Jaarverslag GGZ Friesland

Transcriptie

1 Jaarverslag 2012 GGZ Friesland Zeg wat je doet en doe wat je zegt Wim Timmermans, Familievertrouwenspersoon Leeuwarden, 31 december 2012 Pagina 1 van 11

2 Inhoud Inleiding 3 Taken en werkwijze 4 Cijfers 6 Conclusie 10 Aanbevelingen/suggesties 11 Slotwoord 11 Pagina 2 van 11

3 Inleiding Inmiddels ben ik vanaf 1 oktober 2010 werkzaam als familievertrouwenspersoon binnen GGZ Friesland. Niet meer alleen voor GGZ Friesland maar ook voor GGZ Drenthe en Lentis. Daarnaast beman ik één maal per week de landelijke hulplijn van de LSFVP (Landelijke Stichting Familie Vertrouwens Personen). De LSFVP is mijn werkgever en daardoor ben ik onafhankelijk in de dienstverlening aan de families en naastbetrokkenen. De ervaring leert dat ze deze onafhankelijkheid zeer op prijs stellen. De LSFVP heeft van VWS de financiën gekregen om het werk te kunnen voort zetten. Het streven is om alle GGZ-organisaties in Nederland te voorzien van een FVP. In de Wet verplichte GGZ, die zeer waarschijnlijk medio 2013 in werking zal treden, staat overigens dat er binnen elke erkende GGZ-organisaties een familievertrouwenspersoon werkzaam moet zijn. De pioniersfase is inmiddels voorbij. De bekendheid dat er een FVP werkzaam is bij GGZ Friesland is toegenomen, alhoewel dit niet zichtbaar is in een toename van het aantal meldingen. De cijfers van 2012 laten zien dat de hoeveelheid aanmeldingen en interventies iets lager is dan die van Dit jaarverslag heeft van mij de titel Zeg wat je doet en doe wat je zegt gekregen. In de vele cases die ik inmiddels heb gehad, komt het nogal eens voor dat lang niet alle medewerkers dit ook doen naar de familie of naastbetrokkenen toe. De worsteling van de behandelaren om de familie wel of niet bij de behandeling te betrekken, speelt hierin een grote rol. Ondanks het feit dat het familiebeleid van GGZ Friesland zegt dat het contact met de naasten zeer is aan te raden, gebeurt het geregeld dat dit nogal eens te wensen over laat. Hierdoor zijn de naasten vaak slecht geïnformeerd over heel gewone dingen als: Wat mankeert mijn naaste eigenlijk? Wie kan ik bellen als het thuis niet goed gaat? Wanneer krijgen we nu eindelijk het beloofde familiegesprek? Hoe moet ik omgaan met mijn naaste? Wanneer word ik nu eens gebeld door de hulpverlener, die dit toch zo heeft afgesproken? Bestaat er een FVP, dat wisten we niet! Alhoewel het mijn ervaring is dat het ook geregeld goed gaat in de samenwerking met de naasten, laat het toch ook nogal eens te wensen over. Dit jaar is het zeker niet beter geworden, wat waarschijnlijk is toe te schrijven aan de reorganisaties waardoor bijv. de familieavonden het kind van de rekening zijn geworden. Ook lijkt het erop dat veel afdelingen opnieuw gaan bedenken hoe men wil omgaan met familie en naasten. Erg verfrissend was de door de Familieraad en Geestelijke Verzorging georganiseerde familiedag in november jl. waar Adriaan Jansen (Raad van Bestuur) de belofte aan de daar aanwezige familie en naasten deed dat het motto wie zorgt praat mee leidend zal zijn in de hulpverlening. En ook dat men hem hieraan mag houden. Een hart onder de riem voor de naastbetrokkenen. In 2012 heeft er landelijke onderzoek plaatsgevonden naar tevredenheid van naastbetrokkenen over de hulp die ze van een FVP hebben mogen ontvangen. Door dit onderzoek werd ook bekend hoe de tevredenheid was over de hulp die ik als FVP in Drenthe en Friesland heb gegeven. In dit jaarverslag 2012 vindt u een samenvatting van dit onderzoek. Mocht u het totale onderzoek willen hebben, dan kunt u dit via mail bij mij opvragen: [email protected]. Pagina 3 van 11

