden te herstellen. Op het Willemsplein liggen de mogelijkheden voor verbinding voor het oprapen. 7

8 DRAAGVLAK EN draagkracht In welke mate zijn Rotterdammers betrokken bij de ontwikkeling en uitvoering van het initiatief? win welke mate is het Rotterdamse bedrijfsleven en/of overige externe partners betrokken bij de ontwikkeling en uitvoering van het initiatief? De openbare ruimte is van iedereen. Het zou daarom misplaatst zijn als bepaalde partijen hierop een claim zouden leggen. Wel hebben we de laatste periode de mogelijkheden voor een verbeterd Willemsplein regelmatig onder de aandacht gebracht; bij partijen en ontwerpers die rond het Willemsplein werkzaam zijn, bij ondernemers, organisaties en bewoners in het Scheepvaartkwartier. De conclusie is voor de hand liggend. Iedereen vindt dat het veel beter kan. In de studie Rotterdam Klein&Fijn hadden we alleen nog de schets voor de esplanade. De 15 meter brede wandelroute met een dubbele rij platanen voor het oude Smit hoofdkantoor langs. Na de oversteek van het Vasteland worden voetgangers opgevangen met een prettige wandeling onder de bomen. De Maas komt 300 meter dichterbij de stad! We hebben de bijzonderheid van het Willemsplein door de studie Rotterdam Klein&Fijn ontdekt, hebben er een paar ideeen aan toegevoegd en geven de ruimte met liefde weer terug aan de stad. 8

9 MULTIPLIER EFFECT In welke mate genereert het initiatief extra investeringen in Rotterdam? Voorspellen is moeilijk, vooral als het de toekomst betreft. (Wim Kan) Het voorstel om het Willemsplein opnieuw in te richten kan het begin zijn van veel moois. We geloven dat gebouwen en ruimtes van kwaliteit en trots altijd een positieve invloed hebben op de stedeling en de bezoekers van de stad. Dat zal in dit geval niet anders zijn. Belangrijker vinden wij het gegeven dat met de herinrichting van het Willemsplein de voltooiing is van de gemeente plannen om de oevers van de Nieuwe Maas aantrekkelijker en groener te maken. Een visie van jaren krijgt zijn bekroning. 9

10 PROJECTpLAN 1. Aanleiding De studie Rotterdam Klein&Fijn waarin studio Hartzema het hele centrum heeft uitgekamd op mogelijke verbeteringen van de stadsstructuur. omdat Stadsontwikkeling de locatie al op de radar had. Aan draagvlak geen gebrek. Het opknippen van het ontwerp in stukken geeft de mogelijkheid tot sponsering door bepaalde partijen. 2. Doelstelling Publiek geld teruggeven aan de stad. 3. De doelgroep die met het initiatief wordt bereikt Alles en iedereen, inclusief de bezoekers van Rotterdam. 4. Omschrijving van de activiteiten die worden verricht om de doelstelling te behalen en tot het gewenste resultaat te komen a. agendering Willemsplein d.m.v. het Stadsinitiatief b. support verwerven bij betrokkenen rond het plan c. vastelling budget en prioritering d. planuitwerking e. realisatie 5. Het beoogde resultaat Bekroning van het project groene rivieroevers; een langgerekt landschap midden in de stad. 6. Betrokkenheid Het voorstel bij betrokken op en rond het Willemsplein voorgelegd. We rekenen op support voor het plan, ook 7. Projectplanning De flexibiliteit van het voorstel maakt het mogelijk prioriteiten te stellen en in te spelen op de mogelijkheden zowel procedureel, financieel en praktisch. Ons voorstel is om de aanleg van de Esplanade naar voren te trekken. De oplevering van het gebouw Groot Willemsplein en het noodzakelijke herstraten ter plaatse is een ideale aanleiding om hier meteen kwaliteit toe te voegen. 8. Begroting Het totale Willemsplein is m2 groot. Bij een budget van 2,5 mio Euro betekent dit een investeringsbedrag van de bij Euro 100,00/m2. Dit is de prijs voor een hoogwaardige inrichting in de buitenruimte. We hebben daarbij een check gedaan op de aanwezige kabels en leidingen. Beide gegevens bieden ons voldoende zekerheid om verder te gaan. Ons bugetteringsvoorstel komt er verder op neer dat ¾ van het plein ongemoeid kan blijven. Daardoor komt het totale budget beschikbaar voor de esplanade, de beweegbare brug en de groene belijningen op het plein. 45 Bomen Esplanade m² Groen m² Kunst 139 m² Brug 523 m² Plein m² Totaal: m² Willemsplein venster op de Maas is een voorstel van Studio Hartzema voor het Stadsinitiatief Rotterdam Projectteam: Michiel Burgerhout, Rudolf van Ee, Federica Francalancia, Henk Hartzema, Jasper Pat, Alice Pokorna en Anne Zekveld