4 Taken en werkwijze De Familievertrouwenspersoon is er voor familie, mantelzorgers, naastbetrokkenen, kennissen en vrienden van patiënten die bij GGZ Friesland in behandeling zijn of zijn geweest. De FVP luistert naar hun verhaal en kan ondersteuning bieden. Daarbij vertegenwoordigt hij het belang van het familielid of de naastbetrokkene en probeert ervoor te zorgen dat men meer betrokken raakt bij de behandeling. Verder zet hij zich in om de samenwerking tussen hulpverlener, patiënt en familie/naastbetrokkene beter te laten verlopen. Dit komt in de meeste gevallen de behandeling en begeleiding van de patiënt zeer ten goede. De taken van de FVP zijn luisteren naar het verhaal geven van algemene informatie over de psychiatrische problemen van de naaste bieden van ondersteuning in het contact met de hulpverleners en behandelaars bemiddelen tussen familieleden/naastbetrokkenen en hulpverleners/managers van GGZ Friesland geven van informatie over de gang van zaken bij GGZ Friesland ondersteunen bij het indienen van een klacht attenderen op/verwijzen naar lotgenotengroepen, cursussen e.d. signaleren van problematiek van familie/naastbetrokkenen en deze onder de aandacht brengen van GGZ Friesland geven van presentaties aan familie/naastbetrokkenen, medewerkers en patiënten over de werkzaamheden van de FVP. Pagina 4 van 11

5 Werkwijze Zodra een familielid of naastbetrokkene contact heeft gezocht met de FVP, wordt er zo snel mogelijk, meestal binnen enkele dagen, een afspraak gemaakt om een eerste taxatie te maken wat er aan de hand is en welke vragen/knelpunten er spelen. Mocht de vraag direct kunnen worden beantwoord, dan wordt het contact daarmee afgesloten. Mocht dit niet het geval zijn, dan wordt er een afspraak gemaakt om elkaar persoonlijk te ontmoeten en te spreken over het knelpunt/probleem. In de meeste gevallen gebeurt dit via een huisbezoek op een tijdstip en plaats die voor de familie/naaste het beste past. In de praktijk betekent dit dat de werkzaamheden ook wel in de avonduren plaatsvinden. Na dit gesprek wordt afgesproken welke acties er verder zullen worden uitgevoerd. Naast de werkzaamheden voor de familie/naastbetrokkenen, besteedt de FVP aandacht aan het bekend maken van het feit dat hij er is en wat hij doet. Informatie werd gegeven aan: managementteams, behandelteams en de Cliëntenraad in Franeker. familie en naastbetrokkenen tijdens enkele familieavonden en familiedagen, georganiseerd door een aantal behandelteams In een aantal gevallen is de informatie samen met leden van de Familieraad gegeven. Verder is er een FVP-folder die inmiddels op alle folderrekken ligt en gebruikt wordt om familie en naastbetrokkenen te informeren over de aanwezigheid van een FVP. De folder is inmiddels ook opgenomen in het informatiepakket dat patiënten krijgen bij de start van de behandeling. Op de website van GGZ Friesland staat onder de button Familie uitgebreid vermeld wat de FVP doet en hoe die te bereiken is. Eén maal per 6 weken is er een overleg tussen de coach/adviseur van de Familieraad en de FVP om lopende zaken met betrekking tot familie door te nemen. Eén maal per circa 3 maanden is er een uitwisselingsoverleg tussen de FVP, vertegenwoordigers van de Familieraad en de Geestelijke Verzorging, de coach/adviseur van de Familieraad en de Familieconsulent uit Heerenveen. De samenwerking met de Familieraad is uitstekend. We komen elkaar geregeld tegen en we werken prima samen om de familie en naastbetrokken ter zijde te staan. Pagina 5 van 11

6 Cijfers 2012 Aantal familieleden met wie gesproken is: 152 ( 2011 in totaal 167) relatie met patiënt: moeder/stiefmoeder 46 vader/stiefvader/schoonvader 29 zus 19 echtgenote/partner(v) 12 echtgenoot/partner (m) 8 broer/zwager 7 kennis 1 patiënt zelf 8 dochter 14 zoon 4 vriendin 1 opa/oma 2 oom 1 woonachtig in Friesland: 126 woonachtig buiten Friesland: 21 onbekend 5 leeftijd: jaar jaar geslacht: vrouw 95 man 57 nationaliteit: Nederlands 152 aantal cases: 100 Pagina 6 van 11

7 Bij welke eenheid was de patiënt in behandeling? (n = 152) Volwassenen psychiatrie: Kliniek/Wonen 77 Ambulant 46 Kinnik 9 Ouderen 7 Forensisch 3 Op welke wijze is familielid/naastbetrokkene op het idee gebracht om contact te zoeken met de FVP? (n = 152) Website GGZ Friesland 60 Hulpverlener 16 Familie 22 Familieraad 11 Familieavond/dag 5 PVP 11 Ypsilon 6 Klachtenfunctionaris 5 POH 2 Folder 3 Klachtencommissie 3 Collega FVP 3 Website LSFVP 3 Hulplijn LSFVP 2 Pagina 7 van 11

8 Welke diagnose van het familielid werd er door de 152 familieleden/naastbetrokkenen vermeld? Schizofrenie/psychose 44 Borderline 21 Manische depressie 20 Depressie 3 Autisme 6 Verslaving 5 Korsakov 4 Angststoornis 4 Dementie 3 PDD NOS/ADD 10 Suïcide/suïcidepoging Overige 8 13 Onbekend 11 Verder zijn genoemd: Seksueel misbruik PTSS Epilepsie Overspannen geen idee Persoonlijkheidsstoornis Overlijden Pagina 8 van 11

9 Hulpvraag/Kernprobleem en interventies (n = 152) vraag om steun/luisterend oor 16 hoe om te gaan met ziektebeeld 34 ontevreden met zorg/behandeling 50 vraag om informatie 27 onjuiste bejegening familie: weinig betrekken bij behandeling 16 vraag om bemiddeling 9 Interventie/actie door FVP adviseren 60 steunen/luisterend oor 15 bemiddelen bij communicatie 24 bemiddelen bij klachten 23 psycho-educatie 7 informeren 19 verwijzen 4 Aantal gesprekken: of meer 8 Pagina 9 van 11

10 Conclusie In 2012 is er een onderzoek gedaan naar de tevredenheid over de hulpverlening van de FVP. De conclusie zoals vermeld in de rapportage over dit onderzoek is als volgt. De FVP Wim Timmermans vervult een belangrijke rol voor familie/naastbetrokkenen in de GGz. De FVP voorziet in de behoefte van familie/naastbetrokkenen met de diensten: een luisterend oor (91%), contact leggen (43%), ondersteuning bij klachten (46%) en verwijzing (25%). De FVP levert een grote bijdrage aan het (kunnen) functioneren van de familie/naastbetrokkenen zelf, door het bieden van erkenning, begrip en tips. Dit leidt tot relativering, zelfvertrouwen, betere balans, rust/vrede in het leven van familie/naastbetrokkenen. In een deel van de contacten tussen familie/naastbetrokkenen en FVP kan worden volstaan met een eenmalig contact. Bij een ruime meerderheid van de respondenten (89%) is er meer dan een eenmalig contact. De waardering van de FVP-dienstverlening is over het algemeen zeer positief. De relationele aspecten worden door alle respondenten positief gewaardeerd. De organisatorische aspecten worden met minimaal 84% tot maximaal 100% van de respondenten positief gewaardeerd, waarbij de kanttekening past dat voor een deel van de respondenten niet alle aspecten van toepassing zijn en daarmee zijn beoordeeld. De inhoudelijke aspecten van de dienstverlening worden door 100% van de respondenten positief gewaardeerd. Een beperkt deel van de respondenten beoordeelt de diverse aspecten van de dienstverlening minder positief. Vrijwel alle respondenten (98%) toont zich tevreden over het resultaat van de FVP-dienstverlening. De overige 2% (1 persoon) is dat niet. De FVP krijgt een hoog rapportcijfer: 100% van de respondenten geeft de FVP een 8 of hoger. Gemiddeld krijgt de FVP een 9,1. De cijfers zoals u in het jaarverslag 2012 vindt spreken voor zich. De FVP heeft inmiddels zijn plaats gevonden binnen GGZ Friesland. De bekendheid van zijn bestaan wordt steeds groter en de tevredenheid over de dienstverlening is zeer goed. Pagina 10 van 11

11 Aanbevelingen/suggesties Vorig jaar heb ik ook een aantal aanbevelingen gedaan en ik constateer dat de meeste nog steeds op de plank liggen. Een aantal herhaal ik. Niet dat de aanbevelingen moeten worden opgevolgd. Daar zijn het aanbevelingen voor, maar ze zijn bedoeld als reminder om een aantal zaken ten aanzien van de familie/naasten beter te gaan doen. Stel in elk team iemand aan die familie in de portefeuille heeft. De familie kan met hem of haar contact zoeken als men een vraag heeft of iets wil meedelen. Deze contactpersoon is ook degene die het familiebeleid in het team bewaakt en stimuleert. Gezien de cijfers blijkt dat het nagenoeg alleen mensen met een Nederlandse nationaliteit zijn die een beroep doen op de FVP. Mogelijk komt dit door het feit dat GGZ Friesland weinig patiënten met een andere nationaliteit heeft. Indien dit zo is, dan zou het een idee kunnen zijn om ook deze doelgroepen een gericht behandelaanbod te bieden. Maak aan alle hulpverleners duidelijk dat familie recht heeft op algemene informatie van de afdeling. Maak daarnaast duidelijk wat de grenzen van de privacy van de patiënt zijn. Wat kan ik wel en wat niet tegen de familie zeggen. Binnen de organisatie is daarover nog steeds grote onduidelijkheid. Stel in de klinieken verplicht dat er zo spoedig mogelijk na de opname een gesprek met de familie plaatsvindt om hen te informeren, de onderlinge verwachtingen vast te leggen en overige afspraken te maken. En betrek daarbij ook de schil rond de patiënt en de eerste contactpersoon. Breng ook die in kaart en bied hen zo nodig een gesprek aan, o.a. aan de al of niet volwassen kinderen van een patiënt Stel bij de teams voor langdurige zorg (o.a. bij wonen en FACT) verplicht dat er, direct nadat men een patiënt in zorg heeft gekregen, een familiegesprek plaatsvindt met ook daarin aandacht voor informatie, het vastleggen van onderlinge verwachtingen en het maken van afspraken. Overhandig de folder van de FVP aan de familie van patiënten die in behandeling zijn bij klinieken, dagbehandeling, wonen, Fact en Vipp. Zet cursussen op voor familie/naastbetrokkenen in het omgaan met patiënten met een borderline persoonlijkheidsstoornissen en met schizofrenie c.q. psychotische kwetsbaarheid. Start weer met het organiseren van familieavonden. Voer de triadekaart in. Slotwoord Ook dit jaar heb ik mijn functie als familievertrouwenspersoon met veel voldoening kunnen uitvoeren. De familie/naasten zijn soms te dankbaar dat ik er ben. Naar mijn idee een teken dat ook zij meer steun nodig hebben om het vol te kunnen houden. Ik heb de overtuiging dat de samenwerking tussen GGZ en familie/naasten steeds beter zal gaan. Tenminste als het beleid dat is uitgezet, wordt geborgd binnen de organisatie en de medewerkers de overtuiging krijgen dat zonder de familie bij de behandeling te betrekken de patiënt minder snel (en in een aantal gevallen niet) zal herstellen. Pagina 11 van 11